I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

NGUYN TH LIấN

SO SáNH PHáP LUậT Về TRọNG TàI THƯƠNG MạI
GIữA VIệT NAM Và HOA Kỳ

LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2015


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

NGUYN TH LIấN

SO SáNH PHáP LUậT Về TRọNG TàI THƯƠNG MạI
GIữA VIệT NAM Và HOA Kỳ

Chuyờn ngnh: Lut Kinh t
Mó s: 60 38 01 07

LUN VN THC S LUT HC

Cỏn b hng dn khoa hc: GS. TSKH O TR C

H NI - 2015



1.1.2. Một số đặc điểm của trọng tài thƣơng mại......................................... 10
1.1.3. Sự hình thành và phát triển của trọng tàiError! Bookmark not defined.
1.1.4. Vai trò và các hình thức Trọng tài ..... Error! Bookmark not defined.
1.1.5. Quá trình hình thành và phát triển của Trọng tài thƣơng mại tại
Việt Nam và Hoa Kỳ - So sánh và đánh giáError! Bookmark not defined.
1.2.
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA PHÁP LUẬT TRỌNG TÀIError! Bookmar
1.2.1. Khái niệm pháp luật trọng tài ............. Error! Bookmark not defined.
1.2.2 Những nội dung cơ bản của pháp luật trọng tàiError! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1................................ Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 2: MỘT SỐ CHẾ ĐỊNH CƠ BẢN VỀ TRỌNG TÀI THƢƠNG

MẠI THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM VÀ HOA KỲError! Bookmark not def
2.1.
THẨM QUYỀN CỦA TRỌNG TÀI . Error! Bookmark not defined.
2.2.
CHỦ THỂ CỦA CÁC TRANH CHẤPError! Bookmark not defined.
2.3.
THỎA THUẬN TRỌNG TÀI ........... Error! Bookmark not defined.
2.3.1. Thời điểm hình thành ......................... Error! Bookmark not defined.
2.3.2. Sự kế thừa ........................................... Error! Bookmark not defined.


2.3.3. Hình thức ............................................ Error! Bookmark not defined.
2.3.4. Thỏa thuận trọng tài vô hiệu .............. Error! Bookmark not defined.
2.4.
TRỌNG TÀI VIÊN ............................ Error! Bookmark not defined.
2.5.
THỦ TỤC TỐ TỤNG TRỌNG TÀI .. Error! Bookmark not defined.
2.6.

Viết tắt

Nội dung từ

1.

Luật Trọng tài Hoa Kỳ

Luật Trọng tài Liên bang (FAA)

2.

Luật Trọng tài thƣơng Luật Trọng tài thƣơng mại ngày 17 tháng

STT

mại 2010

06 năm 2010 của Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã
hội chủ nghĩa Việt Nam

3.

Pháp lệnh Trọng tài Pháp lệnh trọng tài thƣơng mại số 08/2003/PLthƣơng mại 2003

UBTVQH11 ngày 25 tháng 02 năm 2003 của
Ủy ban Thƣờng vụ Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã
hội chủ nghĩa Việt Nam

4.

Error!
Bookmark
not
defined.


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Bối cảnh chung của toàn thế giới hiện nay là việc ghi nhận sự xuất hiện
của những mối quan hệ quốc tế, đặc biệt là quan hệ kinh tế giữa các nhà đầu
tƣ đến từ các quốc gia khác nhau ngày càng đƣợc gia tăng về số lƣợng, với
tính chất và quy mô phức tạp hơn, đặt ra yêu cầu cấp thiết với giới đầu tƣ Việt
Nam là cần phải nhanh chóng tiếp cận và làm quen với những phƣơng thức
thực hiện các quan hệ kinh tế mới.
Chính vì tính phức tạp của các mối quan hệ kinh tế nói trên, hiển nhiên
trong nội tại của nó luôn tiềm ẩn những nguy cơ nảy sinh các mâu thuẫn mà
thƣờng đƣợc xã hội loài ngƣời gọi với cái tên mang tính chuyên ngành hơn là
tranh chấp. Tranh chấp thƣờng kéo theo phần lớn những tác động tiêu cực, đa
số làm cho các mối quan hệ này phát triển theo chiều hƣớng tiêu cực và nếu
không đƣợc giải quyết thấu đáo nó lại mang theo những nguy cơ làm mất đi
mối quan hệ đó.
Loài ngƣời, trong lịch sử phát triển của mình đã áp dụng nhiều phƣơng
thức giải quyết tranh chấp nhằm mục đích cuối cùng là duy trì đƣợc tối đa
tính tích cực của mối quan hệ giữa các bên bằng việc cải thiện quy trình, thủ
tục để giải quyết các tranh chấp theo hƣớng đơn giản, khoa học, hiệu quả và
thuận tiện hơn.
Từ nguyên nhân và cũng chính là đòi hỏi khách quan đó, lịch sử loài
ngƣời đã ghi nhận sự ra đời một cách tất yếu của phƣơng thức giải quyết tranh
chấp bằng trọng tài. Cho đến nay, phƣơng thức giải quyết tranh chấp này vẫn
là một trong những phƣơng thức giải quyết tranh chấp đƣợc xem là tiên tiến

- Từ các nội dung đã phân tích, so sánh, luận văn đề xuất một số giải
pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật, bảo đảm cho việc thực hiện
biện pháp giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng trọng tài thƣơng mại
phát huy đƣợc hiệu quả hơn.

