LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu
của riêng tôi. Các số liệu, trích dẫn trong luận án là
trung thực và có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Đỗ Ngọc Hanh


MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU

Trang

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Chương 1
1.1
1.2
Chương 2

2.1
2.2
Chương 3
3.1
3.2
3.3

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ
CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

5
9
28
28
51

68
68
90
111
111
125
142
152
154
155
169


5
MỞ ĐẦU
1. Giới thiệu khái quát về luận án
Đề tài “Phát triển tư duy lý luận của đội ngũ chính trị viên Quân đội
nhân dân Việt Nam hiện nay” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của
tác giả, được thực hiện dưới sự hướng dẫn của tập thể các nhà khoa học, tư vấn

tiễn, tự lực, chủ động, sáng tạo và hiệu quả; có khả năng xử lý những vấn đề
phức tạp nảy sinh trong thực tiễn.
Đội ngũ chính trị viên là những người chủ trì về chính trị, trực tiếp tiến
hành công tác đảng, công tác chính trị ở phân đội; giữ vai trò chủ chốt trong
lãnh đạo, chỉ đạo việc xây dựng phân đội vững mạnh về chính trị, góp phần
quan trọng vào sự nghiệp xây dựng quân đội nhân dân cách mạng, chính quy,
tinh nhuệ, từng bước hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ
nghĩa. Nhiệm vụ đó đòi hỏi đội ngũ chính trị viên không những phải kiên định,
vững vàng, nhạy bén về chính trị, mà còn phải có tư duy lý luận khoa học, phát
hiện nhanh những yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn, đưa ra quyết định kịp thời,
chính xác, định hướng mọi hoạt động của đơn vị đạt chất lượng, hiệu quả cao.
Thực tiễn hơn 70 năm xây dựng quân đội, nhất là kết quả 10 năm thực
hiện Nghị quyết số 51 của Bộ Chính trị đã chỉ ra rằng, tư duy lý luận của đội
ngũ chính trị viên đã có bước phát triển, đội ngũ này ngày càng tiến bộ, trưởng
thành. Tuy nhiên, so với yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc
trong tình hình mới thì tư duy lý luận của một bộ phận chính trị viên còn có
những hạn chế, bất cập, cần khắc phục. Đó là sự thiếu hụt về hệ thống tri thức
khoa học; sự vận dụng lý luận vào thực tiễn và ứng xử chưa hiệu quả trước
những tình huống phức tạp về chính trị, quân sự, chưa đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi
của người chủ trì về chính trị ở phân đội. Ở một số đơn vị, việc bồi dưỡng, phát
triển tư duy lý luận của đội ngũ chính trị viên chưa được coi trọng đúng mức.
Nhận thức, trách nhiệm của một bộ phận cán bộ lãnh đạo, chỉ huy về sự cần
thiết phải phát triển tư duy lý luận của đội ngũ chính trị viên chưa đầy đủ, chưa
sâu sắc. Nội dung, hình thức, phương pháp, biện pháp phát triển tư duy lý luận
của đội ngũ chính trị viên chưa phù hợp; ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả


7
lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động công tác đảng, công tác chính trị ở các đơn vị và
mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ, chiến sĩ hiện nay.

Luận án được thực hiện trên cơ sở những quan điểm cơ bản của chủ
nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản
Việt Nam về công tác cán bộ, về vai trò của tư duy lý luận trong việc nâng
cao hiệu quả hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý.
Luận án sử dụng các tài liệu, số liệu điều tra, khảo sát qua tổng hợp,
thống kê, báo cáo tổng kết hằng năm của một số cơ quan, đơn vị.
Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy
vật lịch sử, luận án sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu như: phân
tích và tổng hợp, hệ thống và cấu trúc, lôgíc và lịch sử, phương pháp chuyên
gia, điều tra xã hội học…
6. Những đóng góp mới của luận án
Góp phần làm rõ quan niệm và đặc điểm phát triển tư duy lý luận của
đội ngũ chính trị viên Quân đội nhân dân Việt Nam.
Đề xuất các giải pháp cơ bản phát triển tư duy lý luận của đội ngũ
chính trị viên Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.
7. Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận án
Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần cung cấp luận cứ khoa học
cho việc phát triển tư duy lý luận của đội ngũ chính trị viên Quân đội nhân
dân Việt Nam hiện nay.
Luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng
dạy và học tập ở các học viện, nhà trường và các đơn vị trong toàn quân.
8. Kết cấu của đề tài luận án
Luận án gồm: Mở đầu, tổng quan về vấn đề nghiên cứu, 3 chương (7
tiết), kết luận, danh mục công trình khoa học của tác giả đã công bố có liên
quan đến đề tài luận án, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục.


