ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

PHÙNG THỊ MINH DƢƠNG

CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN
TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA
(NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP HUYỆN BA VÌ,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI)

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH KHOA HỌC QUẢN LÝ

Hà Nội, 2014

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

PHÙNG THỊ MINH DƢƠNG

CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN
TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA
(NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP HUYỆN BA VÌ,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI)

LUẬN VĂN THẠC SĨ


3


BẢNG CHỮ VIẾT TẮT

ASXH

An sinh xã hội

BHXH

Bảo hiểm xã hội

BHXHTN

Bảo hiểm xã hội tự nguyện

BHYT

Bảo hiểm y tế

BHYTTN

Bảo hiểm y tế tự nguyện

BTXH

Bảo trợ xã hội



9. Kết cấu của Luận văn ....................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ AN SINH XÃ HỘI VÀ HỆ
THỐNG CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI........ Error! Bookmark not
defined.
1.1. Khái quát chung về an sinh xã hội .... Error! Bookmark not defined.

1.1.1. Tính tất yếu của hệ thống chính sách an sinh xã hội ...... Error!
Bookmark not defined.
1.1.2. Quá trình hình thành và một số quan niệm về chính sách an
sinh xã hội .................................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Pháp luật an sinh xã hội .............. Error! Bookmark not defined.
1.2. Hệ thống chính sách an sinh xã hội và nông dân trong quá
trình đô thị hóa .......................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Đô thị hóa, công nghiệp hóa và yêu cầu của an sinh xã hội
đối với nông dân ......................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Bản chất của chính sách an sinh xã hội đối với nông dân
trong quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa .......... Error! Bookmark not
defined.

5


1.2.3. Vai trò của chính sách an sinh xã hội đối với nông dân trong
quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa ...... Error! Bookmark not defined.
1.2.4. Cấu trúc của hệ thống an sinh xã hội đối với nông dân trong
quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa ...... Error! Bookmark not defined.
1.2.5. Điều kiện để xây dựng và hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội
đối với nông dân trong quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa ..... Error!
Bookmark not defined.

2.2.4. Năng lực quản lý thực hiện còn hạn chế .. Error! Bookmark not
defined.
2.2.5. Các điều kiện khác ....................... Error! Bookmark not defined.
2.3. Những vấn đề đặt ra đối với việc hoàn thiện hệ thống chính
sách an sinh xã hội đối với nông dân trong thời gian tới ............ Error!
Bookmark not defined.
2.3.1.Quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước ........... Error!
Bookmark not defined.
2.3.2. Những thuận lợi và khó khăn để phát triển hệ thống chính
Error! Bookmark not defined.
sách an sinh xã hội trong những năm tiếp theo..... Error! Bookmark not
defined.
2.3.3. Công tác đào tạo cán bộ thực hiện chính sách an sinh xã hội
Error! Bookmark not defined.
2.3.4. Chính sách tài chính trong việc thực hiện các chương trình
an sinh xã hội đối với nông dân ................ Error! Bookmark not defined.
Kết luận chƣơng 2 ................................. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3. HOÀN THIỆN HỆ THỐNG CHÍNH SÁCH .... Error!
Bookmark not defined.
AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI NÔNG DÂN .......... Error! Bookmark not
defined.
TRONG THỜI GIAN TỚI....................... Error! Bookmark not defined.
7


3.1. Phƣơng hƣớng hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội
đối với nông dân trong thời gian tới........ Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Quan điểm xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách an
sinh xã hội đối với nông dân ..................... Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Phương hướng xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách

khó khăn và lâu dài. Trong quá trình thực hiện sự nghiệp đó những thành tựu
về tăng trưởng kinh tế đã đưa hàng triệu người thoát khỏi đói nghèo. Sự
chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ một nước nông nghiệp đang dần chuyển thành
một nước công nghiệp theo hướng hiện đại, thu nhập bình quân đầu người
tăng, đời sống người dân được cải thiện rõ rệt.
Tuy nhiên, chúng ta vẫn còn một số mặt hạn chế chưa khắc phục được.
Là một nước với phần lớn dân số (khoảng 70%) thuộc lĩnh vực nông nghiệp
sống ở khu vực nông thôn hiện nay vẫn còn nhiều cảnh nghèo khổ, nền nông
nghiệp còn chưa phát triển vẫn phụ thuộc nhiều vào sức lao động của con
người, máy móc chưa trở thành lực lượng chủ yếu và còn chịu sự chi phối bởi
các điều kiện tự nhiên.
Bên cạnh đó đà tăng trưởng và hành trình phát triển của chúng ta đang
ngày càng có những dấu hiệu khó khăn: phân hóa xã hội gia tăng, khoảng
cách thu nhập và điều kiện sống giữa các vùng miền còn chênh lệch nhiều,
khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, nông dân và các ngành nghề khác;
thất nghiệp vẫn ở tỷ lệ cao; môi trường bị phá hủy trầm trọng; tình trạng
nghèo và tái nghèo vẫn chưa được giải quyết triệt để, sự phân hóa xã hội ngày
càng rõ rệt và phức tạp.
Nông dân là những người ít được hưởng lợi từ sự đổi mới và quá trình
đô thị hóa. Họ là đối tượng còn chịu nhiều thiệt thòi và gặp nhiều rủi ro trong
xã hội. Vì họ có thu nhập thấp và không ổn định, đời sống kinh tế khó khăn,
nông dân còn quá nghèo, việc giảm nghèo vẫn chưa đạt kết quả như mong
đợi. Nông dân là đối tượng ít được hưởng phúc lợi xã hội hơn cả. Những vấn
đề xã hội ở nông thôn chưa được giải quyết một cách triệt để. Nông dân thiếu
9


