Ki ến th ức c ơb ản và nh ững d ạng đề thi
v ềbài Chí Phèo- Nam Cao
Posted by Thu Trang On Tháng Bảy 03, 2016 0 Comment

Ph ần 1 : Nh ững d ạng đề thi v ề bài Chí
Phèo- Nam Cao
Về tác phẩm Chí Phèo, các em cần ôn tập theo những dạng đề thi sau :
1.Cảm nhận hình tượng nhân vật
Truyện có nhiều nhân vật nhưng đề bài có thể chỉ yêu cầu phân tích , cảm nhận
hình tượng nhân vật Chí Phèo, các nhân vật khác thường không xuất hiện trong đề
thi.
2. Cảm nhận đoạn trích
Các em chú ý những đoạn sau :+ Đoạn mở đầu ( tiếng chửi và ý nghĩa tiếng chửi )
+ “Khi Chí Phèo mở mắt thì trời sáng đã lâu….Chao ôi là buồn!”
+ Đoạn kết : Chí Phèo đến nhà Bá Kiến, giết Bá Kiến và tự sát, hình ảnh cái lò
gạch cũ hiện lên trong tâm trí Thị Nở
3. Cảm nhận chi tiết
Tác phẩm có nhiều chi tiết đặc sắc, các em cần chú ý : tiếng chửi của Chí , chi tiết
bát cháo hành, cái lò gạch cũ.
4. Dạng đề nghị luận ý kiến bàn về văn học : Đề bài có thể trích dẫn một nhận định
, yêu cầu chứng minh nhận định đó.
5. Dạng đề so sánh : Chí phèo có thể so sánh với các tác phẩm cùng chủ đề, ví dụ :
Vợ nhặt của Kim Lân ( lớp 12 ), so sánh bi kịch của Chí Phèo với bi kịch của
Trương Ba ( Hồn Trơng Ba , Da hàng thịt- Lưu Quang Vũ, lớp 12)
Với tác phẩm này , các em cần chú ý giá trị nhân đạo nữa.
Một số đề Luyện tập nâng cao :
1. Đề đọc hiểu về đoạn mở đầu Chí Phèo Nam Cao:
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi ở dưới
“Hắn vừa đi vừa chửi. Bao giờ cũng thế, cứ rượu xong là hắn chửi. Bắt đầu hắn
chửi trời. Có hề gì? Trời có của riêng nhà nào? Rồi hắn chửi đời. Thế cũng chẳng
sao: đời là tất cả nhưng chẳng là ai. Tức mình, hắn chửi ngay tất cả làng Vũ Đại.

– Này nói đùa chứ có về với tớ thì ra khuân hàng lên xe rồi cùng về.
Cảm nhận của anh chị về ý nghĩa của những câu nói trên.
Đáp án : />Đề 5 :Phân tích quá trình tha hóa và bi kịch tinh thần của nhân vật Chí Phèo trong
tác phẩm Chí Phèo của nhà văn Nam Cao
Đề 6 :Phân tích bi kịch bị cự tuyệt của Chí Phèo ( từ khi Chí Phèo bị Thị Nở cự
tuyệt đến khi Chí Phèo đâm chết Bá Kiến rồi tự sát) trong truyện ngắn Chí Phèo
của Nam Cao.
Còn nữa, cô đang soạn, các em theo dõi để đọc nhé. bấm vào tags
này : />
Ph ần 2 :T ổng h ợp ki ến th ức c ơ b ản v ề
bài “Chí Phèo”
Về bài “Chí Phèo” , các em cần nắm được những nội dung cơ bản sau:
1. Tác giả
Nam Cao (1917 – 1951) tên khai sinh là Trần Hữu Tri, sinh ra trong một gia đình
nông dân nghèo ở làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Xam Sang phủ Lí Nhân,
tỉnh Hà Nam. Ông là một trong những cây bút viết truyện ngắn rất thành công của
dòng văn học hiện thực phê phán thời kì trước Cách mạng.
Con người Nam Cao nhìn bề ngoài có vẻ lạnh lùng, ít nói nhưng đời sống nội tâm
thì rất phong phú. Nam Cao là người có tấm lòng đôn hậu, chan chứa yêu thương.
Ông gắn bó sâu nặng, giàu ân tình với quê hương và những con người nghèo khổ
bị áp bức, khinh miệt trong xã hội cũ. Ông từng quan niệm, không có tình thương
đồng loại thì không đáng gọi là người. Đó chính là một trong những lí do dẫn Nam
Cao đến với con đường nghệ thuật “vị nhân sinh” và tạo nên những tác phẩm thấm
đượm tư tưởng nhân đạo sâu sắc.
Sáng tác của Nam Cao trước Cách mạng tập trung vào hai đề tài chính người trí
thức nghèo và người nông dân nghèo.
2. Tác phẩm
Hoàn cảnh ra đời:
“Chí Phèo” là truyện viết về người thật, việc thật ở làng Đại Hoàng – quê hương
của tác giả trước Cách mạng tháng Tám.