4


4. Nhiệm vụ của Luận văn
- Nghiên cứu các vấn đề lý luận và các quy định trong pháp luật Việt
Nam về biện pháp giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng trọng tài
thƣơng mại và các chế định có liên quan.
- Khảo sát, đánh giá thực trạng việc áp dụng biện pháp giải quyết tranh
chấp trong kinh doanh bằng trọng tài thƣơng mại ở nƣớc ta hiện nay.
- Nghiên cứu so sánh các quy định về trọng tài thƣơng mại giữa pháp
luật Việt Nam và pháp luật Hoa Kỳ, cũng nhƣ là các vấn đề có liên quan.
- Phân tích những tồn tại, hạn chế và những vƣớng mắc của việc áp
dụng biện pháp giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng trọng tài thƣơng
mại và đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm góp phần tạo sự nhận thức và áp
dụng pháp luật đƣợc thống nhất.
5. Phạm vi nghiên cứu
Phƣơng thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng trọng tài
thƣơng mại là một nội dung đã đƣợc đề cập rộng rãi trong lý luận cũng nhƣ
thực tiễn. Phƣơng thức giải quyết tranh chấp này đã đƣợc nghiên cứu chung
trong hệ thống các phƣơng thức giải quyết tranh chấp và cũng đƣợc nghiên
cứu riêng với những đặc điểm, tính chất, yêu cầu riêng biệt của việc áp dụng.
Tuy nhiên việc hiểu trong lý luận và vận dụng trong thực tiễn đối với phƣơng
thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng trọng tài thƣơng mại còn
gặp nhiều khó khăn và vƣớng mắc.
Trong khuôn khổ luận văn, tác giả chủ yếu nghiên cứu những vấn đề lý

TTTM tuy là một vấn đề không mới trong pháp luật giải quyết tranh
chấp thƣơng mại tại Việt Nam nhƣng với những diễn biến của thực tế khách
quan, phƣơng thức giải quyết tranh chấp này ngày càng trở nên mất dần đi
tính hiệu quả tích cực của nó. Kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa
quan trọng về phƣơng diện lý luận và thực tiễn, trong đó giải quyết nhiều vấn
đề quan trọng về lý luận và thực tiễn liên quan tới pháp luật TTTM. Những
điểm mới của luận văn là:

6


- Xác định và phân tích trên các căn cứ lý luận và thực tiễn sự giống và
khác nhau giữa những quy định của pháp luật về biện pháp giải quyết tranh
chấp trong kinh doanh bằng trọng tài thƣơng mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.
- Đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện những vấn đề lý luận và
thực tiễn về biện pháp giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng trọng tài
thƣơng mại theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Với đề tài “So sánh pháp luật về trọng tài thương mại giữa Việt Nam
và Hoa Kỳ”, học viên hy vọng đây sẽ trở thành một tài liệu tham khảo có giá
trị, cần thiết và bổ ích dành cho không chỉ các nhà lập pháp mà còn cho các nhà
nghiên cứu, các cán bộ giảng dạy pháp luật, các nghiên cứu sinh, học viên cao
học và sinh viên thuộc chuyên ngành Luật kinh tế tại các cơ sở đào tạo luật.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội
dung của luận văn gồm 3 chƣơng:
Chương 1: Một số vấn đề chung về trọng tài thƣơng mại.
Chương 2: So sánh những chế định cơ bản về trọng tài thƣơng mại
trong hệ thống pháp luật Việt Nam và Hoa Kỳ.
Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật trọng tài thƣơng
mại ở Việt Nam và nâng cao hiệu quả áp dụng phƣơng thức

Trong cuốn “Từ điển kinh tế thị trƣờng từ A đến Z” trọng tài đƣợc định
nghĩa “là một cách giải quyết bất đồng trong quan hệ công nghiệp mà không

