Lời tựa
Trong thời gian học tập tại khoa Cán bộ quản lý giáo dục, trờng CĐSP Nam
Định và đi thực tế một số trờng tiên tiến trong và ngoài tỉnh, tôi đã đợc trang bị
rất nhiều kiến thức về lý luận quản lý giáo dục đồng thời hoàn thành tiểu luận
khoa học: Tìm hiểu thực trạng công tác chỉ đạo hoạt động đổi mới PPDH của
hiệu trởng, phó hiệu trởng các trờng THCS huyện Vụ Bản- Tỉnh Nam Định.
Với tất cả tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các
thầy trong Ban giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo trong khoa Cán bộ quản lý tr-
ờng CĐSP Nam Định và đặc biệt cảm ơn cô Nguyễn Thị Mơ đã quan tâm hớng
dẫn, giúp đỡ tận tình và tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành đề tài này.
Tôi cũng xin cảm ơn Ban giám hiệu, tập thể s phạm các trờng THCS huyện
Vụ Bản đã giúp tôi có thêm t liệu thực tế để hoàn thành tiểu luận.
Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành đề tài không thể tránh khỏi
những thiếu sót, tôi rất mong nhận đợc sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của các thầy
giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Nam Định, ngày 10 tháng 12 năm 2006
Ngời viết:
Nguyễn Văn Nhân
2
Mục lục
Trang
Mục lục..............................................................................................2
Trang..................................................................................................2
Phần mở đầu.....................................................................................3
1. Lý do chọn đề tài...........................................................................................3
2. Mục đích nghiên cứu:....................................................................................4
3. Khách thể và đối tợng nghiên cứu:................................................................4
4. Nhiệm vụ nghiên cứu.....................................................................................5
5. Phạm vi nghiên cứu........................................................................................5
6. Các phơng pháp nghiên cứu...........................................................................5

đến hiệu quả cũng nh chất lợng dạy học. Bởi vậy việc đổi mới phuơng pháp dạy
học là hết sức cần thiết và cần đợc sự quan tâm thích đáng của mọi ngời mọi
cấp có trách nhiệm.
1.3. Bậc học trung học cơ sở là bậc học nhằm hình thành cho học sinh
những kiến thức nền móng ban đầu về mọi mặt nh khoa học, xã hội và cả về
phong cách sống, phong cách làm việc. Vì vậy nhà trờng THCS cần rèn luyện
cho học sinh tính năng động và sáng tạo, phát huy năng lực và sở trờng của từng
học sinh, làm cho các em chủ động và sẵn sàng tiếp thu kiến thức và rèn luyện
con ngời tạo tiền đề cho đất nớc hoà nhập với cộng đồng Quốc tế.
1.4. Nhận định chính thức về thực trạng phơng pháp dạy học đợc nêu trong
nghị quyết ban chấp hành Trung ơng Đảng lần thứ 2 khoá VIII: " Cách dạy và
cách học mang dấu hiệu nhồi nhét thụ động mất cân đối giữa hoạt động dạy
của giáo viên và hoạt động học của học sinh, cách dạy nặng về truyền thụ
4
kiến thức nhẹ về việc hình thành kỹ năng học và kỹ năng vận dụng. Dạy mang
tính đồng loạt ít chú ý tới cá thể hoá. Quá trình dạy học ít tạo điều kiện để
học sinh bộc lộ và phát triển khả năng hiện có của mình"[ ;5] .
Từ năm 1996 việc đổi mới phơng pháp dạy học đã tạo dựng nên một phong
trào, một không khí cách tân về phơng pháp dạy học và đã mang lại kết quả
đáng kể. Năm học 2002 - 2003 cùng với việc tiến hành thay sách giáo khoa lớp
6, việc đổi mới phơng pháp dạy học diễn ra có sắc thái mới với những quan
niệm mới về cách dạy, cách học. Nút thắt về nội dung và chơng trình đã phần
nào đợc giải toả, đặc biệt việc trình bày sách giáo khoa đã đợc đánh giá cao, đã
tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên đổi mới phơng pháp dạy học trong quá
trình giảng dạy. Tới nay đã qua 5 năm của quá trình đổi mới phơng pháp dạy
học theo hớng tích cực hóa hoạt động của học sinh, bởi vậy một điều đặt ra với
các ngành, các cấp lãnh đạo giáo dục, đặc biệt là những ngời quản lý trờng
THCS là cần nhìn nhận lại thực trạng chỉ đạo quá trình đổi mới dạy học để từ đó
có những đánh giá cũng nh những điều chỉnh cho việc tiếp tục công cuộc đổi
mới của ngành, cũng nh của đất nớc nhằm tạo đà đa đất nớc nhanh chóng hoà

