LỜI CẢM ƠN
Em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến PGS.TS Nguyễn
Thị Thế Bình - người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ để em hoàn
thành khóa luận này.
Đồng thời, em xin chân thành cảm ơn thầy cô trong bộ môn Lý luận và Phương
pháp dạy học Lịch sử đã tạo điều kiện thuận lợi cho em trong quá trình học tập,
nghiên cứu tại Khoa và Trường.
Em xin chân thành cảm ơn!!!
Hà Nội, tháng 4 năm 2016
Sinh viên
Ngô Ngọc Linh

1


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

2

Chữ viết tắt

Giải thích

DHLS

Dạy học lịch sử

GQVĐ

Giải quyết vấn đề


Phương pháp tranh biện

SGK

Sách giáo khoa

SKLS

Sự kiện lịch sử

TB

Tranh biện

TDPB

Tư duy phản biện

THPT

Trung học phổ thông

TLG

Tư liệu gốc

TW

Trung ương


3


trong Luật giáo dục (2005),được cụ thể hóa trong các chỉ thị của Bộ GD&ĐT.
Nghị quyết TW 1 khóa VIII đã khẳng định đổi mới mạnh mẽ phương pháp
giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy
sáng tạo của người học, từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến, các
phương tiện hiện đại cho vào dạy học, đảm bảo điều kiện và khả năng tự học,
tự nghiên cứu cho học sinh và trong Luật giáo dục (điều 24.2) ghi rõ “phương
pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác,sáng tạo của
học sinh, phù hợp với đặc điểm trường lớp môn học. Bồi dưỡng phương pháp
tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn tác động đến tình
cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh”.
Thực tế những năm gần đây, đa số học sinh không có hứng thú trong
học tập bộ môn Lịch Sử, hiện tượng “sợ sử”, “chán sử” diễn ra phổ biến. Có
nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng nàynhư dochương trình sách giáo khoa
hiện hành nặng kiến thức, dày đặc sự kiện, vừa thừa vừa thiếu, HS có tâm lý
coi môn sử là môn phụ. Nhưng có lẽ nguyên nhân chủ yếu nhất dẫn đến hiện
tượng trên có lẽ là phương pháp giảng dạy của giáo viên lịch sử trong quá
trình dạy học bộ môn.Lịch sử là môn học hấp dẫn, thú vị, giàu kiến thức,
phong phú cảm xúc.Dạy học là một khoa học, một nghệ thuật nhưng trước hết
dạy học là một nghề. Mục tiêu của việc dạy lịch sử chỉ được mô tả chủ yếu là
chuyển tải những kiến thức có sẵn trong sách giáo khoa cho học sinh, làm cho
học sinh ghi nhớ các sự kiện, các mốc thời gian, các ý nghĩa rút ra từ bài học
chứ không dạy cho các em các phương pháp sử học, khả năng tư duy độc lập,
phân tích và phê phán các sự kiện lịch sử.
Thế nhưng phương pháp của giáo viên chỉ mang tính chất truyền thụ
một chiều, thiếu sinh động, khô khan, đòi hỏi phải ghi nhớ và học thuộc nhiều
khiến dễ gây ra tâm lý chán nản trong học sinh. Do vậy đổi mới phương pháp
dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của người học là đòi hỏi cấp bách

vai trò quan trọng, có cái nhìn khách quan nhất, biết đánh giá chính xác đối
với giai đoạn lịch sử này là hết sức cần thiết trong DHLS ở trường THPT, tạo
nền tảng bền vững để các em có thể học tốt chương trình Lịch sử Việt Nam
lớp 12.
5


Xuất phát từ những đòi hỏi của cuộc sống và xã hội về chất lượng
nguồn nhân lực, mục tiêu, vị trí, vai trò bộ môn; thực tiễn DHLS ở trường
THPT, chúng tôi lựa chọn vấn đề: “SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRANH
BIỆN TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 11 THPT (CHƯƠNG
TRÌNH CHUẨN)” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình.
2.

Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Vấn đề sử dụng phương pháp tranh biện nói chung và DHLS nói riêng
đã được nhiều nhà khoa học, giáo dục, nhiều học giả trong và ngoài nước
quan tâm. Tính đến thời điểm hiện tại đã có rất nhiều các công trình nghiên
cứu đề cập đến vấn đề này. Dưới đây xin điểm lại một số công trình nghiên
cứu tiêu biểu:
*Tài liệu nước ngoài
Trước tiên, chúng ta phải kể đến cuốn “Khám phá tranh biện”(Discover
Debate Paperback) của LeBeau , Harrington, Lubetsky. Khám phá tranh biện
tạo ra các cuộc thảo luận và các tiếp cận tranh biện dễ dàng, vui vể và thú vị.
Tác giả chia các vấn đề phức tạp, kĩ năng nói và nghe được sử dụng trong
tranh biện thành các kĩ năng rõ ràng giúp cho người đọc rất dẽ tiếp thu các
vấn đề lý luận của tranh biện. Cuốn sách giúp sinh viên dần dần từ nói suy
nghĩ đến giải thích, hỗ trợ và triển khai ý kiến. Sau đó, sinh viên học cách
nghiên cứu, đặt câu hỏi và bác bỏ ý kiến. Mỗi 1 bài học về tranh biện được
tác giả được ra với sáu bước thân thiện với họ viên gồm: khám phá, hình mẫu,

1923, sau đó được chỉnh lý, bổ sung và tái tạo lại vào năm 2015. Trong cuốn
sách này, tác giả đã đề cập những lý thuyết về tranh biện và việc sử dụng
phương pháp tranh biện tại các trường cấp ba. Đây là một cẩm nang hữu ích
cho chúng tôi trong việc thiết kế bài giảng và sử dụng tranh biện trong việc
dạy học ở trường THPT.
Ngoài những cuốn sách trên ra, để phục vụ cho quá trình nghiên cứu các
lý thuyết về tranh biện và vận dụng PPTB vào dạy học, chúng tôi cũng đọc rất
nhiều bài nghiên cứu về tranh biện trên các trang web http://debatewise.org/;
http://www.idebate.org/; http://www.ipdadebate.org. Ở đó các tác giả đã
đề cập đến rất nhiều khía cạnh của tranh biện với rất nhiều chủ đề đã tạo
nguồn cảm hứng cho chúng tôi trong quá trình làm đề tài.
*Tài liệu trong nước:
Phương pháp tranh biện tuy đã được sử dụng khá phổ biến trên thế giới
và các trường đại học nhưng chưa được chú ý dạy ở trường phổ thông. Cho
đến nay, có rất ít công trình nghiên cứu nhắc tới phương pháp tranh biện với
tư cách như một phương pháp dạy học tích cực ở trường phổ thông.
7


Tác giả Phạm Thị Xuyến với bài viết “Rèn luyện năng lực tự học cho
học sinh trong giờ văn học sử qua hình thức tranh luận”, Tạp chí Giáo dục số
102, năm 2004 đã phân tích rất cặn kẽ tác dụng của phương pháp tranh luận
trong dạy học nói chung và đưa ra biện pháp tối ưu nhất để tổ chức tranh luận
cho học sinh trong giờ văn học sử là tạo tình huống học tập. Tác giả cho rằng:
“Tổ chức cho học sinh tranh luận và đề xuất thắc mắc là một cách học mang
tính tư duy, vừa có tác dụng hoàn thiện tri thức, vừa rèn luyện khả năng tư
duy độc lập và khả năng tự học cho học sinh. Đây chính là phép biện chứng
của học – hỏi – hiểu” [34; 27]. Dù chỉ cung cấp những khái niệm liên quan
đến tranh luận và cách vận dụng phương pháp tranh luận trong DHLS của tác
giả nhưng đây cũng là một nguồn tham khảo của chúng tôi.

