MỤC LỤC

1|Page


A.

LỜI NÓI ĐẦU

Trong nhiều năm trở lại đây, vấn đề môi trường trở thành một vấn đề
được quan tâm hàng đầu và không những là vẫn đề của một quốc gia mà trở
thành vấn đề chung của cả nhân loại. Môi trường ngày càng có chiều hướng biến
đổi phức tạp và có chiều hướng xấu đi. Chất lượng không khí, nguồn nước, tài
nguyên, hệ sinh thái. nhiều nơi ở mức báo động. Ô nhiễm môi trường và áp lực
với thiên nhiên đang diễn ra hàng ngày và ở nhiều nơi. Vấn đề ô nhiễm môi
trường sống, sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên, quá trình thay đổi khí
hậu toàn cầu đang là những thách thức đối với quá trình phát triển kinh tế bền
vững. Trước những nguy cơ đó, hội nghị Liên Hợp Quốc về môi trường và phát
triển đã được tổ chức tại Jio de Janeiro-Braxin tháng 6/1992 và Hội nghị thượng
đỉnh Thế Giới về phát triển bền vững tại Joharnesburg – Nam Phi tháng 8/2002;
gần đây nhất là Hội nghị thế giới về khí hậu - Copenhagen diễn ra tại Đan Mạch
từ ngày 7 đến 18/12/2009 và nhiều Điều ước quốc tế song phương, đa phương
về bảo vệ môi trường đã được ký kết. Việt Nam đã tham gia một số Điều ước
như: Công ước về bảo vệ di sản văn hóa và tự nhiên của thế giới, 1972
(19/10/1987); Công ước về thông báo sớm sự cố hạn nhân (IAEA), 1985
(30/10/1987); Công ước về các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế
đặc biệt như là nơi cư trú của loài chim nước (RAMSAR), 1971 (20/9/1989);
Công ước khung về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc (UNFCCC), 1992
(16/11/1994); Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), 1982.
Tại Việt Nam, vấn đề này cũng đã, đang và sẽ là vấn đề được quan tâm
hàng đầu. Việc bảo vệ nguồn nước, không khí và tài nguyên được đẩy mạnh.



B.

NỘI DUNG
ILý luận chung
1. Khái niệm môi trường các các biện pháp xủ phạt vi phạm hành chính
trong lĩnh vực môi trường
1.1. Khái niệm môi trường và vai trò của môi trường trong cuộc sống
a. Khái niệm môi trường
Môi trường là một tổ hợp các yếu tố tự nhiên và xã hội bao quanh bên
ngoài của một hệ thống nào đó. Chúng tác động lên hệ thống này và xác định xu
hướng và tình trạng tồn tại của nó. Môi trường có thể coi là một tập hợp, trong
đó hệ thống đang xem xét là một tập hợp con. Môi trường của một hệ thống
đang xem xét cần phải có tính tương tác với hệ thống đó.
Một định nghĩa rõ ràng hơn như: Môi trường là tập hợp tất cả các yếu tố
tự nhiên và xã hội bao quanh con người, ảnh hưởng tới con người và tác động
đến các hoạt động sống của con người như: không khí, nước, độ ẩm, sinh vật, xã
hội loài người và các thể chế.
Nói chung, môi trường của một khách thể bao gồm các vật chất, điều kiện
hoàn cảnh, các đối tượng khác hay các điều kiện nào đó mà chúng bao quanh
khách thể này hay các hoạt động của khách thể diễn ra trong chúng.
b. Vai trò của môi trường

Môi trường là không gian sống của con người và sinh vật. Trong quá trình
tồn tại và phát triển con người cần có các nhu cầu tối thiểu về không khí, độ ẩm,
nước, nhà ở... cũng như các hoạt động vui chơi giải trí khác. Tất cả các nhu cầu
này đều do môi trường cung cấp. Tuy nhiên khả năng cung cấp các nhu cầu đó
của con người là có giới hạn và phụ thuộc vào trình độ phát triển của từng quốc
gia và ở từng thời kì.

