Tổ chức, sư dơng hiệu quả vµ b¶o qu¶n tốt TBDH VËt lÝ
Ninh

Nguyễn Tấn Lập - THCS Hùynh Khương

PHỊNG GIÁO DỤC TP VŨNG TÀU
TRƯỜNG THCS HUỲNH KHƯƠNG NINH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
A- Phần chung :

-Tên sáng kiến kinh nghiệm :
Tổ chức, sử dụng hiệu quả và bảo quản tốt thiết bị dạy học mơn vật lý.

-Họ , tên người viết : Nguyễn Tấn Lập , Chức vụ : Gi¸o viªn.
-Đơn vị : Trường THCS Hùynh Khương Ninh Năm học : 2009 – 2010.
I- Lý do chọn đề tài :
Đất nước ta đang bước vào thời kì cơng nghiệp hố, hiện đại hố, xây dựng xã
hội cơng bằng, dân chủ, văn minh. Với mục tiêu sớm đưa nước ta trở thành một nước
cơng nghiệp phát triển theo hướng hiện đại, ngành Giáo dục đã và đang đứng trước
u cầu mới: cần phải đào tạo con người mới năng động, có kiến thức, có năng lực tư
duy, có kĩ năng cơ bản cần thiết đáp ứng cho u cầu đổi mới đất nước. Để đạt mục
tiêu đó, nhiệm vụ quan trọng là phải đổi mới phương pháp giáo dục trong hệ thống
giáo dục phổ thơng thơng qua đổi mới sách giáo khoa, đổi mới phương pháp dạy học ở
tất cả các mơn học - trong đó có mơn Vật lí.
Vật lí là boọ mơn khoa học thực nghiệm cung cấp những kiến thức vật lí phổ
thơng cơ bản, có hệ thống và tương đối tồn diện. Theo u cầu đổi mới, mỗi Thầy,
Cõ phải suy nghĩ làm thế nào để qua mỗi tiết học, mỗi kiến thức mới các em học
sinh được xây dựng trên cơ sở các thao tác thí nghiệm để tìm ra ngun nhân, tìm
ra cách xử lí các tình huống, các thơng tin, ghi nhớ kiến thức và vận dụng vào thực
tế. Có như vậy tiết học mới phong phú và chất lượng. Qua đó rèn luyện khả năng tư

Tiết học có thí nghiệm, có dụng cụ trực quan giúp liên hệ được bài học với thực
tế đời sống và sản suất làm cho bài học phong phú , sinh động thêm và có sức hấp dẫn
đối với học sinh , kích thích lòng ham muốn học tập của học sinh, giáo viên đỡ phải
mơ tả , giảng giải dài dòng và học sinh hứng thú học tập và tiết học sinh động hơn, học
sinh dễ hiểu bài hơn.
Tuy nhiên, khi sử dụng nhiều lượt đồ dùng dạy học, thiết bị thí nghiệm thì sẽ
mau hao mòn và các Thầy, Cơ thường ít quan tâm sắp xếp đồ dùng dạy học, thiết bị thí
nghiệm , qn quan tâm nhắc nhở học sinh sử dụng đúng cách nên thiết bị dạy học
nhanh chóng hư hỏng .
Để tiết kiệm kinh phí cho trường, để đở phiền phức khi tìm thiết bị dạy học
chuẩn bị cho tiết dạy và đở lúng túng khi làm thí nghiệm khơng thành cơng do thiết bị
thí nghiệm hỏng hóc, ta ph¶i biết cách b trÝ phßng hc cho khoa hc, ph¶i sư dơng và
hướng dẫn sử dụng thit bÞ d¹y hc sao cho hiƯu qu¶, ph¶i b¶o qu¶n thit bÞ dạy học ®Ĩ
cht l­ỵng ® dng dạy học được bền lâu .
III- Nhiệm vụ nghiên cứu :
Được sự quan tâm, ưu đãi của Đảng và nhà nước với giáo dục cả nước noựi
chung vaứ với TP Vuừng Taứu noựi riẽng đã có sự phát triển và có những thành tựu
đáng kể. Cơ sở vật chất trường lớp đã được nâng cấp, các thiết bị, đồ dùng dạy học
được cấp phát tương đối đầy đủ. Đội ngũ giáo viên được chuẩn hố, có trình độ
chun mơn vaứ say mê và gắn bó với nghề. Số học sinh u thích mơn Vật lí ngày
càng nhiều hơn, nhiều em đạt được các giải cao trong các kì thi học sinh giỏi bộ mơn.
Song, có một thực tế tồn tại là:
-Hầu hết đội ngũ giáo viên có trình độ, tâm huyết với nghề nhưng kinh
nghiệm còn hạn chế dẫn đến giải quyết các vấn đề bài học chưa linh hoạt.
-ẹồ dùng được cấp phát tương đối đầy đủ song chất lượng còn chưa đáp ứng
được u cầu của bài học.
-Hầu hết các trường chưa có phòng học dành riêng cho bộ mơn (Phòng học bộ
mơn) nên việc sử dụng gặp phải khó khăn .
-Trong q trình sử dụng thiết bị dạy học thường bị hư hỏng và mất mát do ý
thức học sinh còn thấp và trách nhiệm nhiều Thầy Cơ chưa cao. Thiết bị vận chuyển từ

