CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ KIẾN THỨC CƠ BẢN VÀ
HƯỚNG DẪN GIẢI CÁC DẠNG ĐỀ LIÊN
QUAN
A. Kiến thức cơ bản
I. Tác giả:
( Kết hợp với đề: Anh ( chị) hãy nêu những nét chính
trong sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Tuân )
1. Nguyễn Tuân là một nhà văn lớn của văn học Việt
Nam. Sự nghiệp của ông trải ra trên hai chặng đường:
trước và sau CM T8 năm 1945 : trước năm 1945, là
nhà văn lãng mạn; sau năm 1945, chuyển biến thành
nhà văn cách mạng.
2. Trước năm 1945, sáng tác của Nguyễn Tuân xoay
quanh các đề tài chính:
a. Chủ nghĩa xê dịch: Viết về cái tôi lãng tử qua
những miền quê, trong đó hiện ra cảnh sắc và phong
vị quê hương, cùng một tấm lòng yêu nước thiết tha.
Tác phẩm chính: Một chuyến đi, Thiếu quê hương…
b. Vẻ đẹp “ vang bóng một thời”: Là những nét đẹp
còn vương sót lại của một thời đã lùi vào dĩ vãng gắn
với lớp nho sĩ cuối mùa. Tác phẩm chính: Vang bóng
một thời
c. Đời sống truỵ lạc: Ghi lại quãng đời do hoang mang
bế tắc, cái tôi lãng tử đã lao vào rượu, thuốc phiện và
hát cô đầu, qua đó thấy hiện lên tâm trạng khủng
hoảng của lớp thanh niêm đương thời. Tác phẩm
chính: Chiếc lư đồng mắt cua, ngọn đèn dầu lạc,…
3. Sau năm 1945, sáng tác Nguyễn Tuân tập trung
phản ánh hai cuộc kháng chiến, qua đó thấy được vẻ
đẹp của người Việt Nam vừa anh dũng vừa tài hoa.
Tác phẩm chính: Tình chiến dịch, Đường vui, Hà Nội

Cao – kẻ tử tù bất đắc dĩ và viên quản ngục.
- Xét trên bình diện xã hội họ không thể tồn tại chung,
Huấn Cao đại diện cho những kẻ cầm đầu cuộc nổi
loạn chống lại triểu đình, quản ngục đại diện cho hệ
thống và trật tự của giai cấp cầm quyền đương thời.
Nhưng éo le thay, Huấn Cao lại là người có tài viết
chữ đẹp, còn quản ngục lại lả kẻ tôn thờ những con
chữ, hàng ngày khát mong có được chữ của Huấn
Cao.
- Xét trên bình diện nghệ thuật họ hoàn toàn có thể trở
thành tri âm, tri kỉ. Huấn Cao – người sáng tạo ra cái
đẹp tuyệt vời của nghệ thuật thư pháp, quản ngục
người gìn giữ và tôn thờ cái đẹp. Nếu gặp nhau trong
một hoàn cảnh khác, hay một bầu trời chỉ có nghệ
thuật thì họ lại trở thành Bá Nha và Tử Kì thuở
trước.Cuộc gặp gỡ đã tạo dựng một tình huống kịch
tính, từ cuộc gặp gỡ này hai nhân vật sẽ bộc lộ tính
cách. Huấn Cao: tài hoa, thiên lương và khí phách anh
hung, quản ngục là kẻ dịu dàng, biết giá người, biết
trọng người ngay. Hành rình gian nan và có lúc tưởng
như ngục tù ấy không chỉ giam giữ Huấn Cao mà còn
là tiêu tan đi cái đẹp bởi cái nhơ bẩn và cái ác. Thế
nhưng những tấm lòng trong thiên hạ đã gặp nhau, sự
thành tâm và sở thích cao quý của quản ngục đã làm
Huấn Cao cảm động.
II. Phân tích vẻ đẹp của hình tượng nhân vật Huấn
Cao trong truyện ngắn “Chữ người tử tù”.
- Huấn Cao được nhà văn Nguyễn Tuân xây dựng từ
nguyên mẫu người anh hùng Cao Bá Quát đầu thế kỷ
XIX.