biện pháp pháp luật nhằm đấu tranh chống vi phạm pháp luật, bảo vệ môi
trường. Xử phạt hành chính là công cụ cưỡng chế nhà nước có tác dụng to lớn
trong phòng chống vi phạm hành chính để bảo vệ trật tự quản lý Nhà nước trong
lĩnh vực môi trường. Tính cưỡng chế thể hiện ở chỗ hoạt động áp dụng các biện
pháp xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường luôn được
các cơ quan hoặc cán bộ Nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của
pháp luật. Chỉ có cơ quan hoặc cán bộ Nhà nước được Nhà nước trao quyền xử
phạt hành chính về bảo vệ môi trường mới có quyền áp dụng các biện pháp xử
phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Các chủ thể được sử
dụng quyền lực Nhà nước, có quyền lựa chọn các biện pháp xử phạt vi phạm
hành chính phù hợp mang tính trừng phạt , giáo dục; trực tiếp tác động đến tinh
thần hay vật chất; buộc các đối tượng bị xử phạt phải gánh chịu những tổn hại
về tài sản hoặc bị hạn chế một số quyền.
Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
được xác định trong chế tài của quy phạm pháp luật và được áp dụng khi có vi
phạm hành chính về môi trường. Vi phạm hành chính nói chung và vi phạm
hành chính về môi trường nói riêng cũng như mọi vi phạm pháp luật khác đều là
các hành ci nguy hiểm cho xã hội, nó trực tiếp xâm hại đến những quan hệ xã
hội được pháp luật bảo vệ, ảnh hưởng không nhỏ đến quyền lợi của các tổ chức,
cá nhân. Đấu tranh với vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường được thực
hiện bằng nhiều biện pháp khác nhau: tổ chức – chính trị, giáo dục, công nghệ,
kinh tế, pháp lý.
Cưỡng chế nhà nước bao gồm nhiều nhóm biện pháp cướng chế khác
nhau, như: nhóm các biện pháp cưỡng chế mang tính trừng phạt được xác định
trong chế tài pháp luật; nhóm các biện pháp cưỡng chế nhằm ngăn chặn, phòng
ngừa vi phạm pháp luật; nhóm các biện pháp cưỡng chế nhà nước được áp dụng
5|Page


vì mục đích đảm bảo lợi ích cộng đồng hoặc vì lợi ích quốc gia...Các biện pháp

luật về moi trường. Các biện pháp này mang tính giáo dục cũng đồng thời mang
tính trừng phạt của nhà nước đối với chủ thể vi phạm pháp luật về môi trường
mà chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự. Sự trừng phạt biểu hiện ở
việc buộc các chủ thể vi phạm phải gánh chịu những hậu quả bất lợi về vật chất
và tinh thần.
Pháp luật về các biện pháp xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi
trường cần đảm bảo tính phù hợp giữa tính răng đe giáo dục với tính trừng phạt
mới có thể phát huy được hiệu quả. Tính trừng phạt trong các biện pháp xử phạt
vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường sẽ phụ thuộc vào mức độ ảnh
hưởng tiêu cực của hành vi vi phạm hành chính đối với môi trường.
Các biện pháp xử phạt, mức phạt được pháp luật dự liệu. Các biện pháp này sẽ
được áp dụng trong thực tiễn tùy thuộc vào chất, mức độ vi phạm, các tình tiết
giảm nhẹ, tăng nặng và nhân thân của đối tượng vi phạm.
Cùng một hành vi vi phạm pháp luật nhưng đối với mỗi trường hợp cụ thể
lại có tính chất, nên thiệt hại hay nguy cơ gây thiệt hại cho môi trường có sự
khác nhau. Do đó, các biện pháp xử phạt được lựa chọn để áp dụng đối với mỗi
trường hợp cụ thể là khác nhau. Ngoài ra, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và
nhân thân của người vi phạm cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn các
biện pháp xử phạt để áp dụng.
Đối tượng áp dụng là tổ chức và cá nhân
6|Page