Làm thế nào giải quyết thực trạng trên? Qua thực tế giảng dạy và phụ trách
phòng học Vật lí, tơi xin đưa ra một số giải pháp thực hiện cho phòng học bộ mơn để
các bạn tham khảo.
B- KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU :
I. Cụ sụỷ lyự luaọn vaứ thửùc tin : ( Nhử múc II phần A)
II. Nhửừng giaỷi phaựp ủaừ thửùc hieọn :
Để sử dụng thiết bị dạy học hiệu quả thì từ việc sắp xếp, bố trí phòng thí
nghiệm đến việc hướng dẫn học sinh thực hành và bảo quản đồ dùng sau mỗi tiết học
đều đóng vai trò quan trọng.
1. Tổ chức, sắp xếp phòng học :
Trước khi về trường THCS Hùynh Khương Ninh, tơi dạy tại trường THCS
Vũng Tàu.
Trường THCS Vuừng Taứu là trường ủieồm cuỷa Thaứnh phoỏ Vuừng Taứu.
Từ năm 2001 đến nay, việc dạy và học Vật lí tại phòng THTN Vật lý được duy trì và
có nề nếp tương đối ổn định. Để tập trung sự chú ý của học sinh vào cơng việc học tập,
yếu tố đầu tiên cần quan tâm là khâu tổ chức bố trí phòng học sao cho khoa học.
Phòng thớ nghieọm thửùc haứnh boọ mơn Vật lí có diện tích khong 24m2,
coự 8 đèn chiếu sáng và 3 quạt trần. Phòng học được chia làm hai dãy, với mỗi dãy
chia làm hai nhóm cho học sinh hoạt động nhóm và làm thí nghiệm. Hệ thống điện lắp
đặt phù hợp và an tồn dành cho học sinh lớp 7 và lớp 9 khi thửùc haứnh phần điện
học.
Naờm hóc 2008-2009, khi ủửụùc Ban Giaựm Hieọu trửụứng THCS Vuừng
Taứu giao cho toồ Vaọt lyự – CN moọt phoứng hóc laứm phoứng boọ mõn Vaọt
lyự, caỷ toồ phaỏn khụỷi vaứ cuứng nhau saộp xeỏp, baứy boỏ caực thieỏt bũ vaọt lyự
cho hụùp lyự thuaọn tieọn hụn .
Tõi, khi ủoự laứ toồ trửụỷng toồ Vaọt lyự – CN – Tin, ủaừ ủề xuaỏt cuứng
Cõ Hieọu trửụỷng Nguyn Thũ Phửụng, cho thụù moọc kheựo, gioỷi taọn dúng
caực baứn hóc cuừ, hử , ủoựng lái thaứnh 6 baứn Thửùc haứnh thớ nghieọm ủuựng
quy caựch raỏt ủép vaứ tieọn dúng, boỏ trớ vaứo phoứng boọ mõn Vaọt lyự.
Thiết bị dạy học đặt trong tủ kính nhiều ngăn ở cuối phòng học.

