ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

PHẠM THỊ THANH HÀ

QUAN NIỆM VỀ CÁI ĐẸP
TRONG CÁC PHIM HOA ̣T HÌ NH VIỆT NAM
CHUYỂN THỂ TƢ̀ TÁC PHẨM VĂN HỌC
(GIAI ĐOẠN 2000 – 2015)

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Lý luận, Lịch sử và Phê bình Điện ảnh -Truyền hin
̀ h

Hà Nội – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

PHẠM THỊ THANH HÀ

QUAN NIỆM VỀ CÁI ĐẸP
TRONG CÁC PHIM HOA ̣T HÌ NH VIỆT NAM
CHUYỂN THỂ TƢ̀ TÁC PHẨM VĂN HỌC
(GIAI ĐOẠN 2000 – 2015)
Luận văn thạc sĩ: Lý luận, Lịch sử và Phê bình - Điêṇ ảnh Truyền hin
̀ h
Mã số: 60210231

khoa Văn học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, đã trang bị cho
tôi những kiến thức quý giá trong thời gian học tập tại trường.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời tri ân tới các nghệ sĩ hoạt hình lão thành,
những đồng nghiệp đang công tác tại Hãng phim hoạt hình Việt Nam đã nhiệt
tình chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức nghề để giúp tôi hoàn thành đề tài
nghiên cứu này.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, tháng 5 năm 2016
Học viên

Phạm Thị Thanh Hà


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU.......................................................................................................... 3
1. Lý do chọn đề tài ..................................................................................... 3
2. Lịch sử vấn đề .......................................................................................... 5
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu........................................................ 13
4. Mục đích và ý nghĩa nghiên cứu .......................................................... 15
5. Phƣơng pháp nghiên cứu...................................................................... 16
6. Cấu trúc của luận văn ........................................................................... 16
CHƢƠNG 1: PHẠM TRÙ CÁI ĐẸP VÀ VẤN ĐỀ CHUYỂN THỂ TỪ
TÁC PHẨM VĂN CHƢƠNG ĐẾN TÁC PHẨM ĐIỆN ẢNH ................... 17
1.1. Những vấn đề lý luận về Mỹ học - cái Đẹp .................................... 17
1.1.1. Mỹ học, cái Đẹp qua các thời kỳ ................................................... 17
1.1.2. Cái Đẹp trong nghệ thuật điện ảnh ................................................ 21
1.1.3. Cái Đẹp trong phim hoạt hình ........................................................ 22
1.2. Một số vấn đề về chuyển thể tác phẩm văn học sang hoạt hình .... 23
1.2.1. Khái niệm chuyển thể, các hình thức chuyển thể và một số vấn đề
chuyển thể từ văn học sang điện ảnh ........................................................ 23


