Thẩm quyền dân sự theo loại việc của Tòa án về
giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại
Nguyễn Thị Hiên
Khoa Luật
Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật dân sự; Mã số: 60 38 30
Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Huyền
Năm bảo vệ: 2014
Abstract. : Luận văn là công trình nghiên cứu có tính hệ thống những vấn đề liên quan đến
thẩm quyền dân sự theo loại việc của tòa án về giải quyết tranh chấp kinh doanh thương
mại.
Keywords. Luật dân sự; Thẩm quyền dân sự; Tòa án; Pháp luật Việt Nam
Content
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài.
Chúng ta đang sống trong một thế giới mới, thế giới toàn cầu hóa với những thay đổi lớn, đa
dạng và phức tạp, có ảnh hưởng đến bất cứ quốc gia nào và cá nhân nào. Xu hướng hội nhập đã đưa
đến cho đất nước ta những đổi mới tích cực trên các lĩnh vực: Kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội,
khoa học kỹ thuật, công nghệ mới... Có thể nói, số lượng các tranh chấp về kinh doanh, thương mại
được giải quyết tại cơ quan tòa án đã phản ánh một thực tế về sự gia tăng của các tranh chấp kinh
doanh, thương mại cũng như các loại án đặc thù, mới phát sinh. Từ thực tế khách quan đó đòi hỏi
cần có một cơ chế hữu hiệu nhằm giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại để bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia tố tụng, đồng thời đảm bảo trật tự xã hội, sự lành
mạnh trong môi trường kinh doanh.
Khi tranh chấp xảy ra có rất nhiều con đường giải quyết mà các bên có thể lựa chọn. Con
đường nào ngắn nhất, ít tốn kém nhất có thể khôi phục lại được các quyền, lợi ích hợp pháp của
mình sẽ được các bên lựa chọn. Trên thực tế, tranh chấp kinh doanh, thương mại có thể được giải
quyết bằng những con đường như thương lượng, hòa giải, Trọng tài, Tòa án.
Tòa án với vai trò là một thiết chế tài phán công với những ưu điểm của nó vẫn được các
đương sự lựa chọn để giải quyết tranh chấp nói chung và tranh chấp kinh doanh thương mại nói
riêng. Giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại bằng Tòa án là hình thức giải quyết tranh chấp
do cơ quan tài phán của nhà nước thực hiện, được tiến hành theo trình tự, thủ tục nghiêm ngặt, chặt
chẽ. Bản án hay quyết định của Tòa án về vụ việc tranh chấp được đảm bảo thi hành bằng sức mạnh

doanh, thương mại. Chẳng hạn như:
- Luận án tiến sĩ luật học của tác giả Đào Văn Hội với đề tài: “Giải quyết tranh chấp kinh tế
trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam” bảo vệ năm 2003
- Luận án tiến sĩ luật học của tác giả Nguyễn Thị Kim Vinh với đề tài “Pháp luật về giải
quyết tranh chấp kinh doanh bằng con đường tòa án ở Việt Nam” bảo vệ năm 2003
- Bài viết “Xác định thẩm quyền theo vụ việc của Tòa án” của Tiến sĩ Phan Chí Hiếu đăng
trên Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 2 năm 2004.
Sau khi Bộ luật Tố tụng dân sự 2004 ra đời nay là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của
BLTTDS cũng có rất nhiều công trình nghiên cứu, luận án, luận văn, bài viết đề cập những khía
cạnh về thẩm quyền giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại:
- Tác giả Viên Thế Giang với bài: “Thẩm quyền giải quyết kinh doanh theo Bộ luật Tố tụng
dân sự 2004” đăng trên Tạp chí Nhà nước và Pháp luật số 12 năm 2005.
- Tiến sĩ Phan Chí Hiếu với bài “Thẩm quyền giải quyết tranh chấp kinh doanh theo Bộ luật
Tố tụng dân sự và các vấn đề đặt ra trong thực tiễn thi hành” đăng trên Tạp chí Nhà nước và Pháp
luật số 10 năm 2005 và bài “Thực trạng pháp luật giải quyết tranh chấp kinh doanh ở Việt Nam”
đăng trên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số 12 năm 2005.
- Thạc sĩ Trần Đình Khánh với bài “Thẩm quyền giải quyết các tranh chấp kinh doanh,
thương mại và lao động theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2004” đăng trên Tạp chí Kiểm sát. Viện kiểm
sát nhân dân tối cao số 5 năm 2005.
- Tác giả Dương Nguyệt Nga với bài “Các phương thức giải quyết tranh chấp kinh doanh,
thương mại theo pháp luật Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” đăng trên Tạp chí
Tòa án nhân dân. Tòa án nhân dân tối cao số 16 năm 2007.
- Tác giả Vũ Thị Hồng Vân với bài “Về thẩm quyền giải quyết tranh chấp kinh doanh,
thương mại của Tòa án theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2004” đăng trên Tạp chí Luật học, Trường Đại
học Luật Hà Nội số 4 năm 2008.