9
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
PHÁT TRIỂN TƯ DUY LÝ LUẬN CỦA ĐỘI NGŨ CHÍNH TRỊ VIÊN

10
khoa học quân sự, triết học, đặc biệt là triết học mácxít - phương pháp luận
duy vật biện chứng có ý nghĩa rất quan trọng.
Theo các tác giả, nghiên cứu lý luận quân sự là một trong những lĩnh
vực rất phức tạp, nếu nghiên cứu chỉ giới hạn ở tư duy lôgíc trạng thái tĩnh thì
hoàn toàn không đủ mà cần phải hướng vào những nội dung cụ thể đang vận
động, thay đổi của chiến tranh. Trong nghiên cứu đòi hỏi phải nắm vững quá
trình, quy trình triển khai công trình, từ đó khẳng định lập trường, quan điểm
và phương pháp quan sát, phân tích vấn đề quân sự của tiền nhân và lấy đó
làm cơ sở để nâng cao chất lượng nghiên cứu của mình. Do đó, cần kết hợp sự
phát triển cách mạng quân sự thế giới với thực tiễn xây dựng quân đội, tạo ra
lý luận mới phù hợp với thực tiễn, yêu cầu đó đòi hỏi phải có phương pháp
nghiên cứu khoa học. Vì phương pháp khoa học là công cụ và phương tiện
của tư duy lý luận. Các tác giả khẳng định, lối thoát có tính khoa học và đem
lại hiệu quả trong nghiên cứu lý luận quân sự là phải nhằm thẳng vào sự
khác nhau của đối tượng nghiên cứu và mục đích nhận thức, sử dụng tổng
hợp các phương pháp khoa học, bao gồm phương pháp triết học mácxít, kết
hợp cả vĩ mô với cụ thể, định tính với định lượng, kết hợp sự phát triển của
lý luận quân sự với sự vận động, biến hoá của chiến tranh; từ đó chỉ đạo
chiến tranh một cách khoa học.
Nghiên cứu về tư duy lý luận trong công trình “Tư duy lý luận của
Đảng ta về đổi mới công tác giáo dục quốc phòng trong tình hình hiện nay”
[16], tác giả Nguyễn Bá Dương cho rằng: Sự phát triển tư duy lý luận về quốc
phòng của dân tộc ta dựa chắc trên nền tảng lý luận - thực tiễn và là kết quả
đúc kết kinh nghiệm của các cuộc chiến tranh giữ nước. Đồng thời, tác giả
quan niệm, “chính sự nghiệp quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, dựng nước và giữ
nước đã nâng tầm tư duy lý luận của dân tộc ta, hình thành và phát triển tư
duy lý luận về quốc phòng, quân sự, bảo vệ Tổ quốc để định hướng chính trị,
quân sự” [16, tr. 23]. Thông qua nhiều lần tổng kết lịch sử xây dựng, củng cố


trở thành một bộ phận, một yếu tố không thể thiếu của tư duy lý luận.


