Nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của
đương sự và người liên quan đến việc thi hành án
Nguyễn Thị Mai Hiên
Khoa Luật
Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật dân sự; Mã số: 60 38 30
Người hướng dẫn: TS. Trần Anh Tuấn
Năm bảo vệ: 2014
Keywords. Luật dân sự; Thi hành án; Đương sự
Content
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thi hành án dân sự (THADS) là một giai đoạn của quá trình tố tụng dân sự, giai đoạn kết thúc
quá trình bảo vệ quyền lợi của đương sự, trong đó các bản án, quyết định của Tòa án được đưa ra thi
hành. Pháp luật THADS quy định trình tự, thủ tục và biện pháp thi hành bản án, quyết định của Tòa
án trước hết nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người được thi hành án. Tuy nhiên, các quy định
này cũng phải hướng tới việc bảo đảm an toàn pháp lý cho người phải thi hành án và người có quyền
lợi, nghĩa vụ liên quan đến thi hành án.
Xét về lý luận thì bản án, quyết định của Tòa án nhân danh Nhà nước có hiệu lực pháp luật
phải được các đương sự tôn trọng thực hiện. Ngược lại, bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật chậm
được thi hành hoặc không được thi hành trên thực tế thì quyền lợi hợp pháp của đương sự chưa được
đảm bảo thực hiện. Việc thi hành án không đúng pháp luật cũng có thể gây tổn hại đến quyền lợi của
các đương sự khác trong thi hành án, dẫn tới nguyên tắc pháp chế bị vi phạm, niềm tin của quần
chúng nhân dân vào Đảng và Nhà nước bị suy giảm. Đây chính là nhiệm vụ quan trọng mà pháp luật
THADS của mỗi quốc gia đều hướng tới và có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc xây dựng niềm
tin vào công lý.
Xét về pháp luật thì nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, người có
quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được ghi nhận tại Điều 5 của Luật THADS năm 2008. Tuy nhiên,
các quy định của pháp luật hiện hành về vấn đề này còn khá chung chung, thiếu tính cụ thể và thiếu
cơ chế bảo đảm thực hiện. Điều luật này dường như mới chỉ dừng lại ở quy định rất đơn giản với nội
dung: "Trong quá trình thi hành án, quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, người có quyền lợi, nghĩa
vụ liên quan được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ" [33].
Những năm qua công tác THADS đã từng bước được đẩy mạnh và đã thu được những kết

khoa học cấp trường, Trường Đại học Luật Hà Nội, do TS. Bùi Thị Huyền làm chủ nhiệm, năm 2011).
Về bài viết nghiên cứu có liên quan gián tiếp đến bảo đảm quyền, lợi ích của đương sự và
người liên quan trong THADS, có một số bài viết sau đây: Bài viết "Thực tiễn thi hành và giải pháp
hoàn thiện thủ tục thi hành án dân sự" của ThS. Đinh Thị Mai Phương, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp,
số 01/2006; "Về một bản án đã có hiệu lực pháp luật nhưng không được thi hành" của Nguyễn Thị
Khanh, Tạp chí Kiểm sát, số 7/2009; "Trách nhiệm bồi thường nhà nước trong hoạt động thi hành
án", của Nguyễn Công Long, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 4/2009; "Về nghĩa vụ của người được
thi hành án trong trường hợp cơ quan thi hành án tiến hành áp dụng biện pháp cưỡng chế" của Phạm
Văn Hưng, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 02/2010 v.v...
Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu đã công bố mà tác giả luận văn khảo sát nói trên cũng
chỉ dừng lại ở một số nội dung cơ bản nhất hoặc liên quan gián tiếp đến nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi
ích hợp pháp của đương sự và người liên quan trong THADS. Cho đến nay chưa có một công trình nào
nghiên cứu một cách có hệ thống, chuyên sâu và toàn diện về nguyên tắc này. Do vậy, luận văn này là
công trình nghiên cứu chuyên sâu đầu tiên về nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của đương
sự và người liên quan trong THADS. Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu tác giả có kế thừa những
thành quả nghiên cứu của các công trình khoa học có liên quan đã được công bố trước đó.
3. Mục đích nghiên cứu
Mục tiêu tổng quát của luận văn là hướng tới việc đánh giá một cách khách quan và toàn
diện về hiệu quả của bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự và người liên quan trong
THADS dưới cả góc độ lập pháp và thi hành pháp luật trên thực tế. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận,
pháp luật và thực tiễn thực hiện nguyên tắc tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự và
người liên quan trong THADS, tác giả sẽ đưa những kiến nghị, đề xuất về hoàn thiện pháp luật và
nâng cao hiệu quả của việc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự và người liên quan trong
THADS.
4. Nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài bao gồm các vấn đề chủ yếu sau đây:
- Luận giải những vấn đề lý luận về nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của đương
sự và người liên quan đến việc THADS;


6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3
chương:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận về nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của đương
sự và người liên quan đến việc thi hành án.
Chương 2: Nội dung các quy định hiện hành về nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp
của đương sự và người liên quan đến việc thi hành án.
Chương 3: Thực tiễn thực hiện nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự và
người liên quan đến việc thi hành án và kiến nghị.

