BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

PHẠM THỊ HIỀN
LKT 12 - 03

PHÁP LUẬT VỀ KHIẾU NẠI VÀ GIẢI
QUYẾT KHIẾU NẠI KHI NHÀ NƯỚC THU
HỒI ĐÂT
Ngành Luật Kinh tế
Mã số: 52380107

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Hà Nội, 5/2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

PHẠM THỊ HIỀN
LKT 12 - 03

PHÁP LUẬT VỀ KHIẾU NẠI VÀ GIẢI QUYẾT
KHIẾU NẠI KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐÂT

Ngành Luật Kinh tế
Mã số: 52380107



LKT 12 – 03


KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

GVHD: Ths. Đỗ Xuân Trọng

LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn đến Ban chủ nhiệm Khoa luật – Viện
đại học Mở Hà Nội đã tạo điều kiện cho em đƣợc làm Khóa luận tốt nghiệp này. Em
cũng xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo đã tận tình hƣớng dẫn, giảng dạy,
giúp đỡ em trong suốt quá trình em học tập, nghiên cứu và rèn luyện tại Khoa luật –
Viện đại học Mở Hà Nội.
Em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến Ths. Đỗ Xuân Trọng
đã tận tình hƣớng dẫn em trong suốt thời gian thực hiện khóa luận tốt nghiệp.
Em cũng xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã luôn bên cạnh, cổ vũ,
động viên và giúp đỡ em trong suốt thời gian qua.
Hà Nội, ngày 30 tháng 05 năm 2016
Sinh viên thực hiện

Phạm Thị Hiền

SVTH: Phạm Thị Hiền

LKT 12 – 03


KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP


MỞ Đ U ............................................................................................................. 1
CHƢƠNG I: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
ĐẾN ĐỀ TÀI KHÓA LUẬN .................................................................................... 6
1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài khóa luận. ... 6
1.1.1 Nhóm thứ nhất, các công trình tiêu biểu liên quan đến khiếu nại, tố cáo
khi Nhà nƣớc thu hồi đất: ................................................................................. 6
1.1.2 Nhóm thứ hai, các công trình tiêu biểu liên quan tới việc giải quyết
khiếu nại, tố cáo khi Nhà nƣớc thu hồi đất: ..................................................... 7
1.2 Đánh giá kết quả các công trình nghiên cứu có liên quan đến pháp luật về
khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà nước thu hồi đất và những vấn đề tập
trung nghiên cứu trong đề tài nghiên cứu khoa học. ......................................... 10
1.2.1 Đánh giá kết quả nhóm các đề tài nghiên cứu tới vấn đề khiếu nại, tố
cáo khi Nhà nƣớc thu hồi đất: ........................................................................ 11
1.2.2 Đánh giá kết quả nhóm các đề tài nghiên cứu tới vấn đề giải quyết
khiếu nại, tố cáo khi Nhà nƣớc thu hồi đất: ................................................... 11
1.2.3 Những vấn đề cần tiếp tục tập trung nghiên cứu trong đề tài: ............. 12
CHƢƠNG II: NHỮNG VẤN ĐỀ LY LUÂN VỀ PHÁP LUẬT VÊ KHIẾU
NẠI VÀ GIAI QUYÊT KHIÊU NAI KHI NHÀ NƢỚC THU HỒI ĐẤT............. 14
2.1. Khiếu nại khi Nhà nước thu hồi đất ............................................................ 14
2.1.1 Khái niệm, đặc điểm của khiếu nại ....................................................... 14
2.1.1.1 Khái niệm........................................................................................ 14
2.1.1.2. Đặc điểm ........................................................................................ 15
2.1.2 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất. 15
2.1.2.1. Khái niệm....................................................................................... 15
2.1.2.2 Đặc điểm ......................................................................................... 16
2.1.2.3 Vai trò của khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất............................. 16
2.2 Giải quyết khiếu nại khi Nhà nước thu hồi đất ............................................ 18
2.2.2 Giải quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất ..................................... 18
2.2.2.1 Khái niệm........................................................................................ 18


