VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐÀM QUÂN

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÁN BỘ,
CÔNG CHỨC NGÀNH TÀI NGUYÊN VÀ MÔI
TRƯỜNG Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

Hà Nội, 2016


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐÀM QUÂN

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÁN BỘ,
CÔNG CHỨC NGÀNH TÀI NGUYÊN VÀ MÔI
TRƯỜNG Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

Chuyên ngành
Mã số

: Chính sách công
: 60 34 04 02


1.4. Nội dung các bước thực hiện chính sách ................................................ 15
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực hiện chính sách ....................... 22
1.6. Các yêu cầu và phương pháp tổ chức thực hiện chính sách ................... 25
1.7. Chủ thể tham gia thực hiện chính sách ………………………………...27
Chương 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN
CÁN BỘ, CÔNG CHỨC NGÀNH TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG..... 29
2.1. Khái quát đặc điểm tổ chức và hoạt động của ngành Tài nguyên và
Môi trường ...................................................................................................... 29
2.2. Tình hình tổ chức thực hiện chính sách ................................................... 34
2.3. Đánh giá kết quả thực hiện chính sách ................................................... 45
Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÁN BỘ, CÔNG CHỨC
NGÀNH TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG ............................................ 59
3.1. Phương hướng nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách ........................ 59
3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách .......................... 63
3.3. Một số kiến nghị....................................................................................... 74
KẾT LUẬN .................................................................................................... 76
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 78


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BĐKH

Biến đổi khí hậu

BVMT

Bảo vệ môi trường

CNH, HĐH

Tổ chức bộ máy ngành Tài nguyên và Môi trường hiện nay

Bảng 2.2

Cơ cấu công chức ngành Tài nguyên và Môi trường năm
2015

Bảng 2.3

Thống kê trình độ cán bộ, công chức ngành Tài nguyên và
Môi trường năm 2015

Bảng 2.4

Tỉ lệ về giới tính ngành Tài nguyên và Môi trường năm
2015

Bảng 2.5

Thống kê độ tuổi cán bộ, công chức ngành Tài nguyên và
Môi trường năm 2015

Bảng 2.6

Kế hoạch triển khai tổ chức thực hiện

Bảng 2.7

Kết quả thực hiện công tác cán bộ tại địa phương giai
đoạn 2011 – 2015

Trên tinh thần đó thời gian qua, tổ chức bộ máy của ngành Tài nguyên
và Môi trường (TN&MT) đã liên tục tăng cường củng cố, kiện toàn, đổi mới
và hoàn thiện đội ngũ cán bộ. Tuy nhiên để đáp ứng được các yêu cầu của sự
1


nghiệp đổi mới trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH,
HĐH) hội nhập quốc tế của đất nước ngành TN&MT cần tích cực tăng cường
phát triển đội ngũ cán bộ, công chức có hiệu quả, có chất lượng hơn nữa.
Chính từ thực trạng trên, cần thiết phải tiến hành nghiên cứu thực hiện
các định hướng chiến lược phát triển đội ngũ cán bộ ngành TN&MT để thực
hiện mục tiêu đẩy mạnh CNH, HĐH hội nhập quốc tế, đây cũng chính là lý
do tác giả lựa chọn đề tài "Thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công
chức ngành Tài nguyên và Môi trường ở nước ta hiện nay" làm luận văn
tốt nghiệp khóa học Thạc sĩ Chính sách công tại Học viện Khoa học xã hội.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức là một trong
những nội dung có ý nghĩa chiến lược trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa
xã hội ở Việt Nam. Vì thế, trong nhiều năm qua vấn đề phát triển đội ngũ
cán bộ, công chức, viên chức cũng đã được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan
tâm và cũng đã có nhiều công trình, đề tài nghiên cứu về công tác phát triển
cán bộ, công chức, viên chức, nguồn nhân lực chuất lượng cao... Có thể nêu
ra một số công trình tiêu biểu như sau:
- Đề án: “Đào tạo và phát triển nhân lực ngành Tài nguyên và Môi
trường giai đoạn 2011 - 2015 và định hướng đến năm 2020” đào tạo và phát
triển nhân lực ngành TN&MT nhằm đáp ứng yêu cầu nhân lực đủ về số
lượng, bảo đảm về chất lượng; có phẩm chất, năng lực phục vụ sự nghiệp phát
triển ngành, thúc đẩy quá trình CNH, HĐH và hội nhập quốc tế của đất nước.
- Đề tài "Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất giải pháp đẩy
mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức ngành Tài nguyên và Môi trường

tham gia của các chủ thể chính sách.

