ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LÊ VĂN VŨ

NGHIÊN CỨU VĂN HÓA ẨM THỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
TRONG PHÁT TRIỀN DU LỊCH

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Hà Nội, 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LÊ VĂN VŨ

NGHIÊN CỨU VĂN HÓA ẨM THỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
TRONG PHÁT TRIỀN DU LỊCH

Chuyên ngành: Du lịch
(Chương trình đào tạo thí điểm

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Bùi Hoài Sơn

Hà Nội, 2015




2.1. Đặc trƣng văn hóa ẩm thực ĐBSCL. .................... Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Văn hóa ẩm thực chung ĐBSCL .......................... Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Một số món ăn đặc trưng từng dân tộc vùng ĐBSCL Error! Bookmark not defined.
2.2. Đánh giá nhu cầu ẩm thực của khách du lịch ĐBSCL. Error! Bookmark not defined.
2.3. Sản phẩm ẩm thực đặc trƣng phục vụ du lịch vùng ĐBSCL Error! Bookmark not defined.
2.4. Khảo sát các tuyến du lịch ẩm thực ĐBSCL ........ Error! Bookmark not defined.
TIỂU KẾT ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 3. GIẢI PHÁP KHAI THÁC VĂN HÓA ẨM THỰC ĐBSCL TRONG
PHÁT TRIỂN DU LỊCH ............................................... Error! Bookmark not defined.
3.1. Định hƣớng chung về phát triển du lịch ở ĐBSCL Error! Bookmark not defined.

3.2. Các yếu tố ảnh hƣởng đến văn hóa ẩm thực trong phát triển du lịch ĐBSCL Error! Bookmark n
3.2.1. Các yếu tố thuận lợi .............................................. Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Các yếu tố khó khăn .............................................. Error! Bookmark not defined.

3.3. Giải pháp khai thác văn hóa ẩm thực ĐBSCL trong phát triển du lịch Error! Bookmark no
3.3.1. Các giải pháp chung. ............................................ Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Các giải pháp cụ thể .............................................. Error! Bookmark not defined.
TIỂU KẾT ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ..................................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................... 11
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
 ĐBSCL: Đồng Bằng Sông Cửu Long.
 CSHT: Cơ sở hạ tầng.
 CSVCKT: Cơ sở vật chất kỹ thuật.
 DNTN: Doanh nghiệp tư nhân.

nước, văn hóa ẩm thực tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cũng là một yếu
tố góp phần cấu thành nên bản sắc văn hóa ẩm thực Việt Nam. Món ăn của người dân
ở ĐBSCL là sản phẩm độc đáo của miền đất mới, là kết quả của quá trình cộng cư lâu
đời và mối giao hữu thắm thiết giữa các dân tộc: Kinh, Khmer, Hoa, Chăm, có sự giao
tiếp nhiều luồng văn hóa Đông Tây nên yếu tố tiếp biến văn hóa thể hiện rất rõ. Cộng
với yếu tố môi sinh tại chỗ đã tạo thành sắc thái văn hóa trong việc ăn uống vừa đa
dạng, phong phú vừa đặc thù ở vùng đất Nam Bộ. Bên cạnh đó, văn hóa ẩm thực cũng
là một trong những yếu tố quan trọng góp phần quảng bá hình ảnh ĐBSCL đến các
vùng khác trong nước và trên thế giới, góp phần phát triển du lịch trong vùng.
Theo xu hướng du lịch hiện nay, hầu hết các loại hình du lịch đều chú trọng đến
việc khai thác văn hóa ẩm thực như một nguồn tài nguyên du lịch nhân văn. Trong các
tour du lịch, ngoài việc tham quan các danh lam thắng cảnh, còn kết hợp với việc tìm
hiểu văn hóa ẩm thực của nơi đến thông qua các món ăn đặc sản. Tuy ĐBSCL đi vào
khai thác các hoạt động du lịch có phần trễ hơn so với các vùng khác trên đất nước
nhưng vùng cũng đã xây dựng khá thành công những loại hình du lịch phù hợp và đặc
trưng của vùng như: du lịch sinh thái, miệt vườn sông nước Cửu Long, du lịch văn

7


hóa… trong đó, hầu như loại hình du lịch nào cũng đều có sự kết hợp với văn hóa ẩm
thực – những món ăn dân dã mang đậm sắc thái địa phương đã thu hút một lượng khá
đông du khách đến với nơi đây. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hiện nay nguồn tài
nguyên du lịch này vẫn chưa được khai thác một cách hợp lý, các món ăn chỉ được đưa
vào thực đơn chứ chưa chú trọng đến giá trị văn hóa của nó, ẩm thực ĐBSCL đa phần
chỉ là những món ăn gắn liền với đời sống của người dân địa phương hơn là một sản
phẩm du lịch đúng nghĩa, chưa thể đáp ứng được các nhu cầu thị hiếu của các du
khách trong và ngoài nước đến với ĐBSCL. Đứng ở vai trò là học viên ngành Du lịch,
từ những nhận định trên, tôi đã quyết định chọn “Văn hóa ẩm thực ĐBSCL và vấn đề
khai thác trong du lịch” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp của mình.

