TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

Lê Anh Đức

ĐẦU TƢ THEO HÌNH THỨC ĐỐI TÁC CÔNG TƢ
TRONG XÂY DỰNG KẾT CẤU HẠ TẦNG
GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ TẠI NGHỆ AN
Chuyên ngành

: Quản lý kinh tế và Chính sách

Mã số

: CH 190172

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS. TS. Nguyễn Thị Ngọc Huyền

Hà Nội, năm 2012


ii

TÓM TẮT LUẬN VĂN
1. Tính cấp thiết của đề tài
Kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ có một vai trò đặc biệt quan trọng , tuy
nhiên hiện nay khó khăn lớn nhất đối với ngành GTVT là ngân sách nhà nước hạn
chế, không đủ để đầu tư các dự án, hầu hết các nguồn vốn đều ngày càng ít và cạn
kiệt dần.
Giải pháp cho vấn đề này, cùng với việc huy động ở mức cao nguồn vốn đầu

công - tư trong xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ tại Tỉnh Nghệ An.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng: các nội dung liên quan đến hợp tác công tư trong xây dựng kết
cấu hạ tầng giao thông đường bộ tại Tỉnh Nghệ An.
- Phạm vi:
+ Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu, khảo sát triển vọng áp dụng
hình thức đầu tư theo mô hình đối tác công – tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao
thông đường bộ tại Tỉnh Nghệ An.
+ Về không gian nghiên cứu : địa bàn Tỉnh Nghệ An.
+ Về thời gian: Thời điểm nghiên cứu và đánh giá là năm 2012 và các giải
pháp đưa ra ứng dụng đến năm 2015.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Để thực hiện các mục tiêu của đề tài, quá trình nghiên cứu được thực hiện
theo các bước sau:
Bước 1: Nghiên cứu mô hình lý thuyết về hình thức đối tác công tư ( PPP)
trong đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ.
Bước 2: Thiết kế phiếu điều tra.
Bước 3: Tiến hành khảo sát, phát phiếu và thu thập phiếu điều tra.
Bước 4: Phân tích số liệu.
6. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3
chương:
- Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý về hình thức đối tác công tư ( PPP)
trong đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ.
- Chương 2 : Khảo sát triển vọng đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng
kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ tại Nghệ An.
- Chương 3: Giải pháp nhằm áp dụng hình thức PPP trong xây dựng kết cấu
hạ tầng giao thông đường bộ tại Nghệ An.



Thứ nhất, nhượng quyền khai thác (Franchise) là hình thức mà theo đó cơ sở
hạ tầng được nhà nước xây dựng và sở hữu nhưng giao cho tư nhân vận hành và
khai thác.
Thứ hai, mô hình thiết kế - xây dựng - tài trợ - vận hành DBFO (DesignBuild - Finance - Operate), khu vực tư nhân sẽ đứng ra xây dựng, tài trợ và vận
hành công trình nhưng nó vẫn thuộc sở hữu nhà nước.


v

Thứ ba, xây dựng - vận hành - chuyển giao BOT(Build - Operate - Transfer)
là mô hình mà ở đó công ty thực hiện dự án sẽ đứng ra xây dựng và vận hành công
trình trong một thời gian nhất định sau đó chuyển giao toàn bộ cho nhà nước
Thứ tư, mô hình BTO(xây dựng - chuyển giao - vận hành), quyền sở hữu cơ
sở hạ tầng được chuyển giao ngay cho nhà nước sau khi xây dựng xong nhưng công
ty thực hiện dự án vẫn giữ quyền khai thác công trình.
Thứ năm, là phương thức xây dựng - sở hữu - vận hành BOO (Build - Own Operate). Ở mô hình này, công ty thực hiện dự án sẽ đứng ra xây dựng công trình,
sở hữu và vận hành nó.
1.2.3. Mục tiêu phát triển PPP trong đầu tư xây dựng KCHT GTĐB
- Mục tiêu chính của việc thu hút đầu tư theo hình thức PPP là nhằm huy
động tối đa nguồn vốn của chủ đầu tư tư nhân và nguồn vốn vay từ thị trường tài
chính thương mại của nhà đầu tư, nâng cao hiệu quả đầu tư công, giảm nợ công,
huy động được trên thị trường vốn các nguồn khác nhau cho đầu tư cơ sở hạ tầng.
Mục tiêu lớn nhất của chương trình PPP là tạo lập thị trường, thu hút một cách có
hiệu quả đầu tư của khu vực tư nhân trong các dự án kết cấu hạ tầng, đóng góp tích
cực cho sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
- Nâng cao năng lực cạnh tranh cho Việt Nam, giảm chi phí giao dịch cho
doanh nghiệp, tăng cường khả năng tiếp cận thị trường và cơ hội đầu tư.
- Thông qua mô hình PPP, thu hút không chỉ nguồn vốn mà còn là trình độ
công nghệ, kinh nghiệm quản lý tiên tiến, hiệu quả của khu vực tư nhân đóng góp
cho phát triển cơ cấu hạ tầng, dịch vụ công.

