ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

PHÙNG MẠNH CƯỜNG

Tên đề tài:
“ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ GIẢI
PHÓNG MẶT BẰNG KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT ĐỂ THỰC HIỆN
DỰ ÁN KHU DÂN CƯ SỐ 3 TẠI PHƯỜNG QUÁN TRIỀU – THÀNH
PHỐ THÁI NGUYÊN – TỈNH THÁI NGUYÊN ”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo

: Chính quy

Chuyên ngành

: Quản lý đất đai

Khoa

: Quản lý Tài Nguyên

Khóa học

: 2010 – 2014

Người hướng dẫn : T.S Nguyễn Chí Hiểu



Phùng Mạnh Cường


55

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
NĐ-CP
QĐ-UBND
NQ-HĐND
UBND
GCNQSDĐ
BTGPMB
GPMB
TT-BXD
NĐ-BCT
TT-BTC
TT-BTNMT

: Nghị định chính phủ
: Quyết định ủy ban nhân dân
: Nghị quyết hội đồng nhân dân
: Ủy ban nhân dân
: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
: Bồi thường giải phóng mặt bằng
: Giải phóng mặt bằng
: Thông tư Bộ xây dựng
: Nghị định Bộ công thương
: Thông tư Bộ tài chính
: Thông tư Bộ tài nguyên môi trường

khi Nhà nước thu hồi đất .................................................................... 4
2.1.1. Khái niệm về bồi thường và hỗ trợ ....................................................... 4
2.1.2. Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB................................. 4
2.1.3. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường GPMB ....................... 5
2.2. Cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý ............................................................. 5
2.2.1. Cơ sở khoa học ..................................................................................... 5
2.2.2. Cơ sở pháp lý........................................................................................ 6
2.2.3. Một số điều luật của nhà nước về bồi thường GPMB ........................... 8
2.2.4. Trình tự, thủ tục tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư .. 12
2.3. Chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB của các tổ chức tài trợ,
một số nước trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam .................. 14
2.4. Công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư ở Việt Nam.............. 16
2.5. Tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB
và tái định cư ở thành phố Thái Nguyên ........................................... 19
2.5.1. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ...................................... 19
2.5.2. Thực trạng về tình hình GPMB........................................................... 19
2.5.3. Tồn tại, vướng mắc ............................................................................. 20
Phần 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......................... 21
3.1. Đối tượng và địa điểm nghiên cứu ......................................................... 21
3.2. Nội dung nghiên cứu ............................................................................. 21
3.3. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................... 21
3.3.1. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu, tài liệu ................................. 21
3.3.2. Phương pháp điều tra thực tế .............................................................. 21
Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ................................ 23
4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội phường Quan Triều ........................ 23


58

4.1.1. Điều kiện tự nhiên ............................................................................. 23


1

Phần 1
ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1. Tính cấp thiết của đề tài
Nói đến đất đai thì không ai có thể phủ nhận được vai trò to lớn của nó
đối với sự sống của con người cũng như của các sinh vật trên hành tinh này.
Nếu không có đất đai thì không thể nào có sự tồn tại của con người và các
sinh vật khác. Nó như là một sản phẩm của thiên nhiên đã ban tặng cho con
người và bằng trí thông minh cũng như sự sáng tạo của mình mà con người
đã biết đón nhận và khai thác nó để phục vụ cho nhu cầu phát triển của mình.
Đối với mỗi quốc gia, đất đai đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển
kinh tế - xã hội. Đất đai là địa điểm, là cơ sở của các Thành phố, làng mạc, các
công trình công nghiệp, giao thông... Đất đai tham gia vào tất cả các ngành sản
xuất vật chất của xã hội như là một tư liệu sản xuất đặc biệt, là nguồn đầu vào
không thể thay thế. Ở nước ta với một diện tích nhỏ và dân số lại rất đông nên
nhu cầu sử dụng đất là rất cao, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay khi mà quá
trình Đô thị hoá đang diễn ra mạnh mẽ, đòi hỏi Nhà nước phải quản lý làm sao
cho việc sử dụng đất đai phù hợp và mang lại hiệu quả cao nhất.
Trong những năm qua, trên khắp các vùng, miền của đất nước, nhiều
khu công nghiệp, khu đô thị mới được xây dựng, hệ thống kết cấu hạ tầng
kinh tế - xã hội được nâng cấp, xây mới ngày càng đồng bộ và hiện đại. Nhờ
đó, bộ mặt của đất nước đã thay đổi nhanh chóng theo hướng công nghiệp
hóa, hiện đại và văn minh. Việc thu hồi đất bao gồm cả đất ở và đất nông
nghiệp cho xây dựng các khu công nghiệp, khu đô thị, kết cấu hạ tầng kinh tế
- xã hội, các công trình công cộng, phục vụ lợi ích quốc gia dẫn đến đất cho
sản xuất - kinh doanh của người dân bị thu hẹp, phải thay đổi chỗ ở và điều
kiện sống. Vì vậy việc thu hồi, bố trí, sắp xếp lại đất đai đáp ứng cho nhu cầu
trên một cách khoa học, tạo điều kiện cho sự phát triển lâu dài và bền vững là