2


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ra đời vào tháng 11 năm 1959, trải qua hơn 55 năm phát triển và
trưởng thành, phim hoạt hình Việt Nam (HHVN) chính thức trở thành một bộ
phận quan trọng của nền điện ảnh nước ta. Suốt chặng đường lịch sử này,
HHVN luôn gắn liền với sự đổi thay của đất nước: thời kỳ từ 1960 đến 1975 vừa xây dựng cơ sở, đào tạo đội ngũ vừa sáng tác trong điều kiện chiến tranh
ác liệt; từ 1975 đến hết những năm 1986 là quãng thời gian hoạt động ổn định
trong cơ chế bao cấp của nhà nước; những năm từ 1986 đến 2000, HHVN vật
lộn trước những thăng trầm trong giai đoạn đổi mới cơ chế sản xuất cũng như
phong cách sáng tác; kể từ năm 2000 đến nay, HHVN dần định hình cơ chế
sản xuất mới và đạt được những thành quả đáng khích lệ.
Mặc dù vậy, toàn bộ phim HHVN sản xuất từ trước tới nay mới chỉ
dừng lại con số hơn 500 bộ phim. So với các nước có nền công nghiệp hoạt
hình với doanh thu và lợi nhuận khổng lồ như Mỹ, Nhận Bản, Hàn Quốc…
thì HHVN còn quá ít về số lượng, chỉ đáp ứng được một phần rất nhỏ nhu cầu
xem phim của khán giả. Về chất lượng, việc giành được một số giải thưởng
trong nước và quốc tế là điều đáng khích lệ với HHVN, song trên thực tế,
phim của chúng ta còn một khoảng cách khá xa so với các nền hoạt hình trong
khu vực và trên thế giới. Có thể nói, HHVN thiếu về số lượng, yếu về chất
lượng, hạn chế về tư duy nghệ thuật và công nghệ sản xuất là thực trạng đáng
phải suy nghĩ. Một thể loại vô cùng hấp dẫn của điện ảnh, luôn có một lượng
khán giả khổng lồ không giới hạn ở nhóm đối tượng trẻ em mà cả người lớn
sẵn sàng chờ đợi, đón nhận, tại sao phim HHVN vẫn dậm chân tại chỗ? Điều
này thôi thúc chúng ta cần tìm hiểu căn nguyên, cội rễ xem trong thời gian
qua, phim HHVN đã hướng đến một hệ giá trị thẩm mỹ như thế nào? Hệ giá
trị ấy có gì tương thích hoặc khác biệt so với phim hoạt hình thế giới. Hệ giá

4


đợi của khán giả. Với mong muốn như trên, đề tài nghiên cứu Quan niệm về
cái Đẹp trong các phim hoạt hình Việt Nam chuyển thể từ tác phẩm văn
học (Giai đoạn 2000 – 2015) hướng tới mục tiêu xác định được quan niệm
chung về cái Đẹp trong các phim HHVN, để góp thêm một tài liệu mang tính
lý luận giúp cho nhà làm phim có thêm kiến thức về nghề, nâng cao nghệ
thuật sáng tác và quan điểm mỹ học, xây dựng định hướng trong hoạt động
sáng tác phim HHVN thời gian tới.
2. Lịch sử vấn đề
Là một thể loại đặc biệt thuộc loại hình nghệ thuật điện ảnh, có ngôn ngữ
biểu hiện giàu sức truyền cảm, có khả năng đi vào đời sống sinh hoạt và tinh
thần của khán giả, phim hoạt hình có sức sống vững bền và cách thế tồn tại khác
lạ. Trong xã hội hiện đại, nhu cầu thưởng thức phim hoạt hình như một món ăn
hàng ngày, một thói quen dần được khẳng định, đặc biệt với sự phát triển của
khoa học kỹ thuật, sự bùng nổ công nghệ thông tin, hoạt hình càng có cơ hội
thúc đẩy phát triển. Có thể nói, đây là giai đoạn có nhiều yếu tố thuận lợi để hoạt
hình phát triển hơn cả. Và thực tế, từ trước đến nay, chưa bao giờ việc sản xuất
phim hoạt hình rở rộ như hiện tại: sản xuất phim hoạt hình tại hãng phim của nhà
nước, ở các công ty tư nhân, các nhóm làm phim độc lập, thậm chí các cá nhân,
sinh viên và học sinh… đều có thể làm được phim hoạt hình.
Mặc dù thực tế sáng tác khá sôi động song ở mảng lý luận, lý thuyết về
phim hoạt hình (nền móng, là cái gốc để phát triển, định hướng sáng tác) thì lại
khá trầm lắng. Có thể nói, so với vai trò và tầm vóc của một môn nghệ thuật
quan trọng, nền lý luận của HHVN khá nghèo nàn và chưa tương xứng với yêu
cầu sáng tác. Với mong muốn hệ thống lại toàn bộ những tài liệu mang tính lý
luận cơ bản của HHVN phục vụ đề tài nghiên cứu về Quan niệm về cái Đẹp
trong các phim hoạt hình Việt Nam chuyển thể từ tác phẩm văn học (Giai
đoạn 2000 - 2015) chúng tôi tiếp cận các tư liệu này theo các hướng dưới đây.