12
Tác giả Nguyễn Đình Trãi cho rằng: “Tư duy lý luận là quá trình phản
ánh hiện thực một cách gián tiếp mà ở đó chủ thể tư duy sử dụng ngôn ngữ và
các hình thức tư duy để phân tích, tổng hợp, khái quát các tài liệu cảm tính
nhằm phản ánh các thuộc tính, các mối liên hệ có tính bản chất, quy luật của
các sự vật, hiện tượng” [124, tr. 23]. Về thực chất, tác giả luận giải, tư duy lý
luận là hoạt động trí tuệ của con người theo các quy luật của nhận thức để
nắm được những thuộc tính và mối liên hệ cơ bản của sự vật, hiện tượng,
ngày càng hiểu sâu hơn bản chất của sự vật, hiện tượng, thấy được những
mâu thuẫn và chiều hướng phát triển khách quan của chúng. Do vậy, tư duy lý
luận là trình độ phát triển cao của năng lực tư duy con người.
Theo tác giả, tư duy lý luận có những đặc trưng cơ bản là: tư duy lôgíc
khoa học và sáng tạo; tư duy về phương pháp và phương pháp luận; có hai
mặt gắn liền với nhau là nội dung tư duy và phương pháp tư duy; gắn liền với
khả năng phê phán và tự phê phán…Với tư cách là một công cụ nhận thức
khoa học, tư duy lý luận có khả năng khám phá, tìm ra bản chất sự vật, hiện
tượng, quá trình của thế giới khách quan; nó có thể vạch ra tính quy luật còn
ẩn giấu đằng sau các sự vật, hiện tượng để nắm bắt và vận dụng theo nhu cầu
của con người. Tác giả kết luận: “Thực tế chứng tỏ rằng, tư duy lý luận ngày
càng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của các khoa học cũng như
thực tiễn xã hội” [124, tr. 25].
Nghiên cứu tư duy lý luận, tác giả Nguyễn Đức Quyền quan niệm:
“Tư duy lý luận phản ánh hiện thực khách quan bằng hệ thống khái niệm,
phạm trù, quy luật; vì thế, nó đem lại những hiểu biết sâu sắc về bản chất,
những quy luật vận động và phát triển của sự vật và hiện tượng khách quan”
[102, tr. 22]. Tư duy lý luận xét về bản chất, là quá trình sáng tạo lại hiện
thực khách quan dưới dạng tinh thần, theo con đường trừu tượng hóa, khái

chỉnh phản ánh bản chất, các quy luật hoạt động và phát triển của khách thể
nghiên cứu đang hoạt động sản sinh ra tri thức mới, có khả năng chỉ đạo
hoạt động thực tiễn” [98, tr. 47]. Theo tác giả, tư duy lý luận có những đặc
trưng cơ bản: thứ nhất là tính khoa học; thứ hai tính sáng tạo; thứ ba biết


14
sử dụng tự giác bộ công cụ của lý tính, như khái niệm, phạm trù, phán
đoán, suy lý, các lý thuyết khoa học và vận hành dưới dạng các phương
pháp, biện pháp cụ thể dựa trên các căn cứ khoa học; thứ tư gắn liền với
thực tiễn, chỉ đạo hoạt động thực tiễn.
Tác giả kết luận: Người có tư duy lý luận khoa học là người có ý thức
rèn luyện thường xuyên những phương pháp tư duy khoa học, có tính độc
lập, sáng tạo trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn.
Kết quả nghiên cứu của các công trình trên là cơ sở lý luận quan trọng
để tác giả luận án kế thừa, tiếp thu; trên cơ sở đó đưa ra quan niệm về tư duy
lý luận của đội ngũ chính trị viên Quân đội nhân dân Việt Nam theo cách
tiếp cận và luận giải của mình.
1.2. Nhóm công trình nghiên cứu về phát triển tư duy lý luận của
người cán bộ
Nghiên cứu về tầm quan trọng của phát triển tư duy lý luận đối với
người cán bộ trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta, tác giả Phạm Văn Nhuận
phân tích: “Sự nghiệp đổi mới ở nước ta đang đặt ra nhiều vấn đề mới, phát
triển tư duy lý luận khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh. Đổi mới, phát triển tư duy lý luận là mệnh lệnh của cuộc sống” [84].
Để phát triển tư duy lý luận, tác giả cho rằng: Đổi mới tư duy, tăng
cường tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, làm sáng tỏ những vấn đề mới
nảy sinh trong quá trình đổi mới, không ngừng phát triển lý luận, đề ra đường
lối và chủ trương, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước; kịp thời khắc phục mặt
lạc hậu, yếu kém của công tác nghiên cứu lý luận. Sự phát triển của tư duy lý

