ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

LÊ NGỌC BẢO

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ,
XÁC ĐỊNH TYPE VI RÚT GÂY BỆNH LỞ MỒM
LONG MÓNG Ở TRÂU, BÒ TẠI 3 HUYỆN THỌ
XUÂN, THƯỜNG XUÂN, LANG CHÁNH TỈNH
THANH HÓA VÀ BIỆN PHÁP KHỐNG CHẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÚ Y

THÁI NGUYÊN – 2015


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

LÊ NGỌC BẢO

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ,
XÁC ĐỊNH TYPE VI RÚT GÂY BỆNH LỞ MỒM
LONG MÓNG Ở TRÂU, BÒ TẠI 3 HUYỆN THỌ
XUÂN, THƯỜNG XUÂN, LANG CHÁNH TỈNH
THANH HÓA VÀ BIỆN PHÁP KHỐNG CHẾ
Ngành: Thú y
Mã số: 60 64 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÚ Y
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS ĐẶNG XUÂN BÌNH

Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi
thực hiện đề tài.
Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo Trung tâm Chẩn đoán Thú y
Vùng 3 (Vinh), Cục thú y Trung ương, Ban lãnh đạo Chi cục Thú y tỉnh Thanh Hóa,
Ban lãnh đạo Trạm thú y huyện Thọ Xuân, Thường Xuân và Lang Chánh đã tạo
điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Tôi xin cảm ơn gia đình và những người thân, các cán bộ, đồng nghiệp luôn
luôn động viên giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này.

Thái Nguyên, ngày 20 tháng 8 năm 2015
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Ngọc Bảo


iii

MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Đặt vấn đề ...............................................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu................................................................................................3
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.................................................................................3
Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ......................................................................4
1.1. Lịch sử bệnh .........................................................................................................4
1.1.1. Bệnh LMLM trên thế giới .................................................................................6
1.1.2. Bệnh LMLM ở Việt Nam................................................................................11
1.2. Vi rút LMLM .....................................................................................................17
1.2.1. Hình thái và cấu trúc .......................................................................................18
1.2.2. Đặc tính di truyền, cấu trúc gen, kháng nguyên..............................................18

Thường Xuân, Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2012 – 2014 ...........38
2.2.2. Xác định sự lưu hành type vi rút LMLM gây bệnh tại huyện Lang Chánh, tỉnh
Thanh Hóa năm 2014 .....................................................................................38
2.2.3. Xác định hiệu giá kháng thể ở trâu, bò và tình hình tiêm phòng LMLM tại 3
huyện Thọ Xuân, Thường Xuân và Lang Chánh tỉnh Thanh Hóa .................38
2.2.4. Nguyên nhân và đề xuất biện pháp khống chế bệnh LMLM ở gia súc (trâu,
bò, lợn) ...........................................................................................................38
2.3. Vật liệu nghiên cứu ............................................................................................38
2.3.1. Mẫu bệnh phẩm ...............................................................................................38
2.3.2. Tài liệu, số liệu ................................................................................................39
2.3.3. Sinh phẩm và Kit xét nghiệm ..........................................................................39
2.3.4. Thiết bị và dụng cụ thí nghiệm .......................................................................39
2.4. Phương pháp nghiên cứu....................................................................................40
2.4.1. Phương pháp lấy mẫu máu ..............................................................................40
2.4.2. Phương pháp lấy mẫu biểu mô ........................................................................40
2.4.3. Phương pháp 3ABC - ELISA phát hiện kháng thể nhiễm tự nhiên ................40
2.4.4. Thiết kế thí nghiệm xác định tình hình nhiễm vi rút tự nhiên ........................41
2.4.5. Phương pháp xử lý số liệu ...............................................................................42
Chương 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .............................................................43
3.1. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh LMLM tại huyên Thọ Xuân, Thường
Xuân, Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2012 – 2014 ..............................43


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung
thực, lần đầu tiên được triển khai nghiên cứu đồng thời tại 3 huyện Thọ Xuân,
Thường Xuân, Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa và chưa hề được sử dụng để bảo vệ
một học vị nào.