6


yếu tố về cả hình thức và nội dung, cuốn sách còn cung cấp cho độc giả
những đánh giá tổng quan về sự phát triển của hoạt hình cả về mặt chất lẫn
lượng, sự trưởng thành về mặt thể loại, phong cách sáng tác, tư duy nghệ
thuật... Phác thảo những chân dung nghệ sĩ hoạt hình lớn trên thế giới, đưa ra
những so sánh, cung cấp cho độc giả những hiểu biết rộng hơn về HHVN và
thế giới, cuốn sách giống như cuốn cẩm nang cung cấp những lý luận nền
tảng cùng những kiến thức chuyên môn, là tài liệu có giá trị đối với bộ môn
nghệ thuật hoạt hình.
Ngoài công trình nói trên, có thể kể đến các nghiên cứu của nhóm tác
giả trong các cuốn Lịch sử Điện ảnh Việt Nam (tập 1, 2, nhiều tác giả 2003,
2005) với phần trình bày tổng quan và những nhận định chung về các bước
phát triển về mặt nội dung, hình thức, phong cách của HHVN qua các thời kỳ
lịch sử. Qua những nghiên cứu này, người đọc được cung cấp các kiến thức
về hoạt hình như một thể loại riêng, sánh vai cùng các thể loại phim truyện
nhựa, phim tài liệu trong bộ môn nghệ thuật điện ảnh. Bên cạnh những công
trình nghiên cứu có qui mô kể trên, nhiều bài báo, bài nghiên cứu, bài phê
bình, đánh giá, nhìn nhận phim hoạt hình dưới góc độ tổng thể cũng đã được
xuất bản như: tập hợp các bài viết trong cuốn sách 30 năm nghệ thuật điện
ảnh (nhiều tác giả, 1983); Điện ảnh và bản sắc dân tộc (nhiều tác giả,
1994)… Nhiều bài phê bình, nghiên cứu, lý luận đăng trên các ấn phẩm báo
chí như: Một nền nghệ thuật trưởng thành trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu
(Hà Xuân Trường, Tạp chí Điện ảnh số 1/1997); Điều chủ yếu trong phim
hoạt họa (Võ Quảng, Báo Văn nghệ số 558, 1974), Yêu hoạt họa, nghĩ về
hoạt họa (Phạm Hổ, Báo Văn nghệ số 554, 1974), Bàn chuyện hoạt họa (Tô
Hoài, Báo Văn nghệ số 363, 1973)… Trong những bài báo này, nhiều nhận
định mang tính khái quát cao về HHVN đã được tập hợp trong cuốn Lịch sử
Điện ảnh Việt Nam, có thể kể ra như: nhà thơ Võ Quảng đã chỉ ra những tồn

8


những vấn đề bản chất nhất của HHVN. Một số cuốn sách khác cũng góp một
phần vào nguồn tư liệu quí giá cho HHVN như: Phim hoạt họa Việt Nam
(Ngô Mạnh Lân, Trần Ngọc Thanh, 1997); Danh mục phim hoạt hình Việt
Nam (nhiều tác giả 1993); Kỷ yếu Hãng phim hoạt hình Việt Nam (nhiều tác
giả 1999;) Các nhà Điện ảnh Hà Nội (nhiều tác giả, 2000)… Nhiều bài viết
đăng trên tạp chí hoặc được xuất bản online cũng góp thêm tiếng nói cho
HHVN trong dòng chảy của lịch sử điện ảnh như: Phim hoạt hình Việt Nam:
Mùa xuân trẻ mãi (Ngô Mạnh Lân - Tạp chí Thế giới điện ảnh, tháng 3-2013
Hoạt hình Việt Nam: Đợi chờ một tương lai tươi sáng (Nguyễn Hữu Phần,
http://www.tinmoi.vn.”; Phim hoạt hình Việt, khoảng trống khó lấp đầy (Nam
Phương,