cứu ở Học viện Chính trị, các tác giả của công trình “Tích cực hóa tư duy khoa
học của đội ngũ cán bộ nghiên cứu ở Học viện Chính trị hiện nay” [142], cho
rằng: Tư duy khoa học của đội ngũ cán bộ nghiên cứu ở Học viện Chính trị là
loại hình tư duy lý luận, phản ánh có hệ thống tri thức khoa học xã hội và nhân
văn quân sự, phục vụ cho hoạt động giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học,
góp phần xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, xây dựng Học viện ngang


16
tầm nhiệm vụ. Tích cực hóa tư duy khoa học là tổng thể các hoạt động tự giác,
chủ động, sáng tạo của các chủ thể liên quan tới quá trình nhận thức lý tính, tư
duy khoa học có định hướng, mục đích rõ ràng, chương trình, kế hoạch, tổ chức
chặt chẽ, khơi dậy những tiềm năng, phẩm chất, năng lực, tạo ra những bước
chuyển biến căn bản về nội dung tri thức và phương pháp tư duy khoa học của
người nghiên cứu nhằm đạt chất lượng, hiệu quả cao.
Có thể nói, điểm tương đồng của các công trình trên đây là các tác giả đã
phân tích, luận giải, đánh giá một cách đúng đắn về vị trí, vai trò của tư duy lý
luận đối với sự phát triển của đất nước, xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn
dân. Hiện nay, thực tiễn công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đang
có những chuyển biến mạnh mẽ với những yêu cầu, nội dung mới thì vai trò của
việc phát triển tư duy lý luận, trong đó có phát triển tư duy lý luận của đội ngũ
chính trị viên Quân đội nhân dân Việt Nam có ý nghĩa rất quan trọng.
2. Nhóm công trình nghiên cứu về đội ngũ chính trị viên và phát triển tư
duy lý luận của đội ngũ chính trị viên Quân đội nhân dân Việt Nam
2.1. Nhóm công trình nghiên cứu về đội ngũ chính trị viên
Nghiên cứu về phẩm chất, năng lực, vị trí, vai trò của chính trị viên, tác
giả Phạm Đình Nhịn quan niệm: “Chính trị viên phải có phẩm chất và năng
lực toàn diện, cả đức và tài, nhưng trước hết phải có phẩm chất tinh thần, đạo
đức của người đảng viên cộng sản ưu tú, đặc biệt là sự kiên định, lòng trung
thành, ý chí, trách nhiệm và năng lực hiểu thấu đáo công việc, năng lực thực

trong từng đơn vị.
Tác giả Phùng Văn Thiết quan niệm: “Tư cách của chính trị viên có tầm
quan trọng và ảnh hưởng rất lớn đến bộ đội, bởi lẽ chính trị viên trước hết và
vô luận trong mọi giai đoạn lịch sử đều phải làm tròn trọng trách của người chủ
trì về công tác tuyên truyền, chủ trì về công tác đảng, công tác chính trị. Nói
cách khác, họ là người chủ trì về việc chuẩn bị lăng kính chính trị cho người
cầm súng, trang bị nhãn quan chính trị cho hoạt động quân sự” [114, tr. 75].
Tác giả luận giải, tư cách của người chính trị viên có ảnh hưởng rất
quan trọng đến bộ đội, nhưng nó không phải là sản phẩm tự nhiên của cơ chế