3.1.5 Quyền và ngh a vụ của ngƣời khiếu nại, ngƣời bị khiếu nại và ngƣời
giải quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất ............................................... 27
3.1.6. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành
vi hành chính ................................................................................................... 29
3.1.7. Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại ................................................... 30
3.1.8. Thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật ......... 31
3.2. Thực tiễn áp dụng pháp luật khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà
nước thu hồi đất .................................................................................................. 32
3.2.1 Đánh giá khái quát chung về thực tiễn áp dụng pháp luật về khiếu nại
và giải quyết khiếu nại .................................................................................... 32
3.2.2 Phân tích tình hình áp dụng qua một số vụ việc thực tế....................... 36

SVTH: Phạm Thị Hiền

LKT 12 – 03


KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

GVHD: Ths. Đỗ Xuân Trọng

3.2.2.1 Vụ thu hồi đất của gia đình bà Tỏ tại tổ 6 khu 7 Thanh Sơn, thành
phố Uông Bí ................................................................................................ 36
3.2.2.2 Vụ thu hồi đất của gia đình ông Trần Văn Châu tại phƣờng Đức
Giang, quận Long Biên, Hà Nội................................................................. 39
CHƢƠNG IV: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÊ
KHIẾU NẠI VÀ GIAI QUYÊT KHIÊU NAI KHI NHÀ NƢỚC THU HỒI ĐẤT42
4.1. Chủ trương, chính sách của Đảng .............................................................. 42
4.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về khiếu nại, giải quyết khiếu nại khi Nhà
nước thu hồi đất .................................................................................................. 43

tình hình khiếu nại và giải quyết khiếu nại ở nƣớc ta vẫn diễn ra khá phức tạp và
còn bộc lộ nhiều hạn chế dẫn tới việc ngƣời dân đi khiếu nại còn nhiều, số lƣợng
đơn thƣ khiếu nại gửi tới các cơ quan có thẩm quyền hàng năm còn tăng cao, đặc
biệt là các khiếu nại về đất đai.
Để khắc phục tình trạng trên Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan ban
ngành đã ban hành nhiều văn bản pháp luật với nội dung tăng cƣờng giải quyết
khiếu nại, chấn chỉnh, nâng cao công tác giải quyết khiếu nại nhƣ Chỉ thị số:
14/2012/CT – TTg của Thủ tƣớng chính phủ năm 2012, kế hoạch 1130/KH - TTCP,
kế hoạch 2100/KH – TTCP năm 2013, Chỉ thị số 35-CT/TW ngày 26/5/2014 của
Bộ chính trị, các văn bản hƣớng dẫn thi hành Luật Khiếu nại, Luật Đất đai năm
2013 song tình trạng khiếu nại vẫn tăng cao, tồn đọng kéo dài. Cụ thể theo ý kiến
của Bộ
trƣởng Nguyễn Minh Quang thể hiện tại website:
http://thoibaotaichinhvietnam.vn/pages/xuan-binh-than-2016/2016-02-04/tiep-tucchu-trong-giai-quyet-cac-khieu-nai-to-cao-trong-linh-vuc-dat-dai-28547.aspx
thì: “Qua theo dõi tình hình khiếu nại tố cáo trong lĩnh vực đất đai năm 2015 có
giảm, tuy nhiên vẫn còn phức tạp. Năm 2015, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã tiếp
nhận, xử lý hơn 3 nghìn lượt đơn thư so với năm 2014, số lượng đơn thư giảm 648
đơn, nội dung đơn thư chủ yếu tập trung vào công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định

SVTH: Phạm Thị Hiền

1

LKT 12 – 03


KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

GVHD: Ths. Đỗ Xuân Trọng


nguyên nhân của tình trạng khiếu nại tồn đọng, kéo dài với số lƣợng ngày càng
tăng.
Do đó để phát triển kinh tế đất nƣớc việc hoàn chỉnh hệ thống pháp luật đặc
biệt là pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất là hết
sức cần thiết. Việc nghiên cứu các vấn đề lý luận, các quy định của pháp luật về