Chánh năm 2014..........................................................................................50
Bảng 3.8: Tỷ lệ dương tính huyết thanh học 3ABC ở trâu, bò tại 3 huyện Thọ Xuân,
Thường Xuân, Lang Chánh tỉnh Thanh Hóa năm 2014 ..............................51
Bảng 3.9: Tổng hợp kết quả tiêm phòng vắc xin LMLM cho đàn trâu, bò, lợn trên
địa bàn tỉnh Thanh Hóa năm 2015 ..............................................................52
Bảng 3.10: Kết quả tiêm phòng vắc xin LMLM cho đàn trâu, bò, lợn trên địa bàn 3
huyện Thọ Xuân, Thường Xuân, Lang Chánh năm 2015 ...........................53
Bảng 3.11: Kết quả khảo sát hiệu giá kháng thể ở trâu, bò tại 3 huyện Thọ Xuân,
Thường Xuân và Lang Chánh sau tiêm phòng vắc xin LMLM lần 1 .........55
Bảng 3.12: Kết quả khảo sát hiệu giá kháng thể ở trâu, bò tại 3 huyện Thọ Xuân,
Thường Xuân và Lang Chánh sau tiêm phòng vắc xin LMLM lần 2 .........56


vii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

AND:

Acid Deoxyribonucleic

ARN:

Acid ribonucleic

ELISA:

Enzyme Linked Immunosorbent Assay

FMD:

DANH MỤC CÁC HÌNH
Trang
Hình 1.1. Bản đồ dịch tễ bệnh LMLM trên thế giới năm 2009 (Nguồn: Báo cáo tổng
kết năm - Cục Thú y giai đoạn 2010 – 2014) [3] .....................................10
Hình 1.2. Cấu trúc virion vi rút LMLM (Grubman, M. J. & Baxt, B, 2004) [38] ....17
Hình 1.3. Sơ đồ hệ gen của vi rút LMLM (Grubman, M. J. & Baxt, B, 2004) [38]. 19


1

MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề
Bệnh lở mồm long móng (LMLM) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây
lan rất nhanh, rất mạnh gây thiệt hại nặng nề đối với động vật dễ nhiễm thuộc loài
móng guốc chẵn như: Trâu, bò, dê, lợn… Bệnh đã được tổ chức Dịch tễ thế giới
(OIE) xếp đầu bảng A (bảng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm của động vật) và bắt
buộc các nước thành viên phải khai báo.
Bệnh do vi rút LMLM thuộc họ Picornaviridae, giống Aphthovirus gây ra,
có 2 đặc tính đặc biệt liên quan đến dịch tễ học, đó là tính đa type và tính dễ biến
đổi kháng nguyên. Các type vi rút tuy gây ra các triệu chứng giống nhau, nhưng lại
không gây miễn dịch chéo với nhau. Bệnh LMLM là một bệnh của xã hội, bởi vì nó
ảnh hưởng đến lợi ích chung của cộng đồng nhiều hơn là riêng lẻ từng hộ chăn nuôi.
Bệnh có thể lây lan trong phạm vi một nước hoặc nhiều nước và trở thành đại dịch.
Trong những năm gần đây, sự phát triển kinh tế thị trường đã thúc đẩy quá
trình giao lưu, buôn bán động vật và sản phẩm động vật giữa các tỉnh trong nước và
với nước ngoài như Trung Quốc, Lào, Campuchia… từ đó bệnh LMLM ở trâu, bò
càng diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng lớn đến kinh tế - xã hội ở nước ta.
Trên thực tế, việc khống chế và thanh toán bệnh LMLM đã gặp không ít khó
khăn, từ việc kiểm dịch vận chuyển cho đến chăn nuôi thiếu quy hoạch, trâu bò thả
rông… Tiêm phòng vắc xin được xác định là giải pháp quan trọng, tuy nhiên việc

lan ra diện rộng. Trước tình hình trên Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có
Công điện số 15/CĐ-BNN-TY ngày 24 tháng 10 năm 2013 về tăng cường công tác
phòng, chống dịch bệnh LMLM gia súc.
Trong đợt dịch 2013, đã phát hiện gia súc bị bệnh lở mồm long móng typ A
tại các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Trị và Quảng Nam. Trước đó, năm 2007 đã phát hiện vi
rút lở mồm long móng type Asia1 tại tỉnh Quảng Trị. Như vậy, hiện nay đã tìm thấy
có 3 type vi rút lở mồm long móng đang lưu hành tại Việt Nam đó là: typ O, A,
Asia1 trong đó type O là typ gây bệnh chủ yếu, bao gồm typ O Panasia gây bệnh ở
các tỉnh Nam bộ, type O Myanmar 98 đang lưu hành ở các tỉnh phía Bắc và miền
Trung, Tây Nguyên.
Xuất phát từ tính cấp thiết của thực tiễn, chúng tôi đã triển khai đề tài:
“Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ, xác định type vi rút gây bệnh lở mồm long
móng ở trâu, bò tại 3 huyện Thọ Xuân, Thường Xuân, Lang Chánh tỉnh Thanh
Hóa và biện pháp khống chế”.