– Chí Phèo là một đứa con hoang bị bỏ rơi ở một cái lò gạch cũ. Một người đi đánh
ống lươn nhặt được Chí Phèo ‘!trần truồng và xám ngắt trong một váy đụp để bên
cái lò gạch bỏ không”.
– Sau đó, anh đánh ống lươn đem cho bà goá mù, rồi bà goá mù lại cho bác phó
cối.
– Khi bác phó cối chết, Chí Phèo làm canh điền cho nhà Lí Kiến.
+Chí Phèo trước khi đi tù
– Là người canh điền khỏe mạnh, siêng năng. Chí Phèo cũng có những ước mơ
giản dị như bao người lao động hiền lành khác: Chí “ao ước có một gia đình nho
nhỏ. Chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải. Chúng lại bỏ một con lợn nuôi để làm


vốn liếng. Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làm”.
– Chí phèo là người có lòng tự trọng. Bà ba nhà Lí Kiến cứ hay gọi Chí lên để bóp
chân. Chí Phèo lấy đó làm nhục.
– Lí Kiến (khi đó chưa là Bá Kiến) ghen bóng gió và đã đẩy Chí Phèo vào nhà tù.
Một người thanh niên hiền lành vô tội đã bị đẩy vào tù.
+Chí Phèo sau khi ở tù về
– Diện mạo bên ngoài của Chí hoàn toàn thay đổi, khiến cho cả làng lúc đầu không
ai biết hắn là ai. “Cái đầu thì trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà
rất cơng cơng. Hai mắt gườm gườm trông gớm chết! Hắn mặc quần nái đen với
cái áo tây vàng. Cái ngực phanh, đầy những nét chạm trổ rồng phượng với một
ông tướng cầm chuỳ, cả hai cánh tay cũng thế. Trông gớm chết!”
– Hành động của Chí cũng hoàn toàn thay đổi. “Về hôm trước, hôm sau đã thấy
ngồi ở chợ uống rượu với thịt chó suốt từ trưa đến xế chiều”. Hành vi này quả thật
không bình thường đối với một người bình thường. Đúng là như vậy, sau khi bị Bá
Kiến biến thành tay sai. Chí Phèo trở thành kẻ đâm thuê, chém mướn, rạch mặt ăn
vạ. Không mua được rượu vì chủ quán không bán chịu, Chí Phèo liền đốt quán
ngay. Người dân làng Vũ Đại coi Chí Phèo là một “con quỷ” không hơn không
kém. Không ai coi Chí là một con người. Thấy Chí Phèo, người ta tránh như gặp