SVTH: Phạm Thị Hiền

2

LKT 12 – 03


KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

GVHD: Ths. Đỗ Xuân Trọng

khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất và thực trạng áp dụng
các quy định của pháp luật trong thực tiễn và đƣa ra các giải pháp để hoàn thiện hệ
thống pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất là rất
cần thiết cả về mặt thực tiễn và lý luận. Vì vậy, tôi quyết định chọn đề tài “Pháp
luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà nước thu hồi đất” cho đề tài
khóa luận tốt nghiệp của mình.
. MỤC Đ CH VÀ NHIỆM VỤ NGHI N C U
- Mục đích nghiên cứu : làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về pháp luật
khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất, đánh giá thực trạng áp
dụng pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất, từ đó
đề xuất phƣơng hƣớng, giải pháp hoàn thiện pháp luật khiếu nại và giải quyết khiếu
nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất.
- Nhiệm vụ nghiên cứu:


GVHD: Ths. Đỗ Xuân Trọng

Chƣơng III: Sử dụng phƣơng pháp thống kê, báo cáo kết hợp với thực tiễn
để đánh giá tình hình áp dụng pháp luật khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà
nƣớc thu hồi đất.
Chƣơng IV: Sử dụng phƣơng pháp phân tích, tổng hợp để đƣa ra quan
điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà
nƣớc thu hồi đất.
4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHI N C U
- Đối tượng nghiên cứu: Pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi
Nhà nƣớc thu hồi đất
- Phạm vi nghiên cứu:
Pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại là một đề tài rộng, chứa đựng
nhiều vấn đề phức tạp cả về lý luận và thực tiễn. Đề tài nghiên cứu khoa học nghiên
cứu vấn đề pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất.
Về thời gian đề tài nghiên cứu pháp luật khiếu nại và giải quyết khiếu nại từ
năm 2006 đến nay.
5. NHỮNG ĐIỂM MỚI C A ĐỀ TÀI NGHI N C U
Nghiên cứu đề tài: “Pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi nhà
nƣớc thu hồi đất” đƣợc hoàn thành có những đóng góp mới sau:
- Hệ thống hóa, góp phần hoàn thiện bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn về
khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất.
- Phân tích nội dung các quy định về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi
Nhà nƣớc thu hồi đất, đánh giá thực trạng thi hành l nh vực pháp luật này và chỉ ra
hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân.
Trên cơ sở đó, khóa luận đề cập phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện
pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất.
6. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN C A ĐỀ TÀI NGHI N
C U

Chƣơng II: Những vấn đề lý luận về pháp luật về khiếu nại và giải quyết
khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất
Chƣơng III: Thực trạng pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi
Nhà nƣớc thu hồi đất.
Chƣơng IV: Quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về khiếu nại và giải
quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất.

SVTH: Phạm Thị Hiền

5

LKT 12 – 03


KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

GVHD: Ths. Đỗ Xuân Trọng

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHI N C U CÓ LI N
QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI KHÓA LUẬN
1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài khóa
luận.
Nhƣ chúng ta đã biết, khiếu nại hành chính trong l nh vực đất đai đã và
đang là một hiện tƣợng phổ biến, nhức nhối trong xã hội đặc biệt là vấn đề khiếu nại
khi Nhà nƣớc thu hồi đất. Vì vậy cũng có rất nhiều đề tài nghiên cứu có nội dung
liên quan đến pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi nhà nƣớc thu hồi
đất.
1.1.1 Nhóm thứ nhất, các công trình tiêu biểu liên quan đến khiếu nại, tố
cáo khi Nhà nước thu hồi đất:
Đầu tiên, đó là là thống kê của Ban Nội chính Trung Ƣơng do TS. Nguyễn


KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

GVHD: Ths. Đỗ Xuân Trọng

đồng bộ giữa Luật Đất đai, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật tố tụng hành chính,
Bộ luật tố tụng dân sự và các luật khác có liên quan. Cần khẩn trƣơng hƣớng dẫn
Luật Đất đai bảo đảm cụ thể, khả thi.
Hai là, sớm hoàn thành việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho
ngƣời sử dụng đất. Bảo đảm kinh phí đáp ứng nhu cầu hoàn thiện và hiện đại hóa hệ
thống bản đồ địa chính, hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai, thống nhất hệ
thống hồ sơ địa chính trên cả nƣớc. Hoàn thiện hệ thống điều tra, đánh giá tài
nguyên đất, số lƣợng, chất lƣợng, tiềm năng và môi trƣờng đất, bảo đảm cung cấp
đầy đủ thông tin, tƣ liệu, dữ liệu về đất đai phục vụ cho việc hoạch định chính sách
và ban hành quyết định của cơ quan nhà nƣớc trong việc quản lý và sử dụng đất đai.
Ba là, cần khẩn trƣơng kiện toàn về tổ chức và nâng cao trách nhiệm của
các cơ quan tiếp dân từ Trung ƣơng đến địa phƣơng. Tăng cƣờng trách nhiệm, tính
chủ động của ngƣời đứng đầu các cơ quan nhà nƣớc trong việc tiếp công dân và giải
quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai để giải quyết kịp thời, dứt điểm, công bố công
khai kết quả giải quyết, không để khiếu kiện vƣợt cấp, diễn biến phức tạp, khiếu
kiện đông ngƣời; chịu trách nhiệm về việc giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo.
Bốn là, tăng cƣờng sự lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp chặt chẽ của các cấp, các
ngành trong giải quyết khiếu nại, tố cáo, khắc phục tình trạng chuyển đơn thƣ của
công dân lòng vòng hoặc chậm giải quyết, né tránh trách nhiệm. Thƣờng xuyên
kiểm tra, thanh tra, phát hiện, chấn chỉnh những yếu kém, vi phạm trong thực hiện
các quy định về giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, thu
hồi đất, bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất, trong giải quyết
các thủ tục hành chính về đất đai. Đề nghị quy định rõ cơ quan, ngƣời có thẩm
quyền ban hành quyết định hành chính về đất đai phải chịu trách nhiệm về tính
đúng đắn của quyết định ban hành, có trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra để xử lý kịp