http://suckhoedoisong.vn/phim-hoat-hinh-viet-khoang-trong-kho-

lap-day-n102624.html); Hoạt hình Việt Nam gặt hái những thành công (Hãng
phim Hoạt hình Việt Nam, http://hoathinh.org.vn/hang-phim-hoat-hinh-vietnam-gat-hai-thanh-cong-mua-giai-canh-dieu-2015); Hoạt hình trong đổi mới
giáo dục (Hãng phim hoạt hình Việt Nam, http://hoathinh.org.vn/hoi-thaophim-hoat-hinh-trong-doi-moi-giao-duc); Chỗ đứng nào cho hoạt hình Việt,
(Khánh

An,

http://petrotimes.vn/cho-dung-nao-cho-phim-hoat-hinh-viet-

342641.html)..
2.3. Phim hoạt hình như một thể loại đặc biệt
Với những đặc trưng riêng biệt, phim hoạt hình có một ngôn ngữ biểu
cảm riêng, nó được xem là lĩnh vực hấp dẫn và mới mẻ luôn tạo được sự

khác như: Hoạt hình trong cánh diều (Minh Trí – Tạp chí Thế giới điện ảnh,
tháng 4-2013); Hoạt hình Việt Nam vẫn thiếu chất hài hước (Phương Hoa Tạp chí Thế giới điện ảnh, tháng 10-2013); Hoạt hình Việt Nam còn yếu về tư
duy nghệ thuật (Kim Anh, Tạp chí Thế giới điện ảnh, tháng 7-2013), Hoạt hình
minh họa - hướng đi hay giải pháp (Trần Thanh Việt, Tạp chí Thế giới điện
ảnh, tháng 10 – 2013); Phim hoạt hình chưa có nhiều đột phá (Kim Anh, Tạp
10


chí Thế giới điện ảnh, tháng 4/2016); Phim hoạt hình Việt Nam: Cần thay đổi
hướng tiếp cận khán giả (Tường Phạm, http://vnca.cand.com.vn/doi-song-vanhoa/Can-thay-doi-huong-tiep-can-khan-gia-355291/); Để tìm ra nhân vật phim
hoạt hình Việt Nam!?(Vương Tâm, http://hanoimoi.com.vn/Tin-tuc/Vanhoa/318671/de-tim-ra-nhan-vat-phim-hoat-hinh-viet-nam); Phim hoạt hình giáo

dục

trẻ

thơ

bằng

nghệ

thuật

(Cao

Sơn,

http://tintuc.wada.vn/e/3851231/Phim-hoat-hinh-giao-duc-tre-tho-bang-nghethuat); Sức mạnh vô địch của hoạt hình (Văn Trầm http://hoathinh.org.vn/sucmanh-vo-dich-cua-dien-anh-va-phim-hoat-hinh)
2.4. Các tác phẩm hoạt hình