-

-

-

-

trường thường gây thiệt hại hoặc có nguy cơ gây thiệt hại rất lớn đối với xã hội,
Nhà nước hay cá chủ thể khác; và khi vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi
trường, các chủ thể thường thu được lợi nhuận lớn. Vì vậy, để xử phạt có hiệu
quả,, các nhà làm luật thường đưa ra mức phạt nghiêm khắc hơn trong các lĩnh
vực khác.
Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường được áp
dụng theo trình tự phức tạp.
Về nguyên tắc, thủ tục áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính
trong lĩnh vực bảo vệ môi trường cũng giống trong các lĩnh vực khác. Tuy
nhiên, vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường thường phức tạp hơn, để
chưng minh một hành vi là vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường thì
các cơ quan có thẩm quyền phải tiến hành nhiều công đoạn như: xét nghiệm các
7|Page


thành phần môi trường, so sánh với tiêu chuẩn cho phép, xin ý kiến các chuyên
gia...
3. Cơ sở áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh
vực môi trường
3.1.
Cơ sở pháp lí
Việc đưa ra các tiêu chuẩn để định hướng hành vi khai thác và sử dụng
môi trường có ý nghĩa quan trọng; tuy nhiên không phải trong mọi tình huống
các tiêu chuẩn này đều được các chủ thể tuân thủ và chấp hành. Sự vi phạm xảy
ra thường xuyên hơn đối với các yếu tố môi trường mà ở đó hiện diện mâu thuẫn
giữa nhu cầu bức bách của cuộc sống và yêu cầu bảo vệ môi trường. Đó là lí do
ra đời quy định pháp luật về các biện pháp xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh
vực môi trường. Để thực hiện được vai trò của mình, pháp luật về các biện pháp
xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường phải đáp ứng những điều
kiện nhất định về nội dung:

Cơ sở thực tiễn
Lĩnh vực môi trường luôn là lĩnh vực được xã hội quan tâm. Để bảo vệ
hiệu quả môi trường, các chủ thể thiết lập với nhau nhiều mối quan hệ nhằm
thực hiện mục tiêu này. Đây là những quan hệ giữa Nhà nước với chủ thể khác
mà hoạt động của họ liên quan đến quá trình tác động vào môi trường như: khai
thác khoáng sản, sinh vật biển, thải các chất thải rắn, chất thải độc hại ra môi
trường,...
Trong quá trình thực hiện quyền và nghĩa vụ pháp lý trong từng quan hệ
cụ thể, không ít các trường hợp các chủ thể của quan hệ pháp luật hành chính về
môi trường đã thực hiện điều pháp luật ngăn cấm. Những vi phạm đó đá và đang
xảy ra phổ biến, phức tạp và trong nhiều trường hợp không thể dễ dàng nhận
biết được. Đó có thể là việc xả rác bừa bãi, xả nước thải không đúng nới quy
định của hộ gia đình; hay việc xử dụng hóa chất để đánh bắt của ngư dân;
nghiêm trọng hơn nữa là hành vi xử thải, khí bụi của các nhà máy, các khu công
nghiệp ra môi trường... Tất cả hành vi đó điều gây ra hậu quả xấu, ảnh hưởng
đến lợi ích của các thành viên và lợi ích chung của toàn xã hội.
Vì những vấn đề thực tiễn trên, việc áp dụng biện pháp xử lý vi phạm
hành chính trong lĩnh vực môi trường là hết sức cần thiết. Nhằm đảm bảo lợi ích
cho cả cộng đồng, cho toàn xã hội.
3.2.

9|Page


II-

Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi
trường

Khung chế tài mới nhất của nước ta hiện nay được quy định cụ thể tại

sản phẩmcủa loài động vật hoang dã, giống vật nuôi thuộc Danh mục Loài nguy
cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; hành vi vi phạm các quy định về quản lý cơ
sở bảo tồn đa dạng sinh học, hành vi vi phạm các quy định về hoạt động dịch vụ
quan trắc môi trường; hành vi không cử đại diện có thẩm quyền theo quy định
của pháp luật tham gia buổi công bố quyết định thanh tra về bảo vệ môi trường
hoặc không cử đại diện có thẩm quyền làm việc với đoàn thanh tra, kiểm tra về
bảo vệ môi trường…
10 | P a g e