giải quyết khiếu nại, tố cáo; sự suy thoái đạo đức của một bộ phận các cán bộ, công
chức và sự thiếu hiểu biết, ý thức chấp hành pháp luật cuả ngƣời dân còn chƣa cao.
Trong văn bản, tác giả cũng đã đƣa ra những giải pháp mang tính chất hành chính
nhằm giải quyết tạm thời tình trạng khiếu nại, tố cáo hiện nay đó là: Tăng cƣờng
công tác tiếp dân; công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nƣớc
có thẩm quyền; công tác tuyên truyền pháp luật cho ngƣời dân; đồng thời các chủ
thể giải quyết khiếu nại, tố cáo cần nắm chắc tình hình tranh chấp, khiếu kiện để
giải quyết tốt hơn thực trạng này.
Đề tài tiếp theo đó là “Giải quyết khiếu nại trong l nh vực đất đai qua thực
tiễn” của Ths. Bùi Thị Thuận Ánh. Nội dung của đề tài này một lần nữa lại khẳng
định độ nóng của vấn đề khiếu nai, tố cáo cũng nhƣ việc giải quyết khiếu nại, tố cáo
trong l nh vực đất đai. Theo đề tài thì tình hình đơn thƣ khiếu nại, tố cáo trên toàn
quốc vẫn có chiều hƣớng diễn biến phức tạp. Số vụ việc khiếu kiện tồn đọng vẫn
còn nhiều, một số địa phƣơng chƣa tập trung chỉ đạo giải quyết khiếu nại, tố cáo
thƣờng xuyên, chƣa thực hiện nghiêm chế độ tiếp dân, việc giải quyết khiếu nại vẫn
còn chậm, một số vụ việc giải quyết chƣa thấu tình đạt lý gây bức xúc cho nhân
dân; việc tổ chức thi hành quyết định giải quyết khiếu nại chƣa tốt. Chúng ta có thể
so sánh số liệu tổng hợp cụ thể tình hình khiếu nại, tố cáo ở một số tỉnh trong những
năm gần đây nhất (số vụ khiếu nại, tố cáo lần lƣợt là): tại An Giang là 4.190 4.253; tại Bà Rịa - Vũng Tàu là 3.236 - 3.027; tại Bình Định là 2.818 - 2.458; tại
Đăk Lăk là 2.548 - 1.629; tại Đăk Nông là 1.387 - 1.993; tại Hà Nội là 5.527 5.053; tại TP Hồ Chí Minh là 20.858 - 12.038; tại Long An là 3.858 - 4.052; tại
Khánh Hòa là 1.991 - 1.088; tại Thừa Thiên - Huế là 930 - 556;… . Nguyên nhân
của thực trạng trên đƣợc đề tài ghi nhận bao gồm:
- Thực tiễn công tác giải quyết khiếu nại cho thấy nguyên nhân chủ yếu làm
phát sinh khiếu nại do việc thu hồi đất, giải tỏa thực hiện các dự án quy hoạch phát
triển kinh tế tại địa phƣơng; quá trình thực hiện công tác bồi thƣờng, hỗ trợ và tái
định cƣ một số trƣờng hợp chƣa thỏa đáng, mỗi dự án áp dụng hạn mức diện tích tái

SVTH: Phạm Thị Hiền

8

cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất theo đúng quy định của pháp luật. (Chƣơng V từ Điều
49 – 62 Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 của Chính phủ, trƣớc đây là
Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004). Tuy nhiên năm 2013 Luật Đất đai
đã đƣợc ban hành thay thế Luật Đất đai năm 2003, kèm theo đó là các văn bản
hƣớng dẫn thi hành mới cũng đã đƣợc thay thế. Theo đó, với giải pháp này của đề
tài cần có sự thay đổi theo hƣớng thực hiện đúng trình tự, thủ tục thu hồi đất và bồi
thƣờng hỗ trợ, tái định cƣ đƣợc thực hiện theo Luật Đất đai 2013, Nghị định
47/2014/NĐ – CP ban hành ngày 15/5/2014 quy định về bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định
cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất.
Thứ ba, chỉ đạo các cấp, các ngành xác định rõ chức năng, nhiệm vụ và
ngh a vụ của từng cơ quan, đơn vị để có cơ chế phối hợp trong công tác giải quyết
khiếu nại về đất đai của công dân.

SVTH: Phạm Thị Hiền

9

LKT 12 – 03


KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

GVHD: Ths. Đỗ Xuân Trọng

Thứ tư, nâng cao chất lƣợng các cuộc đối thoại của các cấp, các ngành
trong việc giải quyết khiếu nại hành chính theo quy định của pháp luật về khiếu nại.
Tổ chức tốt việc thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật.
Thứ năm, cần kiểm tra, chỉ đạo các sở, ban, ngành; UBND thành phố, thị
xã và các huyện trong công tác giải quyết khiếu nại, có biện pháp xử lý các chỉ đạo
xử lý dứt điểm đối với các vụ việc còn tồn động kéo dài cũng nhƣ các vụ việc mới

