Chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
trong Luật Bảo hiểm xã hội Việt Nam
Lê Thị Thanh Nhàn
Khoa Luật
Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật Kinh tế; Mã số 60 38 50
Người hướng dẫn: TS Phan Thị Thanh Thuỷ
Năm bảo vệ: 2013

Abstract. Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận cơ bản về chế độ tai nạn lao động
(TNLĐ) và bệnh nghề nghiệp (BNN). Phân tích vai trò của chế độ này đối với các bên
tham gia, đặc biệt là trong điều kiện nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế.
Nghiên cứu chế độ, chính sách, các quy định hiện hành về chế độ TNLĐ và BNN, từ
đó chỉ ra những điểm hạn chế của các quy định này. Phân tích tình hình thực hiện chế
độ TNLĐ và BNN ở Việt Nam. Đưa ra phương hướng hoàn thiện chế độ TNLĐ và
BNN ở Việt Nam.
Keywords. Pháp luật Việt Nam; Tai nạn lao động; Luật bảo hiểm xã hội; Bệnh nghề
nghiệp.

Content
PHẦN MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của luận văn
Bảo hiểm xã hội (BHXH) đã xuất hiện cách đây hàng trăm năm trên thế giới, và cho
tới nay, BHXH đã trở thành công cụ hữu hiệu mang tính nhân văn sâu sắc để giúp con người
vượt qua những khó khăn, rủi ro phát sinh trong cuộc sống cũng như trong quá trình lao động
.Vì vậy, BHXH ngày càng trở thành nền tảng cơ bản cho an sinh xã hội của mỗi quốc gia, của
mọi thể chế Nhà nước và được thực hiện ở hầu hết các nước. Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh
nghề nghiệp là một trong những nội dung của BHXH, hướng đến đối tượng người lao động bị
tai nạn lao động (TNLĐ) hay nhiễm bệnh nghề nghiệp (BNN) trong quá trình lao động.



trợ cấp về TNLĐ và BNN đã ra đời như một tất yếu khách quan. Trải qua nhiều năm hình
thành và phát triển, BHXH nói chung và chế độ TNLĐ và BNN nói riêng đã đạt được nhiều
thành tích đáng khích lệ. Hàng năm, chế độ đã chi trả trợ cấp cho hàng nghìn người lao động,
giúp cho cuộc sống của họ và gia đình giảm bớt được phần nào khó khăn, đồng thời tạo điều


kiện thuận lợi cho nguời lao động có thể tái gia nhập vào lực lượng sản xuất xã hội. Tuy
nhiên, cùng với sự phát triển kinh tế, đất nước ta đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ,
chính vì vậy, một số những quy định trong chế độ TNLĐ và BNN đã tỏ ra không phù hợp với
tình hình mới. Tình hình TNLĐ, BNN trên thực tế cũng không ngừng gia tăng.
Chính vì vậy, khi chọn nghiên cứu đề tài “Chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề
nghiệp trong Luật Bảo hiểm xã hội Việt Nam”, tác giả mong muốn đưa ra những kiến nghị,
giải pháp nhằm khắc phục những bất cập, yếu điểm của chính sách, chế độ hiện hành.
2. Tình hình nghiên cứu
Liên quan đến BHXH và chế độ TNLĐ, BNN đã có các công trình nghiên cứu cơ bản
được công bố như sau:
1) Đề tài khoa học “Hoàn thiện phương thức tố chức, quản lý chi trả chế độ ốm đau,
thai sản, TNLĐ, BNN cho người tham gia BHXH”, năm 1998, chủ nhiệm TS Dương Xuân
Triệu, BHXH Việt Nam.
2) Đề tài khoa học cấp Bộ “Xây dựng quỹ Bồi thường TNLĐ và BNN”, năm 2003, chủ
nhiệm Vũ Như Văn, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội.
3) Đề tài khoa học cấp Bộ “Sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện nội dung các chế độ bảo
hiểm xã hội ngắn hạn”, năm 2005, chủ nhiệm Trần Thị Thuý Nga, Bộ Lao động, Thương
binh và Xã hội.
4) Luận án “Hoàn thiện hệ thống tổ chức và hoạt động chi trả các chế độ BHXH ở
Việt Nam”, năm 2010, Nguyễn Thị Chính.
5) Luận văn tốt nghiệp “Chế độ bảo hiểm TNLĐ, BNN- Thực trạng và giải pháp”,
năm 2010, Vũ Thị La - Đại học Luật Hà Nội.
Mặc dù các đề tài trên nghiên cứu về TNLĐ, BNN và chính sách, chế độ đối với người
bị TNLĐ, BNN, tuy nhiên các tác giả tập trung vào các khía cạnh khác nhau của chế độ

- Phương pháp so sánh, thống kê: Tác giả sử dụng phương pháp so sánh, thống kê để
đánh giá sự phát triển, tiến bộ cũng như những hạn chế còn tồn tại của pháp luật.
- Phương pháp lịch sử: sử dụng phương pháp này trong nghiên cứu luận văn bằng cách
đi tìm nguồn gốc phát sinh, quá trình phát triển của chế độ TNLĐ, BNN, nhằm tìm ra xu
hướng phát triển, làm cơ sở đưa ra các đề xuất.
6. Đóng góp của luận văn
- Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận cơ bản về chế độ TNLĐ và BNN; phân tích vai
trò của chế độ này đối với các bên tham gia, đặc biệt là trong điều kiện nền kinh tế thị trường
và hội nhập kinh tế quốc tế.
- Hệ thống hoá các quy định hiện hành về chế độ TNLĐ và BNN, từ đó chỉ ra những
điểm hạn chế của các quy định này.
- Phân tích tình hình thực hiện chế độ TNLĐ và BNN ở Việt Nam.
- Đưa ra phương hướng hoàn thiện chế độ TNLĐ và BNN ở Việt Nam.