4


Các phương pháp nghiên cứu cụ thể:
- Phương pháp phân tích, thống kê: Phân tích và tổng hợp, được sử
dụng để thu thập, phân tích và khai thác thông tin từ các nguồn có sẵn liên quan
đến đề tài nghiên cứu, bao gồm các văn kiện, tài liệu, Nghị quyết, Quyết định
của Đảng, Nhà nước, bộ ngành ở Trung ương và địa phương; các công trình
nghiên cứu, các báo cáo, tài liệu thống kê của chính quyền, ban ngành đoàn thể,
tổ chức, cá nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp tới vấn đề thực hiện, quy
hoạch phát triển cán bộ, công chức.
- Phương pháp điều tra, khảo sát: Thông qua các văn bản kiểm tra,
các báo cáo sơ kết, tổng kết từ các đơn vị, tổ chức để điều tra khảo sát các
vấn đề cần quan tâm.
- Phương pháp tổng hợp: Dựa trên việc tổng hợp các báo cáo nội
dung công việc và cơ cấu tổ chức của các đơn vị trực thuộc Bộ Tài nguyên
và Môi trường.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Ý nghĩa lý luận:
Đề tài vận dụng lý thuyết khoa học chính sách công để làm cơ sở lý
luận và thực tiễn để bổ sung, hoàn thiện những vấn đề trong tổ chức thực
thiện chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT ở nước ta hiện
nay.
Ý nghĩa thực tiễn:
Qua nghiên cứu chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành
TN&MT ở nước ta hiện nay, luận văn chỉ ra những khó khăn, hạn chế trong
công tác quy hoạch, phát triển cán bộ, công chức của ngành. Đồng thời kết
quả nghiên cứu giúp cho Lãnh đạo Bộ TN&MT, các bộ phận liên quan có cơ

hợp các quyết định chính trị có liên quan của Đảng và Nhà nước nhằm lựa
chọn mục tiêu và giải pháp, công cụ chính sách nhằm giải quyết các vấn đề
xã hội theo mục tiêu tổng thể đã xác định” [31. Tr. 12].
Ở nước ta hiện nay, chính sách công là công cụ quan trọng của quản
lý nhà nước, được Nhà nước sử dụng để điều hành kinh tế - xã hội. Chính
sách công là tập hợp các quyết định mang tính chính trị của Đảng cầm quyền
nhằm vạch ra những đường lối, chủ trương hành động ứng xử cơ bản của
chủ thể quản lý với các vấn đề, hiện tượng tồn tại trong đời sống xã hội để
thúc đẩy và quản lý sự phát triển nhằm đạt được những mục tiêu nhất định.
1.1.2. Khái niệm cán bộ, công chức
Cán bộ: Điều 4 Luật Cán bộ, công chức 22/2008/QH12 ngày
13/11/2008 quy định: Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn,
bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng
Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, ở
tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở
huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện),
7


trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; cán bộ xã, phường,
thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) là công dân Việt Nam, được bầu cử
giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban
nhân dân, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức chính trị - xã
hội; công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức
danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế
và hưởng lương từ ngân sách nhà nước.
Công chức: Theo Luật cán bộ, công chức năm 2008: Công chức là
công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức
danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính
trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc

nhiệm vụ hoặc công việc được giao đảm bảo thời gian và chất lượng, phối
hợp tốt với đồng nghiệp trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao; chấp hành
sự phân công công tác của người có thẩm quyền; thường xuyên nghiên cứu
học tập, nâng cao trình độ nghiệp vụ và chuyên môn.
1.1.4. Khái niệm chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành Tài
nguyên và Môi trường
Trong 5 năm gần đây, nhà nước ta đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm
phát triển cán bộ công chức ngành TN&MT, như các chính sách tuyển dụng,
nâng cao số lượng công chức, chính sách đào tạo bồi dưỡng nâng cao năng
lực chuyên môn. Vậy, chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành
TN&MT có thể được hiểu là tập hợp các quyết định có liên quan của ngành
TN&MT nhằm lựa chọn các mục tiêu cụ thể với giải pháp và công cụ thực
hiện giải quyết các vấn đề phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT theo
mục tiêu xác định. Chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT
bao gồm chính sách tuyển dụng, sử dụng, chính sách đào tạo, bồi dưỡng,
chính sách tiền lương…
9


1.1.5 Khái niệm về thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức
ngành Tài nguyên và Môi trường
Thực hiện chính sách công là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của
chủ thể chính sách thành hiện thực. Đây là khâu, là bước đặc biệt quan trọng
trong chu trình chính sách. Nó có nhiệm vụ hiện thực hóa chính sách, đưa
chính sách vào cuộc sống. Chất lượng hiệu quả thực hiện chính sách phụ
thuộc phần nhiều vào năng lực thực hiện chính sách của đội ngũ cán bộ công
chức thực thi chính sách. Từ khái niệm về thực hiện chính sách công ta có
thể rút ra thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT
là toàn bộ các quá trình, tổ chức, thực hiện đưa chính sách phát triển cán bộ,
công chức ngành TN&MT vào hoạt động, nhằm phát triển cán bộ, công chức

TN&MT liên tục được kiện toàn, đổi mới, tăng cường và đang trong quá
trình tiếp tục được hoàn thiện, được tổ chức thống nhất từ Trung ương đến
cơ sở. Qua hơn 10 năm hoạt động, đặc biệt từ khi Bộ tăng cường thực thi các
chính sách về bồi dưỡng phát triển cán bộ, công chức thì tổ chức bộ máy
ngành TN&MT đã đạt được nhiều thành tựu: Chất lượng đội ngũ công chức,
viên chức từng bước được nâng cao do có điều kiện tập trung hơn vào
chuyên môn; đội ngũ công chức, viên chức từng bước được chuẩn hóa,
chuyên nghiệp hóa. Điều này đã đóng góp một phần không nhỏ vào công
cuộc đổi mới phát triển đất nước.
1.2.2. Một số chính sách của Nhà nước về cán bộ và phát triển cán bộ,
công chức ngành Tài nguyên và Môi trường
Luật cán bộ, công chức số 22/2008/QH12 được Quốc hội khóa 12
thông qua ngày 13/11/2008 quy định về cán bộ, công chức, về tuyển dụng,
sử dụng, quản lý cán bộ, công chức, quy định nghĩa vụ, quyền của cán bộ,
công chức và điều kiện bảo đảm thi hành công vụ. Áp dụng đối với tất cả

11


cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị Việt Nam, bao gồm cả cán bộ,
công chức ngành TN&MT cũng thuộc đối tượng của Luật này.
Luật Bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13 được Quốc hội khóa 13 thông
qua và có hiệu lực từ ngày 01/01/2016 quy định chế độ, chính sách bảo hiểm
xã hội; quyền và trách nhiệm của người lao động, người sử dụng lao động.
Luật Thi đua, khen thưởng số 15/2003/QH11 được Quốc hội khóa 11
thông qua ngày 26/11/2003 có hiệu lực từ ngày 01/7/2004 và Luật sửa đổi,
bổ sung một số điều của luật Thi đua, khen thưởng được Quốc hội thông qua
ngày 16/11/2013 có hiệu lực từ ngày 01/6/2014. Luật quy định về thi đua,
khen thưởng, quy định về đối tượng, phạm vi, nguyên tắc, hình thức, tiêu
chuẩn, thẩm quyền và trình tự, thủ tục thi đua, khen thưởng.