SVTH: Phạm Thị Hiền

10

LKT 12 – 03


KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

GVHD: Ths. Đỗ Xuân Trọng

1.2.1 Đánh giá kết quả nhóm các đề tài nghiên cứu tới vấn đề khiếu nại, tố
cáo khi Nhà nước thu hồi đất:
Thống kê của Ban Nội chính Trung Ƣơng do TS. Nguyễn Thanh Hải và
Ths. Thảo Trang biên soạn. Thực hiện chủ trƣơng của Đảng và trên cơ sở pháp luật
hiện hành, thời gian qua, các cơ quan có trách nhiệm ở Trung ƣơng và các cấp ủy
đảng, chính quyền địa phƣơng đã có nhiều giải pháp nhằm tập trung giải quyết để
giảm số vụ tranh chấp, KN,TC về đất đai. Kết quả là, Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng
đã tiếp nhận 10.137 đơn thƣ vào năm 2005, đến năm 2011 giảm xuống còn 5.298
đơn thƣ. Tòa án các cấp đã thụ lý giải quyết theo thủ tục sơ thẩm 307.912 vụ việc,
trong đó số vụ việc tranh chấp liên quan đến đất đai là 69.806 vụ việc, chiếm
22,70%. Các cấp chính quyền địa phƣơng đã có nhiều cố gắng và giải quyết đƣợc
phần lớn các vụ việc KN, TC ngay tại cơ sở, đƣợc nhân dân đồng tình, ủng hộ, từng
bƣớc hạn chế khiếu kiện vƣợt cấp, góp phần ổn định tình hình chính trị, giữ vững an
ninh, trật tự xã hội. Một số địa phƣơng đã đặt công tác giải quyết tranh chấp, KN,
TC về đất đai là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác quản lý đất đai; đổi mới công
tác tiếp công dân, kiện toàn bộ máy và nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ làm
công tác tiếp công dân và giải quyết tranh chấp, KN,TC về đất đai. Việc đùn đẩy
trách nhiệm giải quyết tranh chấp, KN,TC đã giảm so với trƣớc đây. Công tác xét
xử, giải quyết tranh chấp, khiếu kiện về quản lý, sử dụng đất đai đã cơ bản bảo đảm

động phối hợp với chính quyền địa phƣơng tháo gỡ khó khăn, vƣớng mắc nhiều vụ
việc khiếu nại, tố cáo. Qua đó, đã kiến nghị các cơ quan hành chính nhà nƣớc điều
chỉnh nhiều cơ chế chính sách, pháp luật chƣa phù hợp, khắc phục, chấn chỉnh
những bất cập trong quản lý nhà nƣớc.
Những kết quả trên đã góp phần quan trọng vào việc ổn định tình hình an
ninh, chính trị, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong những năm qua. Tuy nhiên,
tình hình khiếu nại, tố cáo của công dân ở một số địa phƣơng vẫn có chiều hƣớng
gia tăng, số lƣợng các vụ việc khiếu kiện vƣợt cấp, đông ngƣời vẫn còn nhiều.
Trong những ngƣời đi khiếu nại, tố cáo, có những ngƣời khiếu nại, tố cáo đúng,
mong muốn đƣợc pháp luật giải quyết công minh; nhƣng cũng có một số ngƣời mặc
dù về việc khiếu nại đã đƣợc cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết đúng pháp
luật, nhƣng hoặc vì thiếu hiểu biết, hoặc vì cố chấp mà vẫn cố tình khiếu nại, tố cáo
kéo dài. Một số ngƣời đi khiếu nại, tố cáo có thái độ gay gắt, cực đoan, có hành vi
quá khích làm ảnh hƣởng đến trật tự xã hội ở một số địa bàn.
Cuối cùng là Đề tài “Giải quyết khiếu nại trong l nh vực đất đai qua thực
tiễn” của Ths. Bùi Thị Thuận Ánh. Công trình nghiên cứu trong phạm vi thời gian
chủ yếu trong lúc Luật Đất đai 2003 có hiệu lực, đặc biệt các số liệu, viện dẫn chủ
yếu đƣợc thực hiện trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2013 gắn liền với điều
kiện kinh tế, xã hội và pháp luật cụ thể ở Việt Nam. Do vậy công trình này không
chỉ giải quyết các vấn đề lý luận mà còn có giá trị thực tiễn, cung cấp những luận cứ
khoa học nhằm giải quyết các vấn đề thiết thực liên quan tới thực hiện pháp luật về
giải quyết khiếu nại trong l nh vực đất đai nhƣng lại không phù hợp trong thời điểm
hiện nay khi Luật Đất đai mới đã đƣợc ban hành năm 2013.
1.2.3 Những vấn đề cần tiếp tục tập trung nghiên cứu trong đề tài:
Thứ nhất,về mặt lý luận, đề tài tiếp tục nghiên cứu các vấn đề cơ bản sau:
Trên cơ sở khái niệm, đặc điểm khiếu nại, tố cáo trong pháp luật Việt nam,
với nền tảng lý luận về nhà nƣớc và pháp luật, lý luận về khiếu nại, tố cáo. Đề tài
cũng nghiên cứu làm rõ đặc điểm về đối tƣợng, tính chất, nội dung, hình thức pháp
luật của việc khiếu nại cũng nhƣ giải quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất.
Trên cơ sở kế thừa các công trình nghiên cứu khoa học nói trên, đồng thời

quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất. Đề tài cũng nghiên cứu, rút ra những
nguyên nhân khách quan, chủ quan trong các kết quả đã đạt đƣợc và hạn chế đối với
thực hiện pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất.
Các công trình đã khảo sát mới chỉ đƣa ra một số giải pháp liên quan tới
khía cạnh cụ thể đối với thực hiện pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại khi
Nhà nƣớc thu hồi đất. Khác với các công trình đó, đề tài đƣa ra một hệ thống các
giải pháp có tính tổng thể nhằm bảo đảm thực hiện pháp luật về vấn đề này. Ngoài
ra, đè tài còn đƣa ra những luận cứ khoa học cho việc thực hiện đồng bộ những giải
pháp này.

SVTH: Phạm Thị Hiền

13

LKT 12 – 03


KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

GVHD: Ths. Đỗ Xuân Trọng

CHƯƠNG II: NHỮNG V N ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT VỀ
KHIẾU NẠI VÀ GIẢI QU ẾT KHIẾU NẠI KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI
Đ T
2.1. Khiếu nại khi Nhà nước thu hồi đất
2.1.1 Khái niệm, đặc điểm của khiếu nại
2.1.1.1 Khái niệm
Khiếu nại là một thuật ngữ khá quen thuộc với chúng ta vì nó không những
đƣợc sử dụng trong khoa học pháp lý mà nó còn đƣợc sử dụng nhiều trong đời sống
xã hội với các l nh vực khác nhau. Do đó, trên thực tế có rất nhiều cách hiểu về


LKT 12 – 03


KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

GVHD: Ths. Đỗ Xuân Trọng

xâm hại và ngƣời khiếu nại dƣờng nhƣ thƣờng ở vị thế yếu hơn ngƣời giải quyết
khiếu nại. Ví dụ: khiếu nại của ngƣời mua hàng với ngƣời đại lý sản phẩm về một
sản phẩm hàng hóa kém chất lƣợng thì nhà đại lý có thể căn cứ vào khiếu nại đó và
hàng hóa đã bán để giải quyết khiếu nại mà không cần phải có sự can thiệp của nhà
sản xuất hàng hóa. Chính vì vậy, không ít từ điển đã coi khiếu nại là việc phàn nàn,
than phiền hoặc kêu oan của ngƣời đi khiếu nại.
Dƣới góc độ pháp lý tại khoản 1 Điều 2 Luật Khiếu nại quy đinh: "việc
công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy
định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành
chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm
quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công
chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm
phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình".
Ngoài ra, các nhà khoa học, tùy theo góc độ nghiên cứu, cũng đƣa ra những
khái niệm khác nhau về khiếu nại.
2.1.1.2. Đặc điểm
Thứ nhất: Khiếu nại là một cách thức để đảm bảo quyền và lợi ích của
ngƣời dân vì khiếu nại là việc đề nghị cơ quan, tổ chức cá nhân có thẩm quyền xem
xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính khi có căn cứ cho rằng quyết định
đó hoặc hàn vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Thứ hai: Khiếu nại giúp ngƣời dân tham gia vào quản lý nhà nƣớc, quản lý
xã hội vì khiếu nại giúp ngƣời dân kiểm tra tính đúng đắn của các quyết định hành