7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1 :

Một số vấn đề lý luận về chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Chương 2 :

Thực trạng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và việc thực thi ở
Việt Nam.

Chương 3 :

Giải pháp nâng cao hiệu quả chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
ở Việt Nam.

6.

Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2011), Những quy định mới về tai nạn lao động,
NXB Lao động Xã hội, Hà Nội.

7.

Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2008), Những quy định mới về tai nạn lao động,
NXB Lao động Xã hội, Hà Nội.

8.

Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2007), Những quy định mới về tai nạn lao động,
NXB Lao động Xã hội, Hà Nội.

9.

Bộ Y tế (2011), Báo cáo Công tác y tế lao động và bệnh nghề nghiệp năm 2011 Hà Nội.

10. Bộ Y tế (2010), Báo cáo Công tác y tế lao động và bệnh nghề nghiệp năm 2010, Hà
Nội.


11. Bộ Y tế, Thông tư số 42/2011/TT-BYT ngày 30/11/2011 về việc bổ sung bệnh nhiễm
độc Cadimi nghề nghiệp, bệnh nghề nghiệp do rung toàn thân, nhiễm HIV do tai nạn rủi
ro nghề nghiệp vào danh mục bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm và hướng dẫn tiêu chuẩn
chẩn đoán, giám định.
12. Bộ Y tế, Quyết định số 27/2006/QĐ-BYT ngày 21/9/2006 về việc bổ sung 04 bệnh nghề
nghiệp vào danh mục các bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm.
13. Nguyễn Thị Chính (2010), Hoàn thiện hệ thống tổ chức và hoạt động chi trả các chế độ

và các công việc không được sử dụng lao động nữ, lao động có thai hoặc đang nuôi con
dưới 12 tháng tuổi.
27.

Liên tịch Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và Bộ Y tế , Thông tư liên tịch số
10/2003/TT-BLĐTBXH-BYT ngày 18/4/2003 hướng dẫn việc thực hiện chế độ bồi
thường và trợ cấp đối với người lao động bị TNLĐ, BNN.

28. Bùi Sỹ Lợi (2005), “Tai nạn lao động - nỗi lo không của riêng ai?”, Tạp chí Lao động và
xã hội, (271), tr.34-35.
29. Trần Thị Thuý Nga -Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (2005), Đề tài khoa học cấp
Bộ “Sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện nội dung các chế độ bảo hiểm xã hội ngắn hạn”, Hà
Nội.
30. TS. Nguyễn Thị Kim Phụng (2008), Giáo trình Luật An sinh xã hội, Trường Đại học
Luật Hà Nội, NXB Công an nhân dân, Hà Nội.
31. Quốc hội, Bộ luật Lao động 1994, sửa đổi 2002, 2007, 2012, Hà Nội.
32. Quốc hội, Luật Bảo hiểm xã hội 2006, Hà Nội.
33. TS. Nguyễn Văn Sơn (2012), “Nghiên cứu phòng chống bệnh nghề nghiệp và những
bệnh dự kiến được bổ sung”, Tạp chí Lao động và xã hội điện tử ngày 27/3/2012.
34. Thông điệp của Tổng Giám đốc Tổ chức Lao động quốc tế vào ngày 28 tháng 4 năm
2011 – ILO Director’s Deneral Message for 2011.
35. PGS.TS Lê Thị Hoài Thu (2007), “Một số suy nghĩ về xây dựng hệ thống pháp luật an
sinh xã hội ở Việt Nam”, Tạp chí Bảo hiểm xã hội.
36. Trần Thị Hoài Thu (2005), Pháp luật về Bảo hiểm xã hội ở một số nước trên thế giới,
NXB Pháp luật, Hà Nội.
37. Tổ chức Lao động quốc tế (1952), Công ước 102 về quy phạm tối thiểu về an toàn xã
hội.
38. Tổ chức Lao động quốc tế (1981), Công ước Quốc tế 155 về an toàn lao động - sức khoẻ
và môi trường làm việc.
39. Tổ chức Lao động quốc tế (1993), Công ước 174 về phòng ngừa những tai nạn lao động


www.suckhoedoisong.vn/20120724090825572p61c71/buc-tui-nuoc-lo-than-3-congnhan-tu-nan.htm

57.

www.baodientu.chinhphu.vn/Home/Tai-nan-lao-dong-nghiem-trong-tai-ThaiNguyen/20131/159657.vgp