trƯờNG ĐạI HọC KINH Tế QUốC DÂN


võ phạm xuân lâm

tổ chức thực thi ch ơng trình xây dựng
nông thôn mới của chính quyền xã đắk nia,
thị xã gia nghĩa - tỉnh đắk nông
Chuyên ngành: quản lý kinh tế và chính sách

Ngời hớng dẫn khoa học:

PGS.TS. ĐOàN THị THU Hà

Hà Nội - 2015


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn "Tổ chức thực thi Chương trình xây dựng
nông thôn mới của Chính quyền xã Đắk Nia thuộc thị xã Gia Nghĩa, tỉnh Đắk
Nông" là công trình nghiên cứu của riêng tôi và tôi xin chịu trách nhiệm về lời
cam đoan này.
Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa
được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Mọi thông tin trích dẫn trong luận
văn đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Đắk Nông, ngày

tháng 11 năm 2015

Tác giả luận văn

TỔ CHỨC THỰC THI CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU Q.............................................6
UỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI..............................................................6
CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ.........................................................................................6
CHƯƠNG 2.........................................................................................................................32
PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHƯƠNG TRÌNH MỤC
TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA CHÍNH QUYỀN XÃ
ĐẮK NIA.............................................................................................................................32
CHƯƠNG 3.........................................................................................................................68
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU
QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA CHÍNH QUYỀN XÃ ĐẮK
NIA ĐẾN NĂM 2020.........................................................................................................68
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..........................................................................83
PHỤ LỤC..............................................................................................................................1


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BCH

Ban Chấp hành

GTVT

Giao thông vận tải

GDP

Tổng sản phẩm quốc nội

HĐH



DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ
BẢNG:
Bảng 2.1:

Kết quả thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới của xã Đắk
Nia, giai đoạn 2011-2014...................Error: Reference source not found

Bảng 2.2.

Kế hoạch vốn thực hiện việc đầu tư xây dựng nông thôn mới xã Đắk
Nia giai đoạn 2011-2015 và đến 2020.........Error: Reference source not
found

Bảng 2.3.

Tổng hợp kết quả tập huấn triển khai Chương trình xây dựng nông
thôn mới xã Đắk Nia giai đoạn 2011-2014........Error: Reference source
not found

Bảng 2.4.

Kết quả huy động vốn cho Chương trình xây dựng nông thôn mới xã
Đắk Nia giai đoạn 2011-2014............Error: Reference source not found

Bảng 2.5.

Một số mô hình tiêu biểu sản xuất trên địa bàn xã Đắk Nia được hỗ
trợ để mở rộng, phát triển sản xuất giai đoạn 2011-20014.............Error:
Reference source not found

NIA ĐẾN NĂM 2020.........................................................................................................68
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..........................................................................83
PHỤ LỤC..............................................................................................................................1


trƯờNG ĐạI HọC KINH Tế QUốC DÂN


võ phạm xuân lâm

tổ chức thực thi ch ơng trình xây dựng
nông thôn mới của chính quyền xã đắk nia,
thị xã gia nghĩa - tỉnh đắk nông
Chuyên ngành: quản lý kinh tế và chính sách

Ngời hớng dẫn khoa học:

PGS.TS. ĐOàN THị THU Hà

Hà Nội - 2015


i

TÓM TẮT LUẬN VĂN
Thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới của Chính phủ, xã Đắk Nia
thuộc thị xã Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông đã xây dựng, thành lập bộ máy thực thi, đề
án xây dựng nông thôn mới, triển khai thực hiện nhiều văn bản của chương trình
mục tiêu quốc gia về nông thôn mới với những giải pháp nhằm mục tiêu đạt xã nông
thôn mới vào năm 2020. Tuy vậy, sau hơn 3 năm thực hiện, đời sống của nhân dân

luận văn gồm 3 chương. Bao gồm:
Chương 1. Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn tổ chức thực thi chương
trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của chính quyền cấp xã.
Chương 2. Phân tích thực trạng tổ chức thực thi Chương trình xây dựng nông
thôn mới của chính quyền xã Đắk Nia.
Chương 3. Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi Chương trình xây dựng nông
thôn mới của chính quyền xã Đắk Nia đến năm 2020

