ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC
––––––––––––

TRẦN THỊ HÒA

NGHIÊN CỨU, ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP LỒNG GHÉP XÁC LẬP MÔ HÌNH
THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CẤP CỘNG ĐỒNG TRONG
ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG ĐẤT HUYỆN TIỀN HẢI, TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SỸ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

HÀ NỘI - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC
––––––––––––

TRẦN THỊ HÒA

NGHIÊN CỨU, ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP LỒNG GHÉP XÁC LẬP MÔ HÌNH
THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CẤP CỘNG ĐỒNG TRONG
ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG ĐẤT HUYỆN TIỀN HẢI, TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SỸ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Chuyên ngành: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Mã số: Chƣơng trình đào tạo thí điểm
Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn An Thịnh

HÀ NỘI - 2014

1.1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ...... Error! Bookmark not
defined.
1.1.1. Các công trình nghiên cứu quy hoạch lồng ghép thích ứng biến đổi khí hậu
................................................................................ Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Các công trình nghiên cứu xác lập mô hình thích ứng biến đổi khí hậu
................................................................................ Error! Bookmark not defined.
1.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT LỒNG GHÉP XÁC
LẬP CÁC GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO MỘT
LÃNH THỔ VEN BIỂN CẤP HUYỆN .................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Quy hoạch sử dụng đất bền vững và quy hoạch sử dụng đất lồng ghép
................................................................................ Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Mô hình thích ứng biến đổi khí hậu cấp cộng đồng ... Error! Bookmark not
defined.
1.2.3. Nội dung lồng ghép xác lập mô hình thích ứng biến đổi khí hậu cấp cộng
đồng trong quy hoạch sử dụng đất cho một lãnh thổ ven biển cấp huyện...... Error!
Bookmark not defined.
1.3. PHƢƠNG PHÁP VÀ CƠ SỞ DỮ LIỆU THỰC HIỆN LUẬN VĂN ....... Error!
Bookmark not defined.
1.3.1. Phƣơng pháp nghiên cứu .............................. Error! Bookmark not defined.
1.3.2. Cơ sở dữ liệu thực hiện đề tài ....................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2. PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG, QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT VÀ ẢNH
HƢỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TẠI HUYỆN TIỀN HẢIError! Bookmark not
defined.
2.1. KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN VÀ
KINH TẾ XÃ HỘI HUYỆN TIỀN HẢI .................... Error! Bookmark not defined.
i


2.1.1. Điều kiện tự nhiên......................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Tài nguyên thiên nhiên ................................. Error! Bookmark not defined.



3.2. PHÂN TÍCH KHẢ NĂNG THÍCH ỨNG CỦA CÁC MÔ HÌNH SẢN XUẤT
NÔNG NGHIỆP CẤP CỘNG ĐỒNG HIỆN CÓ TẠI HUYỆN TIỀN HẢI..... Error!
Bookmark not defined.
3.2.1. Phân nhóm các mô hình sản xuất hiện trạng Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Phân tích khả năng thích ứng của các mô hình sản xuất cấp cộng đồng đối
với biến đổi khí hậu ................................................ Error! Bookmark not defined.
3.3. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP LỒNG GHÉP XÁC LẬP CÁC MÔ HÌNH THÍCH
ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CẤP CỘNG ĐỒNG TRONG ĐỊNH HƢỚNG SỬ
DỤNG ĐẤT HUYỆN TIỀN HẢI ĐẾN NĂM 2020 . Error! Bookmark not defined.
3.3.1. Các căn cứ đề xuất ........................................ Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Giải pháp tổ chức không gian định hƣớng sử dụng đất lồng ghép thích ứng
với biến đổi khí hậu ................................................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ....................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...............................................................................................9
PHỤ LỤC ...................................................................... Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1. Diện tích và cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp năm 2010 ............... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.2. Diện tích và cơ cấu sử dụng đất phi nông nghiệp năm 2010 ......... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.3. Biến động các loại đất huyện Tiền Hải giai đoạn 2000 - 2010 ...... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.4. Dự kiến cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2020 ............... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.5. Diện tích đất ở đến năm 2020 (ha) ......... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.6. Dự kiến cơ cấu sử dụng đất phi nông nghiệp đến năm 2020 (ha).. Error!


DANH MỤC HÌNH VÀ BẢN ĐỒ

Hình 1.1. Nội dung và các bƣớc lồng ghép xác lập mô hình thích ứng biến đổi khí hậu
cấp cộng đồng trong quy hoạch sử dụng đất cho một lãnh thổ ven biển cấp huyện
....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 1.2. Bản đồ vị trí khu vực nghiên cứu, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình ...... Error!
Bookmark not defined.
Hình 2.1. Cơ cấu sử dụng đất huyện Tiền Hải năm 2010Error!

Bookmark

not

defined.
Hình 2.2. Dự kiến cơ cấu sử dụng đất huyện Tiền Hải đến năm 2020 ................. Error!
Bookmark not defined.
Hình 2.3. Kịch bản về BĐKH cho tỉnh Thái Bình mùa xuânError!

