ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ THỊ ANH

SỬ DỤNG TÀI LIỆU VĂN HỌC ĐỂ GÂY HỨNG THÚ CHO
HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM
LỚP 11 - TRUNG HỌC PHỔ THÔNG (CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN)

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ

HÀ NỘI - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ THỊ ANH

SỬ DỤNG TÀI LIỆU VĂN HỌC ĐỂ GÂY HỨNG THÚ CHO
HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM
LỚP 11 - TRUNG HỌC PHỔ THÔNG (CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN)

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN LỊCH SỬ)
MÃ SỐ: 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Trịnh Đình Tùng

HÀ NỘI - 2014


2.

DH

Dạy học

3.

DHLS

Dạy học lịch sử

4.

ĐC

Đối chứng

5.

GV

Giáo viên

6.

HS

Học sinh


12.

SLHS

Số lượng học sinh

13.

STT

Số thứ tự

14.

THCS

Trung học cơ sở

15.

THPT

Trung học phổ thông

16.

TN

Thực nghiệm


iii


Chƣơng 2: CÁC BIỆN PHÁP SỬ DỤNG TÀI LIỆU VĂN HỌC ĐỂ
GÂY HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG DẠY
HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 11-TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.
THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ....................................................................... 40
2.1. Mục tiêu, nội dung cơ bản của Lịch sử Việt Nam lớp 11 – THPT .......... 40
2.1.1. Mục tiêu bộ môn Lịch sử Việt Nam lớp 11 từ 1858 đến 1918 ở
trường Trung học phổ thông ........................................................................... 40
2.1.2. Nội dung kiến thức cơ bản Lịch sử Việt Nam lớp 11 .......................... 41
2.2. Nội dung tài liệu văn học cần sử dụng trong dạy học Lịch sử Việt
Nam lớp 11 (chương trình chuẩn) ................................................................... 43
2.2.1. Dựng lại thảm cảnh nước mất nhà tan, nhân dân li loạn từ khi
thực dân Pháp xâm lược .................................................................................. 43
2.2.2. Thể hiện sâu sắc chủ nghĩa yêu nước chống giặc ngoại xâm ............... 44
2.2.3. Các tác phẩm phản ánh đời sống các giai tầng trong xã hội Việt
Nam những năm 20 của thế kỷ XX ................................................................. 53
2.3. Những yêu cầu khi sử dụng tài liệu văn học để gây hứng thú cho
học sinh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 11 (chương trình chuẩn) ........ 54
2.3.1. Tài liệu văn học phải đảm bảo tính khoa học, tính tư tưởng ................ 54
2.3.2. Sử dụng tài liệu văn học phải phát triển năng lực học tập của học sinh ....... 54
2.3.3. Sử dụng tài liệu văn học phải phản ánh nội dung cơ bản của kiến
thức Lịch sử ..................................................................................................... 56
2.4. Các biện pháp và hình thức sử dụng tài liệu văn học để gây hứng
thú cho học sinh .......................................................................................................... 57
2.4.1. Trong dạy học nội khóa......................................................................... 57
2.4.2. Trong dạy học ngoại khóa ..................................................................... 74
2.5. Thực nghiệm sư phạm .............................................................................. 83

Bảng 1.4. Mức độ hứng thú học tập LS của học sinh ở trường THPT ...........
36
Bảng 2.1. Bảng thống kê điểm số kết quả thực nghiệm .................................
87

vi


DANH MỤC ĐỒ THỊ
Trang
Đồ thị 2.1: Tần số điểm của lớp TN và lớp ĐC ..............................................
87

vii


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Giáo dục - đào tạo được xem là chiến lược lâu dài nhằm phát triển bền
vững và đem lại sự phồn thịnh cho mỗi quốc gia, mỗi dân tộc. Nền giáo dục
Việt Nam là nền giáo dục xã hội chủ nghĩa có tính nhân dân, dân tộc, khoa
học, hiện đại, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền
tảng. Hoạt động giáo dục phải thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành,
giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo
dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội. (Trích điều
3 – Chương I – Luật giáo dục – đã được sửa đổi bổ sung năm 2010).
Ở nước ta, trong xu thế hội nhập quốc tế, khi cách mạng khoa học –
công nghệ phát triển mạnh mẽ thì giáo dục và đào tạo luôn được xem là quốc
sách hàng đầu, nhằm xây dựng nên những con người của một xã hội thông
tin, mà trong đó kinh tế tri thức chiếm lĩnh xã hội. Môn Lịch sử với đặc trưng