Theo đó khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất hiểu một cách khái quát là việc
công dân, cơ quan, tổ chức đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem
xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước
của người có thẩm quyền yêu cầu cơ quan hành chính nhà nước hoặc hành vi đó là
trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình khi Nhà nước thu lại
quyền sử dụng đất cùa người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại
đất của người đã vi phạm pháp luật đất đai thông qua các Quyết định hành chính,
hành vi hành chính như là Quyết định thu hồi đất, Quyết định phê duyệt phương án
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Quyết định cưỡng chế, hành vi cưỡng chế, …
2.1.2.2 Đặc điểm
Thứ nhất, mục đích của khiếu nại là bảo vệ và khôi phục lại quyền và lợi
ích của ngƣời bị khiếu nại đã bị quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ
quan hành chính nhà nƣớc hoặc ngƣời có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà
nƣớc xâm hại.
Thứ hai, về chủ thể khiếu nại là cá nhân, tổ chức bị thu hồi đất, có quyền
và lợi ích hợp pháp liên quan trực tiếp đến quyết định hành chính, hành vi hành
chính bị khiếu nại.
Thứ ba, đối tƣợng của khiếu nại hành chính là các quyết định hành chính
bao gồm: Quyết định thu hồi đất; Quyết định phê duyệt phƣơng án bồi thƣờng, hỗ
trợ, tái định cƣ; Quyết định giải quyết khiếu nại; Quyết định cƣỡng chế, … và hành
vi hành chính của các cơ quan nhà nƣớc, ngƣời có thẩm quyền trong các cơ quan
nhà nƣớc.
Thứ tư, khiếu nại đƣợc thực hiện theo thủ tục hành chính đƣợc quy định
trong Luật khiếu nại, tố cáo và các văn bản hƣớng dẫn thi hành.
2.1.2.3 Vai trò của khiếu nại khi Nhà nước thu hồi đất
Quyền khiếu nại là một trong những quyền năng cơ bản của công dân.
Quyền năng này đƣợc áp dụng để công dân bảo vệ quyền và lợi ích của mình khi bị
xâm hại. Do đó, trong mọi l nh vực nói chung và trong l nh vực thu hồi đất nói
SVTH: Phạm Thị Hiền


án trong khi quyền lợi chính đáng của ngƣời dân thì không đƣợc đảm bảo.
- Việc thƣc hiện quyền khiếu nại khi Nhà nƣớc thu hồi đất giúp cá nhân, tổ
chức ngăn chặn đƣợc hiện tƣợng lạm quyền và các hành vi vi phạm của các cơ quan
có thẩm quyền lợi dụng chức vụ quyền hạn để thu hồi đất trái phép nhằm trục lợi cá
nhân.
- Là hình thức thể hiện quyền làm chủ của công dân trong hoạt động quản
lý nhà nƣớc. Thông qua việc khiếu nại công dân gián tiếp giám sát hoạt động của
các cơ quan nhà nƣớc, trong đó có hoạt động của các cán bộ, công chức làm việc
trong các cơ quan đó. Đồng thời thông qua các khiếu nại, các cơ quan nhà nƣớc có
đƣợc thông tin làm căn cứ để sửa đổi, bổ sung kịp thời các quyết định, hành vi hành
chính sai phạm, cải tiến và đổi mới các hoạt động, làm cho hoạt động quản lý nhà
nƣớc đúng chính sách, pháp luật, phù hợp với các quyền, lợi ích của nhân dân. Nhƣ
vậy, khiếu nại là một trong những hình thức thức cơ bản thể hiện quyền làm chủ
công dân trong việc xây dựng nhà nƣớc.

SVTH: Phạm Thị Hiền

17

LKT 12 – 03