này đều có bộ phận chuyên trách, bộ phận giám sát PPP. Các dự án PPP được xem
xét và chấp thuận khi có các giá trị bổ sung cao từ các dự thầu so với giải pháp
thông thường
CHƢƠNG 2: KHẢO SÁT TRIỂN VỌNG ĐẦU TƢ THEO HÌNH THỨC PPP
TRONG XÂY DỰNG KẾT CẤU HẠ TẦNG GTĐB TẠI NGHỆ AN
2.1. Kết cấu hạ tầng giao thông đƣờng bộ tại Nghệ An
- Mạng lưới đường bộ tại Nghệ An: Nghệ An là tỉnh nằm ở Bắc Trung bộ,
địa bàn Nghệ An hội tụ đủ các vùng: miền núi, trung du, đồng bằng, ven biển; có hệ
thống giao thông đầy đủ tạo thành mạng lưới giao thông rất thuận tiện; là vị trí
trung tâm và đầu mối giao thông khu vực của Bắc Trung bộ, có cửa khẩu Nậm Cắn,
Thanh Thuỷ, Thông Thụ, Cao Vều nối liền Việt Nam với nước Cộng hoà dân chủ
nhân dân Lào và Đông Bắc Thái Lan.
- Quy hoạch mạng lưới đường bộ tại Nghệ An đến 2020, tầm nhìn đến 2030:
được thực hiện theo các Quyết định của Ủy ban nhân dân Tỉnh Nghệ An về phê duyệt
quy hoạch tổng thể phát triển GTVT Tỉnh Nghệ An đến năm 2020 và Quyết định về
Đề án phát triển kết cấu hạ tầng giao thông tỉnh Nghệ An giai đoạn 2012 – 2015.
Từng bước thực hiện theo Quyết định số 1327/QĐ-TTg ngày 24/8/2009 của
Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "Quy hoạch phát triển giao thông vận tải đường bộ
Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030".
- Nhu cầu đầu tư cho xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ Nghệ


vii

An giai đoạn 2011-2020: Theo quy hoạch tổng thể phát triển GTVT Tỉnh Nghệ An
đến năm 2020, nhu cầu vốn cho xây dựng kết cấu giao thông đường bộ Nghệ An từ
2011 đến 2020 là 43.477,00 tỷ đồng, theo Đề án phát triển kết cấu hạ tầng giao
thông tỉnh Nghệ An giai đoạn 2012 - 2015 do Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An ban
hành, nhu cầu vốn cho xây dựng kết cấu giao thông Nghệ An từ 2012 đến 2020 là
31.205 tỷ đồng.