1885 - 1900. Nxb Văn học.
7. Nguyễn Thị Côi (2006), Các con đường biện pháp nâng cao hiệu quả
dạy học lịch sử ở trường phổ thông. Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.
8. A.G.Côvaliôp (1971), Tâm lí học cá nhân (tập 1). Nxb Giáo dục, Hà Nội.
9. Võ Phúc Châu (2010), Truyền thuyết dân gian về những cuộc khởi nghĩa
chống Pháp ở Nam Bộ (1858 - 1918). Nxb Thời đại.
10. Diễn ca của Thu Hà (1959), Khởi nghĩa Phan Đình Phùng. Nxb Phổ
thông, Bộ văn hóa, Hà Nội.
11. N.G.Đairi (1973), Chuẩn bị bài học lịch sử như thế nào. Nxb Giáo dục,
Hà Nội.
12. M.A.Đanilốp, M.N.Xcatkin (1980), Lí luận dạy học của nhà trường phổ
thông. Nxb Hà Nội.
13. Phạm Văn Đồng (1999), Vấn đề giáo dục – đào tạo. Nxb Chính trị Quốc
gia Hà Nội.
14. N.A.Erôphêep (1981), Lịch sử là gì?. Nxb Giáo dục Hà Nội.

2


15. Lê Văn Hồng, Lê Ngọc Lan, Nguyễn Văn Thăng (2001), Tâm lý học
lứa tuổi và tâm lý học sư phạm. Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội.
16. Hợp tuyển thơ văn Việt Nam (1858 - 1930), (1963). Nxb Văn hóa, Hà Nội.
17. I.A.Ilinna (1973), Giáo dục học (tập 2). Nxb Giáo dục, Hà Nội.
18. I.F.Kharlamôp (1979), Phát huy tính tích cực học tập của học sinh như
thế nào? (tập 2). Nxb Giáo dục, Hà Nội.
19. Nguyễn Văn Khoa (2001), Anh hùng kháng Pháp Nguyễn Trung Trực.
Nxb Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh.
20. Khoa học Lịch sử ĐHSP Hà Nội (1999), Một số vấn đề về lịch sử. Nxb
Đại học Quốc gia, Hà Nội.
21. I.Ia.Lecne (1986), Phát triển tư duy của học sinh trong dạy học lịch sử.

35. Lê Khắc Nhãn, Hoàng Triều, Hoàng Trọng Hanh (1961), Sơ thảo các
phương pháp dạy học lịch sử phổ thông cấp II, III. Nxb Giáo dục, Hà Nội.
36. Bùi Mạnh Nhị (chủ biên) (2000), Văn học dân gian – Những tác phẩm
chọn lọc. Nxb Giáo dục, Hà Nội.
37. Tôn Quang Phiệt (1984), Tìm hiểu Hoàng Hoa Thám. Nxb Sở văn hóa
thông tin tỉnh Hà Bắc.
38. Phan Châu Trinh toàn tập (2005), (tập 1). Nxb Đà Nẵng.
39. Nguyễn Phan Quang (2001), Khởi nghĩa Trương Định. Nxb Trẻ, Thành
phố Hồ Chí Minh.
40. G.I.Sukia (1973), Vấn đề hứng thú nhận thức trong khoa học giáo dục,
Tài liệu dịch của tổ tư liệu trường Đại học Sư phạm Hà Nội.
41. N.V.Savin (1983), Giáo dục học (tập 1). Nxb Giáo dục, Hà Nội.
42. Thơ văn Nguyễn Đình Chiểu (1971). Nxb Văn học, Hà Nội.
43. Chƣơng Thâu (biên soạn) (2001), Phan Bội Châu toàn tập (tập 1). Nxb
Thuận Hóa.
44. Nam Xuân Thọ (1952), Phan Thanh Giản (1796 - 1867). Nxb Tân Việt.
45. Trịnh Đình Tùng (chủ biên) – Trần Viết Thụ - Đặng Văn Hồ - Trần
Văn Cƣờng (2005), Hệ thống phương pháp dạy học lịch sử ở các trường
phổ thông cơ sở. Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.

4


46. A.A.Vaghin (1972), Phương pháp giảng dạy lịch sử ở trường phổ thông.
Nxb Giáo dục, Hà Nội.
47. Viện ngôn ngữ (1996), Từ điển Tiếng Việt. Nxb Đà Nẵng.
48. L.X.Xlôvâytrich (1975), Từ hứng thú đến tài năng. Nxb Phụ Nữ.
49. Nguyễn Nhƣ Ý (chủ biên) (1996), Từ điển Tiếng Việt thông dụng. Nxb
Giáo dục.
50. Đặng Thị Yên (2003), Gây hứng thú học tập lịch sử cho học sinh miền