3

2. Mục tiêu nghiên cứu
- Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh LMLM ở 3 huyện Thọ Xuân,
Thường Xuân và Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa.
- Nghiên cứu sự lưu hành của type vi rút LMLM tại 3 huyện Thọ Xuân,
Thường Xuân, Lang Chánh và khảo sát đáp ứng miễn dịch ở trâu, bò sau khi tiêm
vắc xin LMLM làm cơ sở đề xuất sử dụng vắc xin phù hợp, góp phần nâng cao hiệu
quả phòng chống bệnh LMLM cho gia súc tại địa phương.
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
- Cung cấp tư liệu về đặc điểm dịch tễ và xác định type vi rút gây bệnh
LMLM trên đàn trâu, bò tại 3 huyện Thọ Xuân, Thường Xuân, Lang Chánh, tỉnh
Thanh Hóa.
- Các kết quả điều tra, nghiên cứu tại 3 huyện Thọ Xuân, Thường Xuân,

được tính chất truyền nhiễm của bệnh.
Từ lúc xuất hiện bệnh đến năm 1897, các tài liệu ghi chép lại chủ yếu quan
tâm đến mô tả triệu chứng (Merial Ltd. Pibright, 2003) [20]. Những nghiên cứu về
vi rút học và dịch tễ học khởi đầu từ năm 1897, được quan tâm và phát triển trong
giai đoạn tiếp theo; năm 1897, Loeffler và Frosch đã phân lập được vi rút gây bệnh ;
năm 1920 Waldmann và Pape đã chứng minh được tính cảm thụ của chuột lang đối
với vi rút ; năm 1922, Valleé và Carré tìm thấy tính đa dạng của huyết thanh miễn
dịch chống vi rút (type O và type A) ; năm 1926, Waldmann và Trauwein tìm ra vi
rút type C (Nguyễn Vĩnh Phước, 1978) [22].


ii

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình, quý
báu của nhiều cá nhân và tập thể tạo điều kiện cho tôi hoàn thành bản luận văn này.
Trước hết tôi xin bày tỏ sự cảm ơn trân trọng nhất tới giảng viên hướng dẫn
khoa học PGS. TS. Đặng Xuân Bình người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo tôi
trong suốt thời gian tôi thực hiện đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự góp ý của các thầy cô giáo khoa Chăn nuôi
Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi
thực hiện đề tài.
Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo Trung tâm Chẩn đoán Thú y
Vùng 3 (Vinh), Cục thú y Trung ương, Ban lãnh đạo Chi cục Thú y tỉnh Thanh Hóa,
Ban lãnh đạo Trạm thú y huyện Thọ Xuân, Thường Xuân và Lang Chánh đã tạo
điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Tôi xin cảm ơn gia đình và những người thân, các cán bộ, đồng nghiệp luôn
luôn động viên giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này.


ở 2 nước này. Tại các nước còn lại của châu lục này, bệnh LMLM đều do vi rút
thuộc 3 type SAT gây ra (Lê Minh Chí, 1996)[6].
Năm 1989, theo thông báo của OIE, dịch LMLM đã xảy ra ở 53 nước ở khắp
các châu lục: Á, Âu, Phi và Nam Mỹ. Cho đến nay, một số quốc gia đã đạt được
thành quả tốt trong việc khống chế và thanh toán bệnh, như các nước thuộc khối
cộng đồng Châu Âu, Bắc Mỹ, Argentina, Indonesia và gần đây là Cộng hòa Séc.
Tuy nhiên dịch LMLM vẫn là nguy cơ của nhiều Quốc gia, uy hiếp nghiêm trọng
nền chăn nuôi và thương mại quốc tế (Lê Minh Chí, 1996)[6].