18
và càng không phải là giá trị vốn có của người chính trị viên. Trái lại, tư cách
của người chính trị viên chỉ được thể hiện, được hiện thực hóa bởi hoạt động
thực tiễn, được quyết định chất lượng hoàn thành nhiệm vụ của họ. Mặt khác,
cùng với sự lớn mạnh của quân đội, đội ngũ chính trị viên cũng có sự phát
triển tương ứng cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu. Tác giả cho rằng, nhiệm
vụ của người chính trị viên cũng là trọng trách của người chỉ huy. Tuy nhiên,
điều đó không phải lúc nào cũng được nhận thức và thực hiện một cách đầy
đủ, ngay cả khi thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn liền với chế độ chính
ủy, chính trị viên hiện nay.
Nghiên cứu vị trí, vai trò của chính trị viên, tác giả Nguyễn Minh Khải
quan niệm: Chính trị viên là người chủ trì về chính trị, chịu trách nhiệm về toàn
bộ hoạt động của đơn vị và trên tất cả các mặt công tác. Đối với bộ đội, chính trị
viên là người lãnh đạo, chỉ huy; là người anh, người chị và người bạn thân thiết.
Đối với nhân dân, chính trị viên phải làm tốt công tác dân vận, làm cho dân tin,
dân yêu bộ đội, giúp đỡ bộ đội, chấp hành đúng đường lối, chủ trương của
Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; giáo dục bộ đội chấp hành tốt
công tác dân vận, chăm lo xây dựng mối đoàn kết quân dân. Đối với quân địch,
chính trị viên phải làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, đấu tranh làm họ

Việt Nam; trong xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị; trong việc thực
hiện và nâng cao hiệu lực công tác đảng, công tác chính trị - nguyên tắc trong
xây dựng quân đội kiểu mới. Chính vị trí, vai trò của chính trị viên đã xác lập
trên nguyên tắc vị thế của họ trong quân đội, trong xã hội” [140].
Từ đó, các tác giả kết luận: Trong thời kỳ mới, trước tác động của những
biến đổi kinh tế - xã hội, trước yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc xã hội chủ nghĩa, yêu cầu xây dựng và nhiệm vụ của quân đội, đòi hỏi đội
ngũ cán bộ chính trị nói chung, chính trị viên nói riêng phải ra sức tu dưỡng,
rèn luyện về phẩm chất, năng lực, phương pháp, tác phong công tác để tiếp tục
khẳng định, phát huy vị thế của mình trong đơn vị, trong quân đội và trong toàn
xã hội. Đây là một yếu tố bảo đảm cho việc thực hiện chế độ một người chỉ huy


20
gắn với chế độ chính ủy, chính trị viên được thiết lập trên thực tế vững chắc,
vận hành nhuần nhuyễn, hiệu quả.
2.2. Nhóm công trình nghiên cứu về phát triển tư duy lý luận của đội
ngũ chính trị viên Quân đội nhân dân Việt Nam
Nghiên cứu vấn đề phát triển tư duy lý luận của học viên đào tạo chính
ủy, chính trị viên, trong bài viết “Phát triển tư duy lý luận của học viên đào
tạo chính ủy, chính trị viên”, tác giả Lê Hồng Quang quan niệm: “Tư duy lý
luận của người chính ủy, chính trị viên là tư duy khoa học, giúp họ thực hiện
vai trò chủ trì về chính trị; luôn có khả năng thâm nhập sâu vào bản chất các
sự kiện, vận dụng đường lối, quan điểm, nguyên tắc của Đảng, chỉ đạo hoạt
động thực tiễn cụ thể, tạo chuyển biến mạnh mẽ tiềm lực chính trị - tinh thần
của đơn vị, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, đáp ứng nhu cầu thực tiễn,
hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ” [94, tr. 58]. Phương hướng bồi dưỡng, rèn
luyện cán bộ chính trị là không ngừng phát triển tư duy lý luận, giúp họ nắm
vững và vận dụng lập trường, quan điểm, phương pháp của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách,
pháp luật của Nhà nước một cách sáng tạo, giải quyết khoa học, hiệu quả mọi