Trong chương 1: Tác giả nêu cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn
tổ chức thực thi chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới
của chính quyền cấp xã, bao gồm:
- Khái niệm xây dựng nông thôn mới: Theo Quyết định số 491/QĐ-TTg và
Quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ thì xây dựng nông thôn mới
là xây dựng nông thôn đạt 19 tiêu chí của Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.
- Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới: Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn
mới là căn cứ để các địa phương triển khai, thực hiện việc xây dựng, phát triển nông
thôn mới, đồng thời là cơ sở để đánh giá, công nhận xã, huyện, tỉnh đạt tiêu chuẩn
nông thôn mới.
Xã nông thôn mới: Là xã đáp ứng được 19 tiêu chí trong Bộ tiêu chí quốc gia
về nông thôn mới.
Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới là bao gồm các chính sách,
các thủ tục, các nguyên tắc và các nguồn lực cần thiết có thể huy động nhằm thực
hiện các mục tiêu toàn diện: xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn
từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và hình thức tổ chức sản xuất hợp lý; xã hội nông
thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo
vệ; an ninh trật tự được giữ vững. Mục tiêu của Chương trình: Đáp ứng được 19
tiêu chí trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.


iii

năng, nhiệm vụ chương trình đề ra. Bộ máy thực thi thường xuyên được củng cố
kiện toàn, ban hành và thường xuyên bổ sung quy chế hoạt động.


iv

+ Các kế hoạch được triển khai rộng rãi, bố trí và lồng ghép các chương trình
hỗ trợ của tỉnh, thị xã nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng nông thôn mới..
+ Công tác đào tạo, tập huấn được quan tâm, vị chuyển giao tiến bộ kỹ thuật,
giống mới, khoa học công nghệ được đẩy mạnh.
+ Việc kiểm tra, giám sát được quan tâm thực hiện; đã có những kiến nghị sửa
đổi, bổ sung các nội dung, cơ chế thực hiện, hỗ trợ chương trình phù hợp với điều
kiện của xã.
• Điểm yếu
+ Công tác Quy hoạch và xây dựng Đề án quy hoạch thực hiện còn chậm.
Việc ban hành một số văn bản hướng dẫn của cấp trên còn thiếu và chậm so với kế
hoạch thực hiện.
+ Công tác tuyên truyền, vận động thực hiện Chương trình xây dựng nông
thôn mới cho người dân vẫn còn nhiều hạn chế, hình thức chưa phong phú.
+ Kinh nghiệm trong công tác quản lý, điều hành của Ban phát triển xã và các
ban phát triển thôn bon trong xây dựng nông thôn mới còn ít
Nguyên nhân của những điểm yếu.
+ Nhiều nội dung của Chương trình còn những điểm chưa sát với thực tế, chưa
hợp lý nên khi thực hiện còn bộc lộ nhiều khó khăn, bất cập.
+ Cán bộ phụ trách xây dựng nông thôn mới là kiêm nhiệm, kiến thức về xây
dựng nông thôn mới còn bị hạn chế; các ban ngành, đoàn thể và cán bộ thôn, bon
vẫn còn có tư tưởng ngại khó, thiếu quyết tâm trong việc thực hiện chương trình.
+ Sự ủng hộ về vật chất và tinh thần, niềm tin của đại đa số người dân trong xã
chưa cao.
+ Sự quyết tâm của lãnh đạo Thị xã chưa cao, chưa thật sự quyết liệt, sát sao

trong xây dựng nông thôn phù hợp để hoàn thành các tiêu chí.
Hoàn thiện chỉ đạo thực thi Chương trình xây dựng nông thôn mới
Công tác tuyên truyền, vận động luôn phải thường xuyên được đổi mới với
nhiều hình thức phong phú và đa dạng. Tập trung truyền thông đến người dân bằng
hình thức người dân được tiếp cận cụ thể nội dung các tiêu chí.
Thực hiện quản lý đầu tư xây dựng theo quy hoạch.
Phân bổ, đầu tư các nguồn vốn phù hợp, có trọng điểm. Phát huy hiệu quả các
nguồn vốn đầu tư.
Tăng cường các dịch vụ hỗ trợ cho phát triển sản xuất cho người dân, cho đào
tạo lao động nông thôn.
Hoàn thiện kiểm soát sự thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây
dựng nông thôn mới


vi

Nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện Chương trình
mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.
Thực hiện tốt việc công khai, minh bạch theo quy chế dân chủ ở cơ sở.
Kịp thời phát hiện, nắm bắt các tồn tại, vướng mắc để điều chỉnh hoặc có kiến
nghị cấp thẩm quyền điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn xây dựng nông thôn mới
tại xã.
- Kiến nghị các điều kiện để thực hiện giải pháp
Đối với chính quyền thị xã Gia Nghĩa: cân đối phân bổ các nguồn vốn cho xã
Đắk Nia để thực hiện những tiêu chí gần đạt. Tăng cường công tác thu hút các
doanh nghiệp đầu tư vào xã Đắk Nia.
Đối với UBND tỉnh Đắk Nông: Chọn xã Đắk Nia là xã điểm của thị xã Gia
Nghĩa. Bổ sung cho xã một biên chế chuyên trách công tác xây dựng nông thôn. Ban
hành một số chính sách hỗ trợ trong xây dựng các công trình cho cộng đồng.
Đối với các cơ quan Trung ương: Đối với các xã có cán bộ là đồng bào dân tộc