việc làm và phải di cư ra thành thị để tìm việc với giá lao động thấp. Bên cạnh
đó là khả năng cạnh tranh của lao động này còn thấp vì chưa qua đào tạo nên
khó đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Như vậy có thể nói nông

giữa bảo đảm xã hội với các chính sách xã hội, vị trí và vai trò cũng như sự
cần thiết của bảo đảm xã hội. Ngoài ra nó còn chỉ ra được những thành tựu,
hạn chế, thực trạng và đưa ra các phương hướng, giải pháp để phát triển và
hoàn thiện hệ thống bảo đảm xã hội ở nước ta.

11


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Mạc Tiến Anh, khái luận chung về an sinh xã hội, Tạp chí Bảo hiểm xã
hội các số 1/2005, 2/2005 và số 4/2005

2.

Mạc

Tiến

Anh,

Khái

luận

chung

về


6.

Bảo hiểm xã hội Việt Nam (1998), Thực trạng quản lý thu bảo hiểm xã
hội và các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thu. Hà Nội.

7.

Bảo hiểm xã hội Việt Nam(1999), Chiến lược phát triển bảo hiểm xã
hội phục vụ mục tiêu kinh tế và xã hội đến năm 2000. Tóm tắt đề tài
nghiên cứu khoa học. Hà Nội. 12/1999.

8.

Bảo hiểm xã hội Việt Nam(2010), Thống kê bảo hiểm y tế 2010 – 2012.

9.

Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Dự thảo chiến lược ASXH giai
đoạn 2011 -2020 ( Dự thảo lần 7, tài liệu báo cáo Quốc Hội, 11/2009).
12


10.

Bộ Lao động, thương binh và xã hội (1999), Số liệu hệ thống an sinh xã
hội Việt Nam. NXB Lao động xã hội. Hà Nội.

11.

Bộ Lao động, thương binh và xã hội (2000), Thống kê lao động, thương

67/2007/ NĐ – CP ngày 13 tháng 4 năm 2007 của Chính phủ về chính
sách trợ giúp các đối tượng bảo trợ xã hội.

17.

Chính phủ nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, Nghị định số
20/2011/NĐ-CP ngày 23/3/2011 quy định chi tiết và hướng dẫn thi
hành Nghị quyết số 55/2010/QH12 ngày 24/11/2010 của Quốc hội về
miễn, giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp.

18.

Chính phủ nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, Nghị định số
43/CP ngày 22/6/1993 quy định tạm thời về chế độ BHXH.

19.

Chính phủ nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, nghị định số
58/1998/NĐ – CP ngày 13/8/1998 ban hành điều lệ bảo hiểm y tế.

13


20.

Chính phủ nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, Nghị định số
62/2009/NĐ – CP ngày 27/07/2009 về việc quy định chi tiết và hướng
dẫn thi hành một số điều của luật Bảo hiểm y tế.

21.


26.

Chiến lược an sinh xã hội Việt Nam giai đoạn 2011 – 2020,
ngày 25/03/2013

27.

Bùi Thế Cường (2002), Chính sách xã hội và công tác xã hội ở Việt
Nam thập niên 90. NXB Khoa học xã hội. Hà Nội.

28.

Mai Ngọc Cường, An sinh xã hội 25 năm đổi mới, thành tựu và những
vấn đề đặt ra, />
14


29.

Mai Ngọc Cường (2006), “chính sách xã hội nông thôn – kinh nghiệm
Cộng hòa Liên bang Đức và thực tiễn ở Việt Nam” NXB Lý luận chính
trị.

30.

Phạm Kiên Cường (2000), Chính sách xã hội mới và những vấn đề bất
cập. Viện Xã hội học. 14/7/2000.

31.


Tuyên

ngôn

nhân

quyền,

/>35.

Nguyễn Trọng Đàm, Định hướng công tác an sinh xã hội đến năm
2020, />
36.

Vũ Cao Đàm (2006), Giáo trình phương pháp luận nghiên cứu khoa
học, Nxb Khoa học và Kỹ thuật. Hà Nội.

