I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

HONG TIU VN

PHÂN CấP QUảN Lý NGÂN SáCH NHà NƯớc
tại địa bàn tỉnh nam định

LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2014


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

HONG TIU VN

PHÂN CấP QUảN Lý NGÂN SáCH NHà NƯớc
tại địa bàn tỉnh nam định
Chuyờn ngnh: Lý lun v lch s Nh nc v Phỏp lut
Mó s: 60 38 01 01

LUN VN THC S LUT HC

Cỏn b hng dn khoa hc: GS.TS. NGUYN NG DUNG

H NI - 2014


LỜI CAM ĐOAN


Đây là xu thế tất yếu khách quan, một yêu cầu phát triển kinh tế ........................................... 7

1.1.2.

Phân cấp quản lý ngân sách nhằm phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm, quyền
hạn của từng cấp trong quản lý ngân sách Nhà nước ................................................... 8

1.1.3.

Phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả quản lý ngân
sách Nhà nước .............................................................................................. 8

1.1.4.

Phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước nhằm vận hành đồng bộ hệ thống ngân sách địa
phương ...................................................................................................... 9

1.1.5.

Phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước nhằm hạn chế thất thoát, lãng phí trong quản lý ngân
sách Nhà nước ............................................................................................ 10

....................................... 10

1.2.

Nội dung của việc phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước

1.2.1.


Khái quát tình hình phát triển kinh tế - xã hội và tổ chức hệ thống chính quyền, hệ
thống ngân sách tỉnh Nam Định ...................... Error!

Bookmark not defined.

2.1.1.

Giới thiệu tổng quan về tỉnh Nam Định................ Error!

Bookmark not defined.

2.1.2.

Tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Nam Định .. Error!

Bookmark not defined.

2.1.3.

Tổ chức hệ thống chính quyền và hệ thống ngân sách ở tỉnh Nam ĐịnhError!

2.2.

Thực trạng phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi ngân sách Nhà nước ở tỉnh Nam

Bookmark not defined.

Định ....................................................... Error!


2.3.2.

Hạn chế ................................................... Error!

Bookmark not defined.

2.3.3.

Nguyên nhân ............................................. Error!

Bookmark not defined.

2.3.4.

Bài học kinh nghiệm ..................................... Error!

Bookmark not defined.

Tiểu kết chương 2 ................................................... Error!

Bookmark not defined.

Bookma

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẮM HOÀN THIỆN PHÂN CẤP QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC Ở TỈNH NAM ĐỊNH .................................. Error! Bookmark not defined.
3.1.

Quan điểm hoàn thiện phân cấp quản lý ngân sách Nhà nướcError!



3.2.

Bookmark not

........................ Error! Bookmark not defined.

Các giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước ở tỉnh
Nam Định ................................................ Error!

Bookmark not defined.

3.2.1.

Đề xuất và kiến nghị sửa đổi bổ sung Luật ngân sách Nhà nướcError!

Bookmark not defined.

3.2.2.

Về phân cấp quản lý thu ngân sách ..................... Error!

Bookmark not defined.

3.2.3.

Về phân cấp quản lý chi ngân sách ..................... Error!

Bookmark not defined.



Bookmark not defined.

KẾT LUẬN .......................................................... Error!

Bookmark not defined.

3.3.3.

TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................... 12


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
HĐND:

Hội đồng nhân dân

NSĐP:

Ngân sách địa phương

NSNN:

Ngân sách Nhà nước

NSTƯ:

Ngân sách trung ương

QH:

sách thời kỳ 2004-2006

Error!
Bookmark
not
defined.

Bảng 2.4: Tỷ trọng các khoản thu phân chia theo tỷ lệ %
giữa các cấp ngân sách thời kỳ 2004-2006

Error!
Bookmark
not
defined.

Bảng 2.5: Tình hình chi ngân sách tỉnh Nam Định thời kỳ
2004-2006

Error!
Bookmark
not
defined.

Bảng 2.6: Tỷ trọng chi đầu tư phát triển giữa các cấp ngân
sách thời kỳ 2004-2006

Error!
Bookmark
not
defined.

Bookmark
not
defined.

Bảng 2.11: Tỷ trọng chi đầu tư phát triển giữa các cấp ngân
sách thời kỳ 2007-2010

Error!
Bookmark
not
defined.

Bảng 2.12: Tỷ trọng chi thường xuyên giữa các cấp ngân
sách thời kỳ 2007-2010

Error!
Bookmark
not
defined.

Bảng 2.13: Tỷ trọng các khoản thu giữa các cấp ngân sách
trên địa bàn thời kỳ 2011-2012

Error!
Bookmark
not
defined.

