ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

TRẦN VĂN TRƢỜNG

VAI TRÒ CỦA NHÀ NƢỚC TRONG XÂY DỰNG, PHÁT
TRIỂN NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG ĐỊNH HƢỚNG XHCN
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Chính trị học

Hà nội – 2014
1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

TRẦN VĂN TRƢỜNG

VAI TRÒ CỦA NHÀ NƢỚC TRONG XÂY DỰNG, PHÁT
TRIỂN NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG ĐỊNH HƢỚNG XHCN
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Chính trị học
Mã số: 60310201



TBCN

Chủ nghĩa tư bản

CNTB

3


LỜI CẢM ƠN
Tôi xin trân trọng gửi đến các quý thầy cô giáo trường Đại học Khoa
học xã hội và nhân văn, Khoa chính trị học, lời cảm ơn và lòng biết ơn sâu sắc
về quá trình đào tạo trong suốt 2 năm học Cao học vừa qua.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn về sự chỉ bảo tận tình và chu đáo của
thầy giáo hướng dẫn – Thầy Giáo sư, Tiến sĩ Lưu Văn Sùng; sự hỗ trợ, động
viên của gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã giúp tôi hoàn thành Luận văn tốt
nghiệp thạc sĩ này.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày

tháng 12 năm

2014
HỌC VIÊN

Trần Văn Trƣờng

4


1.2.1. CNXH mô hình Xô Viết ra đời đối lập với hệ thống TBCN........27
1.2.2. Những thành tựu của CNXH theo mô hình Xô Viết thế kỷ XX...31
1.2.3. Khắc phục những khuyết tật của nhà nước phi thị trường- Sự
chuyển đổi mô hình XHCN những năm 80, 90 của thế kỷ XX là tất yếu khách
quan……………………………………………………..........................….……...33
1.3. Những xu hƣớng của kinh tế thị trƣờng.
1.3.1. Xu hướng chung của nền kinh tế thị trường …………...........….36
1.3.2. Vai trò của Nhà nước trong các loại kinh tế thị trường ............40

6


Chƣơng 2: THỰC HIỆN CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI - VAI TRÒ
CỦA NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG ĐỊNH
HƢỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
2.1. Thực hiện công cuộc đổi mới chuyển sang nền kinh tế thị
trƣờng và tiếp tục thực hiện mục tiêu XHCN.
2.1.1. Từ nền kinh tế hành chính bao cấp chuyển sang nền kinh tế thị
trường ............................................................................................................49
2.1.2. Mục tiêu XHCN của nền kinh tế thị trường và tiếp tục thực hiện
Mục tiêu XHCN trong điều kiện mới, bằng phương thức mới…….....……....56
2.2. Vai trò của Nhà nƣớc đối với nền kinh tế thị trƣờng định
hƣớng XHCN ở Việt Nam hiện nay
2.2.1. Tính tất yếu khách quan vai trò quản lý, điều tiết của nhà nước
đối với nền kinh tế...........................................................................................64
2.2.2. Vai trò của nhà nước Việt Nam trong tạo lập đồng bộ các yếu tố
của nền kinh tế thị trường …………………………………………………..........69
2.2.3. Vai trò của Nhà nước Việt Nam trong tạo lập các yếu tố định
hướng XHCN trong nền kinh tế thị trường …………………............……….…75
2.3. Một số đề xuất kiến nghị nhằm hoàn thiện vai trò của nhà

̣ hướng XHCN ở nước ta hiê ̣n nay.
Tuy nhiên bên ca ̣nh những kế t quả đa ̣t đươ ̣c vai trò của nhà nước trong
hoạch định chủ trương chính sách phát triển kinh tế thị trường định hướng
XHCN ở nướ c ta hiê ̣n nay nảy sinh những vấ n đề phức ta ̣p cầ n phải lý giải ,
giải quyết. Đặc biệt trong xu thế hiện nay , xu thế toàn cầ u h óa hô ̣i nhâ ̣p kinh
tế quố c tế , Viê ̣t Nam trở thành thành viên 150 của tổ chức thương mại thế
giới (WTO) cho nên vấ n đề chiń h tri ̣và chiń h sách của các quố c gia đề u chiụ
sự chi phố i ảnh hưởng trực tiếp từ nhân tố quốc tế. Vâ ̣y thì làm thế nào để giữ
vững đô ̣c lâ ̣p tự chủ về chin
́ h tri ̣trong sự hô ̣i nhâ ̣p quố c tế ? Làm thế nào để