năng lực thực hành công tác đảng, công tác chính trị, năng lực sư phạm quân
sự giữ vai trò quan trọng. Những phẩm chất này giúp người chính ủy, chính trị
viên nắm bắt và phân tích chính xác tình hình trong nước và quốc tế, biết vận
dụng vào xem xét, giải quyết các vấn đề thực tiễn công tác đảng, công tác
chính trị của quân đội theo chức trách, nhiệm vụ được giao.
Nghiên cứu vấn đề kết hợp nâng cao năng lực tư duy lý luận với năng
lực thực tiễn của chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam, tác giả
Trần Hậu Tân quan niệm: “Chính trị viên vừa là người cán bộ quân đội, vừa
là nhà tâm lý, nhà giáo dục, đồng thời là người cán bộ lãnh đạo, quản lý ở cấp
phân đội. Trách nhiệm trước hết đối với chính trị viên là giữ vững định hướng
về chính trị của đơn vị trên tất cả các nhiệm vụ, các hoạt động, các lĩnh vực, cả
tổ chức và con người, đảm bảo cho đơn vị thực hiện đúng đường lối chính trị,


22
đường lối quân sự của Đảng” [109, tr. 27]. Theo tác giả, chính trị viên là người
chịu trách nhiệm chủ yếu đối với việc hoàn thành nhiệm vụ chính trị của đơn
vị, giương cao ngọn cờ lãnh đạo của Đảng, xây dựng cấp ủy, tổ chức đảng
trong sạch vững mạnh, đơn vị vững mạnh toàn diện; làm cho chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần ở
mỗi quân nhân, giữ vững trận địa chính trị - tư tưởng của đơn vị, giáo dục cán
bộ, chiến sĩ chấp hành tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp
luật của Nhà nước, kỷ luật quân đội. Chính trị viên là người tổ chức triển khai,
thực hiện thắng lợi mọi chỉ thị, nghị quyết của cấp trên và nghị quyết của cấp
mình; giữ vai trò trung tâm trong tập hợp, đoàn kết cán bộ, chiến sĩ; quan tâm
chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ, chiến sĩ thuộc quyền...
Chính trị viên không những là người trực tiếp tham gia các hoạt động diễn ra ở
đơn vị mà còn là người vận dụng sáng tạo đường lối, quan điểm của Đảng,
chính sách, pháp luật của Nhà nước, điều lệnh của quân đội vào xây dựng, tổ
chức, thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.
Từ những phân tích trên, tác giả công trình khẳng định: chức trách,

chính trị của chính uỷ, chính trị viên là có nhận thức chính trị cao, có lập
trường tư tưởng kiên định, bản lĩnh chính trị vững vàng, có trách nhiệm chính
trị cao trước nhiệm vụ, trước đơn vị, có ý chí quyết tâm chiến đấu cao, gương
mẫu, thống nhất trong lời nói và việc làm. Về phẩm chất đạo đức, chính uỷ,
chính trị viên phải là người trung thực, khiêm tốn, giản dị, liêm khiết, lối sống
trung thực, trong sáng, đoàn kết, yêu thương con người, sống bao dung và độ
lượng.
Yêu cầu về năng lực, chính uỷ, chính trị viên phải là người có trình độ lý
luận, có kiến thức chuyên sâu về xây dựng đảng, công tác đảng, công tác chính
trị và có kiến thức quân sự vững chắc, có năng lực lãnh đạo, chỉ đạo đáp ứng
yêu cầu nhiệm vụ, biết chỉ huy đơn vị thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, có
năng lực quản lý và có kiến thức toàn diện, ngang tầm chức trách là người chủ


24
trì về chính trị ở đơn vị. Yêu cầu về phương pháp, tác phong công tác, chính
uỷ, chính trị viên là người có phương pháp, tác phong công tác của người lãnh
đạo, chủ động, sáng tạo, quyết đoán, mạnh dạn đổi mới, dám nghĩ, dám làm,
dám chịu trách nhiệm, phong cách làm việc dân chủ, biết phát huy trí tuệ,
trách nhiệm của mọi người.
Trong công trình “Biện chứng của quá trình phát triển nhân cách người
sĩ quan chính trị cấp phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay”
[117], tác giả Đào Huy Tín khẳng định: Tiến hành công tác đảng, công tác
chính trị trong các nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu,
người sĩ quan chính trị cấp phân đội phải nắm vững những đặc điểm của các
nhiệm vụ. Đó là thực tiễn sinh động trong hoạt động quân sự, buộc con người
tập trung, phát huy cao độ sinh lực, từ khả năng, trình độ nhận thức, quan điểm
tư tưởng, tình cảm, ý chí quyết tâm đến trí thông minh sáng tạo, tri thức toàn
diện; từ kinh nghiệm sống, chiến đấu đến việc rèn luyện thể lực thích nghi với
sự khắc nghiệt của chiến tranh. Họ phải sử dụng tốt nhất các điều kiện, phương