Bảng 2.14: Tỷ trọng các khoản chi giữa các cấp ngân sách
thời kỳ 2011-2012

phát triển chung của cả nước, nếu việc phân cấp quản lý các cấp chính quyền địa
phương tốt nó không những đảm bảo việc thực hiện tốt được các nhiệm vụ đề ra
mà còn thể hiện sự tự chủ, sáng tạo của địa phương trong việc sử dụng ngân sách.
Nam Định là tỉnh nghèo, thu ngân sách còn hạn chế trong khi nhu cầu chi
ngày một tăng. Trong những năm vừa qua phân cấp quản lý NSNN tại tỉnh Nam

3


Định đã đạt được một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, việc thực thi phân cấp
nguồn thu, nhiệm vụ chi trên thực tế còn nhiều vướng mắc, hạn chế, đang bộc lộ
một số vấn đề cần được xem xét và cải tiến. Mặc dù địa phương được trao quyền
quản lý ngân sách nhiều hơn, song hầu hết các địa phương vẫn phụ thuộc khá
nhiều vào các quyết định từ Trung ương, việc thực hiện phân cấp giữa các cấp
chính quyền địa phương còn nhiều lúng túng, phân cấp cho ngân sách cấp dưới phụ
thuộc hoàn toàn vào quyết định của chính quyền cấp tỉnh. Thực trạng cơ chế phân
cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi chưa tạo thế chủ động, chưa đảm bảo tính độc lập của
ngân sách các cấp, chưa mở rộng quyền tự chủ để mỗi cấp chính quyền, cấp ngân
sách chủ động trong việc khai thác các nguồn thu tại chỗ và chủ động bố trí chi
tiêu hợp lý.
Để quản lý thống nhất nền tài chính, xây dựng NSNN lành mạnh, củng cố kỷ
luật tài chính, sử dụng tiết kiệm kinh phí của nhà nước, tăng tích luỹ để thực hiện
công nghiệp hoá - hiện đại hoá, nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo quốc phòng
– an ninh thì việc phân cấp quản lý NSNN nói chung và phân cấp nguồn thu,
nhiệm vụ chi nói riêng cần phải luôn hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu quản lý trong
từng giai đoạn. Với lý do đó, tôi chọn đề tài: "Phân cấp quản lý ngân sách Nhà
nước tại địa bàn tỉnh Nam Định" làm luận văn thạc sĩ luật học.
2. Tình hình nghiên cứu
Để xây dựng được một hệ thống pháp lý hoàn chỉnh về phân cấp quản lý
NSNN, điều cần thiết là phải chỉ ra được những vướng mắc, những điểm không

Thứ nhất: Nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về phân cấp quản lý
NSNN và pháp luật phân cấp quản lý NSNN ở Việt Nam.
Thứ hai: Nghiên cứu, phân tích các số liệu liên quan đến phân cấp quản lý
NSNN phát sinh trên địa bàn tỉnh Nam Định và các vấn đề pháp lý liên quan đến
quá trình áp dụng pháp luật quản lý NSNN vào thực tiễn trên địa bàn tỉnh Nam
Định.
5


Thứ ba: Căn cứ vào cơ sở lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật quản lý
NSNN, luận văn chỉ ra những vướng mắc, bất cập trong các quy định của pháp luật
về quản lý NSNN hiện hành, đồng thời đề xuất những giải pháp, kiến nghị nhằm
đảm bảo thực hiện pháp luật quản lý NSNN có hiệu quả trên địa bàn tỉnh Nam
Định.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các vấn đề lý luận về pháp luật quản lý
NSNN và thực tiễn của việc áp dụng luật quản lý NSNN.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài là:
+ Về mặt không gian: Trên địa bàn Tỉnh Nam Định
+ Về mặt thời gian: số liệu thống kê được lấy từ năm 2004-2012
5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận để nghiên cứu đề tài này là chủ nghĩa duy vật biện chứng
và chủ nghĩa duy vật lịch sử kết hợp song song với các phương pháp tổng hợp,
phân tích, thống kê, so sánh, sơ đồ.
Phương pháp phân tích dùng để làm rõ khái niệm về NSNN, về phân cấp
quản lý NSNN, làm rõ thực trạng áp dụng quản lý NSNN trên địa bàn tỉnh Nam
Định.
Phương pháp thống kê, so sánh được sử dụng để làm rõ sự khác biệt của
công tác áp dụng phân cấp quản lý NSNN trong từng thời điểm. Ngoài ra, luận
văn còn sử dụng các bản biểu, số liệu thống kê để phân tích, chứng minh các nội