7

Những năm 1990, ở Châu Âu, các nước báo dịch gồm Italia, Bulgari, Nga và
Hy Lạp. Năm 1993 có 55 ổ dịch xảy ra ở Italia, ổ dịch đơn lẻ xảy ra ở Bulgari, Nga.
Giữa năm 1994, một ổ dịch xảy ra ở Hy Lạp trên đảo Lesbos và Thrace gần biên
giới với Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 1996 có 2 ổ dịch ở Thổ nhĩ Kỳ và 1 ở Hy Lạp. Năm
1997, chỉ có Georgia và Armenia là có bệnh. Trong năm 1998 (Công ty Merial Ltd ,
2003) [7], một chủng type A mới được phát hiện tại Iran năm 1996 đã lan đến Thổ
Nhĩ Kỳ sát Istanbul, dịch kéo dài đến cuối năm 1998.
Ở Châu Phi, vào thập niên 90, vi rút LMLM type O lưu hành rộng rãi ở Tây
Phi, Gambia, Senegal, Uganda, Tanzania Malawi và Kenia. Năm 1999 ổ dịch
LMLM type O bắt nguồn từ Mali (Tây Phi) theo đường vận chuyển bò xuyên qua
Sahara lan đến Algeria, Marocco và Tunisia. Vi rút LMLM type SAT 2 lưu hành ở
Uganda, Zambia và Kenia; SAT 1 được xác định ở Kenia (Kitching, R. P. &
Alexandersen, S, 2002) [40].
Ở Châu Á, dịch LMLM do vi rút type O và Asia 1 xảy ra ở Pakistan và
Myanmar; type O và A tại Nepal, Buhtan; type A ở Thái Lan. Tại Malaysia không
công bố dịch từ năm 1998 nhưng trong thực tế 2 type vi rút O và Asia 1 vẫn lưu
hành tại bán đảo Malay này (không gửi bệnh phẩm đến WRL). Hai ổ dịch địa
phương tại Đài loan và Philippines (đảo Luzon) đều do vi rút type O gây ra. Tại

hủy gia súc bệnh, dập dịch tổng thiệt hại do dịch gây ra lên đến trên 14 tỷ đô la
Mỹ. Sau đó, dịch xảy ra ở một loạt các nước Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Phi và
Châu Á. Tính đến tháng 7/2001 có trên 20 nước xảy ra dịch LMLM Nguyễn
Quang Hưng, 2011) [15].
Năm 2004, không có ổ dịch LMLM nào được báo cáo chính thức trong các
nước được OIE công nhận là không có bệnh (không tiêm phòng). Tuy nhiên dịch lẻ
tẻ tại vùng giám sát quanh vùng an toàn dịch (Nam Phi) và những vùng gần đây
không xảy ra bệnh (Nga, Mông Cổ, Peru, Brazil và Colombia). Dịch bệnh cũng xảy
ra tại các nước Trung Đông, châu Á, châu Phi và Nam Mỹ, nơi bệnh LMLM đã
từng xảy ra. Có 48 nước báo cáo dịch LMLM trong năm 2004 với các type vi rút
gây bệnh khác nhau theo vùng địa lý.
Từ năm 2000 - 2004 có 23 nước ở châu Á và châu Phi gửi mẫu đến WRL.
Kết quả type O vẫn là type phổ biến nhất; các type A, SAT 1 và SAT 2 có trình tự
nucleotide (di truyền) biến đổi nhiều so với các chủng trước đây cùng serotype.
Tại Đông Nam Á và vùng Viễn Đông, dịch bệnh do vi rút type O được ghi
nhận ở Hồng Kông và tất cả các quốc gia thành viên SEAFMD, ngoại trừ Indonesia


9

là nước không có bệnh LMLM. Type A được tìm thấy ở Malaysia, Thái Lan, Lào
và Việt Nam (2004). Các chủng vi rút type O phân lập được đều thuộc topotype ME
- SA và Cathay. Các vi rút phân lập từ Hồng Kông và Philippines nằm trong
topotype Cathay nhưng lại thuộc dòng phụ khác. Vi rút nhận được từ Việt Nam
thuộc topotype Cathay hoặc ME - SA (chủng Pan- Asia). Vi rút type A ở Việt Nam
thuộc topotype Asia, có quan hệ rất gần với các chủng gây dịch bệnh ở Thái Lan
năm 2003, 2004 (OIE Manual, 2000) [42].
Trong năm 2005 bệnh LMLM đã xảy ra ở Brazil (serotype O), Colombia
(serotype A), ở Nga (serotype Asia 1); ở Trung Quốc (serotype Asia 1), Hồng Kông
(serotype Asia 1), Mông Cổ (serotype Asia 1), ở Botswana (seroytpe SAT 2),