References
1. Nguyễn Công Bình (Chủ biên) (2010), Giáo trình Luật tố tụng dân sự Việt Nam, Nxb Công an
nhân dân, Hà Nội.
2. Nguyễn Công Bình (Chủ biên) (2013), Luật Thi hành án dân sự Việt Nam những vấn đề lý luận
và thực tiễn, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
3. Bộ Tư pháp (2006), Báo cáo tổng kết công tác tư pháp năm 2006 và phương hướng, nhiệm vụ
công tác năm 2007, Hà Nội.
4. Bộ Tư pháp (2007), Báo cáo tổng kết công tác tư pháp năm 2007 và phương hướng, nhiệm vụ
công tác năm 2008, Hà Nội.


5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.

công tác năm 2013, Hà Nội.
Bộ Tư pháp (2013), Báo cáo tổng kết công tác tư pháp năm 2013 và phương hướng, nhiệm vụ
công tác năm 2014, Hà Nội.
Bộ Tư pháp (2014), Báo cáo đánh giá tác động của Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của
Luật thi hành án dân sự ngày 06/3/2014, Hà Nội.
Bộ Tư pháp, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao (2010), Thông tư số
14/TTLT-BTP-VKSNDTC-TANDTC ngày 26/7 hướng dẫn một số vấn đề về thủ tục thi hành án
dân sự và phối hợp liên ngành trong thi hành án dân sự, Hà Nội.
Chính phủ (2004), Nghị định số 173/2004/NĐ-CP ngày 30/9 quy định về thủ tục cưỡng chế và xử
phạt vi phạm hành chính trong thi hành án dân sự, Hà Nội.
Chính phủ (2009), Nghị định số 58/2009/NĐ-CP ngày 23/7/2009 của Chính phủ quy định chi tiết
và hướng dẫn một số điều của Luật thi hành án dân sự về thủ tục thi hành án dân sự, Hà Nội.
Phạm Dân (2010), "Một dạng vi phạm phổ biến trong thi hành án dân sự",
http://nguoidaibieu.com.vn, ngày 29/6/2010.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị về
chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến
năm 2020, Hà Nội.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2/6/2005 của Bộ Chính trị về
chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội.
Lê Thu Hà (2011), Một số vấn đề về hoàn thiện pháp thi hành án dân sự Việt Nam, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
Thanh Hằng - Hoàng Hải (2009), "Tài sản thuộc sở hữu chung: Gian nan chuyện cưỡng chế",
http://www.moj.gov.vn, ngày 12/8/2009.
Nguyễn Tiến Hiểu (2010) "Nghi tẩu tán tài sản nhưng khó xử lý", http://phapluattp.vn, ngày
29/7/2010.
Học viện Tư pháp (2005), kỹ năng thi hành án dân sự, Nxb Thống kê, Hà Nội.
Học viện tư pháp (2009), Sổ tay chấp hành viên, Hà Nội,
Hội đồng Nhà nước (1989), Pháp lệnh Thi hành án dân sự, Hà Nội.
Bùi Thị Huyền (2010), Những điểm mới của Luật Thi hành án dân sự 2008, Đề tài nghiên cứu
khoa học cấp trường, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội.

Quốc hội (2011), Luật khiếu nại, Hà Nội.
Quốc hội (2013), Hiến pháp, Hà Nội.
Nguyễn Thanh Thủy (2008), Hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay, Luận
án tiến sĩ Luật học, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
Nguyễn Thanh Thủy, Lê Thị Kim Dung (2004), Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 2004 và
những điều cần biết, Nxb Tư pháp, Hà Nội.
Trường Đại học Luật Hà Nội (2010), Giáo trình Luật Thi hành án dân sự, Nxb Công an nhân
dân, Hà Nội.
Trường Đại học Luật Hà Nội (2010), Những điểm mới của Luật Thi hành án dân sự 2008, Đề tài
nghiên cứu khoa học cấp trường, Hà Nội.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội (1993), Pháp lệnh Thi hành án dân sự, Hà Nội.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2004), Pháp lệnh Thi hành án dân sự, Hà Nội.
Ủy ban Tư pháp của Quốc hội (2009), Báo cáo số 4291/BC-UBTP12 ngày 05/10 về kết quả giám
sát "việc chấp hành pháp luật trong thi hành án dân sự", Hà Nội.
Viện Ngôn ngữ (1998), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng, Đà Nẵng.