+ Nghiên cứu, đánh giá thực trạng việc tổ chức thực hiện công tác bồi
thường, hỗ trợ GPMB tại địa bàn phường Quán Triều.
+ Trên cơ sở nghiên cứu đánh giá những tìm ra những thuận lợi khó
khăn còn tồn tại trong công tác GPMB, từ đó rút ra những kinh nghiệm cho
công tác bồi thường GPMB trên địa bàn phường.
+ Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị góp phần giải quyết những tồn
tại, khó khăn trong quá trình thực hiện nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện các
dự án đầu tư trên địa bàn.


3

1.3. Yêu cầu của đề tài
- Nắm vững chính sách bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng cũng
như các văn bản pháp lý có liên quan.
- Nắm chắc khung giá bồi thường của Chính phủ, địa phương và các
Quyết định có liên quan.
- Các số liệu, tài liệu, khảo sát, điều tra phải đảm bảo tính trung thực,
chính xác, phản ánh đúng hiện trạng và tình hình thực tế.
- Tổ chức trao đổi, toạ đàm về tình hình thực hiện công tác bồi thường,
hỗ trợ GPMB với một số cơ quan nhà nước trực tiếp thực hiện.
- Nghiên cứu vững chắc các đối tượng, mục đích và phạm vi cần
nghiên cứu từ đó đánh giá được những tồn tại, khó khăn do nguyên nhân từ
đâu? để đưa ra những giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn và đẩy nhanh
tiến độ thực hiện công tác giải phóng mặt bằng.
1.4. Ý nghĩa của đề tài
- Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Bổ sung những kiến
thức đã học, học hỏi những kiến thức, kinh nghiệm thực tế, nắm chắc những
quyết định về bồi thường GPMB bằng việc áp dụng trực tiếp những kiến thức
đó vào thực tế.

Quá trình tái định cư được hiểu là bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di
chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu đến
kinh tế - xã hội đối với một bộ phận dân cư vì sự phát triển chung.(Viện
nghiên cứu địa chính, 2002)
2.1.2. Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB
Quá trình bồi thường GPMB là quá trình đa dạng và phức tạp, nó thể hiện
khác nhau giữa các dự án, liên quan đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích
của toàn xã hội. Do đó, quá trình bồi thường GPMB có các đặc điểm sau:


5

- Tính đa dạng: mỗi dự án được tiến hành trên các vùng đất khác nhau với
các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và trình độ dân trí nhất định. Do vậy, quá
trình bồi thường GPMB mang từng đặc điểm riêng biệt đối với từng dự án.
- Tính phức tạp: đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng
trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mỗi người dân. Đối với vùng nông
thôn thì đất đai là tư liệu sản xuất không thể thiếu trong hoạt động sản xuất
nông nghiệp. Đối với đô thị, đất đai là tài sản có giá trị lớn, gắn bó trực tiếp
với đời sống và sinh hoạt của người dân. Do vậy, dựa vào các đặc điểm trên
mà chúng ta thấy quá trình bồi thường thiệt hại ở mỗi dự án là khác
nhau.(Viện nghiên cứu địa chính, 2002)
2.1.3. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường GPMB
Trong quá trình thực hiện bồi thường GPMB có rất nhiều yếu tố tác
động, nó có thể thúc đẩy quá trình diễn ra nhanh nhưng cũng có thể làm chậm
tiến độ, điều đó phụ thuộc rất nhiều yếu tố như:
- Yếu tố quản lý Nhà nước về đất đai.
- Tác động của công tác quy hoạch, kế hoạch hóa việc sử dụng đất.
- Nhiệm vụ ban hành và quản lý thực hiện các văn bản pháp luật về
quản lý, sử dụng đất tác động đến công tác bồi thường GPMB.