37.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc
lần thứ IX, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.

38.

Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết số 46 – NQ/TW của Bộ Chính
trị ngày 23/02/2005 về công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe
nhân dân.

39.

tế quốc dân, Hà Nội.

45.

Hiến pháp nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa năm 1946.

46.

Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1959.

47.

Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1980.

48.

Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã
sửa đổi bổ sung tại kỳ họp thứ 10 Quốc Hội khóa X.

49.

Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013.

50.

Hội đồng Bộ trưởng, Nghị định số 236/HĐBT ngày 18/9/1985 về bổ
sung và sửa đổi một số chế độ, chính sách về BHXH, trong đó có bổ
sung và sửa đổi về chế độ ưu đãi đối với người có công, quy định lại
chế độ cứu trợ thường xuyên và chế độ nuôi dưỡng các đối tượng xã
hội ở cơ sở tập trung.


trạng

và

thách

thức,

/>55.

Nguyễn Hải Hữu, Công tác xóa đói giảm nghèo tại nước ta hiện nay,
/>
56.

Thảo Lan, Bài học kinh nghiệm về an sinh xã hội từ Trung Quốc và Ấn
Độ,

/>
nghi%E1%BB%87m-v%E1%BB%81-an-sinh-xa-h%E1%BB%99it%E1%BB%AB-trung-qu%E1%BB%91c-va-%E1%BA%A5nd%E1%BB%99/
57.

Phương Ly, Vấn đề an sinh xã hội với phát triển kinh tế- xã hội ở Việt
Nam, />XT_ARTICLEVIEW&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_col_i
d=center
top&p_p_col_count=1&_EXT_ARTICLEVIEW_struts_action=%2Fex
t%2Farticleview%2Fview&_EXT_ARTICLEVIEW_groupId=13025&
_EXT_ARTICLEVIEW_articleId=102426&_EXT_ARTICLEVIEW_v
ersion=1.0&_EXT_ARTICLEVIEW_i=1&_EXT_ARTICLEVIEW_cu
rValue=1&_EXT_ARTICLEVIEW_redirect=%2Fweb%2Fguest%2Fa


63.

Lưu Bình Nhưỡng (2004), Những nguyên tắc cơ bản của an sinh xã
hội, Tạp chí Luật học, số 5.

64.

Phòng Lao động thương binh và xã hội huyện Ba Vì, Báo cáo kết quả
năm 2011 và kế hoạch nhiệm vụ năm 2012 về công tác bảo trợ xã hội.

65.

Phòng Lao động thương binh và xã hội huyện Ba Vì, Báo cáo kết quả
năm 2012 và kế hoạch nhiệm vụ năm 2013 về công tác bảo trợ xã hội.

66.

Phòng Lao động thương binh và xã hội huyện Ba Vì, Báo cáo thống kê
công tác xóa đói giảm nghèo năm 2011.

67.

Phòng Lao động thương binh và xã hội huyện Ba Vì, Báo cáo tình hình
thực hiện công tác xóa đói giảm nghèo năm 2012 và mục tiêu năm
2013.

68.

Nguyễn Hiền Phương (2010), Cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc xây


74.

Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam số
01/2002/QH11 ngày 16 tháng 12 năm 2002 về Luật ngân sách nhà
nước.

75.

Quyết định số 60/CP ngày 05/04/1976 của Chính phủ về việc bổ sung
một số điều về chính sách đối với liệt sỹ và gia đình liệt sỹ.

76.

Thông tư số 06/2007/TTLT – BYT – BTC ngày 30/03/2007 của liên
tịch Bộ Y tế và Bộ Tài chính về hướng dẫn thực hiện Bảo hiểm y tế tự
nguyện.

77.

Thông tư 08/BNV về việc ban hành chức danh mã số các ngạch viênc
chức công tác xã hội ngày 25/8/2010.

78.

Thông tư liên tịch số 22/2005/TTLT – BYT – BTC ngày 24/8/2005
hướng dẫn thực hiện Bảo hiểm Y tế tự nguyện.

79.



Trường đại học Lao động xã hội (2004), Giáo trình Ưu đãi xã hội,
NXB Lao động, Hà Nội.

85.

Trường đại học Lao động xã hội (2004), Giáo trình Cứu trợ xã hội,
NXB Lao động, Hà Nội.

86.

Trường đại học Luật (2005), Giáo trình Luật an sinh xã hôi, NXB Tư
pháp.

87.

Trường đại học Kinh tế Quốc dân (2005), Giáo trình Bảo hiểm xã hội,
NXB Thống kê, Hà Nội.

88.

Lưu Quang Tuấn, Tiếp cận các dịch vụ an sinh xã hội của người nghèo
tại khu vực đô thị: thực trạng và các giải pháp hoàn thiện,
/>
89.

UBND huyện Ba Vì, Phương án cứu trợ và đảm bảo đời sống nhân
dân huyện Ba Vì năm 2013.

90.