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nông nghiệp, nông dân, nông thôn ở Việt Nam có vị trí chiến lược trong sự
nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở và lực
lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị,
đảm bảo an ninh, quốc phòng; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc và bảo vệ
môi trường sinh thái của đất nước.
Từ khi tiến hành công cuộc đổi mới đến nay, nông nghiệp, nông dân, nông
thôn của nước ta đã đạt được những thành tựu khá toàn diện và to lớn: Nông nghiệp
tiếp tục phát triển với tốc độ khá cao theo hướng sản xuất hàng hoá, nâng cao năng
suất, chất lượng và hiệu quả; đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia; đời
sống kinh tế - xã hội ở nông thôn có nhiều thay đổi và tiến bộ rõ rệt.
Tuy nhiên, những thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế
và chưa đồng đều giữa các vùng. Nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, tốc độ
tăng trưởng có xu hướng giảm dần, sức cạnh tranh thấp, chưa phát huy tốt nguồn
lực cho phát triển sản xuất; nghiên cứu, chuyển giao khoa học - công nghệ và đào
tạo nguồn nhân lực còn hạn chế. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông
thôn còn thấp, tỉ lệ hộ nghèo cao, nhất là vùng đồng bào dân tộc, vùng sâu, vùng xa,
phát sinh nhiều vấn đề xã hội bức xúc.
Để giải quyết những vấn đề này, chính phủ đã triển khai chương trình xây dựng
nông thôn mới giai đoạn 2011 – 2015, định hướng đến năm 2020 với 19 bộ tiêu chí.
Tỉnh Đắk Nông là một tỉnh biên giới được tái thành lập từ 01/01/2004, qua
hơn 10 năm hình thành và phát triển, nền kinh tế phát triển nhanh trên các lĩnh vực
theo hướng tích cực phát huy tiềm năng lợi thế của tỉnh, đã tạo ra bước đột phá
quan trọng. Tuy nhiên, quy mô nền kinh tế còn nhỏ, chất lượng thấp, kết cấu hạ
tầng kinh tế - xã hội còn thấp kém; thiếu sự gắn kết chặt chẽ giữa nông nghiệp với
công nghiệp, thương mại- dịch vụ trong quá trình phát triển, chuyển đổi cơ cấu cây

Đắk Nông – một tính mới được thành lập hơn 10 năm. Do đó hiện chưa có nhiều
nghiên cứu sâu về tổ chức thực thi chương trình nông thôn mới của chính quyền các
cấp trên địa bàn tỉnh Đắk Nông. Một số đề tài viết về vấn đề này như:
- Luận văn thạc sĩ: “Một số giải pháp góp phần thúc đẩy quá trình thực hiện
chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông”
của tác giả Hoàng Xuân Thành- bảo vệ năm 2013, trường Đại học Lâm nghiệp.


3

Trong nghiên cứu trên tác giả đã đề cập đến một số nội dung về triển khai thực
hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Đắk R’Lấp và phân tích các nhân
tố ảnh hưởng đến kết quả thực hiện chương trình. Đề tài đi sâu vào phân tích các nhân
tố ảnh hưởng đến thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới để từ đó đề xuất một
số giải pháp góp phần đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình xây dựng
nông thôn mới trên địa bàn huyện ĐắkR’Lấp - tỉnh Đắk Nông.
- Luận văn thạc sĩ: “Giải pháp đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới trên địa bàn
huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam” của tác giả Nguyễn Văn Đoàn – bảo vệ năm 2014,
Học viện Chính trị khu vực I. Trong nghiên cứu này tác giả đánh giá thực trạng mô
hình nông thôn mới và quá trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Kim Bảng thời gian
qua, phân tích nguyên nhân; đề xuất định hướng và các giải pháp chủ yếu đẩy mạnh
quá trình xây dựng nông thôn mới ở địa phương trong những năm tới.
- Luận văn thạc sĩ: "Tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia về xây
dựng nông thôn mới của chính quyền huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam" của tác giả
Trương Tuyết Nhung – bảo vệ năm 2013, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Nội
dung luận văn nghiên cứu, phân tích thực trạng tổ chức thực thi Chương trình mục
tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của chính quyền huyện Lý Nhân và đề
xuất giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia về xây
dựng nông thôn mới của chính quyền huyện Lý Nhân đến năm 2020. Đề tài đi sâu
phân tích tổ chức thực thi chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn

thực thi thành công
chương trình XD nông
thôn mới của chính
quyền cấp xã
- Có chương trình hợp lý
- Cam kết và quyết tâm
của lãnh đạo cấp tỉnh,
cấp huyện
- Bộ máy hành chính của
xã vững mạnh
- Sự ủng hộ của người
dân và các đối tượng có
liên quan