2. Về hình thức, mức xử phạt

Hình thức xử phạt chính là cảnh cáo và phạt tiền nhưng theo nghị định
117/2009/NĐ-CP mức phạt tối đa đối với cá nhân, tổ chức vi phạm là 500 triệu
đồng. Với nghị định 179/2013/NĐ-CP mức phạt cao hơn rất nhiều. Đối với cá
nhân mức phạt tối da là 1 tỷ đồng, đối với tổ chức mức phạt tối đa là 2 tỷ đồng.
Ngoài ra còn hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động từ 1 đến 24 tháng.
Bên cạnh đó, nghị định 179/2013/NĐ-CP có quy định về việc khắc phục
hậu quả vi phạm với điểm mới là buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do
thực hiện vi phạm hành chính gây ra và buộc chi trả kinh phí trưng cầu giám
định, đo đạc và phân tích mẫu môi trường trong trường hợp có vi phạm về xả
chất thải vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường hoặc gây ô nhiễm môi trường theo
định mức, đơn giá hiện hành đối với các vi phạm gây ra theo quy định.
3. Về thẩm quyền xử phạt

Về lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi
trường, theo nghị định 117/2009/2013, chỉ những người có thẩm quyền xử phạt
đang thi hành nhiệm vụ khi phát hiện có vi phạm mới được lập biên bản. Tuy
nhiên quy định mới tại nghị định 179/2013/NĐ-CP, các cán bộ, công chức, viên
chức, công an xã, phường, thị trấn, chiến sỹ công an nhân dân đang thi hành

Việt Nam cũng đang ngày càng xuống cấp nghiêm trọng. Các vụ việc nổi bật
như việc xả thải ra sông Thị Vải của công ty Vedan; hay gần đây nhất là việc
công ty Fomosa xả thải ra biển Hà Tĩnh, tuy chưa có kết luận chính thức và cụ
thể từ các cơ quan chức năng nhưng có thể thấy việc làm này đã làm ảnh ưởng
nặng nề đến môi trường. Tác động xấu đến nhiều lĩnh vực khác, đặc biệt là về
kinh tế.
Nhìn chung, môi trường nước ta đang tiếp tục bị ô nhiễm và suy thoái
ngày càng nghiêm trọng. Việc thực hiện những quy định của pháp luật về bảo vệ
môi trường chưa thật sự nghiêm, có lúc còn buông lỏng. Một trong những
nguyên nhân cơ bản của tồn tại này là Bộ máy quản lý nhà nước ta còn nhiều bất
cập, cơ cấu tổ chức cũng như nhiệm vụ, quyền hạn không phù hợp với điều kiện
phát triển hiện tại.
Trong điều kiện đất nước ta hiện nay, quản lý nhà nước về bảo vệ môi
trường không chỉ mang nội dung hành chính mà còn mang nội dung chính trị,
kinh tế, văn hóa xã hội... Nhiệm vụ bảo vệ môi trương phải là nhiệm vụ của toàn
dân, Nhà nước là người tổ chức thực hiện có hiệu quả. Một trong những điều
kiện quan trọng để bảo vệ môi trường có hiệu quả là Nhà nước cần phải có một
hệ thống pháp luật thống nhất, đầy đủ, hoàn chỉnh và hợp lý, phải có sự liên hệ
chặt chẽ và thống nhất của cơ quan quản lý Nhà nước về môi trường từ Trung
ương đến địa phương. Để có thể phát huy hết khả năng và vai trò của cơ quan,
đơn vị mình trong việc bảo vệ môi trường. Các quyền và trách nhiệm quản lý
nhà nước về bảo vệ môi trường phải rõ ràng, mạch lạc. Chế độ thưởng phạt phait
hết sức nghiêm chỉnh.
Trong quá trình tìm hiểu đề tài, do một số điều kiện khách quan nên bài
viết không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Mong được sự quan tâm, góp
ý của quý thầy cô.
12 | P a g e


13 | P a g e