5. Phạm vi nghiên cứu.
5.1. Giới hạn về quy mô nghiên cứu:
Nghiên cứu về thực trạng công tác chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học là
một vấn đề rộng vì vậy chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu những vấn đề chủ
yếu nh sau:
- Nghiên cứu thực trạng chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học bằng phơng
pháp điều tra giáo dục.
- Xem xét và đánh giá thực trạng công tác chỉ đạo đổi mới phơng pháp
dạy học trên các bình diện nhận thức của cán bộ quản lý về nội dung, các biện
pháp chỉ đạo, những u điểm và hạn chế, những yếu tố ảnh hởng đến việc chỉ đạo
công tác đổi mới phơng pháp dạy học.
5.2. Giới hạn về không gian.
Đề tài đợc triển khai điều tra tại các trờng THCS trên địa bàn huyện Vụ
Bản tỉnh Nam Định và có tham khảo kết quả điều tra tơng tự trên địa bàn hai
huyện Mỹ Lộc và ý Yên.
5.3. Giới hạn về thời gian
Nghiên cứu vấn đề thực trạng chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học tại thời
điểm năm học 2006 2007 là thời điểm mà công đổi mới nội dung và phơng
pháp dạy học ở trờng THCS đã diễn ra đợc 5 năm.
6. Các phơng pháp nghiên cứu.
Trong quá trình nghiên cứu điều tra tôi đã sử dụng các phơng pháp sau:
6
6.1. Nghiên cứu lý luận: Tìm đọc sách báo, tạp trí có liên quan đến vấn đề
đổi mới phơng pháp dạy học. Mục đích phơng pháp này là tìm hiểu về mặt lý
luận, tìm các cứ liệu có liên quan tới vấn đề chỉ đạo công tác đổi mới phơng
pháp dạy học.
6.2. Phơng pháp chủ yếu đợc sử dụng là phơng pháp điều tra giáo dục.
Mục đích phơng pháp này là để điều tra thực trạng việc chỉ đạo công tác đổi
mới phơng pháp dạy học một cách khách quan.
+ Lập phiếu điều tra dới dạng câu hỏi. Mỗi phiếu gồm 5 câu hỏi thăm dò

pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo
của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dỡng phơng
pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến
tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh [ ; ]. Vì vậy, những
ngời làm công tác quản lý giáo dục cũng đã quan tâm và tích cực chỉ đạo hoạt
động đổi mới PPDH trong các nhà trờng nói chung và ở trờng THCS nói riêng.
Cho đến nay có rất nhiều công trình nghiên cứu về công tác chỉ đạo hoạt
động đổi mới PPDH ở trờng THCS. Sở Giáo dục- Đào tạo Nam Định, phòng
Giáo dục- Đào tạo Vụ Bản đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo, tập huấn về công tác
chỉ đạo hoạt động đổi mới PPDH ở THCS. Học viên các lớp cán bộ quản lý giáo
dục những năm gần đây cũng rất chú ý nghiên cứu vấn đề này xong mới chỉ
nghiên cứu trên bình diện là tổng kết những kinh nghiệm quản lý hoạt động đổi
mới PPDH. Bản thân tôi cũng rất tâm đắc nghiên cứu về chỉ đạo hoạt động đổi
mới PPDH và muốn tiếp cận vấn đề này theo một khía cạnh khác đó là nghiên
cứu thực trạng vấn đề bằng phơng pháp điều tra giáo dục. Tôi hy vọng kết quả
nghiên cứu đề tài sẽ góp phần cao hơn nữa chất lợng, hiệu quả dạy học của nhà
trờng THCS.