biểu của các dân tộc anh em. Tìm hiểu vai trò và ý nghĩa của văn hóa ẩm thực ĐBSCL
đối với khả năng khai thác du lịch của khu vực ĐBSCL. Phân tích những mặt ưu điểm
cũng như hạn chế của văn hóa ẩm thực trong việc phát triển du lịch tại ĐBSCL. Bên
cạnh đó, đưa ra những định hướng và giải pháp cơ bản nhằm phát triển du lịch ĐBSCL
thông qua nguồn tài nguyên văn hóa ẩm thực này trong tương lai.
4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa các vấn đề lí luận về ẩm thực, văn hóa ẩm thực, du lịch và quan
điểm khai thác văn hóa ẩm thực phục vụ du lịch.
- Đánh giá thực trạng văn hóa du lịch tại vùng ĐBSCL hiện nay và việc khai thác
ẩm thực phục vụ cho hoạt động du lịch.
- Bước đầu đưa ra một số định hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc
khai thác ẩm thực cho phát triển du lịch ở vùng ĐBSCL.
5. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Việt Nam có một văn hóa ẩm thực rất đặc sắc. Chính vì lý do đó, có nhiều công
trình nghiên cứu về ẩm thực nói riêng, văn hóa ẩm thực nói chung. Các định nghĩa về
“văn hóa ẩm thực” hầu hết đều có xuất hiện trong nhiều tài liệu điển hình như: Giáo
trình “Văn hóa ẩm thực” – Nguyễn Nguyệt Cầm, Nhà xuất bản Hà Nội (2008); Bộ

9


sách “Văn hóa ẩm thực Việt Nam” của tập thể tác giả Vũ Bằng, Băng Sơn, Mai Khôi,
Thượng Hồng – Nhà xuất bản Thanh niên (2001); “Bản sắc ẩm thực Việt Nam” – Viện
Nghiên cứu Ẩm thực Việt Nam (2009)… trong đó các công trình này đã nêu ra các
món ăn đặc trưng của từng vùng nhưng chỉ mới dừng lại ở việc giới thiệu các món ăn
và ý nghĩa của nó đối với văn hóa Việt Nam. Ở miền Nam, có một số bài viết nổi
tiếng: “Món lạ miền Nam” – Vũ Bằng, “Những món ăn miền Nam được ưa chuộng” –
Nguyễn Thị Diệu Thảo, “Thực chất và biến dạng của các món ăn Nam Bộ” – Sơn
Nam… nhưng chủ yếu cũng là giới thiệu món ăn như trên. Hay cuốn sách về “Nhà ở,
trang phục, ăn uống của các dân tộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long” (Phan Thị Yến


3.

Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch, (2010), “Đề án phát triển du lịch đồng bằng
sông Cửu Long đến năm 2020”, Số: 803/QĐ-BVHTTDL, Hà Nội.

4.

Nguyễn Nguyệt Cầm (2008), Giáo trình Văn hóa ẩm thực – NXB Hà Nội.

5.

Phan Văn Hoàng (2003), Văn hóa ẩm thực Việt Nam: các món ăn và xung quanh
hai chữ ngon lành của người Việt, Tạp chí VHDG, số 1, Tr.85.

6.

Xuân Huy (sưu tầm và giới thiệu) (2004), Văn hóa ẩm thực và món ăn Việt Nam,
Nxb Trẻ, TP. Hồ Chí Minh.

7.

Lê Phú Khải (2005), Đồng Tháp Mười hôm nay, Nxb Tổng hợp TP. Hồ Chí
Minh.

8.

Đinh Gia Khánh (1989), Phong vị Việt Nam, Nxb Đối ngoại, Hà Nội.

9.


11


15.

Nguyễn Nhã (2009), Bản sắc ẩm thực Việt Nam. Nxb. Thông tấn. Hà Nội.

16.

Thạch Phương, Hồ Lê, Huỳnh Lứa, Nguyễn Quang Vinh (1992), Văn hóa dân
gian người Việt ở Nam Bộ, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, tr.31-32.

17.

Lê Tân (2003), Văn hóa ẩm thực Trà Vinh, Nxb Văn hóa – Thông tin, Hà Nội.

18.

Nguyễn Diệu Thảo (2007), Văn hóa ẩm thực Việt Nam, Nxb. Đại học Sư phạm.
Hà Nội.

19.

Trần Ngọc Thêm (1996), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Nxb TP. Hồ Chí
Minh, TP. Hồ Chí Minh.

20.

Lê Anh Tuấn, Phạm Mạnh Cường (2014), Khai thác giá trị của ẩm thực để thu

ttp://www.vanchuongviet.org/vietnamese/tulieu_tacpham.asp?TPID=1278
&LOAIID=16&TGID=320

28.

/>
29.

/>
30.

/>
31.

o/index.php/sphcm/article/viewFile/18224/16127

32.

/>
12