1.1.1. Bệnh LMLM trên thế giới .................................................................................6
1.1.2. Bệnh LMLM ở Việt Nam................................................................................11
1.2. Vi rút LMLM .....................................................................................................17
1.2.1. Hình thái và cấu trúc .......................................................................................18
1.2.2. Đặc tính di truyền, cấu trúc gen, kháng nguyên..............................................18
1.2.3. Đặc tính kháng nguyên....................................................................................20
1.3. Đặc điểm dịch tễ học vủa vi rút LMLM ............................................................21
1.3.1. Nguồn dịch ......................................................................................................21
1.3.2. Động vật cảm thụ ............................................................................................22
1.3.3. Đường xâm nhập .............................................................................................22
1.3.4. Cơ chế sinh bệnh .............................................................................................23
1.3.5. Chất chứa vi rút ...............................................................................................24
1.3.6. Con đường và phương thức truyền lây ...........................................................25
1.3.7. Lứa tuổi mắc bệnh ...........................................................................................26
1.3.8. Tỷ lệ ốm và chết ..............................................................................................26
1.4. Đáp ứng miễn dịch trong bệnh LMLM ..............................................................26
1.5. Triệu chứng và bệnh tích ở trâu, bò mắc bệnh ...................................................28
1.5.1. Triệu chứng .....................................................................................................28
1.5.2. Bệnh tích .........................................................................................................29
1.6. Chẩn đoán...........................................................................................................30
1.6.1. Chẩn đoán lâm sàng ........................................................................................30
1.6.2. Chẩn đoán phòng thí nghiệm ..........................................................................31


11

1.1.2. Bệnh LMLM ở Việt Nam
Ở Việt Nam, bệnh được phát hiện đầu tiên vào năm 1898 tại Nha Trang và
sau đó dịch đã xảy ra ở các tỉnh Trung và Nam Bộ (trong thời gian này bệnh cũng
được phát hiện ở cả Lào, Campuchia và Thái Lan (Cục Thú y, 2011) [9].

Từ năm 1975, tình hình dịch LMLM được ghi nhận đầy đủ hơn. Năm 1975,
dịch LMLM xảy ra liên tiếp ở 17 tỉnh phía Nam từ Quảng nam - Đà Nẵng trở vào
các tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Từ năm 1976 - 1983, theo số liệu của Cục Thú y, đã có 98 ổ dịch ở các tỉnh
phía Nam làm 26.648 trâu, bò và 2.919 lợn bị bệnh. Riêng trong năm 1983, các ổ
dịch từ trâu, bò đã lan sang một trại lợn công nghiệp ở huyện Thống Nhất tỉnh Đồng
Nai làm hơn 2.200 con lợn bị mắc bệnh [9].
Trong những năm cuối thập kỷ 80, một số tỉnh phía Nam như An Giang, Tây
Ninh, Sông Bé, Đồng Tháp thường xuyên bị dịch LMLM do lây lan từ Campuchia
sang. Năm 1989 riêng tỉnh Đồng Nai có 3 huyện là Long An, Long Thành và Mộc
Xuyên bị dịch kéo dài từ tháng 5 đến giữa tháng 10 làm 3.514 trâu, bò bị bệnh [9].
Năm 1990, dịch cũng xuất hiện ở 4 huyện thuộc tỉnh Thuận Hải làm hơn
7.500 trâu, bò bị bệnh. Dịch cũng xảy ra ở huyện Lộc Ninh tỉnh Sông Bé làm 100
trâu, bò bị ốm không cày kéo được (Cục Thú y, 2011) [9].
Năm 1992, dịch phát tại Quảng Bình, Quảng Trị, Hà Tĩnh và những năm sau
đó, bệnh có mặt ở cả 3 miền của đất nước.
Năm 1993, dịch đã lan rộng ra trên địa bàn 122 xã của 18 huyện thuộc 8
tỉnh bao gồm Quảng Ninh, Hải Phòng, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa
Thiên - Huế, Bình Thuận và Bà Rịa - Vũng Tàu với tổng 32.260 trâu, bò và
1.612 lợn bị bệnh.
Năm 1995 là năm dịch phát ra nhiều tỉnh trong cả nước (107 huyện của 26
tỉnh thành với tổng 236.000 trâu, bò và 11.021 lợn bị bệnh, tác động đến hầu hết các
tỉnh Nam Bộ đặc biệt là Đồng Bằng Sông Cửu Long. Dịch phát ra đầu tiên tại thị xã
Sa Đéc của tỉnh Đồng Tháp (20/4/1995), chỉ trong một thời gian rất ngắn, bệnh dịch
đã lan rộng ra 10 huyện trong tổng số 11 huyện của tỉnh, làm cho 5.135 trâu, bò và
lợn bị bệnh. Theo đường buôn bán, vận chuyển lợn bệnh của các tư thương, dịch đã
lan sang các huyện, thị trong tỉnh và sau đó lan sang các tỉnh lân cận như Vĩnh Long
(24/4/1995), An Giang (28/4/1995), Cần Thơ (20/11/1994) rồi lan ra khắp các tỉnh
Đồng bằng Sông Cứu Long đến Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đồng Nai, Bà
Rịa - Vũng tàu.