1.2. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu:
8
1.2.1. Một số vấn đề về đổi mới PPDH ở THCS:
a. Định hớng đổi mới PPDH:
Nghị quyết Trung ơng 2- khoá VII nhận định: Đổi mới mạnh mẽ phơng
pháp giáo dục- đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp
t duy sáng tạo của ngời học. Từng bớc áp dụng các phơng pháp tiên tiến và các
phơng tiện hiện đại vào quá trình dạy học [ ; ].
Luật Giáo dục- Điều 24.2 có nêu: Phơng pháp giáo dục phổ thông phải phát
huy tính tích cực, tự giác, chủ động,sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm
của từng lớp học, môn học, bồi dỡng phơng pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận
dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú
học tập cho học sinh [ ; ].

+ Chuyển từ dạy học truyền thụ một chiều sang việc tổ chức cho học sinh
học trong hành động và bằng hành động tích cực, chủ động sáng tạo chú trọng
hình thành năng lực, phơng pháp tự học.
+ Chuyển từ dạy học đồng loạt, đơn phơng sang việc tổ chức dạy học
theo hình thức tơng tác xã hội, đảm bảo sự phân hoá về mặt nội dung và cá thể
hoá về mặt tổ chức.
+ Đổi mới các hình thức tổ chức dạy học theo hớng đa dạng hoá và đổi
mới cách học của học sinh.
- Có 5 dấu hiệu để phân biệt PPTC với các phơng pháp thụ động. Đó là:
+ Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập cuả học sinh.
+ Dạy và học chủ động rèn luyện phơng pháp tự học.
+ Tăng cờng học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác.
+ Kết hợp đánh giá của thầy đối với tự đánh giá của trò.
+ Học sinh tự giác, thích thú với việc học.
d. Một số PPDH tích cực ở trờng THCS.
Muốn đổi mới cách học phải đổi mới cách dạy. Rõ ràng, cách dạy chỉ đạo
cách học nhng ngợc lại, thói quen học tập của trò ảnh hởng đến cách dạy của
thầy. Có trờng hợp học sinh đòi hỏi cách dạy tích cực hoạt động nhng giáo viên
cha đáp ứng đợc. Cũng có trờng hợp, giáo viên hăng hái áp dụng PPDH tích cực
nhng thất bại vì học sinh cha thích ứng, vẫn quen lối học tập thụ động. Vì vậy
giáo viên phải kiên trì dùng cách dạy hoạt động để dần xây dựng cho học sinh
phơng pháp học tập chủ động một cách vừa sức từ thấp đến cao. Do đó trong
đổi mới PPDH phải có sự hợp tác của thầy và trò, sự phối hợp giữa hoạt động
dạy và hoạt động học thì mới thành công.
* Nhóm phơng pháp thực hành: Là phơng pháp tổ chức cho học sinh
vận dụng các quy tắc, công thức lý thuyết để làm bài tâp.
* Phơng pháp thảo luận nhóm: Là phơng pháp giáo viên chia lớp thành
nhiều nhóm nhỏ. Các thành viên trong nhóm trao đổi tự do về vấn đề giáo viên
yêu cầu nhằm tạo điều kiện cho học sinh bộc lộ quan điểm và ý kiến riêng,
đồng thời lắng nghe ý kiến, quan điểm của các bạn học khác.

sinh tự nghiên cứu, tìm tòi cách xử lý các tình huống, giải quyết các vấn đề, tự
mình tìm ra kiến thức mới.
Ngày nay trớc sự bùng nổ thông tin khoa học cũng nh yêu cầu cấp thiết
của sự nghiệp CNH - HĐH đất nớc, chúng ta phải tiến hành đổi mới giáo dục,
tức là phải đổi mới về mục tiêu, nội dung, phơng pháp, phơng tiện, tổ chức quản
lý và kiểm tra đánh giá. Bởi vậy việc đổi mới PPDH nói chung và đổi mới
PPDH ở THCS nói riêng vừa là kế thừa có chọn lọc, sáng tạo những thành tựu
của phơng pháp truyền thống vừa tiếp nhận đúng mức các PPDH mới, ứng dụng
các thành tựu của khoa học kỹ thuật, công nghệ thông tin vào quá trình dạy học
và phải đợc duy trì thờng xuyên để nâng cao chất lợng, hiệu quả dạy học.