- Trọng thiên lương, Huấn Cao đã thực sự cảm động
trước “tấm lòng trong thiên hạ” và sở thích cao quý
của quản ngục
- Muốn người khác giữ trọn thiên lương, bằng việc
gửi lại cái đẹp, cái ân tình của nhữngc người tri kỉ
Huấn Cao đã khuyên quản ngục và quản ngục cảm
động, tỉnh ngộ. Việc Huấn Cao cho chữ quản ngục
không chỉ vì mục đích chơi chữ mà chủ yếu để cữu
người, cứu một thiên lương lầm đường lạc lối quá lâu
ngủ quên trong lớp tro tàn nguội lạnh của ngục tù
phong kíên.
3. Huấn cao – Một khí phách anh hùng.
- Lãnh đạo nông dân khởi nghĩa chống triều đình,
chấp nhn tội danh “ cầm đầu bọn phản nghịch”
- Ngục tù chỉ gông cùm được thể xác, Huấn Cao vẫn
sống tự do về tinh thần, vẫn những hứng sinh bình mà
ông từng làm: Rỗ gông, nhận rượu thịt thảm nhiên,
đuổi quản ngục…lạnh lùng, thảm nhiên trước cái chết
đang đến gần
- Một tử tù chỉ đợi ngày ra pháp trường mà không hề
nao núng, vẫn ung dung, đàng hoàng “ Đến cái cảnh
chết chém, ông còn chẳng sợ nữa là…”. Đối với viên
quản ngục, ônh chẳng những không sợ mà còn tỏ ra
khinh bạc đến điều”.
- Sáng tạo thư pháp và truyền lại cái đẹp trước khi
lĩnh án tử hình mà vẫn ung dung, đường hoàng chứng
tỏ trong con người tài hoa ây là một khí phách vô
cùng cứng cỏi và vượt trên hoàn cảnh.
4. Cảnh cho chữ - Nơi hội tụ và thăng hoa tất cả
những vẻ đẹp của hình

hiện rõ qua hành động “ biệt đãi” của ông đối với
Huấn Cao: Dám chơi chữ của một kẻ đại nghịch là
Huấn Cao, Dám xin chữ tử tù ngay trong nhà ngục;
Kiên trì, nhẫn nhục để có được một bức chữ như sở
nguyện
- Sở nguyện thanh cao muốn có được chữ Huấn Cao
để treo ở nhà riêng của mình bất chấp nguy hiểm,
cùng thái độ thành kính đón nhận chữ của Huấn Cao
cho thấy tấm lòng “ biệt nhỡn liên tài”, biết trân trọng
những giá trị văn hoá của viên quản ngục.
- Diễn biến nội tâm, hành động và cách ững xử của
viên quản ngục cho ta thấy không chỉ Huấn Cao mà cả
viên quản ngục cũng có một nhân cách đẹp đẽ “ một
tấm lòng trong thiên hạ” tri âm, tri kỉ với Huấn Cao.
Đó là một âm thanh trong trẻo chen vào giữa một bản
đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ”.
- Viên quan ngục là một người biết chữ thiên lương,
biết trân trọng giá trị văn hoá và tài năng, là người có
tâm hồn nghệ sĩ, không có tài nhưng yêu tài, không
sáng tạo được cái đẹp nhưng biết yêu và trân trọng cái
đẹp.
IV. Giá trị tư tưởng và nghệ thuật của đoạn văn
tả cảnh ông Huấn Cao cho chữ. Tại sao có thể nói là
“đây là một cảnh xưa nay chưa từng có”?
- Hoàn cảnh cho chữ: thời gian, địa điểm, ánh sáng
- Tư thế của người xin và người cho xưa nay chưa
có: Sự đổi ngôi giữa Huấn Cao và Quản ngục
- Lần đầu tiên cũng là lần cuối cùng
- Giá trị, ý nghĩa: cái đẹp không thể chung sống với
cái ác, muốn tôn thờ cái đẹp phái có thiên lương,