Niềm

vui

chú

Bò

Vàng

(Nguyễn

Mai

Trần
Trang,

http://hoathinh.org.vn/tran-khanh-duyen-niem-vui-chu-bo-vang); Xe đạp và
những

kịch

bản

hoạt

hình

xuất

về khía cạnh mỹ học trong phim hoạt hình. Chính xác hơn, thông qua tất cả các
yếu tố nghệ thuật của các bộ phim, chúng tôi muốn “phục dựng” và phác họa
nên những nội dung cơ bản về quan niệm mỹ học của các nhà làm phim
HHVN đương đại: Thế nào là Đẹp? Một bộ phim hoạt hình nên kể về chuyện
gì và kể như thế nào thì được coi là hấp dẫn, là chuẩn mực? Hệ giá trị được tạo
lập nên đằng sau những thước phim đó là gì? Những đóng góp về giá trị thẩm
mỹ của tác phẩm văn học gốc trong phim HHVN được thể hiện như thế nào?
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
1. Thông qua việc khảo sát và tìm hiểu các tư liệu, đặc biệt là nguồn tư
liệu với cách tiếp cận hoạt hình thông qua các tác phẩm, chúng tôi nhận thấy: có
nhiều nghiên cứu, bài viết phân tích, đánh giá sâu về những nét đẹp trong phim
HHVN song để hệ thống lại, sắp xếp và xem xét chúng dưới góc độ mỹ học thì
dường như ít nghiên cứu đề cập tới. Với mong muốn đưa ra một cái nhìn, một
cách đánh giá tổng quát, gắn liền với những lý luận cơ bản về thẩm mỹ, về cái
Đẹp - đối tượng nghiên cứu của luận văn không chỉ hướng vào việc phân tích
cái Đẹp của hoạt hình mà muốn đi sâu vào phân tích Cách thể hiện cái Đẹp
trong phim hoạt hình, bởi trong thực tế sáng tác, cách thể hiện cái Đẹp của các
nhà làm phim là minh chứng rõ nét nhất cho quan niệm về cái Đẹp của họ.
2. Trên cơ sở nghiên cứu một số bộ phim hoạt hình để chỉ ra cách thể
hiện về cái Đẹp của các nhà làm phim HHVN, chúng tôi giới hạn phạm vi
nghiên cứu trong các phim hoạt hình chuyển thể từ tác phẩm văn học trong
giai đoạn 2000-2015. Ở đây, cần phải chỉ rõ, các tác phẩm văn học chuyển thể
gồm tác phẩm văn học viết và văn học dân gian. Đối với các tác phẩm chuyển
thể từ văn học dân gian - các nhà làm phim dựa trên các câu chuyện cổ tích,
sự tích, truyền thuyết, huyền thoại… để xây dựng kịch bản triển khai làm
phim. Ở mảng văn học viết, các nhà biên kịch có thể chuyển thể những sáng
13


tác mới của các nhà văn thành kịch bản điện ảnh hoặc dùng các tác phẩm văn

truyện ngắn Cánh bướm kỳ diệu của nhà văn Viết Linh.
- Ve vàng và Dế lửa (2007), đạo diễn Phùng Văn Hà, chuyển thể từ
truyện ngắn cùng tên của nhà văn Lê Trường Đại.
- Càng to, càng nhỏ (2011), đạo diễn Trịnh Lâm Tùng, chuyển thể từ
truyện ngắn Đôi càng của cua con của Đỗ Hoà.
- Hào khí Thăng Long (2012), đạo diễn Nguyễn Nhân Lập, Trần Dương
Phấn, Phùng Văn Hà, chuyển thể từ tiểu thuyết lịch sử Thăng Long nổi giận
của nhà văn Hoàng Quốc Hải.
- Thủ Lĩnh vây lửa (2013), đạo diễn Trần Khánh Duyên, chuyển thể từ
truyện ngắn Thủ lĩnh Chì gộc của nhà văn Trần Quốc Tuấn.
- Anh chàng số 9 (2013), đạo diễn Phùng Văn Hà, chuyển thể từ truyện
ngắn cùng tên của nhà văn Trần Ninh Hồ.
- Bước qua hai thế giới (2015), đạo diễn Bảo Quang, chuyển thể từ
truyện ngắn Vương quốc tàn lụi của nhà văn Trần Đức Tiến.
4. Mục đích và ý nghĩa nghiên cứu
4.1. Mục đích nghiên cứu
- Thông qua việc phân tích cách thể hiện cái Đẹp trong phim HHVN,
luận văn hướng tới mục tiêu xác định được quan niệm chung về cái Đẹp trong
các phim HHVN giai đoạn đương đại.
- Luận văn đưa ra những kết quả nghiên cứu góp phần làm dày dặn
thêm nền tảng lý luận sáng tác sẵn có của môn nghệ thuật hoạt hình, tạo điều
kiện cho các nhà làm phim có thêm cơ hội nghiên cứu để nâng cao kiến thức
về nghề, về quan điểm mỹ học và nghệ thuật sáng tác.
- Tiếp cận, phân tích và dự đoán các xu hướng mới, xây dựng định
hướng trong hoạt động sáng tác phim HHVN giai đoạn tiếp theo.