Đồng thời nhà nước quản lý kinh tế thông qua chế độ bao cấp.
Bao cấp qua giá: Nhà nước quyết định giá trị tài sản, thiết bị, vật tư, hàng
hóa thấp hơn giá trị thực của chúng nhiều lần so với giá trị thị trường. Với giá thấp
như vậy, coi như một phần những thứ đó được cho không.
Bao cấp qua chế độ tem phiếu (tiền lương hiện vật): Nhà nước quy định chế
độ phân phối vật phẩm tiêu dùng cho cán bộ, công nhân viên, công nhân theo định
mức qua hình thức tem phiếu. Chế độ tem phiếu thủ tiêu động lực kích thích người
lao động và phá vỡ nguyên tắc phân phối theo lao động.
Bao cấp qua chế độ cấp phát vốn của ngân sách nhưng không có chế tài ràng
buộc trách nhiệm vật chất đối với các đơn vị được cấp vốn. Điều đó vừa làm tăng
gánh nặng đối với NSNN vừa làm cho sử dụng vốn kém hiệu quả, nảy sinh cơ chế
“xin cho”.
Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khoá V họp bàn và quyết

8


định một vấn đề cực kỳ quan trọng: xoá bỏ quan liêu, bao cấp, chuyển hẳn sang
hạch toán kinh tế và kinh doanh xã hội chủ nghĩa. Điều chỉnh mối quan hệ giữa
NSTW và NSĐP, thực hiện chế độ phân cấp ngân sách trên cơ sở ba cấp cùng làm
chủ, bảo đảm sự nhất trí giữa ba lợi ích (toàn xã hội, tập thể, cá nhân người lao
động), tạo điều kiện cho địa phương chủ động khai thác các tiềm năng để phát triển
kinh tế địa phương, tăng nguồn thu và chủ động bố trí NSĐP.
Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khoá V là một mốc đánh
dấu bước trưởng thành vượt bậc của Đảng và nhân dân ta trên mặt trận quản lý
kinh tế, bước đầu thực hiện việc phân cấp quản lý NSNN. Điều này phù hợp với
những quy luật phát triển khách quan về kinh tế, và cùng là phù hợp trong chặng
đường đầu tiên của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
1.1.2. Phân cấp quản lý ngân sách nhằm phân định rõ chức năng, nhiệm
vụ, trách nhiệm, quyền hạn của từng cấp trong quản lý ngân sách Nhà nước

1.1.4. Phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước nhằm vận hành đồng bộ hệ
thống ngân sách địa phương
Sự tồn tại của hệ thống NSNN là sự tồn tại thống nhất cơ bản về phân giao
nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền và các cơ quan chức năng các cấp đối với
các vấn đề thuộc về NSNN.Theo quy định của Luật NSNN thì NSTW giữ vai trò
chủ đạo, đồng thời thực hiện nguyên tắc phân định rõ các nguồn thu, nhiệm vụ chi
đối với NSĐP. Quá trình đó luôn đảm bảo nguyên tắc thống nhất tập trung dân chủ
trong tổ chức hệ thống ngân sách, xuyên suốt từ trung ương xuống địa phương về
chế độ, chính sách, định mức, chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm, quyền hạn của
mỗi cấp quản lý ngân sách. Đó là điều kiện quan trọng để đưa mọi hoạt động thu,
chi của NSNN ở các cấp vào nề nếp theo đúng quỹ đạo quản lý kinh tế - tài chính
của Nhà nước. Có như vậy mới khắc phục tình trạng chồng chéo, cục bộ thiếu nhất
quán và không bao quát các mặt trong quản lý ngân sách của các cấp, phát huy thế
chủ động sáng tạo và đảm bảo tính độc lập tương đối của NSĐP, khai thác nuôi
10


dưỡng nguồn thu và bố trí chỉ tiêu hợp lý.
1.1.5. Phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước nhằm hạn chế thất thoát,
lãng phí trong quản lý ngân sách Nhà nước
Thực hiện triệt để nguyên tắc tiết kiệm thu, chi theo dự toán, chế độ định
mức, hạn chế thất thoát, lãng phí, chống tham nhũng NSNN là nhằm nâng cao hiệu
quả thu, chi ngân sách quản lý và điều hành NSNN.
Nâng cao hiệu quả thu, chi ngân sách luôn gắn liền với công tác tổ chức lại
nguồn thu, cơ cấu lại nội dung chi, đẩy mạnh công tác xã hội hóa, cải tiến công
nghệ quản lý, đổi mới quy trình lập, chấp hành, cấp phát, thanh toán và quyết toán
NSNN.
1.2. Nội dung của việc phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước
1.2.1. Khái niệm và vai trò của ngân sách Nhà nước
Khi nói về khái niệm NSNN thì có rất nhiều quan niệm khác nhau, với từng