như cách để tranh biện hiệu quả. Tài liệu rất nhấn mạnh đến mục đích và giá
trị của tranh biện là để tiếp cận gần hơn với chân lý mà trong DHLS, chân lý
ở đây chính là sự thật lịch sử.
Như vậy, chúng ta có thể thấyphương pháp tranh biện đã được đề cập
trong một số công trình của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước. Tuy
nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu về việc sử dụng phương pháp tranh
biện cho học sinh trong dạy học lịch sử; chưa công trình nào đáp ứng yêu cầu
lí luận hoàn chỉnh, có hệ thống phù hợp với đặc trưng, nhiệm vụ cũng như
việc đổi mới phương pháp dạy học bộ môn.
Trên cơ sở kế thừa những thành tựu nghiên cứu lí luận và thực tiễn sử
dụng phương pháp tranh biện trong dạy học trên thế giới cũng như trong
nước, chúng tôi mong muốn bước đầu đưa ra những kiến giải về vấn đề sử
dụng phương pháp tranh biện như một phương pháp dạy học tích cực. Mục
đích là tạo cơ sở cho việc tìm tòi, nghiên cứu và thực tiễn hóa rộng rãi phương
pháp này ở trường phổ thông nhằm nâng cao chất lượng dạy học bộ môn,
cũng là lấp đi một khoảng trống trong lí luận và thực tiễn dạy học lịch sử hiện
nay.
3.
3.1

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài
. Đối tượng nghiên cứu
Như tên đề tài đã chỉ ra, đối tượng nghiên cứu của khóa luận là quy
trình sử dụng phương pháp tranh biện trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 11
THPT (chương trình chuẩn).
3.2. Phạm vi nghiên cứu
9


- Căn cứ vào tình hình thực tiễn, chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu

Phương pháp luận
10


Dựa trên quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,
quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước về giáo dục đào tạo nói chung,
dạy học lịch sử nói riêng.
-

Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu lí luận qua các tài liệu giáo dục học, tâm lí học, sử học, phương

-

pháp dạy học lịch sử và các vấn đề có liên quan đến đề tài.
Điều tra, khảo sát thực tiễn việc sử dụng phương pháp tranh biện nói riêng và

5.2.

trong DHLS nói chung ở trường THPT hiện nay thông qua phiếu điều tra, dự
giờ, thăm lớp kiểm tra để thấy được thực tế tổ chức tranh luận trong dạy học
-

nhằm phát huy năng lực nhận thức độc lập của học sinh.
Nghiên cứu SGK, nội dung cụ thể phần lịch sử Việt Nam lớp 11 THPT,

-

chương trình chuẩn.
Thực nghiệm sư phạm: Soạn bài và tiến hành thực nghiệm sư phạm những

Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần Mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục thì khóa luận
bao gồm 2 chương:
11


Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụng phương pháp
tranh biện trong dạy học lịch sử Việt Nam lớp 11 THPT (chương trình chuẩn)
Chương 2: Một số biện pháp sử dụng phương pháp tranh biện trong
dạy học lịch sử Việt Nam lớp 11 THPT (chương trình chuẩn)

12


NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
CỦA VIỆCSỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRANH BIỆN
TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 11 THPT
(CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN)
1.1.
1.1.1.
1.1.1.1.

Cơ sở lý luận
Một số khái niệm cơ bản của
Khái niệm “phương pháp”
Như chúng ta đã biết, phương pháp là một từ Hán -Việt, được ghép từ
hai từ: phương (hướng) và pháp (phép), được sử dụng để chỉ những cách
thức, lề lối để tiến hành một công việc, hoạt động theo hướng tốt nhất. Đây
cũng là một trong những khái niệm rất thông dụng, được sử dụng ở nhiều