8


chính sách của N hà nước đảm bảo thực hiê ̣n sự hô ̣i nhâ ̣p quố c tế đồ ng thời
vẫn đảm bảo đinh
̣ hướng nề n kinh tế thị trường theo mu ̣c tiêu XHCN?
Hơn nữa vâ ̣n đô ̣ng phát triể n nề n kinh tế thị trường tự nó không hướng
tới mu ̣c tiêu XHCN , quyế t đinh
̣ sự đinh
̣ hướng XHCN là nhân tố chiń h tri ̣
trực tiế p là vai trò của N hà nước. Có câu hỏi đặt ra là : Liê ̣u chúng ta có phát
huy đươ ̣c sức ma ̣nh của nhân tố chiń h tri ̣ trực tiếp là Nhà nước trong viê ̣c xây
dựng phát triển nền kinh tế thị trường đinh
̣ hướng XHCN ở nước ta hiê ̣n nay
không? Liê ̣u Nhà nước có quản lý , điề u tiế t đươ ̣c nề n kinh tế theo quỹ đạo
XHCN hay không?
Mă ̣t khác viê ̣c xây dựng phát triển nền kinh tế vận động theo cơ chế thị
trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN là chưa có tiề n lệ
trong lich

̣ hướng xã hô ̣i chủ nghiã ”

, Tạp chí Cộng sản

viê ̣c bảo

Hà Nội , 5/1996;

Nguyễn Tiế n Phồ n , “Vai trò lañ h đa ̣o chính tri ̣của Đảng và chức năng quản
lý kinh tế của Nhà nước trong điều kiện nền kinh tế của Đảng và chứ c năng
quản lý kinh tế của Nhà nước trong điều kiện nền kinh tế thị trường ở nước ta
hiê ̣n nay”, Tạp chí Triết học số 3/1995; Nguyễn Tro ̣ng Chuẩ n “ Mố i quan hê ̣
biê ̣n chứng giữa đổ i mới chính sách kinh tế và đổ i mới chính s

ách xã hội” ,

Tạp chí Triết học số 3/1996; Nguyễn Chí Mỳ , “Xu hướng và các nhân tố bảo
đảm đinh
̣ hướng xã hô ̣i chủ nghiã của nề n kinh tế nhiề u thành phầ n” , Tạp chí
Cô ̣ng sản số 10/1997;…
Ngoài ra, còn có một số luận án tiế n si ̃ và luận văn thạc sĩ đề cập đến
các góc độ khác nhau của đề tài : “Đinh
̣ hướng xã hô ̣i chủ nghiã ở Viê ̣t Nam
nô ̣i dung cơ bản và những điề u kiê ̣n chủ yế u để thực hiê ̣n”

, Luâ ̣n án tiế n si ̃

Khoa ho ̣c triế t ho ̣c chuyên ng ành chủ nghĩa cộng sản khoa học của Nguyễn
Văn Oánh, Hà Nội 1994; “Vai trò đinh
̣ hướng xã hô ̣i chủ nghiã của Kiế n trúc

9. Di chúc của chủ tịch Hồ Chí Minh, Nxb.Chính trị Quốc Gia, Hà
Nội, 1999.
10. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ IX, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2001.
11. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ XI, Nxb.Chính trị Quốc Gia- Sự thật, Hà Nội, 2011.
12. Phạm Văn Linh (1994), Vai trò nhà nước trong việc hạn chế các
khuyết tật của cơ chế thị trường ở Việt Nam: LAPTSKH Kinh tế: 5.02.01,Hà
Nội.

11


13. Phạm Châu Thành (2009), Vai trò của nhà nước Việt Nam trong
nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế: Nhận
thức và thực tiễn, Tạp chí Thương mại (Số 18), tr. 8-10.
14. Võ Thị Hoa (2011), Vai trò của nhà nước đối với việc thực hiện
công bằng xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa ở nước ta hiện nay : LATS Chính trị học: 62.31.20.01, Hà Nội.
15. Trần Thị Thu Hường (2011), Vai trò nhà nước đối với việc xây dựng
nền kinh tế Việt Nam độc lập tự chủ trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
hiện nay : LATS Triết học: 62.22.80.05, Hà Nội.
16. Hà Quý Tình (1999), Vai trò nhà nước trong việc tạo tiền đề nguồn
nhân lực cho công nghiệp hóa hiện đại hóa ở nước ta: LATS Kinh tế:
5.02.01, Hà Nội.
17. Trần Việt Tiến (2002), Vai trò nhà nước trong quá trình phát triển
công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam, LATS Kinh tế: 5.02.01, Hà Nội.
18. Hoàng Văn Hoa (2006), Xây dựng và hoàn thiện hệ thống thị trường
nền kinh tế thị trường ở Việt Nam, Nghiên cứu kinh tế (Số 3),Tr.3-11.
19. GS. TS Lưu Văn Sùng (2012), Định hướng XHCN tiến tới xã hội

29. Dương Xuân Ngọc (ch.b.), Hoàng Đình Cúc, Lưu Văn An....(2013),
Quan hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị ở Việt Nam, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội.
30. Nguyễn Thường Lạng (2013), Nhận thức về vai trò sở hữu nhà
nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam,
Tạp chí Kinh tế và Phát triển (Số 187), tr. 48-56.
31. Nguyễn Quốc Tuấn (2010), Mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị
trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa ở Việt Nam hiện nay, Nxb. Tp. Hồ Chí Minh.

13