8


cần đưa ra pháp luật hay đình công”.
Hay: “Trọng tài là những tranh chấp hay bất đồng được đưa ra cho
một hoặc nhiều người được xem là công tâm, không thiên lệch quyết định và
quyết định này có tính ràng buộc đối với hai bên”.
Theo Hội đồng trọng tài Mỹ (AAA) – một tổ chức trọng tài đã có bề
dày lịch sử hoạt động thì cho rằng: “Trọng tài là cách thức giải quyết tranh
chấp bằng cách đệ trình vụ tranh chấp cho một số người khách quan xem xét
giải quyết và họ sẽ đưa ra quyết định cuối cùng, có giá trị bắt buộc các bên
tranh chấp phải thi hành”.
Tại Việt Nam, theo quy định của khoản 1 Điều 2 Pháp lệnh trọng tài
thƣơng mại năm 2003: “Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết
tranh chấp phát sinh trong hoạt động thương mại được các bên thỏa thuận và
được tiến hành theo trình tự, thủ tục do Pháp lệnh này quy định”.
Khi Luật trọng tại thƣơng mại năm 2010 đƣợc ban hành thì định nghĩa
này đƣợc ghi nhận tại Khoản 1 Điều 3 nhƣ sau: “Trọng tài thương mại là
phương thức giải quyết tranh chấp do các bên thoả thuận và được tiến hành
theo quy định của Luật trọng tài thương mại”.
Mặc dù có rất nhiều định nghĩa khác nhau về trọng tài đƣợc nhìn từ
những góc nhìn khác nhau, song tổng kết lại có thể thấy trọng tài đƣợc khái
quát khá đầy đủ nhƣ sau:
Trọng tài là phƣơng thức giải quyết tranh chấp có tính chất tài phán phi
nhà nƣớc do các bên lựa chọn trên tinh thần tự nguyện, tôn trọng thỏa thuận
của các bên nhằm mục đích giải quyết các tranh chấp thƣơng mại phát sinh
giữa chính các bên này. Trong phƣơng thức giải quyết tranh chấp bằng trọng

chọn bất kỳ lúc nào, bất kỳ trọng tài vụ việc hoặc trọng tài quy chế nào trên
thế giới để giải quyết tranh chấp của mình. Sự thỏa thuận của các bên chính là
yếu tố ràng buộc mỗi bên, nên, một khi đã đƣợc thỏa thuận thì phán quyết của
trọng tài có tính chất tài phán và bắt buộc các bên phải tuân thủ.

10


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

I. Tài liệu tiếng Việt
1.

Nguyễn Thị Diễm Anh (2014), Hoàn thiện Luật Trọng tài thương mại
đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế hiện nay, địa chỉ truy cập
http://lyluanchinhtri.vn/home/index, (cập nhật ngày 11/12/2014).

2.

Phạm Thông Anh (2009), Tại sao các doanh nghiệp Việt Nam không
“mặn mà” với việc giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bằng
trọng tài.

3.

Phạm Thông Anh (2011), Giải quyết bằng Trọng tài thương mại Adhoc ở
Việt Nam – Thực trạng và giải pháp.

4.


10. Dân chủ và pháp luật (2010), "Công ƣớc New York 1958 về công nhận
và thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài", (Số chuyên đề: Pháp
luật về trọng tài thƣơng mại).

11


11. Vũ Ánh Dƣơng (2010), "Thực trạng giải quyết tranh chấp tại Trung tâm
trọng tài quốc tế Việt Nam", Tài liệu Hội thảo: Thực tiễn giải quyết tranh
chấp bằng trọng tài và cơ chế thi hành phán quyết trọng tài, Phòng Thƣơng
mại và Công nghiệp Việt Nam và Dự án DANIDA tổ chức, Hà Nội.
12. Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (1985), Luật Mẫu của UNCITRAL về trọng
tài thương mại quốc tế thông qua ngày 11/12/1985).
13. Đỗ Văn Đại (2008), “Giải quyết tranh chấp bằng phƣơng thức trọng tài ở
Việt Nam”, Tạp chí Khoa học pháp lý.
14. Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ
Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội.
15. Frank D. Emerson (1970), History of Arbitration Practice and Law.
16. Nguyễn Hồng Hải (2011), Một số vấn đề về cấu trúc của Bộ luật dân sự
và việc cấu trúc lại Bộ luật dân sự 2005.
17. Vĩnh Hoàng (2013), Phán quyết của Trọng tài thương mại bị hủy nhiều:
Luật có “vấn đề”, trực tuyến, http://www.baomoi.com, (cập nhật ngày
23/20/2013).
18. Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (2014), Nghị quyết số
01/2014/NQ-HĐTP hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật Trọng
tài thương mại năm 2010, Hà Nội.
19. An Huy (2012), Doanh nghiệp Việt Nam vẫn chủ quan với tranh chấp
thương mại.
20. Nguyễn Thị Minh (2010), "Thực trạng về tổ chức và hoạt động trọng tài
ở Việt Nam và định hƣớng phát triển", Dân chủ và pháp luật, (Số chuyên

II. Tài liệu trang Web
33. http://www.toaan.gov.vn.
34. http://www.molisa.gov.vn/news/.
35. http://dantri.com.vn.

13


88