“phương pháp tranh biện” có một vai trò và ý nghĩa quan trọng góp phần thực
hiện hiệu quả việc nâng cao chất lượng bài học Lịch sử ở trường THPT.Việc
tổ chức tranh biện cho học sinh là một phương pháp thực hiện tích cực hóa,
hoạt động hóa, đa dạng hóa các hoạt động học tập của học sinh, rèn luyện óc
độc lập suy nghĩ, tinh thần tự chủ, sáng tạo, tính năng động, phương pháp
hoạt động tích cực, có hiệu quả cho học sinh ngay từ khi ngồi trên ghế nhà
trường, đặc biệt rèn luyện và phát triểnnăng lực tư duy và khả năng giải quyết
các vấn đề.

1.1.1.2.

Phương pháp tranh biện
*Quan niệm về tranh biện
Để có một cái nhìn khách quan và chính xác về vai trò của việc sử dụng
tranh biện trong dạy học nói chung và dạy học lịch sử nói riêng thì trước hết
chúng ta phải đi tìm hiểu những vấn đề lý luận liên quan đến phương pháp
tranh biện.
“Tranh biện” là một trong những hoạt động lâu đời nhất của nền văn
minh. Tại các quốc gia phát triển như Mỹ, Anh, Pháp, Đức…, việc thực hành
tranh biện được thể hiện rõ ràng không chỉ qua các hoạt động giáo dục
14


(educational debate) mà còn qua các phương tiện truyền thông (media) và đời
sống chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội. Tranh biện là cuộc trình diễn tổng hợp các
kỹ năng: tư duy phản biện, nói trước công chúng, nghiên cứu, tổ chức sắp xếp,
làm việc nhóm, nghe, ghi chép…
Vì thế, chúng ta có nhiều quan niệm và định nghĩa khác nhau về tranh biện.
Theo “Từ điển Hán Việt Từ Nguyên” của Bửu Kế đã định nghĩa
“Tranh” là “giành”; “biện” là “cãi lẽ”; “tranh biện” là “cãi lẽ để giành lẽ phải

Biến
thể
Đặc điểm nổi bật
chủ
yếu
(nếu có)
trong
đổi
Mọi hình thức
Tự do, không hạn
Giao tiếp

đích
Phương
chủ yếu


thông tin của lời nói định

Thảo luận Cuộc họp

Thống nhất
Giả thuyết
các ý kiến Kết luận

Các bài tranh
Tìm ra cái Lập
gì luận
Tranh luậnluận trên tạp
đúng

“tối ưu” hơn các
Giáo dục
giải pháp khác Các vấn đề
xã hội

Hiểu theo nghĩa rộng, “Tranh biệnđược hiểu là quá trình tư duy và biểu
đạt tư duy từ thu thập, phân tích xử lý thông tin đến xây dựng, hệ thống sắp
xếp các lập luận để ra quyết định. Tranh biện có thể sử dụng ngôn ngữ (thông
qua nói, viết) hoặc không sử dụng ngôn ngữ (tự tranh biện – self-debate trong
bản thân từng cá nhân). Tranh biện giúp giải quyết vấn đề, bằng cách chỉ ra
những xung đột/ mâu thuẫn giữa các luận điểm (crashes) do người học sử
dụng tư duy phản biện để phản đối trực tiếp trên luận điểm của đối phương”
[33;73]
Tranh biện còn nhằm thuyết phục chính bản thân mình, hoặc người
khác rằng lựa chọn nào là tốt hơn, đặt trong những bối cảnh và điều kiện cụ
thể.Kết luận của tranh biện mang tính tương đối, không có đúng nhất mà
mang tính tạm thời tại thời điểm kết thúc cuộc tranh biện.
Trên cơ sở tham khảo ý kiến từ các nhà nghiên cứu trong và ngoài
nước, theo chúng tôi:Tranh biện là quá trình giao lưu ngôn ngữ đòi hỏi
những người tham gia phải chứng minh được quan điểm của mình là đúng
đắn bằng hệ thống các lập luận logic. Đó là cách ngắn nhất và ôn hòa nhất
giúp mọi người cùng đi đến một nhận thức chung. Chính vì thế, tranh biện
16