lên: “Chao ôi là buồn!”, “Hắn lại nao nao buồn”, “hình như có một thời hắn đã
ao ước có một gia đình nho nhỏ. Chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải. Chúng lại
bỏ một con lợn nuôi để làm vốn liếng. Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng
làm”. Một ước muốn thật chính đáng và giản dị, đời thường.
b.Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo
– Tình yêu, sự quan tâm chăm chút của thị Nở đã thức tỉnh Chí Phèo, làm bùng lên
đốm sáng lương tri còn sót lại trong Chí. Chí Phèo khát vọng được quay trở về với
cuộc sống lương thiện, được hoà mình trong xã hội loài người mà thị Nở sẽ là cây
cầu nối.
– Chí Phèo không còn đường để trở về làm người lương thiện được nữa. Bà cô thị
Nở ngăn cấm không cho cháu mình lấy Chí Phèo.
– Chí Phèo bị cự tuyệt về tình yêu. Nguyên nhân trực tiếp là thị Nở và bà cô của
thị. Nhưng nguyên nhân sâu xa chính là do xã hội phong kiến tàn ác, bất công đã
biến Chí thành một “con quỷ dữ” của làng Vũ Đại. Tuyệt vọng, Chí Phèo tìm đến
rượu. Nhưng lần này, càng uống, Chí Phèo càng tỉnh ra. “Hắn ôm mặt khóc rưng
rức”. Điều đó chứng tỏ rằng Chí Phèo luôn khát khao được trở về làm người lương
thiện. Khi không còn tình yêu, không còn con đường trở về làm người lương thiện,
Chí Phèo quyết trả hận.
– Hắn quyết định đến nhà thị Nở “để đâm chết cả nhà nó, đâm chết cái con khọm
già nhà nó”. Chí Phèo ra đi với một con dao cầm trong tay. Nhưng “hắn không rẽ
vào nhà thị Nở mà thẳng đường đến nhà Bá Kiến và nói thẳng với Bá Kiến; “Tao
muốn làm người lương thiện”, “Ai cho tao lương thiện?” Chí Phèo giết Bá Kiến
và tự kết liễu đời mình. Chí Phèo giết Bá Kiến nghĩa là Chí Phèo đã nhận đúng kẻ
thù của mình. Hai cái chết thể hiện mâu thuẫn đối kháng gay gắt trong xã hội có
giai cấp. Đó là mâu thuẫn giữa người nông dân với giai cấp phong kiến mà đại diện
là bọn địa chủ, cường hào, ác bá ở nông thôn.
-> Chí Phèo chết ngay trước ngưỡng cửa bước vào cuộc sống lương thiện. Đó là bi
kịch của Chí Phèo cũng là bi kịch của của những người nông dân bị bần cùng, bị
lưu manh hoá. Quá thực, Chí Phèo không có lối trở về. Đứng trước hai con đường,
Chí Phèo chỉ được chọn một mà thôi.

người, tiếng chửi trở nên vật vã, tuyệt vọng.
Tiếng chửi của Chí là tiếng nói đau thương của một con người ý thức về bi kịch
của mình: sống giữa cuộc đời nhưng đã mất quyền làm người Đó chính là sự đau
xót của nhà văn đối với nhân vật của mình.
b. Chi tiết bát cháo hành
* Sự xuất hiện: Hình ảnh này xuất hiện ở phần giữa truyện. Chí Phèo say rượu, gặp
Thị Nở ở vườn chuối. Khung cảnh hữu tình của đêm trăng đã đưa đến mối tình Thị
Nở – Chí Phèo. Sau hôm đó, Chí Phèo bị cảm. Thị Nở thương tình đã về nhà nấu
cháo hành mang sang cho hắn.
* Ý nghĩa:
– Về nội dung:
+ Thể hiện tình yêu thương của Thị Nở dành cho Chí phèo