Bookmark

not

defined.
Hình 2.4 Kịch bản về BĐKH cho tỉnh Thái Bình mùa hèError!

Bookmark

not



MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Hiện nay, biến đổi khí hậu đang ảnh hƣởng ngày càng nghiêm trọng đến đời
sống, sản xuất và môi trƣờng trên toàn thế giới. Nhiệt độ tăng, nƣớc biển dâng gây
ngập lụt, gây nhiễm mặn nguồn nƣớc, ảnh hƣởng đến nông nghiệp, gây rủi ro lớn đối
với công nghiệp và các hệ thống kinh tế xã hội. Trong bản báo cáo công bố ngày
26/09/2012 tại New York, Tổ chức Nhân đạo Quốc tế (DARA) và Diễn đàn tổn
thƣơng vì Biến đổi khí hậu (CVF) - mà Việt Nam là một thành viên đã nhận định:
“biến đổi khí hậu đang làm cho sản lượng kinh tế thế giới mất đi 1,6% mỗi năm; nếu
không nhanh chóng có biện pháp khắc phục, tổn thất sẽ tăng gấp đôi trong hai thập kỷ
tới đây”. Trƣớc những ảnh hƣởng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu toàn cầu, Việt
Nam đƣợc coi là một trong những quốc gia bị ảnh hƣởng nặng nề nhất. Trong tiến
trình phát triển kinh tế xã hội quốc gia, Việt Nam cũng đang nỗ lực giảm nhẹ các thiệt
hại do biến đổi khí hậu gây ra cũng nhƣ tìm các biện pháp phù hợp trong các lĩnh vực
khác nhau nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây cũng là vấn đề then chốt trong kế
hoạch hành động, chiến lƣợc và các chƣơng trình nghị sự quốc gia.
Tiền Hải là một trong hai huyện ven biển của tỉnh Thái Bình, đƣợc hình thành
cách đây khoảng 180 năm; một địa bàn chiến lƣợc có tầm quan trọng về chính trị, kinh
tế, an ninh, quốc phòng ở vùng duyên hải Bắc Bộ nƣớc ta. Trong chiến lƣợc phát triển
kinh tế của tỉnh, Tiền Hải nằm trong vùng trọng điểm kinh tế có điều kiện tự nhiên
thuận lợi, có quỹ đất để phát triển sản xuất và mở rộng đô thị, có cảnh quan thiên
nhiên hấp dẫn đầu tƣ phát triển dịch vụ, du lịch, có tiềm năng khí đốt khai thác tại chỗ
với sản lƣợng lớn (mỏ khí với trữ lƣợng ƣớc tính khoảng 60 tỷ m3). Thống kê tỉnh
Thái Bình năm 2010, tổng doanh thu dịch vụ du lịch của riêng huyện Tiền Hải đạt 18
tỷ đồng, tăng bình quân 28,6%/năm trong giai đoạn 2006-2010.
Với thực trạng phát triển kinh tế xã hội những năm gần đây cũng nhƣ dự báo
phát triển trong tƣơng lai thì nhu cầu về sử dụng đất sẽ ngày càng tăng, trong khi quỹ
đất sản xuất của huyện lại có hạn (theo số liệu hiện trạng năm 2010, tổng diện tích đất
tự nhiên là 22.604,47 ha, tổng diện tích đất nông nghiệp là 14.899,03ha). Thiên tai và

khí hậu cấp cộng đồng trong định hƣớng quy hoạch sử dụng đất tại huyện Tiền Hải.
8


3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
a) Phạm vi không gian
Đề tài đƣợc thực hiện nghiên cứu trong phạm vi ranh giới hành chính của huyện
Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, bao gồm 01 thị trấn và 34 xã.
b) Phạm vi khoa học
Nghiên cứu định hƣớng lồng ghép thích ứng biến đổi khí hậu trong quy hoạch
sử dụng đất là một hƣớng có nội hàm khoa học rất rộng. Do đó, trong phạm vi đề tài,
các nội dung đƣợc giới hạn nghiên cứu nhƣ sau:
- Phân tích thực trạng sử dụng các nhóm đất nông nghiệp, phi nông nghiệp, đất
chƣa sử dụng, trong đó chú trọng nhiều đến đất nông nghiệp - nhóm đất sẽ bị tác động
rõ rệt nhất bởi biến đổi khí hậu và thiên tai.
- Điều tra, phân tích đặc trƣng về tính thích ứng của một số mô hình sản xuất
nông lâm nghiệp điển hình tại huyện Tiền Hải.
- Đề xuất lồng ghép các giải pháp thích ứng và xác lập một số mô hình điển
hình thích ứng với biến đổi khí hậu trong định hƣớng sử dụng đất của huyện Tiền Hải
đến năm 2020.
4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
a) Về mặt khoa học
Kết quả nghiên cứu của luận văn là cơ sở khoa học cho việc ứng phó với biến
đổi khí hậu tại địa phƣơng mà huyện Tiền Hải là địa điểm đƣợc lựa chọn nghiên cứu.
Kết quả này góp phần làm phong phú thêm hƣớng nghiên cứu về ảnh hƣởng của biến
đổi khí hậu và khả năng thích ứng của cộng đồng địa phƣơng.
b) Về mặt thực tiễn
Đề tài là tài liệu tham khảo cho chính quyền địa phƣơng trong việc hoạch định
các chính sách phát triển kinh tế xã hội, lập quy hoạch sử dụng đất nhằm phát triển bền
vững và thích ứng với biến đổi khí hậu trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang và sẽ tác