15


4.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

1.1. Những vấn đề lý luận về Mỹ học - cái Đẹp
1.1.1. Mỹ học, cái Đẹp qua các thời kỳ
Mỹ học là một khoa học hợp thành khoa học triết học, có đối tượng
nghiên cứu là các dạng biểu hiện của cái thẩm mỹ. Mỹ học giúp chúng ta
nhận thức được cái Đẹp. Có thể nói, mỹ học chính là khoa học nghiên cứu sự
cảm thụ cái Đẹp.
Nghiên cứu lịch sử mỹ học qua các thời kỳ: Mỹ học Hy Lạp cổ đại, Mỹ
học thời kỳ Trung cổ phong kiến; Mỹ học thời kỳ Phục hưng; Mỹ học thời
khai sáng; Mỹ học thời kỳ cổ điển… Chúng ta nhận thấy tư tưởng mỹ học
trước Marx có ba khuynh hướng cơ bản để tiếp cận cái Đẹp là: khuynh hướng
duy vật tiếp cận cái Đẹp trước Marx; khuynh hướng duy tâm khách quan
trong việc tiếp cận cái Đẹp trong lịch sử mỹ học; khuynh hướng duy tâm chủ
quan trong việc tiếp cận cái Đẹp trong lịch sử triết học.
1.1.1.1. Khuynh hướng duy vật tiếp cận cái Đẹp trước Marx có ba thời kỳ
phát triển mà đặc điểm chủ yếu đều coi cái Đẹp tồn tại khách quan, là thuộc
tính của cuộc sống
Quan niệm về cái Đẹp của mỹ học duy vật thời cổ đại với “các nhà
mỹ học duy vật đầu tiên như Democrit và Aristote đều cho rằng, cái Đẹp có
các thuộc tính như: sự cân xứng, sự hài hoà, trật tự, số lượng, chất lượng,
sự tiến bộ, sự phát triển, cái Đẹp gắn với cái có ích, cái thiện…” [10, tr.46].
Theo quan điểm này, cái Đẹp phải được biểu hiện ở cái khác biệt được
thống nhất trong đa dạng: “sự vật đẹp phải có một kích thước và một tỷ lệ
nhất định”; “nó là các khoái cảm của con người gắn liền với độ”; “cái Đẹp
tuy thống nhất trong đa dạng, là trật tự, tỷ lệ và kích thước, là phạm trù

17


trong khoái cảm, nhưng chúng có tính chất tương đối, không có một cái
Đẹp nào tuyệt đối”; “cái Đẹp phải là cái có ích, là cái tốt”. [7, tr.74]