NSNN thể hiện quan hệ kinh tế, tài chính giữa Nhà nước và các chủ thể kinh tế
khác của nền kinh tế hàng hóa trong quá trình phân bổ, sử dụng nguồn lực của nền
kinh tế phân phối lại thu nhập. Bản chất kinh tế của ngân sách gắn liền với bản
chất chính trị và bản chất giai cấp cầm quyền.
NSNN là công cụ điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế xã hội, định hướng phát triển
sản xuất, điều tiết thị trường, bình ổn giá cả, điều chỉnh đời sống xã hội.
- NSNN điều tiết trong kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế. NSNN là công cụ
định hướng hình thành cơ cấu kinh tế mới kích thích phát triển sản xuất kinh doanh
và chống độc quyền.

12


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Tài chính (2003), Thông tư số 59/2003/TT-BTC ngày 23/6/2003 của Bộ tài
chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 60/2003/NĐ-CP ngày 6/6/2003 của
Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật NSNN.
2. Chính phủ (2003), Nghị định số 60/2003/NĐ-CP ngày 23/6/2003 của Chính
phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật NSNN.
3. Cục Thống kê Nam Định (2013), Niên giám Thống kê tỉnh Nam Định, Nam
Định.
4. Hội đồng nhân dân (2003), Nghị quyết số 45/NQ-HĐND ngày 17/12/2003 của
HĐND tỉnh Nam Định về việc quy định phân cấp ngân sách các cấp chính quyền
địa phương của tỉnh Nam định giai đoạn 2004 -2006, Nam Định.
5. Hội đồng nhân dân (2006), Nghị quyết số 49/NQ-HĐND ngày 08/12/2006 của
HĐND tỉnh Nam Định kỳ họp thứ 7, khoá XVI, Nam Định.
6. Hội đồng nhân dân (2007), Nghị quyết 67/2007/NQ-HĐND ngày 07/12/2007
của HĐND tỉnh về việc sửa đổi, bổ sung một số điểm Quy định tỷ lệ điều tiết
các khoản thu ngân sách ban hành kèm theo Nghị quyết 49/2006/NQ-HĐND,
Nam Định.

19. Sở Tài chính tỉnh Nam Định (2008), Báo cáo tình hình thực hiện thu, chi NSNN
và phương án phân bổ dự toán thu, chi NSNN năm 2008, Nam Định.
20. Sở Tài chính tỉnh Nam Định (2009), Báo cáo Quyết toán NSĐP năm 2009,
Nam Định.
21. Sở Tài chính tỉnh Nam Định (2009), Báo cáo tình hình thực hiện thu, chi NSNN và
phương án phân bổ dự toán thu, chi NSNN năm 2009, Nam Định.
22. Sở Tài chính tỉnh Nam Định (2010), Báo cáo Quyết toán NSĐP năm 2010,
Nam Định.
23. Sở Tài chính tỉnh Nam Định (2010), Báo cáo tình hình thực hiện thu, chi NSNN
và phương án phân bổ dự toán thu, chi NSNN năm 2010, Nam Định.
14


24. Sở Tài chính tỉnh Nam Định (2011), Báo cáo Quyết toán NSĐP năm 2011,
Nam Định.
25. Sở Tài chính tỉnh Nam Định (2011), Báo cáo tình hình thực hiện thu, chi NSNN
và phương án phân bổ dự toán thu, chi NSNN năm 2011, Nam Định.
26. Sở Tài chính tỉnh Nam Định (2012), Báo cáo Quyết toán NSĐP năm 2012,
Nam Định.
27. Sở Tài chính tỉnh Nam Định (2012), Báo cáo tình hình thực hiện thu, chi NSNN
và phương án phân bổ dự toán thu, chi NSNN năm 2012, Nam Định.
28. Ủy Ban nhân dân (2003), Quyết định 3456/2003/QĐ-UB ngày 18/12/2003 của
UBND tỉnh về tỷ lệ điều tiết các khoản thu NSNN cho ngân sách các cấp của
tỉnh giai đoạn 2004-2006, Nam Định.
29. Ủy Ban nhân dân (2004), Quyết định 3455/QĐ-UB ngày 08/6/2004 của UBND
tỉnh Nam Định về việc ban hành quy định về quản lý và điều hành NSĐP, Nam
Định.
30. Ủy Ban nhân dân (2006), Quyết định 2920/2006/QĐ-UBND ngày 11/12/2006
của UBND tỉnh về việc quy định tỷ lệ điều tiết các khoản thu NSNN cho các
cấp ngân sách của tỉnh giai đoạn 2007-2010, Nam Định.