được coi là tinh hoa của năng lực sử dụng ngôn ngữ, là cách thức phát triển trí
tuệ, là hòn đá mài sắc tư duy.
Tranh biện cũng rất khác với kiến nghị, thảo luận, tranh luận vàphản
biện.
Trong đó, “Kiến nghị là đưa ra ý kiến về một vấn đề để mọi người bàn

Vậy “phương pháp tranh biện” trong dạy học được hiểu như thế nào?
Phương pháp tranh biện là cách giáo viên đưa ra, gợi mở cho học sinh suy
nghĩ, đánh giá về một vấn đề nhất định theo những hướng khác nhau, thậm
chí trái ngược nhau. Sau đó dựa trên những tìm hiểu của các em, giáo viên tổ
chức cho các em trao đổi, bàn bạc, phản biện về vấn đề đó. Học sinh sẽ đưa ra
và bảo vệ quan điểm của mình, đồng thời thuyết phục đối phương theo ý kiến
đó bằng những lập luận, lí lẽ, bằng chứng xác thực nhằm làm rõ những khía
cạnh khác nhau của vấn đề và làm giàu sự hiểu biết của cá nhân theo yêu cầu
của mục tiêu và nhiệm vụ dạy học [30;72]
Trong quá trình dạy học, GV có thể lựa chọn sử dụng tranh biện trong
việc kiểm tra bài cũ, tổ chức dạy học và nghiên cứu kiến thức mới; củng cố và
kiểm tra, đánh giá. Hiểu một cách đơn giản về phương pháp này là GV đề
xướng, tổ chức còn HS chủ động trao đổi, bàn luận, tranh biện, linh hoạt, sáng
tạo tiếp thu tri thức một cách vững chắc và hiệu quả.
Đối với mỗi một quốc gia, một dân tộc, lịch sử luôn đóng một vô cùng
quan trọng đối với sự phát triển của quốc gia, dân tộc đó.Từ lịch sử, dân tộc
đó có thể hiểu được về quá khứ, hiểu về chính dân tộc mình và rút ra rất nhiều
bài học từ kho tàng lịch sử quý báu ấy.
Tuy nhiên, hiện nay ở Việt Nam, tình hình giáo dục lịch sử chưa được
xem trọng đúng mức.Vì vậy, sử dụng phương pháp tranh biện trong lịch sử là
một hướng tiếp cận mới, mong muốn đưa học sinh tiếp cận những góc nhìn đa
chiều và sự phân tích sâu sắc về cùng 1 nhân vật hoặc sự kiện lịch sử.

1.1.2.

18

Phân loại PPTB trong DHLS



kiến của bản thân mình.Từ đó, HS mới có thể mạnh dạn đưa ra ý kiến, nếu ý
kiến đó khác với quan điểm của giáo viên và tranh biện với giáo viên.
19