tác bồi thường giải phóng mặt bằng phải đảm bảo hài hòa lợi ích của nhà nước,
được thực hiện theo tiêu chí giữ vững ổn định và phát triển đất nước.
2.2.2. Cơ sở pháp lý
Luật đất đai năm 2003 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày
01/07/2004 để hướng dẫn việc bồi thường giải phóng mặt bằng theo quy định
của luật đất đai 2003, một số văn bản được ban hành có liên quan đến công
tác bồi thường giải phóng mặt bằng:
Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về Hỗ
trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Thông tư số 116/2004/TT-BTC
ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Nghị định số
197/2004/NĐ-CP của Chính phủ;
Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ về Quy
định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất,
thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; Thông tư số
06/2007/TT-BTNMT ngày 02/7/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường
hướng dẫn thi hành Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của
Chính phủ;
Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16 tháng 11 năm 2004 về phương
pháp định giá đất và khung giá các loại đất;


7

Thông tư số 144/2004/TT-BTC ngày 26 tháng 12 năm 2007 của bộ tài
chính hướng dẫn thực hiện nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16 tháng 11
năm 2004 về phương pháp định giá đất và khung già các loại đất;
Nghị định số 17/2006/NĐ-CP về sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị
định 197/2004/NĐ-CP;
Nghị định sổ 123/2007/NĐ-CP ngày 27 tháng 07 năm 2007 của chính


Quyết định số 47/2010/ QĐ-UBND ngày 22/12/2010 về việc ban hành
khung giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Thái nguyên.
Quyết định số 77/2011/ QĐ- UBND năm 2011 của UBND tỉnh Thái
Nguyên về việc ban hành giá đất ở trung bình trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
Quyết định số 18/2008/ QĐ-UBND ngày 11/4/2008 của UBND tỉnh
Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường cây cối hoa màu gắn liền
với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
2.2.3. Một số điều luật của nhà nước về bồi thường GPMB
Thực chất của công tác bồi thường GPMB là chuyển nhượng quyền sử
dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của Nhà nước, được
luật đất đai 2003 quy định tại một số điều như:
- Điều 5: Nhà nước quyết định mục đích sử dụng đất thông qua việc
Quyết định, xét duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
- Điều 31: Việc chuyển mục đích sử dụng đất được căn cứ vào quy
hoạch, kế hoạch sử dụng đất, nhu cầu sử dụng đất thể hiện trong các dự án
đầu tư, đơn xin giao đất, thuê đất, chuyển mục đích sử dụng.
- Điều 38: Các trường hợp Nhà nước thu hồi đất khi thực hiện công bồi
thường GPMB.
Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:
1. Nhà nước sử dụng đất vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích
quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế.
2. Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được
Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc
từ ngân sách Nhà nước hoặc cho thuê đất thu tìền thuê đất hàng năm bị giải
thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng.
3. Sử dụng đất không đúng mục đích, sử dụng đất không có hiệu quả.
4. Người sử dụng đất cố ý huỷ hoại đất.
5. Đất được giao không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền.
6. Đất bị lấn, chiếm trong các trường hợp sau đây:

2. Người bị thu hồi loại đất nào thì được bồi thường bằng việc giao đất
mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi
thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi.
3. Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh, thành phố trực thuộc Trung Ương
lập và thực hiện các dự án tái định cư trước khi thu hồi đất để bồi thường
bằng nhà ở, đất ở cho người bị thu hồi đất ở mà phải di chuyển chỗ ở. Khu tái
định cư được quy hoạch chung cho nhiều dự án trên cùng một địa bàn và phải
có điều kiện phát triển bằng hoặc hơn nơi ở cũ.