7) Chiến lƣợc quốc gia về biến đổi khí hậu (Ban hành kèm theo Quyết định số
2139/QĐ-TTg ngày 05/12/2011 của Thủ tƣớng Chính phủ). Hà Nội.
8) Chƣơng trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu (Triển khai thực
hiện Nghị quyết số 60/2007/NQ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2007 của Chính
phủ). Hà Nội.
9) Lê Văn Khoa (1992), Chiến lược và chính sách môi trường, NXB Đại học quốc
gia Hà Nội
10) Nguyễn Thùy Trang, 2012. Chính sách phát triển kinh tế xanh ở Trung Quốc:
Thực trạng và một số gợi ý chính sách cho Việt Nam, Chuyên đề Niên luận,
Trƣờng Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội.
11) Nguyễn Văn Hải và nnk, 1995. Đánh giá hệ quả sinh thái kinh tế do biến đổi
khí hậu ở Việt Nam. Đề tài phân tích và đánh giá hệ quả sinh thái kinh tế do
11


biến đổi khí hậu ở Việt Nam (PT02-12). Báo cáo tổng kết tập II.
12) OXFAM Hồng Kông (2011). Sổ tay hƣớng dẫn lồng ghép giảm nhẹ rủi ro thiên
tai và thích ứng với biến đổi khí hậu trong lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã
hội cấp xã hàng năm tại tỉnh Quảng Trị và Nghệ An. Hà Nội.
13) Trƣơng Quang Học, Per Bertilsson, Jonas Noven, Lê Nguyệt Ánh (2009). Lồng
ghép các yếu tố môi trƣờng và biến đổi khí hậu vào quy hoạch sử dụng đất. Tạp
chí Tài nguyên và Môi trƣờng, Số 4-5. Hà Nội.
14) Phan Nguyên Hồng, 1991. Sinh thái thảm thực vật RNM Việt Nam. Luận án
tiến sĩ khoa học sinh học.
15) RIMF (Viện Nghiên cứu hải sản Hải Phòng), 2009. Đánh giá tác động, tổn hại
của BĐKH đến lĩnh vực thủy sản và nghiên cứu, đề xuất các biện pháp thích
ứng với BĐKH trong ngành thủy sản Việt Nam. Nghiên cứu chuyên đề của dự
án: “Việt Nam: Chuẩn bị thông báo quốc gia lần thứ hai cho UNFCCC”.
16) Sở Kế hoạch đầu tƣ (2010), Báo cáo tổng hợp phương hướng cơ bản quy hoạch
tổng thể phát triển kinh tế xã hội tỉnh Thái Bình thời kỳ 2010 – 2020

29) Viện Quy hoạch - Thiết kế Nông nghiệp, Hà Nội - 2001, Hiện trạng, khả năng
mở rộng diện tích đất sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và
Phát triển nông thôn
30) Võ Quý, 2008. Biến đổi khí hậu và đa dạng sinh học. Hội thảo BĐKH toàn cầu
và biến đổi khí hậu của Việt Nam. Hội thảo BĐKH toàn cầu và giải pháp ứng
phó của Việt Nam, Hà Nội, 26-29/2/2008.
31) Võ Tử Can (1997), Nghiên cứu tác động của một số chính sách đến sử dụng đất
đai và bảo vệ môi trƣờng, Đề tài nghiên cứu khoa học, Tổng cục Địa chính, Hà
Nội
32) Vũ Năng Dũng và cộng sự (2008), Cẩm nang sử dụng đất nông nghiệp, Viện
Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp, NXB Khoa học và Kỹ thuật.
Tài liệu nước ngoài
33) Cambridge University Press, 2009, W. Neil Adger and other people, Adapting
to Climate Change.

13


34) Celliers L., S. Rosendo, I. Coetzee, G. Daniels (2013). Pathways of integrated
coastal management from national policy to local implementation: Enabling
climate change adaptation. Journal of Marine Policy, Vol. 39, Pages 72-86.
35) Edward Elgar Publishing Limited UK, 2009, M.A. Mohamed Salih, Climate
Change and Sustainable Development
36) FAO (1995), Forward a new approach - Land use planning for sustanable use of
land resources pp 3 - 27
37) FAO (1976), A.Framework for Land Evaluation. Soil bullentin 32. FAO, Rome
38) Fetry.F, (1995), Sustainability issues in Agricultural and rural Development
Policies.
39) IPCC (2007). Climate change 2007: Impacts, adaptation and vulnerability.
Cambridge University Press. 976 pages.

14