-

Nội dung tranh biện

+ SKLS: Sự kiện lịch sử bao gồm hiện tượng, biến cố xảy ra trong quá khứ
được ghi lai bằng tư liệu, do hoạt động nhận thức của con người, nhận thức
này mang dấu vết của ý thức xã hội.Sự kiện lịch sử mang tính quá khứ, đã xảy
ra và không còn nữa.Sự kiện lịch sử không bao giờ lặp lại, không thể trực tiếp
quan sát, không thể tiến hành trong phòng thí nghiệm.Thế nên việc tổ chức
tranh biện liên quan đến nhiều SKSL có nhiều ý kiến trái chiều sẽ góp phần
giúp các em nhận thức sâu sắc hơn về các sự kiện gắn liền với bối cảnh lịch
sử đó.
+ NVLS: Do nhiều lý do khác nhau như việc bổ sung thêm những nghiên cứu
mới, sự khác nhau trong lập trường nghiên cứu hay sự thay đổi về thời đại đã
tạo nên sự đa chiều trong việc đánh giá về một nhân vật lịch sử. Đặc biệt đối
với những “nhân vật lưỡng tuyến” GV có thể tận dụng PPTB để giúp cho HS
có nhận thức khách quan về NV đồng thời giáo dục cho các em tư tưởng, tình
cảm, thái độ đúng đắn với những người có công to lớn đối với lịch sử dân tộc
và thái độ phê phán nghiêm khắc với những việc làm đi ngược lại lợi ích của
quần chúng, cản trở sự phát triển của dân tộc.
Trên đây là hai cách phân loại phổ biến nhất về việc sử dụng PPTB
trong DHLS.Mỗi một cách phân loại đều có một ưu thế và kĩ thuật riêng mà
GV nắm vững mới có thể sử dụng linh hoạt được.Trong đề tài nghiên cứu
khóa luận của mình, do thời gian và không gian không cho phép nên chúng
tôi sẽ đi sâu vào TB về SKLS và NVLS.Bởi lẽ lịch sử là những sự việc đã

tiêu bài học đề ra. Bởi vậy, để xác định được vấn đề tranh biện, GV cần phải
xác định mục tiêu, yêu cầu của bài học cũng như nắm vững nội dung lịch sử.
Từ việc xác định nội dung tranh biện, GV sẽ căn cứ vào vị trí, thời
lượng của nội dung đó so với bài học là bao nhiêu để linh hoạt vấn đề tổ chức
và sắp xếp thời gian cho hoạt động tranh biện một cách hợp lí, không ảnh
hưởng đến thời lượng của cả tiết học.
*Bước 2: Lập kế hoạch tổ chức tranh biện
Đây là hoạt động không thể thiếu để tạo nên một hoạt động đạt hiệu
quả như mong muốn. Vì trước hết, kế hoạch tổ chức sẽ giúp GV có thể chủ
động trong tiến trình lên lớp, không bị xáo trộn hay phụ thuộc vào những thay
đổi của điểu kiện khách quan và chủ quan, đảm bảo cho giờ học diễn ra đúng
kế hoạch, đúng tiến độ thời gian quy định. Việc lập kế hoạch còn giúp HS
hoạt động có mục đích, có trọng tâm.Điều đó đặc biệt có ý nghĩa khi tranh

21


luân lại là hoạt động có thể phát sinh nhiều vấn đề mà GV không thể ngờ tới,
cần phải rất linh hoạt để điều khiển và dẫn dắt HS trong quá trình tổ chức.
Kế hoạch tổ chức cho HS tranh biện cần được thể hiện một cách chi tiết
thông qua việc thiết kế giáo án. Trong giáo án, GV cần phân định rõ ràng tiến
trình của bài học bằng những hoạt động của GV và HS, dự kiến phân bố thời
gian cho từng hoạt động, tổ chức tranh luận sao cho HS lĩnh hội kiến thức một
cách chủ động và nghiêm túc. Thời gian tương ứng với tiến trình tranh biện là
vô cùng quan trọng mà người GV phải dự tính được một cách thực tế.
Bên cạnh việc thiết kế giáo án, GV cần xây dựng một hệ thống câu hỏi,
sử dụng trong 2 trường hợp.Trước hết là để hỗ trợ cho quá trình chuẩn bị nội
dung tranh luận cho HS. GV sẽ đưa ra một số câu hỏi mang tính chất định
hướng khai thác nội dung ngay sau khi cho HS biết vấn đề tranh biện để gợi ý
hướng để HS biết cách tìm tài liệu và xây dựng luận cứ, dẫn chứng. Câu hỏi