Quá trình tổ chức thực
thi Chương trình nông
thôn mới của chính
quyền cấp xã

- Chuẩn bị triển khai
chương trình

Mục tiêu:
Xã đạt được các
tiêu chí trong Bộ
tiêu chí quốc gia
về nông thôn mới

- Chỉ đạo thực hiện
chương trình

thi Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của xã Đắk Nia.
- Bước 5: Đề xuất các giải pháp và kiến nghị hoàn thiện tổ chức thực thi
Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của xã Đắk Nia nhằm
đạt được các mục tiêu của chương trình đề ra.
6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn gồm 3 chương:
- Chương 1. Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn tổ chức thực thi chương
trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của chính quyền cấp xã.
- Chương 2. Phân tích thực trạng tổ chức thực thi Chương trình xây dựng
nông thôn mới của chính quyền xã Đắk Nia.
- Chương 3. Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi Chương trình xây dựng
nông thôn mới của chính quyền xã Đắk Nia đến năm 2020.


6

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN
TỔ CHỨC THỰC THI CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU Q
UỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ
1.1. Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới
1.1.1. Nông thôn mới
Nông thôn là phần lãnh thổ được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban
nhân dân xã.
Theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW của Trung ương, nông thôn mới là
khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu
kinh tế và hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh
công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội
nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái

(1) Có được kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội hiện đại;
(2) Cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp
với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch;
(3) Xã hội nông thôn dân chủ, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được
nâng cao;
(4) Đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao;
(5) Môi trường sinh thái được bảo vệ;
(6) Hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được
tăng cường.

1.1.3. Nội dung của chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới
Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới bao gồm 11
nhóm nội dung như sau:
(1) Quy hoạch xây dựng nông thôn mới
• Mục tiêu: Đạt tiêu chí số 01 (Quy hoạch và thực hiện quy hoạch) trong Bộ
tiêu chí quốc gia về nông thôn mới
• Nội dung:
- Quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiết yếu cho phát triển sản xuất nông
nghiệp hàng hóa, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ


8

- Quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội – môi trường; phát triển các
khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư hiện có trên địa bàn xã
(2) Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội
• Mục tiêu: Đạt tiêu chí số 2 (Giao thông), 3 (Thủy lợi), 4 (Điện), 5 (Trường
học), 6 (Cơ sở vật chất văn hóa), 7 (Chợ nông thôn), 8 (Bưu điện), 9 (Nhà ở dân cư)
trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới
• Nội dung:

- Bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống, phát triển ngành nghề theo
thế mạnh của địa phương.
- Đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn, thúc đẩy đưa công nghiệp
vào nông thôn, giải quyết việc làm, chuyển dịch nhanh cơ cấu lao động nông thôn.
(4) Giảm nghèo và an sinh xã hội
• Mục tiêu: Đạt tiêu chí số 11 (Hộ nghèo) trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông
thôn mới.
• Nội dung:
- Thực hiện có hiệu quả chương trình giảm nghèo nhanh và bền vững theo
Nghị quyết 30a của Chính phủ.
- Tiếp tục triển khai chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo.
- Thực hiện an sinh xã hội.
(5) Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở
nông thôn
• Mục tiêu: Đạt tiêu chí số 13 (Hình thức tổ chức sản xuất) trong Bộ tiêu chí
quốc gia về nông thôn mới
• Nội dung:
- Phát triển kinh tế hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại.
- Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ.
- Thúc đẩy liên kết kinh tế giữa các loại hình kinh tế ở nông thôn.
(6) Phát triển giáo dục - đào tạo.
• Mục tiêu: Đạt tiêu chí số 5 (Trường học), 14 (Giáo dục) trong Bộ tiêu chí
quốc gia về nông thôn mới. Đến năm 2015 có 45% số xã đạt chuẩn, đến 2020 có
80% số xã đạt chuẩn.
• Nội dung: Tiếp tục thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục và
đào tạo


10


yêu cầu xây dựng nông thôn mới.