Hai là, các công trình đã phân tích và luận giải vai trò tư duy lý luận
đối với sự phát triển phẩm chất, nhân cách, quyết định hiệu quả hoạt động
thực tiễn của con người. Trong đó, phần lớn các tác giả đã xem xét tư duy lý
luận như là điều kiện “cần và đủ” của người cán bộ trong lãnh đạo, chỉ đạo
hoạt động thực tiễn quân sự. Do vậy, phát triển tư duy lý luận là việc làm
quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.
Ba là, các tác giả đã luận giải khá sâu sắc cơ sở lý luận và thực tiễn của
việc phát triển tư duy lý luận cho đội ngũ cán bộ, sĩ quan. Đồng thời, chỉ ra
những thuận lợi và khó khăn, thời cơ và thách thức của việc phát triển tư duy
lý luận của đội ngũ cán bộ, sĩ quan hiện nay. Theo đó, những khó khăn,
thách thức mà việc phát triển tư duy lý luận của đội ngũ này gặp phải có
nguyên nhân khách quan và chủ quan... Trong đó có nguyên nhân xem nhẹ,


26
đơn giản hóa vai trò của việc phát triển tư duy lý luận ở một số cán bộ, đảng
viên hiện nay.
Bốn là, những công trình nghiên cứu nêu trên đã khái quát, luận giải,
làm rõ vị trí, vai trò, nhiệm vụ của chính trị viên trong sự nghiệp xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc. Các tác giả đã khẳng định một cách nhất quán rằng, đội ngũ
chính trị viên là một bộ phận ưu tú của đội ngũ cán bộ Quân đội nhân dân
Việt Nam, là “sức mạnh tinh thần”, “linh hồn” của đơn vị; giữ vai trò đặc biệt
quan trọng và có những đóng góp xứng đáng trong quá trình xây dựng, chiến
đấu và trưởng thành của Quân đội ta, thắng lợi của sự nghiệp xây dựng, bảo
vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Không chỉ dừng lại ở lý luận, các tác
giả còn xác định những yêu cầu và đề ra các giải pháp cơ bản để phát triển tư
duy lý luận, nâng tầm cao trí tuệ, vị thế, uy tín của đội ngũ chính trị viên trong
giai đoạn mới của cách mạng.
Những kết quả của các công trình trên được tác giả luận án kế thừa,
tiếp thu và làm sâu sắc thêm quan niệm về tư duy lý luận của đội ngũ chính trị

đánh giá một cách khách quan, toàn diện, chính xác thực trạng, đồng thời chỉ
ra được những vấn đề đặt ra cần phải giải quyết trong phát triển tư duy lý luận
của đội ngũ chính trị viên Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.
Về giải pháp, để quá trình phát triển tư duy lý luận đạt chất lượng và
hiệu quả, không chỉ dừng lại ở cơ sở lý luận và thực tiễn hay những yêu cầu cơ
bản. Trái lại, trên cơ sở những định hướng mang tính khoa học của lý luận và
thực tiễn, cụ thể hóa thành những giải pháp và hệ thống các biện pháp mang
tính khả thi, phù hợp. Theo đó, đề xuất và luận giải hệ thống những giải pháp
phát triển tư duy lý luận của một đối tượng đặc thù chính trị viên Quân đội
nhân dân Việt Nam hiện nay là một trong những vấn đề cơ bản đặt ra cho luận
án cần giải đáp một cách thỏa đáng.