chủ quan cho rằng vấn đề chủ yếu không phải là cái Đẹp là gì mà là sự phán
đoán về cái Đẹp là gì”. Phán đoán ở đây không phải theo logic mà phán đoán
tình cảm, chủ quan, có tính thưởng ngoạn… “Hume quả quyết rằng: cái Đẹp
không phải là phẩm chất tồn tại trong bản thân sự vật, nó tồn tại chủ yếu trong
tâm linh người quan sát nó. Còn Kant thì nói một cách hình tượng rằng: cái
Đẹp không ở trên đôi má hồng của cô thiếu nữ mà ở trong con mắt của kẻ si
tình” [7, tr.73]
Trong lịch sử mỹ học, ba khuynh hướng này luôn đứng trên tư thế đối
lập, đấu tranh lẫn nhau, song cũng đồng thời đối thoại, bù đắp cho nhau, cùng
làm hoàn thiện dần những quan điểm về cái Đẹp trong hệ thống mỹ học
Marx-Lenin.
Mỹ học Marx-Lenin là thành quả phát triển của mỹ học nhân loại. Mỹ
học Marx-Lenin là một bộ phận hợp thành của triết học Mac- Lênin, dựa trên
cơ sở của chủ nghĩa duy vật biện chứng, nghiên cứu sự vận động của các quan
hệ thẩm mỹ giữa con người và hiện thực, trong đó cái Đẹp là trung tâm, hình
tượng là khâu cơ bản, nghệ thuật là biểu hiện tập trung nhất, hay nói cách
khác, mỹ học Marx-Lenin nghiên cứu sự vận động của cái Đẹp và các hình
thức khác nhau của cái Đẹp.
Sử dụng cách tiếp cận “duy vật biện chứng” về cái Đẹp, mỹ học MarxLenin phê phán những hạn chế của ba cách tiếp cận cái Đẹp trước Marx, đồng
thời đưa ra hệ thống quan điểm mới về cái Đẹp. Mỹ học Marx-Lenin coi cái
Đẹp là một phạm trù mỹ học cơ bản, giữ vị trí trung tâm trong các quan hệ
thẩm mỹ giữa con người với hiện thực, bao chứa các quan hệ chân - thiện ích, xuất phát từ thực tiễn, tồn tại dưới dạng hình tượng toàn vẹn, cân xứng
hài hoà, gây được khoái cảm thẩm mỹ tích cực đối với chủ thể xã hội.
19


Phân biệt cái Đẹp với cái thẩm mỹ, coi cái Đẹp là một bộ phận hợp
thành của cái thẩm mỹ chứ không phải là bản thân cái thẩm mỹ, chúng ta
nhận thấy cái Đẹp và cái thẩm mỹ đều mang tố chất chung là yếu tố tinh thần
và yếu tố tình cảm sâu sắc. Yếu tố xúc cảm là yếu tố đặc trưng của quan hệ

sự hoàn thiện và hoàn mỹ.
“Cái Đẹp trong nghệ thuật có vấn đề thống nhất biện chứng giữa nội
dung đẹp và và hình thức đẹp” [7, tr.58]. Không phong phú và đa dạng như
cái Đẹp trong tự nhiên song cái Đẹp trong nghệ thuật khẳng định được chiều
sâu nhân văn và triết lý. Cái Đẹp trong nghệ thuật là tổng hợp của giá trị mỹ
học với đạo đức, chính trị, khoa học… Nó tạo nên một một chỉnh thể tinh
thần trọn vẹn bao gồm Chân – Thiện - Mỹ, hòa quyện tình cảm, khát vọng, trí
tuệ, ý chí của con người.
1.1.2. Cái Đẹp trong nghệ thuật điện ảnh
Điện ảnh là loại hình sáng tạo nghệ thuật tổng hợp, kết hợp các kỹ
thuật ghi lại hình ảnh, âm thanh và ánh sáng để tạo thành những khung
hình chuyển động.
Là môn nghệ thuật lấy hình ảnh làm ngôn ngữ thể hiện nên đặc trưng rõ
nét nhất cũng là linh hồn của điện ảnh không gì khác chính là hình ảnh. Dựa
trên đặc trưng cơ bản nhất là hình ảnh, ngôn ngữ thể hiện của điện ảnh bao
hàm các yếu tố: tính sát thực, tính hình ảnh, tính không gian và thời gian, tính
tổng hợp. Một bộ phim hay phải là bộ phim thể hiện rõ nhất những đặc trưng
của điện ảnh, hay nói cách khác là bộ phim có “tính điện ảnh” cao.
Dựa trên những yêu cầu, đòi hỏi và cả sự mong chờ, kỳ vọng của các
nhà làm phim và công chúng quan tâm đến điện ảnh, chúng ta có thể nhận
thấy quan điểm về thẩm mỹ, về cái Đẹp trong điện ảnh. Như vậy, cái Đẹp
trong điện ảnh chính là sự thể hiện cao nhất những nét đặc trưng của điện ảnh
để tạo nên hứng thú, sự mến mộ và mong ước của khán giả.
21