công chức ngành Tài nguyên và Môi trường
Thứ nhất, việc thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành
TN&MT có vai trò chuyển hóa ý chí của chủ thể ban hành chính sách thành
hiện thực hay cụ thể hơn là đưa chính sách vào đời sống xã hội. Trên thực tế
ta thấy nếu các chính sách chỉ xây dựng trên văn bản lý thuyết, không được
đưa vào thực hiện thì chính sách sẽ là vô nghĩa, không có giá trị thực tiễn.
Thứ hai, khi chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT
được thực hiện tốt nó có thể sẽ tạo ra động lực tích cực đối với đội ngũ cán
bộ, công chức trong ngành như: làm việc hiệu quả hơn; tích cực gắn bó cống
hiến với cơ quan hơn.
Thứ ba, thông qua việc thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công
chức ngành TN&MT, các nhà hoạch định chính sách một mặt có thể tạo ra
điều kiện thuận lợi trong công tác cho đội ngũ cán bộ, mặt khác cũng có thể
đáp ứng một phần nhu cầu cuộc sống cho các đối tượng thụ hưởng chính
sách.

13


Thứ tư, việc thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành
TN&MT còn rất quan trọng đối với việc phân tích và đánh giá chính sách.
Việc phân tích và đánh giá chính sách chỉ đầy đủ và có tính thuyết phục sau
khi thực hiện chính sách này trên thực tế.
1.3.2. Mục tiêu, yêu cầu thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công
chức ngành Tài nguyên và Môi trường
- Mục tiêu tổng quát: Phát triển đội ngũ ngành TN&MT nhằm đáp ứng
yêu cầu về nhân lực đủ về số lượng, bảo đảm về chất lượng, cơ cấu ngành
nghề hợp lý; có phẩm chất, năng lực phục vụ sự nghiệp phát triển ngành,
thúc đẩy quá trình CNH, HĐH hội nhập quốc tế và bảo đảm sự phát triển
bền vững của đất nước.

1.4. Nội dung các bước thực hiện chính sách phát triển công chức ngành
Tài nguyên và Môi trường
Tổ chức thực thi chính sách công là yêu cầu tất yếu khách quan để
duy trì sự tồn tại của chính sách với tư cách là công cụ vĩ mô theo yêu cầu
quản lý của nhà nước và cũng là để đạt mục tiêu mà chính sách theo đuổi.
Nội dung các bước thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức
ngành TN&MT bao gồm các bước sau: Xây dựng các bước thực hiện chính
sách phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT; Phổ biến, tuyên truyền
chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT; phân công phối hợp
thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT; duy trì
chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT; điều chỉnh chính
sách phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT; theo dõi, đôn đốc, kiểm
tra thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT; tổng
kết, đánh giá, rút kinh nghiệm thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công
chức ngành TN&MT.

15


1.4.1. Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách phát triển cán
bộ, công chức ngành Tài nguyên và Môi trường
Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách phát triển cán bộ,
công chức ngành TN&MT, đây là bước cần thiết và đặc biệt quan trọng vì tổ
chức thực thi chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT là quá
trình phức tạp, diễn ra trong một thời gian dài. Để thực hiện chính sách phát
triển cán bộ, công chức ngành TN&MT, các cơ quan triển khai thực thi
chính sách từ Trung ương (Bộ TN&MT, Tổng cục Môi trường, Tổng cục
Biển và Hải đảo Việt Nam, Tổng cục Quản lý đất đai, Tổng cục Địa chất và
Khoáng sản Việt Nam, Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam, Cục Quản lý tài
nguyên nước, Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, Cục Viễn thám