10

4. Trường hợp không có khu tái định cư thì người bị thu hồi đất được bồi
thường bằng tiền và được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở thuộc sở hữu của Nhà
nước đối với khu vực đô thị, bồi thường bằng đất ở đối với khu vực nông thôn,
trường hợp giá trị quyền sử dụng đất bị thu hồi lớn hơn đất ở được bồi thường
thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền đối với phần chênh lệch đó.
5. Trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất
mà không có đất để bồi thường cho việc tiếp tục sản xuất thì ngoài việc bồi
thường bằng tiền, người bị thu hồi đất còn được Nhà nước hỗ trợ để ổn định
đời sống, đào tạo chuyển đổi nghề, bố trí việc làm mới.
6. Trường hợp người sử dụng đất được Nhà nước bồi thường khi bị thu
hồi đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định của
pháp luật thì phải trừ đi nghĩa vụ tài chính chưa thực hiện trong giá được bồi
thường, hỗ trợ.
7. Chính phủ quy định việc bồi thường, tái định cư cho người có đất bị
thu hồi và việc hỗ trợ để thực hiện thu hồi đất.
- Điều 43: Những trường hợp Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường
1. Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường về đất trong các trường
hợp sau đây:

10 của Điều 38 của Luật này.
3. Người bị thu hồi đấ quy định tại khoản 1 nhưng không thuộc khoản
2 Điều này được bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất bị thu hồi.
4. Chính phủ quy định việc xử lý đối với tiền sử dụng đất, tiền thuê đất,
tài sản đã đầu tư trên đất trong các trường hợp thu hồi đất quy định tại khoản
2, 3, 5, 8, 9, 11 và 12 Điều 38 của Luật này.
- Điều 44: Thẩm quyền thu hồi đất:
1. Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung Uơng quyết định
thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước
ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài, trừ trường hợp quy định tại điều khoản 2
Điều này.
2. Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh
quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, người
Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng mua nhà ở gắn liền với
quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam.
3. Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thu hồi đất quy định tại khoản 1
và khoản 2 Điều này “không được uỷ quyền’’.
* Những tiêu chuẩn về bồi thường
- Cá nhân, hộ gia đình và tổ chức bị ảnh hưởng sau khi tái định cư và
nhận tiền bồi thường phải có cuộc sống tốt hơn hoặc ít nhất là không kém
hơn đời sống của họ trước khi di dời.


12

- Phải có hỗ trợ bổ sung cho tất cả các cá nhân, hộ gia đình sẽ bị mất
thu nhập, họ không thể duy trì nghề nghiệp trước đây và phải đào tạo lại.
- Phải tiến hành thảo luận với cộng đồng dân cư sở tại, nơi bị thu hồi
đất và nơi tái định cư về các vấn đề có liên quan dựa trên cơ sở tham gia đầy
đủ và chân thực.

Biên bản kiểm kê phải được ghi theo mẫu quy định và có đầy đủ chữ
ký của tổ công tác, xác nhận của UBND phường và của chủ dự án.
Biên bản kiểm kê đất đai phải thể hiện diện tích, loại đất, hạng đất, số
thửa trên bản đồ.
Biên bản kiểm kê tài sản, nhà của, vật kiến trúc, cây cối khối lượng
riêng biệt, ghi đủ các loại thông số, bồi thường quy định.
Bước 7: Công khai số liệu sau khi kiểm tra, kiểm kê cho từng hộ. Sau
khi kiểm tra lấy chữ ký của chủ hộ, tổ công tác, xác nhận của chủ dự án và
của UBND phường.
Bước 8: Lập phương án bồi thường, phương án bồi thường thiệt hại
(biểu tổng hợp và các biểu tính toán chi tiết).
Phương án bồi thường phải có: Kế hoạch di dân, di chuyển tài sản, di
chuyển công trình, thuê đất...Nội dung kế hoạch cần xác định rõ khối lượng
công việc, cự li di chuyển, phương tiện vận chuyển, điều kiện để đáp ứng nhu
cầu của nơi ở mới, kinh phí, thời gian bắt đầu và kết thúc.
Phương án bồi thường thiệt hại phải lập rõ hai phần:
+ Bồi thường thiệt hại về đất;
+ Bồi thường thiệt hại về tài sản trên đất;
Trong phương án bồi thường thiệt hại phải thể hiện được bồi thường về
đất bằng đất hay bằng tiền, hay kết hợp giữa đất và tiến; diện tích là bao
nhiêu? Vị trí nào? Loại đất? Giá đất? Bồi thường thiệt hại về tài sản (nhà,
cửa, công trình kiến trúc, vườn cây, ao cá...), mức bồi thường như thế nào?
Tổng số tiền là bao nhiêu?
Bước 9: Tổ chức thực hiện:
Công khai phương án bồi thường, phương án bồi thường thiệt hại đã
được phê duyệt.
Công bố lịch trả tiền bồi thường theo dự án đã phê duyệt.
Tổ chức chi trả tiền bồi thường.
Quy định thời gian các hộ phải di chuyển và giao đất cho dự án.
Bước 10: Giải quyết những tồn tại.

