Cao học Môi trường K20

Trần Thị Vinh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

TRẦN THỊ VINH

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG TỒN DƢ
CÁC HỢP CHẤT CLO HỮU CƠ VÀ PHOTPHO HỮU CƠ
TRONG MÔI TRƢỜNG ĐẤT Ở 1 SỐ KHO
CHỨA HÓA CHẤT BẢO VỆ THỰC VẬT
TẠI ĐỊA BÀN HUYỆN DIỄN CHÂU TỈNH NGHỆ AN
VÀ ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP XỬ LÝ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội – 2014
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

i


Cao học Môi trường K20

Trần Thị Vinh

TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

TRẦN THỊ VINH

từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ luận văn nào trƣớc đây. Tôi xin chịu trách
nhiệm về nghiên cứu của mình.
Tác giả

Trần Thị Vinh

i


Cao học Môi trường K20

Trần Thị Vinh

LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự
dạy bảo tận tình của các thầy cô, sự giúp đỡ của các bạn đồng nghiệp, sự động viên
to lớn của gia đình và những người thân.
Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn
PGS.TS. Lê Văn Thiện cùng những người thầy tận tâm đã trực tiếp hướng dẫn,
giúp đỡ động viên tôi học tập, nghiên cứu khoa học và thực hiện luận văn, đã dìu
dắt tôi từng bước trưởng thành trong chuyên môn cũng như trong cuộc sống.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo Chi cục Bảo vệ Môi trường Nghệ An,
phòng Kiểm soát ô nhiễm cùng tập thể anh chị em đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện
thuận lợi để giúp tôi hoàn thành luận văn này.
Hà Nội, tháng 12 năm 2014
Tác giả

Trần Thị Vinh

ii

3.1.2. Tình hình kinh tế - xã hội ............................................................................... 41
3.1.3. Các vấn đề môi trƣờng ................................................................................... 45
3.2. Đặc điểm hiện trạng một số khu vực kho chứa hóa chất BVTV tại huyện Diễn
Châu, tỉnh Nghệ An.................................................................................................. 47

iii


Cao học Môi trường K20

Trần Thị Vinh

3.2.1. Đặc điểm hiện trạng kho thuốc BVTV ta ̣i xóm 6 - xã Diễn Thành, huyện Diễn
Châu, tỉnh Nghệ An.................................................................................................. 48
3.2.2. Đặc điểm hiện trạng kho thuốc bảo vệ thực vật tại xóm 1 HTX Tây Tho ̣ – xã
Diễn Thọ, huyện Diễn Châu..................................................................................... 49
3.2.3. Đặc điểm hiện trạng kho thuốc bảo vệ thực vật xóm 2, xã Diễn Nguyên,
huyện Diễn Châu ...................................................................................................... 50
3.3. Đánh giá hiện trạng tồn lƣu nhóm Clo hữu cơ và nhóm Photpho hữu cơ trong
môi trƣờng đất một số khu vực kho chứa hóa chất bảo vệ thực vật tại huyện Diễn
Châu ......................................................................................................................... 51
3.3.1. Đánh giá hiện trạng tồn lƣu nhóm clo hữu cơ và nhóm photpho hữu cơ trong
môi trƣờng đất tại kho thuốc bảo vệ thực vật tại xóm 6 - xã Diễn Thành, huyện Diễn
Châu ......................................................................................................................... 51
3.3.2 Đánh giá hiện trạng tồn lƣu nhóm Clo hữu cơ và nhóm photpho hữu cơ trong
môi trƣờng đất tại kho thuốc BVTV xóm 1, HTX Tây Thọ, xã Diễn Thọ, huyện
Diễn Châu ................................................................................................................. 58
3.3.3 Đánh giá hiện trạng tồn lƣu nhóm Clo hữu cơ và nhóm photpho hữu cơ
trong môi trƣờng đất tại kho thuốc bảo vệ thực vật xóm 2, xã Diễn Nguyên,
huyện Diễn Châu .................................................................................................... 60

Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trƣờng

BVMT:

Bảo vệ môi trƣờng

DDT:

Diclodiphenyltricloetan

DDE :

Diclodiphenydicloetylen

FAO:

Tổ chức Nông lƣơng thế giới

GEF :

Quỹ môi trƣờng toàn cầu

KLN:

Kim loại nặng

KT – XH:

Kinh tế - Xã hội


Tiêu chuẩn cho phép

UNEP:

Chƣơng trình môi trƣờng Liên Hợp Quốc

VSV:

Vi sinh vật

WHO:

Tổ chức y tế thế giới

v


Cao học Môi trường K20

Trần Thị Vinh

DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1. Phân loại hóa chất nông nghiệp theo độ độc hại của WHO .................... 7
Bảng 1.2. Phân chia nhóm độc của Việt Nam ........................................................ 8
Bảng 1.3. Nguyên nhân nhiễm độc hóa chất BVTV ................................................ 14
Bảng 1.4: Danh sách các tỉnh có kho ô nhiễm hóa chất BVTV tồn lƣu trên toàn
quốc ......................................................................................................... 21
Bảng 2.1: Đặc điểm địa hình và cách lấy mẫu đối với các khu vực nghiên cứu ..... 33
Bảng 2.2. Vị trí mẫu và ký hiệu mẫu ....................................................................... 35
Bảng 3.1. Kết quả phân tích mẫu đất tại vị trí chôn hóa chất BVTV tồn lƣu .......... 51

vii


Cao học Môi trường K20

Trần Thị Vinh
MỞ ĐẦU

Việt Nam đang ở trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện
đại hóa đất nƣớc với mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 nƣớc ta cơ bản trở thành
nƣớc công nghiệp theo hƣớng hiện đại. Tuy nhiên cùng với quá trình tăng trƣởng
kinh tế, Việt Nam cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn nhƣ suy thoái
đất, ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nƣớc, suy giảm diện tích rừng và đa dạng
sinh học. Trong đó, ô nhiễm môi trƣờng do hóa chất bảo vệ thực vật tồn lƣu (hóa
chất BVTV tồn lƣu hoặc thuốc BVTV tồn lƣu) gây ra đang trở nên nghiêm trọng.
Theo kết quả điều tra, thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng và báo cáo
của UBND, thành phố trực thuộc Trung ƣơng về các khu vực bị ô nhiễm môi
trƣờng do thuốc BVTV tồ n lƣu t ừ thời kỳ bao cấp, chiến tranh, không rõ nguồn gốc
hoặc nhập lậu tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2009 trên địa bàn toàn quốc có 1.153
điểm ô nhiễm môi trƣờng do hóa chất BVTV tồn lƣu, bao gồm 289 kho lƣu giữ và
864 khu vực ô nhiễm môi trƣờng do hóa chất BVTV tồn lƣu trên địa bàn 38 tỉnh,
thành phố trực thuộc Trung ƣơng.
Viê ̣c quản lý , sƣ̉ du ̣ng hóa ch ất BVTV không hơ ̣p lý đang gây nhƣ̃ng tác
đô ̣ng không nhỏ và ảnh hƣởng kéo dài đế n môi trƣờng và sƣ́c khỏe cô ̣ng đồ ng . Đặc
biê ̣t trong thời kỳ kinh t ế kế hoạch hóa tập trung, mô ̣t lƣơ ̣ng lớn hóa chấ t BVTV có
đô ̣c tiń h cao, có tính bề n vƣ̃ng trong môi trƣờng, rấ t khó phân hủy, có khả năng phát
tán rộng và tích lũy sinh học cao trong các mô của sinh vật nhƣ DDT

, Lindan,


4. Đỗ Thị Chiến (2005), Báo cáo điều tra, đánh giá thực trạng và đề xuất giải
pháp việc quản lý, sử dụng thuốc Bảo vệ Thực vật của nông dân trong sản xuất
nông nghiệp, Trung tâm Môi trƣờng nông thôn, Hà Nội.
5. Lê Văn Chiến, Mai Văn Chung, Phan Xuân Thiệu (2005), “Dƣ lƣợng thuốc Bảo
vệ Thực vật và Kim loại nặng trong một số loại rau trên địa bàn tỉnh Nghệ An”,
Tuyển tập công trình khoa học hội nghị khoa học phân tích hóa, lý và sinh học
Việt Nam lần thứ hai, Hà Nội, tr. 344-347.
6. Nguyễn Mạnh Chinh, Mai Văn Quyền, Nguyễn Đặng Nghĩa (2005), Thuốc Bảo
vệ Thực vật, NXB Nông nghiệp, TP. Hồ Chí Minh.
7. Vƣơng Trƣờng Giang, Bùi Sỹ Doanh – Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
(2011), “Tình hình nhập khẩu và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ở Việt Nam”,
Tạp chí Môi trường.
8. Trần Khắc Hiệp và các tác giả (2003), “Một số vấn đề về ảnh hƣởng của đô thị
hóa đến nông nghiệp và môi trƣờng vùng ven đô TP. Hà Nội”, Hội thảo khoa
học môi trường nông thôn Việt Nam, Đồ Sơn 1/2003, tr. 54-63.

80


Cao học Môi trường K20

Trần Thị Vinh

9. Nguyễn Văn Hoè (2005), Báo cáo chuyên đề “Một số nghiên cứu về biện pháp
giảm thiểu rủi ro do thuốc BVTV với người sử dụng và môi trường sinh thái.
Viện BVTV.
10. Lê Văn Khoa, Nguyễn Đức Lƣơng, Nguyễn Thế Truyền (2001), Nông nghiệp
và môi trường, NXB Giáo dục, Hà Nội.
11. Thế Nghĩa (2000), Nông nghiệp sinh thái, NXB Nông nghiệp, Hà Nội.
12. PV, “Nâng cao năng lực kiểm soát xuất nhập khẩu các vật liệu chứa PCB/POP”

series on Pesticides Number 8, ENV/JM/Mono, Paris.
21. W. Salomons, W. M Stigliani (1995), Biogeo dynamics of pollutant in soil and
sediment, Springer, Verlag Berlin Heidelberg.
22. Shahamat U. Khan (1980), Pesticides in the soil environment, Elsevier scientific
publishing company.
23. Savich V.I. + et al., (2002), Soil ecology (in Russian), Orion.

82