viii

2.2.2. Thực trạng đầu tư theo PPP trong xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông
đường bộ tại Nghệ An
Đến thời điểm hiện nay, chưa có Dự án xây dựng kết cấu giao thông đường
bộ nào được đầu tư theo hình thức PPP trên địa bàn Tỉnh Nghệ An.
- Nguyên nhân khách quan:
+ Mô hình đầu tư theo hình thức PPP vẫn còn quá mới mẻ, kinh tế Nghệ An
chưa có sự phát triển sôi động nên nhu cầu vận tải chưa thật sự cao.
+ Nền kinh tế khó khăn tạo nên khó khăn rất lớn về nguồn vốn cho các công
ty tư nhân; mặt khác trên địa bàn Tỉnh chưa có các công ty tư nhân đủ mạnh để đầu
tư vào PPP, nguồn thu ngân sách của Tỉnh trong các năm qua không đủ để chi.
- Nguyên nhân chủ quan:
+ Trong danh mục đầu tư các Dự án PPP ngành GTVT không có Dự án trên
địa bàn Nghệ An; mặt khác do Chính quyền địa phương chưa có hiểu biết đầy đủ về
mô hình PPP cũng như lợi ích do mô hình này mang lại nên đến nay chưa có một sự
nghiên cứu, một tổ chức tham mưu cũng như danh mục các Dự án kêu gọi đầu tư
PPP trên địa bàn Tỉnh Nghệ An.
+ Chính quyền địa phương chưa thực sự quan tâm và có hoạt động kêu gọi
đầu tư theo hình thức PPP vào dự án kết cấu GTĐB, chưa tổ chức phổ biến thông
tin về PPP cho các nhà đầu tư và nhân dân.
+ Hành lang pháp lý chưa rõ ràng, các luật thiếu thống nhất, thiếu các văn
bản hướng dẫn thực hiện khiến cho các nhà đầu tư tư nhân chưa thật sự yên tâm để
“vào cuộc”.
+ Thiếu các thông tin về tính khả thi của các dự án và mức độ chia sẻ rủi ro
trong quá trình hợp tác để các Nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định
2.3. Khảo sát triển vọng đầu tƣ theo PPP trong xây dựng kết cấu hạ tầng giao
thông đƣờng bộ tại Nghệ An
- Phương pháp khảo sát triển vọng đầu tư theo PPP trong xây dựng kết cấu
hạ tầng giao thông đường bộ tại Nghệ An: Khảo sát thông qua các mẫu phiếu điều

- Vai trò của khu vực tư nhân:
+ Các ý kiến đồng ý với nhận định về lợi ích của khu vực tư nhân khi tham
gia PPP lợi nhuận, cơ hội đầu tư, tăng cường năng lực và giảm rủi ro; các rủi ro của
tư nhân khi tham gia PPP là rủi ro về tài chính, rủi ro về pháp lý, rủi ro về con
người và công nghệ ; các khó khăn công ty gặp phải khi tham gia PPP là những yếu
kém trong quản lý nhà nước đối với PPP, khó khăn trong giải phóng mặt bằng, thiếu
nhà tài trợ
+ Qua khảo sát các ý kiến cho thấy các doanh nghiệp chưa nhận được sự hỗ
trợ của Nhà nước khi thực hiện dự án, mức phí dự án chưa đủ để bù đắp và các rủi


x

ro chưa được phân bổ hợp lý giữa Nhà nước và tư nhân.
+ Các ý kiến rất không đồng ý với ý kiến về các yếu kém của công ty khi
tham gia PPP nhất là ý kiến cho rằng năng lực quản lý và năng lực chuyên môn của
công ty yếu kém. Điều này có mâu thuẫn với đánh giá của các Cán bộ quản lý Nhà
nước khi cho rằng điểm yếu của khu vực tư nhân khi tham gia vào PPP là năng lực
tài chính, năng lực quan hệ, năng lực chuyên môn, năng lực quản lý. Điều này có
nghĩa là ở hai khu vực này chưa có sự hiểu biết lẫn nhau đầy đủ.
-

Vai trò của đối tượng thụ hưởng: Các đối tượng thụ hưởng đã biết đến khái

niệm về PPP qua cổng thông tin điện tử của Bộ GTVT, tuy nhiên vẫn chưa biết rõ
về các giai đoạn của dự án và các bên tham gia dự án. Các đối tượng thụ hưởng
đánh giá các dự án chưa đạt tiến độ, việc giải đáp thắc mắc chưa kịp thời và hợp lý,
mức phí thu chưa hợp lý.
- Các điều kiện để triển khai thành công PPP ở Nghệ An : Cần hoàn thiện
công tác xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển hạ tầng GTĐB , hoàn

- Các giải pháp từ phía khu vực tư nhân : Để Dự án PPP thành công, với vai
trò là nhân tố chính Nhà thầu tư nhân cần phải nâng cao năng lực các mặt từ đó
nâng cao năng lực cạnh tranh, qua đó việc quản lý quá trình thi công và vận hành
đạt hiệu quả cao hơn, cụ thể nâng cao năng lực chuyên môn, nâng cao năng lực tài
chính, nâng cao năng lực quan hệ và năng lực quản lý