nhà cũ;
+ Giá đất tiêu chuẩn;
+ Trợ cấp về giá cả
Việc bồi thường nhà ở cho dân ở thành phố khác với việc bồi thường
cho dân ở nông thôn, bởi có sự khác nhau về hình thức sở hữu đất đai ở thành
thị và nông thôn. Đối với nhà ở của người dân thành phố, nhà nước bồi
thường bằng tiền là chính, với mức giá do thị trường bất động sản quyết định
qua các tổ chức trung gian để đánh giá, xác định giá. Với người dân nông


15

thôn, nhà nước thực hiện theo những cách thức rất linh hoạt, theo đó, mỗi đối
tượng khác nhau sẽ có cách bồi thường khác nhau: tiền bồi thường về sử
dụng đất đai; tiền bồi thường về hoa màu; bồi thường tài sản tập thể.
Trung Quốc có những thành công nhất định trong công tác bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư là do:
+ Đã xây dựng các chính sách và thủ tục rất chi tiết, ràng buộc đối với
các hoạt động tái định cư, đảm bảo mục tiêu tạo cơ hội phát triển cho người
dân tái định cư, tạo các nguồn lực sản xuất cho những người tái định cư.
+ Năng lực thể chế của các chính quyền địa phương khá mạnh. Chính
quyền cấp tỉnh chịu trách nhiệm hoàn toàn trong việc thực hiện chương trình
bồi thường hỗ trợ tái định cư.
+ Quyền sở hữu đất tập thể làm cho việc thực hiện bồi thường hỗ trợ tái
định cư có nhiều thuận lợi, đặc biệt là ở nông thôn. Tiền đền bù cho đất đai bị
mất không trả cho từng hộ gia đình mà được cộng đồng sử dụng để tìm kiếm,
phát triển đất mới hoặc mua của các cộng đồng sở tại hay dùng để phát triển
kết cấu hạ tầng. Chính quyền thôn, xã chịu trách nhiệm phân chia cho các hộ
bị ảnh hưởng.
Bên cạnh, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Trung Quốc

bị thu hồi trong suốt quá trình lập kế hoạch bồi thường tái định cư cho tới khi
thực hiện công tác lập kế hoạch.
Việc lập kế hoạch cho công tác bồi thường tái định cư được WB và
ADB coi là điều bắt buộc trong quá trình thẩm định dự án. Mức độ chi tiết
của kế hoạch phụ thuộc vào số lượng người bị ảnh hưởng và mức độ tác động
của dự án. Kế hoạch bồi thường tái định cư phải được coi là một phần của
chương trình phát triển cụ thể, cung cấp đầy đủ nguồn vốn và cơ hội cho các
hộ bị ảnh hưởng. Ngoài ra còn phải áp dụng các biện pháp sao cho người bị
di chuyển hào nhập được với cộng đồng mới. Để thực hiện các biện pháp
này, nguồn tài chính và vật chất cho việc di dân luôn được chuẩn bị sẵn.
2.4. Công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư ở Việt Nam
Trong những năm qua, việc thực hiện chính sách bồi thường giải phóng
mặt bằng ở Việt Nam đã và đang đạt được những kết quả nhất định. Việc thu
hồi để thực hiện các dự án đã góp phần rất quan trọng để phát triển kinh tế - xã
hội. Nhưng đây cũng là vấn đề nổi cộm nhất trong công tác quản lý đất hiện nay.
Nếu tính đúng, tính đủ thì mức đền bù vào đất đai hiện nay chiếm tỷ lệ
lớn trong kinh phí đầu tư song vẫn chuă thoả mãn được nguyện vọng của
người dân vì giá đất để bồi thường vẫn thấp hơn giá thị truờng. Tình hình đó
dẫn đến việc số dự án càng tăng bao nhiêu thì lại kéo theo lượng đơn thư
khiếu nại của người dân tăng lên.