- Bài viết “Giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại theo quy định của Bộ luật Tố tụng
dân sự năm 2004” của tác giả Viên Thế Cương đăng trên Tạp chí Nhà nước và Pháp luật số
12/2005;

tiễn áp dụng về thẩm quyền dân sự theo loại việc của Tòa án về giải quyết tranh chấp kinh doanh,
thương mại như: Khái niệm Thẩm quyền dân sự theo loại việc của Tòa án trong việc giải quyết
tranh chấp kinh doanh, thương mại; Các đặc điểm về thẩm quyền dân sự theo loại việc của Tòa án
trong việc giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại; Ý nghĩa của các quy định về thẩm quyền
dân sự theo loại việc của Tòa án về giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại; Phân tích các
quy định của pháp luật tố tụng dân sự hiện hành về thẩm quyền dân sự theo loại việc về giải quyết
tranh chấp kinh doanh, thương mại của Tòa án qua đó chỉ ra một số hạn chế của các quy định và đề
xuất những giải pháp hoàn thiện pháp luật về vấn đề này.
Đề tài không nghiên cứu toàn bộ thẩm quyền của tòa án về giải quyết tranh chấp kinh
doanh, thương mại mà chỉ tập trung nghiên cứu thẩm quyền theo loại việc của Tòa án về giải quyết
tranh chấp kinh doanh, thương mại. Trong phạm vi nghiên cứu đề tài không xem xét thẩm quyền
giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại theo cấp và theo lãnh thổ. Đề tài tập trung nghiên cứu
những quy định của pháp luật hiện hành: Lịch sử phát triển các quy định về thẩm quyền dân sự theo
loại việc của Tòa án về giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại; Nội dung các quy định của
Bộ luật Tố tụng dân sự hiện hành về thẩm quyền dân sự theo loại việc của Tòa án về giải quyết


tranh chấp kinh doanh, thương mại và tìm ra những điểm hạn chế trong các quy định của pháp luật
và thực tiễn thi hành chúng tại các Tòa án nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả của việc quy định thẩm
quyền dân sự theo loại việc về giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại của Tòa án trong
Tố tụng dân sự Việt Nam.
4. Phương pháp nghiên cứu.
Luận văn được hoàn thành dựa trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin,
quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật,
đường lối, chính sách của Đảng và nhà nước qua các giai đoạn lịch sử.
Để hoàn thành đề tài của mình tác giả đã kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu chung
cũng như chuyên ngành như: Phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác – Lê nin; Phương pháp nghiên
cứu lịch sử; Phương pháp phân tích để làm rõ các nội dung thuộc phạm vi nghiên cứu; Phương pháp
so sánh được sử dụng để làm rõ mức độ tương quan giữa các quy định, các quan điểm để từ đó có
những đánh giá, nhận định khách quan về nội dung nghiên cứu; Phương pháp tổng hợp được sử