thu được kết quả có tính thuyết phục cao như tìm ra chân lí vậy.
Để sử dụng đồ dùng đạt hiệu quả, các giáo viên vật lý phải chuẩn bị chu đáo
cho tiết học, phải dành thời gian cho việc lắp ráp, tiến hành, nghiên cứu hiện tượng
xảy ra, dự kiến các tình huống nảy sinh.
a/. Đăng ký mượn đồ dùng vào sổ theo dõi sử dụng thiết bị :

Ngày
mượn

Họ và tên giáo viên: …………………………….Tổ :………………….
Chất
Chất
Dạy
Tên đồ dùng

Số

lượng

tiết

Lớp

Kí

Ngày

lượng

lượng


Khi đã tìm hiểu được ngun nhân, giáo viên sẽ tìm ra hướng khắc phục:
Do chất lượng đồ dùng phải tìm cách thay thế. Do trình tự chưa đúng thì tháo
ra thực hiện lại các thao tác. Do tiếp xúc kém thì phải xiết lại các ốc vít. Biến thế
khơng đúng điện áp đầu ra phải quấn lại, kiểm tra cách điện an tồn.
b/. Đăng ký tiết dạy, bài dạy, lớp dạy tại phòng học.
(Ghi vào sổ báo giảng của phòng học bộ mơn theo các cột)
Tuần: ……. Từ ngày…tháng…..năm ……. .đến ngày….tháng….năm ….. ).
Thứ, ngày,
tháng,năm

Tiết 1

Tiết 2

Tiết 3

Tiết 4

Tiết 5

3. Một số ví dụ về kinh nghiệm sử dụng, cải tiến TBTN của tơi:
*Ví dụ 1: Khi dạy bài “Lực điện tửứ “- lớp 9, với bộ đồ dùng được cấp phát,
thí nghiệm khơng thành cơng.
Ngun nhân: Do thanh đồng AB vừa nặng, vừa tiếp xúc khơng tốt, và với
cơng suất nhỏ của máy biến thế nguồn thì chỉ cho dòng điện nhỏ chạy qua nên lực điện
từ tác dụng vào thanh đồng AB yếu làm nó khơng di chuyển được.
Tơi thay thế thanh đồng AB bằng cuoọn dãy ủồng maừnh tửù laứm, keỏt
hụùp vụựi thanh noỏi chửừ T, nam châm chữ U, maựy bieỏn theỏ nguồn cuỷa boọ
TN Vaọt lyự 9 . Kết quả thí nghiệm thu được rất thành cơng và vận dụng kiểm tra

+) Ví dụ 3: Bài 1- 2 “ Đo độ dài”- Vật lí 6.
GV: Chuẩn bị các loại thước đo chiều dài (thước thẳng, thước dây, thước cuộn).
GV : Phát phiếu học tập : Cơ giáo có một số thước
-Thước thẳng GHĐ 30cm, ĐCNN 0,5cm
-Thước dây

GHĐ 1,5m, ĐCNN 0,5cm.