Campuchia.
Năm 2005, số tỉnh có dịch LMLM là 37 tỉnh, với 408 xã của 160 huyện. Số
gia súc mắc bệnh là: 28.241 trâu, bò, 3.976 lợn và 81 dê, trong đó có 3 tỉnh do vi rút
LMLM serotype A, 13 tỉnh do vi rút LMLM serotype O, 3 tỉnh do cả 2 vi rút


14

LMLM serotype O và A, 2 tỉnh do vi rút LMLM serotype Asia 1 (Lào Cai và
Khánh Hòa vào tháng 10/2005) (Báo cáo tổng kết – Cục thú y, 2014) [3].
Năm 2006, dịch LMLM trên trâu bò đã xảy ra tại 1410 xã của 283 huyện
thuộc 47 tỉnh, số gia súc mắc bệnh là 114.015 con. Dịch LMLM trên lợn cũng xảy
ra ở 516 xã của 191 huyện thuộc 54 tỉnh làm 44.450 lợn mắc bệnh. Trong đó type
Asia 1 có ở Hà Giang, Yên Bái, Tuyên Quang, Cao Bằng và Thái Bình (phát hiện
bằng kít 3 ABC và giám định bằng phương pháp RT -PCR) với tổng số 9.271 trâu
bò và 12.461 lợn bị bệnh. Trong năm 2006 cả nước đã xử lý tiêu hủy 4.906 trâu, bò,
31.087 lợn.
Năm 2007 có 37 tỉnh có dịch, trong đó có 294 xã, 225 huyện thuộc 25 tỉnh
dịch xảy ra trên trâu bò và 172 xã, 71 huyện thuộc 26 tỉnh có dịch LMLM trên lợn
với tổng số 11.355 trâu, bò và 12.386 lợn mắc bệnh. Số phải xử lý tiêu hủy và chết
là 3.765 trâu, bò và 11.122 lợn. Type vi rút lưu hành chủ yếu type O, type A chỉ có
ở Phú Yên và type Asia 1 có ở Quảng Trị và Thanh Hóa.
Năm 2011, dịch có giảm so với các năm trước, có 122 xã của 43 huyện thuộc
14 tỉnh có dịch làm 2.408 trâu, bò và 67 lợn mắc bệnh. Số chết, tiêu hủy là 218 trâu,
bò và 39 lợn. type O vẫn là type vi rút xuất hiện nhiều nhất trong các ổ dịch. Tháng
12/2008 phát hiện type A tại Nghệ An.
Năm 2008, dịch đã xảy ra ở 229 xã thuộc 87 huyện của 27 tỉnh, thành phố
với tổng số 7.861 con trâu, bò mắc bệnh, 432 con phải tiêu hủy. Trên lợn dịch xảy
ra ở 35 xã thuộc 23 huyện của 16 tỉnh, thành phố với tổng số 499 lợn mắc bệnh, 429
con phải tiêu hủy.

2.3.3. Sinh phẩm và Kit xét nghiệm ..........................................................................39
2.3.4. Thiết bị và dụng cụ thí nghiệm .......................................................................39
2.4. Phương pháp nghiên cứu....................................................................................40
2.4.1. Phương pháp lấy mẫu máu ..............................................................................40
2.4.2. Phương pháp lấy mẫu biểu mô ........................................................................40
2.4.3. Phương pháp 3ABC - ELISA phát hiện kháng thể nhiễm tự nhiên ................40
2.4.4. Thiết kế thí nghiệm xác định tình hình nhiễm vi rút tự nhiên ........................41
2.4.5. Phương pháp xử lý số liệu ...............................................................................42
Chương 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .............................................................43
3.1. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh LMLM tại huyên Thọ Xuân, Thường
Xuân, Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2012 – 2014 ..............................43