chọn các kỹ năng, giải pháp, hình thức quán triệt phổ biến, tuyên truyền
chính sách phù hợp với từng loại đối tượng cán bộ, công chức của ngành
TN&MT như: mở các lớp tập huấn tập trung để quán triệt nghiên cứu các
nội dung của chính sách, bàn các giải pháp và phân công thực hiện chính
sách; tổ chức các lớp tuyên truyền chính sách cho các cơ quan thông tin đại
chúng, cán bộ làm công tác tuyên truyền; xây dựng văn bản hướng dẫn phổ
biến cụ thể việc thực hiện chính sách gửi cho các cơ quan hữu quan để họ tự
nghiên cứu xây dựng kế hoạch thực hiện chính sách. Ngoài ra, có thể đăng
tải, tuyên truyền trên các báo, tạp chí, trang thông tin điện tử để các cán bộ,
công chức ngành TN&MT biết để thực hiện. Trong xây dựng các văn bản
hướng dẫn cụ thể thực hiện chính sách cũng như các văn bản phổ biến,
hướng dẫn phải đảm bảo chính xác, cụ thể, dễ hiểu, dễ thực hiện. Tuyệt đối
không được bổ sung các quy định mang tính chất thủ tục rườm rà, khó thực
hiện và làm sai lệch chính sách. Công tác phổ biến tuyên truyền là một việc
cũng khá phức tạp, cũng đòi hỏi các yêu cầu về cán bộ, công chức thực hiện
việc tuyên truyền phải am hiểu về chính sách phát triển cán bộ, công chức
17


ngành TN&MT, phải nắm thật rõ các mục tiêu, nội dung và các yêu cầu của
chính sách. Khi các yêu cầu việc phổ biến tuyên truyền được đáp ứng và
triển khai tốt thì hiệu quả của công tác thực thi chính sách phát triển cân bộ,
công chức ngành TN&MT sẽ rất cao.
1.4.3. Phân công, phối hợp thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công
chức ngành Tài nguyên và Môi trường
Phân công, phối hợp thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức
ngành TN&MT là việc phân công trách nhiệm cụ thể cho các tổ chức, cá
nhân có liên quan trong thực hiện chính sách; xác định tổ chức, cá nhân chủ
trì, chịu trách nhiệm chính, các cá nhân, tổ chức tham gia phối hợp trong quá
trình thực hiện chính sách trong ngành TN&MT. Thông qua việc phân công,

các biện pháp bảo đảm cho chính sách được duy trì, tồn tại và phát huy tác
dụng trong môi trường thực tế. Nếu việc thực thi chính sách gặp phải những
khó khăn do môi trường thực tế biến động, thì đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công
chức thực thi chính sách phải có năng lực hay kiến thức sử dụng hệ thống
công cụ quản lý tác động nhằm tạo lập môi trường thuận lợi cho việc thực
thi chính sách. Đồng thời chủ động điều chỉnh chính sách cho phù hợp với
hoàn cảnh mới. Trong một chừng mực nào đó, để đảm bảo lợi ích các đối
tượng thực thi chính sách, các cơ quan có thể kết hợp sử dụng biện pháp
hành chính để duy trì chính sách.
Năng lực tham mưu đề xuất các giải pháp, biện pháp duy trì bảo đảm
cho chính sách tồn tại và phát huy tác dụng là vô cùng quan trọng trong thực
hiện chính sách. Để có năng lực, khả năng sử dụng các công cụ quản lý
trong tham mưu đề xuất các giải pháp, biện pháp, duy trì bảo đảm sự tồn tại
và phát huy tác dụng bền vững của chính sách đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công
chức thực thi chính sách phải am hiểu, nắm chắc mục tiêu, nội dung, nhiệm
vụ, yêu cầu, đối tượng, công cụ thực hiện chính sách.
19


1.4.5. Điều chỉnh chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành Tài
nguyên và Môi trường
Điều chỉnh chính sách phát triển cán bộ, công chức ngành TN&MT là
để chính sách phù hợp với yêu cầu quản lý và tình hình thực tế. Việc điều
chỉnh các giải pháp, biện pháp, cơ chế chính sách là để chính sách được thực
hiện có hiệu quả nhưng không làm thay đổi mục tiêu chính sách. Trong quá
trình thực hiện chính sách nếu gặp khó khăn do môi trường thực tế thay đổi,
do chính sách còn những bất cập, hạn chế chưa phù hợp với thực tiễn cần
phải có những điều chỉnh nhất định để đáp ứng yêu cầu quản lý và phù hợp
với tình hình thực tế. Thẩm quyền điều chỉnh, bổ sung chính sách là của cơ
quan, tổ chức ban hành chính sách tuy nhiên trên thực tế việc điều chỉnh các