Để công cuộc đổi mới PPDH đợc tiến hành rộng khắp và mang lại hiệu
quả cao thì công tác chỉ đạo hoạt động đổi mới PPDH trong nhà trờng của ngời
hiệu trởng, phó hiệu trởng cần đặc biệt đợc quan tâm, nhất là đối với THCS, khi
11
mà quá trình đổi mới nội dung, chơng trình SGK và đổi mới PPDH đã thực hiện
xong một vòng.
Trong nhà trờng, hiệu trởng là ngời chịu trách nhiệm việc đổi mới PPDH
ở trờng mình nên phải đặt vấn đề này ở tầm quan trọng đúng mức, trong sự phối
hợp với các hoạt động toàn diện của nhà trờng. Hiệu trởng cần chủ động nghiên
cứu nắm vững bản chất, đặc điểm của PPTC, tìm hiểu những kinh nghiệm đổi
mới PPDH, vận dụng vào các môn học. Hiệu trởng cần có thái độ trân trọng,
ủng hộ, khuyến khích mỗi sáng kiến cải tiến dù nhỏ của giáo viên nhng cũng
cần biết hớng dẫn, giúp đỡ giáo viên vận dụng PPTC thích hợp với môn học,
đặc điểm học sinh, điều kiện dạy và học ở địa phơng, làm cho phong trào đổi
mới PPDH ngày càng rộng rãi, thờng xuyên và có hiệu quả cao hơn.
Đổi mới PPDH theo hớng tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh là
một quá trình lâu dài, không thể ngày một ngày hai mà đông đảo giáo viên từ
bỏ đợc kiểu dạy truyền thụ kiến thức, tiếp thu thụ động đã quen thuộc từ lâu.
Việc phát triển các PPDH tích cực đòi hỏi một số điều kiện trong đó quan trọng
nhất là bồi dỡng giáo viên, đổi mới khâu đánh giá học sinh và giáo viên.

- Phát động phong trào thi đua đổi mới PPDH.
- Chỉ đạo điểm.
- Nhân đại trà trên toàn thể giáo viên và ở mọi môn học.
- Theo dõi điều hành, phối hợp, điều chỉnh uốn nắn, đánh giá sơ bộ trong
từng giai đoạn.
Bớc 3: Kiểm tra, đánh giá kết quả, rút ra bài học kinh nghiệm để triển khai tiếp.
Trong bớc này cần phải :
- Tổ chức các hình thức kiểm tra, đánh giá việc dạy của thầy, việc học của
trò.
- Sơ kết thi đua, khen thởng, trách phạt(nếu cần).
- Tổ chức viết sáng kiến kinh nghiệm.
- Tổng kết , nêu bài học quản lý.
Chơng 2: Thực trạng công tác chỉ đạo hoạt động đổi
mới ppdh của hiệu trởng, phó hiệu trởng các tr-
ờng THCS huyện Vụ Bản - tỉnh nam định.
2.1 Vài nét về khách thể điều tra:
2.1.1 Về địa bàn nghiên cứu:
13
Vụ Bản là một huyện tơng đối nhỏ của tỉnh Nam Định gồm 18 xã với
19 trờng THCS, có nền kinh tế nông nghiệp là chủ yếu. Mặc dù mức thu nhập
bình quân đầu ngời còn rất khiêm tốn so với cả tỉnh nhng phong trào xã hội hoá
giáo dục đã và đang phát triển rất mạnh mẽ cả ở bề rộng lẫn chiều sâu. Nhiều
năm liền, ngành GD-ĐT huyện Vụ Bản đợc UBND tỉnh Nam Định tặng cờ
Thi đua xuất sắc vì có những thành tích nổi bật về chất lợng giáo viên giỏi, học
sinh giỏi các cấp và chất lợng giáo dục toàn diện. Để có đợc thành tích rực rỡ ấy
phải kể đến công lao to lớn của các cấp lãnh đạo chính quyền, các ban ngành
đoàn thể trong toàn huyện, các cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong các
nhà trờng trong đó có cán bộ quản lý các trờng THCS đặc biệt là các hiệu trởng
và các phó hiệu trởng.
Hiệu trởng các trờng THCS là ngời chịu trách nhiệm quản lý các hoạt