+ Là hương vị của hạnh phúc, tình yêu muộn màng mà Chí Phèo được hưởng
+ Là liều thuốc giải cảm và giải độc tâm hồn Chí : gây ngạc nhiên, xúc động mạnh,
khiến nhân vật ăn năn, suy nghĩ về tình trạng thê thảm hiện tại của mình. Nó khơi
dậy niềm khao khát được làm hoà với mọi người, hi vọng vào một cơ hội được trở
về với cuộc sống lương thiện. Như vậy, bát cháo hành đã đánh thức nhân tính bị
vùi lấp lâu nay ở Chí Phèo.
– Về nghệ thuật:
+ Là chi tiết rất quan trọng thúc đẩy sự phát triển của cốt truyện, khắc họa sâu sắc
nét tính cách, tâm lí và bi kịch của nhân vật.
+ Góp phần thể hiện sinh động tư tưởng Nam Cao: tin tưởng vào sức mạnh cảm
hoá của tình người.
c. Ý nghĩa đoạn kết, hình ảnh cái lò gạch cũ
Sau khi Chí Phèo chết, ở phần kết thúc tác phẩm, Thị Nở lại xuất hiện. Thị “nhớ lại
lúc ăn nằm với hắn… rồi nhìn nhanh xuống bụng”, “Đột nhiên thị thấy thoáng hiện
ra một cái lò gạch cũ bỏ không, xa nhà cửa và vắng bóng người lại qua…”.
– Cử chỉ và ý nghĩ của thị khiến người ta nghĩ tới: sẽ lại có một Chí Phèo con ra

+ Mặc dù không được đặc tả ngoại hình, nhưng qua tiếng cười và tiếng quát, ta có
thể tưởng tượng phần nào sự bề thế, uy quyền của Bá Kiến.
+ Con người Bá Kiến được thể hiện trong nhiều mối quan hệ:
> Hắn là con mọt già chuyên đục khoét và tìm mọi cách vắt kiệt sức của người dân
> Là con cáo già gian xảo quỷ quyệt với những đường đi nước bước được tính toán
cẩn thận để áp bức nhân dân (Điều này được thể hiện rõ qua những lầ Chí Phèo
đến nhà Bá Kiến)
b. Thực dân:
– Ảnh hưởng của chế độ thực dân được thể hiện gián tiếp qua sự xuất hiện của nhà
tù ~~> Làm con người biến dạng về ngoại hình, méo mó nhân cách
5.2. Miêu tả cuộc sống khốn cùng của người dân lao động:
– Người nông dân phải sống trong cảnh bần cùng cơ cực (không có của cải, nghề
nghiệp; chỉ biết làm thuê để kiếm sống)
– Người nông dân bị tha hóa, lưu manh, mất nhân phẩm (Chí Phèo, Năm Thọ, Binh
Chức) (Nguyên nhân: do cuộc sống khó khăn,..; họ bị chính đồng loại của mình
quay lưng; làm mất “sức đề kháng”)
Giá trị nhân đạo:
*Giá trị nhân đạo: Sự quan tâm đến những người có hoàn cảnh không may; thông
cảm, chia sẻ và phát hiện những phẩm chất tốt đẹp ở họ.
*Biểu hiện:
– Thấu hiểu hoàn cảnh của người lao động; bày tỏ sự thương cảm sâu sắc.
+ Sự xót xa với thân phận một sinh linh bé nhỏ (Chí Phèo từ lúc bị bỏ rơi ở cái lò
gạch cũ đã được nhiều người dân chuyền tay nhau nuôi nấng)
+ Cảm nhận được thế giới nội tâm của Chí với nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau
+ Hiểu được tâm trạng phẫn uất, tuyệt vọng của Chí (khi bị cự tuyệt tình yêu và đòi
lương thiện)
– Phát hiện những phẩm chất tốt đẹp của họ
+Chí Phèo: hiền lành, cần cù lao động, ước mơ trong sáng, giàu lòng tự trọng
+Thị Nở: giàu tình người (thể hiện ở sự chăm sóc với Chí Phèo, bát cháo hành)
-Khẳng định chất lương thiện trong con người tưởng chừng đã hóa quỷ dữ (qua lời