Giai đoạn 3: Kiểm tra, đánh giá kết quả bài học theo hoạt động tranh
biện
Việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh trong quá trình dạy
học có tầm quan trọng đặc biệt.Việc tổ chức tranh biện với tư cách là phương
pháp dạy học cần được kiểm tra đánh giá, thông qua đó để kịp thời điều chỉnh
hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, đồng thời rút kinh
nghiệm cho quá trình về sau.
Căn cứ vào mục đích đề tài nghiên cứu, theo tinh thần đổi mới phương
pháp dạy học lịch sử ở trường THPT, việc đánh giá được xác định trên các
tiêu chí sau:
+ Kết quả nhận thức của học sinh.
+ Kĩ năng vận dụng kiến thức.
+ Mức độ chú ý của học sinh trong giờ học.
+ Mức độ hứng thú của học sinh đối với giờ học.
+ Hoạt động của học sinh trong giờ học.
Khi đánh giá kết quả học tập của học sinh sau mỗi tiết học cần phải tạo
điều kiện cho các em tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau.
Trên đây là quy trình sử dụng PPTB trong DH nói chung và trong DHLS
nói riêng. Trong đó, GV sẽ đóng vai trò xây dựng, đề xuất các chủ đề tranh biện
đồng thời vừa là người điều phố hoạt động tranh biện diễn ra một cách thuận lợi
và suôn sẻ, đảm bảo với mục tiêu của bài học bằng việc tranh biện về một nhân
23


vật LS hoặc một sự kiện LS nhất định. Cùng với đó, GV có thể tổ chức PPTB
trong việc giúp HS tổ chức và nghiên cứu kiến thức mới, trong luyện tập củng cố
và một khâu nữa không thể thiếu của quá trình DH là kiểm tra, đánh giá. Từ đó
GVcó thể có những đề xuất, biện pháp nhằm tăng chất lượng của các phiên
tranh biện tiếp theo nói riêng và chất lượng của hoạt động tranh biện trong dạy

Nhược điểm:
+ Tranh biện là một phương pháp dạy học còn mới mẻ, việc chuyển
giao giữa hình thức học tập theo phương pháp cũ sang hình thức học tập theo
tranh biện sẽ gây nên những xáo trộn, khó khăn nhất định, ảnh hưởng đến
chất lượng chung của quá trình dạy học. Điều này đồng nghĩa với việc người
dạy phải nắm vững kiến thức, kỹ năng tranh biện nhằm điều phối hoạt động
tranh biện diễn ra một cách có hiệu quả và đem lại lợi ích cao nhất so với kỳ
vọng đặt ra.
+ Thời gian mỗi tiết học ở phổ thông rất hạn chế nên việc áp dụng
PPTB trong dạy học gặp nhiều khó khăn do vẫn phải bảo đảm nội dung và
tiến trình dạy học.
+ Đặt trong tình huống cụ thể, là với môn Lịch sử thì các vấn đề, quan
điểm, sự kiện tạo xung đột trong nhìn nhận, đánh giá và phân tích còn hạn
chế, không bao quát được hết các nội dung được truyền tải liên quan đến
chương trình học do Bộ Giáo dục -Đào tạo quy định. Đồng thời, các vấn đề có
cơ hội tạo xung đột còn bị hạn chế về mặt nhận thức, quan điểm ở người học,
do quá trình học theo phương pháp cũ không kích thích tốt khả năng tư duy
quan điểm và đánh giá, quan điểm không có sự tương tác và hướng dẫn tư
duy cụ thể, mang tính định hướng và tạo sẵn.
1.1.5.

Cơ sở xuất phát của việc sử dụng phương pháp tranh biện trong dạy
học Lịch sử Việt Nam ở THPT
Thứ nhất, xuất phát từ mục tiêu giáo dục.Mục tiêu giáo dục là cái

“đích” phải nhằm tới để đạt những kết quả trong sự hình thành và phát
triển nhân cách HS.Nó phải được xây dựng trên cơ sở lí luận và thực tiễn,
tuân thủ những nguyên tắc: đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội,
xuất phát từ vị trí, chức năng, nhiệm vụ của các bậc, cấp giáo dục, kế thừa
25