17

Gần đây các cơ quan quản lý đã có nhiều nỗ lực để tháo gỡ những
vướng mắc, trong đó đã có thêm cơ chế “ tự nguyện” đối với những dự án
kinh doanh. Các nhà đầu tư được phép thoả thuận với người dân về giá đền
bù và những lợi ích liên quan. Các dự án được nhà nước thu hồi thì được tính
phù hợp theo giá thị trường và mỗi năm UBND tỉnh lại đưa ra khung giá đất
cho địa phương mình. Điều này tạo điều kiện thông thoáng hơn cho công tác

cấp tỉnh quy định và công bố, không bồi thường theo giá đất sẽ chuyển mục
đích sử dụng.
Đối tượng được bồi thường thiệt hại về đất: Người bị thu hồi đất có các
điều kiện phù hợp với quy định tại Điều 8 Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày
03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất (trừ khoản 6, khoản 8) thì được bồi thường thiệt hại về đất.
Chính sách hỗ trợ: Hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, hỗ trợ chuyển đổi
nghề nghiệp và tạo việc làm, hỗ trợ di chuyển. Đặc biệt, đối với người bị thu
hồi trên 30% diện tích đất nông nghiệp được giao mà không được Nhà nước
bồi thường bằng đất nông nghiệp tương ứng thì được hỗ trợ chuyển đổi nghề
nghiệp, tạo việc làm theo quy định: giao đất có thu tiền sử dụng đất tại vị trí
có thể làm mặt bằng sản xuất hoặc kinh doanh phi nông nghiệp, nếu không có
đất để giao thì những thành viên trong hộ gia đình còn trong độ tuổi lao động
được hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp hoặc người bị thu hồi đất không
có nguyện vọng nhận bồi thường bằng đất sản xuất hoặc kinh doanh dịch vụ
phi nông nghiệp thì được bồi thường bằng giao đất ở có thu tiền sử dụng đất
tại khu tái định cư hoặc tại vị trí trong khu dân cư phù hợp với quy hoạch;
Trường hợp người bị thu hồi đất thuộc diện hộ nghèo theo tiêu chí do Bộ Lao
động Thương binh và Xã hội công bố theo từng thời kỳ thì được hỗ trợ để
vượt qua hộ nghèo.
Tái định cư: UBND cấp tỉnh có trách nhiệm lập và thực hiệncác dự án
tái định cư để bảo đảm phục vụ tái định cư cho người bị thu hồi đất phải di
chuyển chỗ ở; khu tái định cư phải được xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ đảm
bảo đủ điều kiện cho người sử dụng tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ; việc bố trí tái
định cư phải gắn với tạo việc làm và chuyển đổi nghề nghiệp. Trường hợp
không có khu tái định cư thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền
và được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở thuộc sở hữu của Nhà nước đối với khu
vực đô thị, bồi thường bằng đất ở đối với khu vực nông thôn.
Trình tự tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Được quy
định rất cụ thể, chi tiết trong Luật đất đai năm 2003 và các văn bản dưới luật

phủ, đáng chú ý là tỉnh đã chỉ đạo triển khai chủ trương bố trí đất ở và dịch
vụ cho các hộ dân có đất thu hồi trước khi chính phủ ban hành Nghị định số
17/2006/NĐ-CP nên đã tạo sự đồng thuận của người có đất thu hồi.
2.5.2. Thực trạng về tình hình GPMB
Công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh được quan tâm, việc
khuyến khích chính sách đầu tư vào điạ bàn tỉnh đang được mở rộng nhằm
phát triển kinh tế xã hội trở thành nhiệm vụ hàng đầu của các các chính
quyền địa phương. Trong những năm gần đây do các cấp chính quyền đã đưa