-Thước cuộn

GHĐ 5m,

ĐCNN 1cm

Em chọn thước nào để đo : Chiều dài của sân trường, cuốn sách Vật lí, bàn học
sinh?
GV đặt hệ thống các câu hỏi như : Tại sao em chọn thước này? Muốn chọn thước
phù hợp thì phải làm gì? Tại sao phải xác định GHĐ và ĐCNN của thước đo? Đặt mắt
như thế nào để đọc kết quả đo? Ghi kết quả như thế nào?
Học sinh trả lời từng câu hỏi, giáo viên chốt lại từng nội dung trong quy tăc đo chiều
dài. Cho học sinh vận dụng quy tắc đo vừa nêu để đo chiều dài bàn học, chiều dài cuốn
sách Vật lí..... để khắc sâu quy tắc đo .
GV đặt vấn đề : Thước là một dụng cụ đo chiều dài , khi sử dụng phải tn theo đúng
quy tắ đo chiều dài. Mở rộng ra khi sử dụng một dụng cụ đo bất kì đều phải tn theo
một quy tắc đo. Cụ thể là:
* ước lượng giá trị cần đo ( Để chọn dụng cụ đo)
* Chọn dụng cụ đo có GHĐ và ĐCNN thích hợp (để tránh làm hỏng dụng cụ đo vàkết
quả đo chính xác nhất)
*Cách đặt dụng cụ đo như thế nào?
*Cách đặt mắt như thế nào?

GV: - Gọi lực đẩy của chất lỏng lên vật là FA, trọng lượng phần nước bị vật chiếm
chỗ là P. Em hãy dự đốn về độ lớn của FA so với P ( HS có thể dự đốn: FA=P hoặc
FA>P hoặc FA < P ).
- Acsimét dự đốn như thế nào? (HS nghiên cứu SGK và trả lời FA=P ). Để
kiểm tra dự đốn chúng ta cùng làm thí nghiệm .
HS hoạt động theo nhóm, nêu mục đích thí nghiệm , nhận biết đồ dùng và cơng
dụng của nó, thảo luận phương án thí nghiệm, (chú ý : Tránh làm vỡ cốc, đổ nước vào
bình tràn cho nước chảy ra ngồi cho đến khi ngừng chảy thì mặt nước ngang miệng
vòi kết quả mơí chính xác, trước khi nhúng chìm vật vào bình tràn cần lau khơ cốc nhỏ
B để cốc chứa đúng lượng nước tràn ra .... ). Thống nhất phương án thí nghiệm trước
lớp rồi tiến hành theo phương án đề ra, rút ra kết luận và so sánh với dự đốn. Từ đó
xây dựng cơng thức tính FA- Mục 3 phần II.
Với nhóm bài học này u cầu giáo viên phải chẩn bị chu đáo thí nghiệm kết
hợp với phương pháp hướng dẫn học sinh sử dụng thiết bị một cách linh hoạt mới thu
được kết quả mong muốn .
3. Vấn đề bảo quản thiết bị, đồ dùng dạy học :
Nếu chỉ chú ý đến việc sử dụng đồ dùng cho thành cơng của tiết học mà
khơng có ý thức bảo quản và tu bổ thì dụng cụ sẽ bị mai một đi, đến năm học sau
khơng đủ thiết bị cho dạy-học nữa. Nếu chỉ bằng cách mua mới để thay thế thì điều
này còn phụ thuộc ngân sách của trường và khơng có địa chỉ mua đồ đúng quy cách,
chủng loại. Do đó việc bảo quản thiết bị phục vụ cho dạy - học rất cần thiết. u cầu
mỗi giáo viên dạy học Vật lí phải có ý thức sửa chữa, bổ sung những thiết bị hư hỏng.
Nên chăng cùng đề ra các quy định chung cho các giáo viên dạy học Vật lí tại phòng
bộ mơn như : Sau tiết học của lớp cuối cùng trong khối, giáo viên phải:
- Tháo dụng cụ, lau khơ, đặt về đúng vị trí như lúc lấy ra.
- Báo cáo số lượng dụng cụ hư hỏng gãy, vỡ …. một cách trung thực vào sổ
theo dõi thiết bị và đề xuất phương án bổ sung. Kèm theo biên bản xử lý (nếu có).
- Giáo viên phụ trách phải thường xun làm vệ sinh phòng học, hút bụi trong
tủ đựng thiết bị để giảm tác hại do thời tiết gây hoen rỉ thiết bị.
Về phía học sinh, sử dụng thiết bị trong giờ học khơng những giúp các em