Luận văn là công trình nghiên cứu có tính hệ thống những vấn đề liên quan đến thẩm quyền
dân sự theo loại việc của tòa án về giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại. Những đóng góp
mới của luận văn bao gồm:
- Hoàn thiện khái niệm thẩm quyền dân sự theo loại việc của tòa án về giải quyết tranh chấp
kinh doanh, thương mại, cơ sở khoa học của các quy định về thẩm quyền trên;


- Phân tích có hệ thống các quy định của pháp luật có liên quan đến thẩm quyền dân sự theo
loại việc của tòa án về giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại theo quy định của BLTTDS;
- Đánh giá thực trạng các quy định của BLTTDS hiện hành về thẩm quyền dân sự theo loại
việc của tòa án về giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại và thực tiễn thực hiện;
- Đề xuất được một số giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện những quy định của pháp luật tố
tụng dân sự về thẩm quyền dân sự theo loại việc của tòa án về giải quyết tranh chấp kinh doanh,
thương mại.
7. Cơ cấu của luận văn.
Luận văn gồm phần mở đầu, nội dung, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và được kết
cấu gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về thẩm quyền dân sự theo loại việc của tòa án về giải
quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại.
Chương 2: Nội dung các quy định của pháp luật tố tụng dân sự hiện hành về thẩm quyền
dân sự theo loại việc của tòa án về giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại.
Chương 3: Thực tiễn áp dụng và kiến nghị hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền dân sự theo
loại việc của tòa án về giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại.

References
1. Nguyễn Thị Vân Anh, Một số kiến nghị liên quan đến quy định về thẩm quyền giải quyết tranh
chấp
kinh
doanh
thương

17. Quốc hội (2010), Luật Trọng tài thương mại, Hà Nội.
18. Quốc hội (2011), Bộ luật Tố tụng dân sự (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội.
19. Quốc hội (2013), Hiến pháp (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội.


20. Tòa án nhân dân tối cao (2007), ''Đánh giá chức năng và các phương thức giải quyết tranh chấp
kinh doanh thương mại ở Việt Nam hiện nay", Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp của Tòa án nhân
dân tối cao.
21. Tòa án nhân dân tối cao (2007), Báo cáo tổng kết công tác 2007 và phương hướng nhiệm vụ
công tác năm 2008.
22. Tòa án nhân dân tối cao (2008), Báo cáo tổng kết công tác 2008 và phương hướng nhiệm vụ
công tác năm 2009.
23. Tòa án nhân dân tối cao (2009), Báo cáo tổng kết công tác 2009 và phương hướng nhiệm vụ
công tác năm 2010.
24. Tòa án nhân dân tối cao (2010), Báo cáo tổng kết công tác 2010 và phương hướng nhiệm vụ
công tác năm 2011.
25. Tòa án nhân dân tối cao (2011), Báo cáo tổng kết công tác 2011 và phương hướng nhiệm vụ
công tác năm 2012.
26. Tòa án nhân dân tối cao (2012), Báo cáo tổng kết công tác 2012 và phương hướng nhiệm vụ
công tác năm 2013.
27. Tòa án nhân dân tối cao (2013), Báo cáo tổng kết công tác 2013 và phương hướng nhiệm vụ
công tác năm 2014.
28. Tòa kinh tế Tòa án nhân dân tối cao (2012), Báo cáo tham luận của Tòa kinh tế Tòa án nhân
dân tối cao năm 2012.
29. Thông tư liên tịch số 02/2008/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BVHTT&DL-BKH&CN-BTP
Hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong việc giải quyết các tranh chấp về quyền
Sở hữu trí tuệ tại Tòa án nhân dân.
30. Trường Đại học Luật Hà Nội, Tập bài giảng Luật so sánh, quyển 2, Hà Nội.
31. Trường Đại học Luật Hà Nội, Tập bài giảng Luật so sánh, quyển 2, Hà Nội.
32. Từ điển Tiếng việt (2006), Nxb Đã Nẵng.