B QUC PHềNG

HC VIN 5CHNH TR

NGUYN VN THU

PHáT TRIểN ý THứC THẩM Mỹ
CủA HọC VIÊN ĐàO TạO Sĩ QUAN
QUÂN ĐộI NHÂN DÂN VIệT NAM HIệN NAY

LUN N TIN S TRIT HC

H NI - 2015


B QUC PHềNG

HC VIN CHNH TR

NGUYN VN THU

PHáT TRIểN ý THứC THẩM Mỹ
CủA HọC VIÊN ĐàO TạO Sĩ QUAN
QUÂN ĐộI NHÂN DÂN VIệT NAM HIệN NAY
Chuyờn ngnh: Ch ngha duy vt bin chng
v duy vt lch s
Mó s: 62 22 03 02

LUN N TIN S TRIT HC

NGI HNG DN KHOA HC:

NHÂN DÂN VIỆT NAM
1.1.
Thực chất phát triển ý thức thẩm mỹ của học viên đào
tạo sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam
1.2.
Những vấn đề có tính quy luật phát triển ý thức thẩm
mỹ của học viên đào tạo sĩ quan Quân đội nhân dân
Việt Nam
Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN Ý
THỨC THẨM MỸ CỦA HỌC VIÊN ĐÀO TẠO SĨ
QUAN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY
2.1.
Thực trạng phát triển ý thức thẩm mỹ của học viên đào
tạo sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
2.2.
Xu hướng phát triển ý thức thẩm mỹ của học viên đào
tạo sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Chương 3: YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN PHÁT TRIỂN
Ý THỨC THẨM MỸ CỦA HỌC VIÊN ĐÀO TẠO
SĨ QUAN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM
HIỆN NAY
3.1.
Yêu cầu cơ bản phát triển ý thức thẩm mỹ của học viên
đào tạo sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
3.2.

Giải pháp cơ bản phát triển ý thức thẩm mỹ của học viên
đào tạo sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

KẾT LUẬN


Số thứ tự

Chữ viết đầy đủ

Chữ viết tắt

1.

Đảng uỷ Quân sự Trung ương

ĐUQSTƯ

2.

Mác – Lênin

MLN

3.

Nghị quyết

NQ

4.

Nhà xuất bản

Nxb

nhân dân Việt Nam hiện nay” được tiếp cận nghiên cứu dưới góc độ triết học,
chuyên ngành chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử; dựa trên cơ sở lý
luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng
Cộng sản Việt Nam về văn hoá thẩm mỹ và giáo dục, phát triển toàn diện con
người. Nghiên cứu sinh tham khảo kết quả nghiên cứu của các công trình khoa
học trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài, đồng thời dựa vào kết quả nghiên
cứu thực trạng phát triển ý thức thẩm mỹ của học viên đào tạo sĩ quan ở các học
viện, trường sĩ quan quân đội từ năm 2010 đến nay để giải quyết những vấn đề
nghiên cứu đặt ra. Công trình luận án được triển khai từ việc xác lập những vấn đề
lý luận ở chương 1, cơ sở thực tiễn ở chương 2, đồng thời xác định yêu cầu và đề
xuất giải pháp ở chương 3 của luận án nhằm phát triển ý thức thẩm mỹ của học
viên đào tạo sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.
2. Lý do lựa chọn đề tài luận án
Ý thức thẩm mỹ của chủ thể đóng vai trò quan trọng bậc nhất định
hướng cho toàn bộ các hoạt động nhận thức, cảm thụ, đánh giá và sáng tạo
thẩm mỹ của chủ thể, đồng thời là tiền đề không thể thiếu để nâng cao trình
độ, năng lực thẩm mỹ của họ trong mọi lĩnh vực hoạt động. Ý thức thẩm mỹ
của học viên đào tạo sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam là nền tảng quan
trọng để mỗi học viên thâm nhập sâu vào thế giới thẩm mỹ, nhận thức sâu sắc
về cái đẹp, biết cảm thụ, sáng tạo cái đẹp và đưa vào trong cuộc sống học tập,
rèn luyện, công tác để luôn phấn đấu hoàn thành tốt đẹp mọi nhiệm vụ.
Phát triển ý thức thẩm mỹ của học viên đào tạo sĩ quan quân đội là vấn
đề thiết thực để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo và chuẩn bị
cơ sở, tiền đề của đội ngũ sĩ quan quân đội tương lai. Phát triển ý thức thẩm
mỹ là một trong những nội dung cơ bản của mục tiêu phát triển toàn diện


6
nhân cách học viên và đặt tiền đề hướng tới phát triển văn hoá thẩm mỹ, phát
triển toàn diện nhân cách sĩ quan quân đội. Ý thức thẩm mỹ của học viên

7
xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện phải: “… hướng đến chân thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học”[23,
tr.46, 47]. Tình hình đó, đòi hỏi cần phải có sự nghiên cứu chuyên sâu nhằm
luận giải, tìm ra thực chất và cách thức giải quyết một cách khoa học.
Lý do lựa chọn đề tài luận án còn xuất phát từ sự thiếu vắng nhiều mảng
nghiên cứu về khoa học thẩm mỹ mang tính đặc thù quân sự. Những năm gần
đây, đã có một số công trình nghiên cứu liên quan đến thẩm mỹ quân sự và
giáo dục thẩm mỹ quân nhân, song vẫn còn khá trống vắng những công trình
về phát triển ý thức thẩm mỹ nói chung, ý thức thẩm mỹ của bộ đội nói riêng,
nhất là việc luận giải dưới góc độ lý luận triết học - một yêu cầu rất cơ bản và
cần thiết để giải quyết triệt để vấn đề. Với sự lựa chọn vấn đề: “Phát triển ý
thức thẩm mỹ của học viên đào tạo sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện
nay” để nghiên cứu dưới góc độ triết học, đề tài luận án mong muốn góp phần
giải quyết thực trạng trên.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu :
Luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn phát triển ý thức thẩm mỹ
của học viên đào tạo sĩ quan quân đội, từ đó đề xuất giải pháp cơ bản phát
triển ý thức thẩm mỹ đáp ứng mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách học
viên hướng tới phát triển đội ngũ sĩ quan quân đội tương lai.
* Nhiệm vụ nghiên cứu :
- Làm rõ thực chất và một số vấn đề có tính quy luật phát triển ý thức
thẩm mỹ của học viên đào tạo sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam.
- Phân tích, đánh giá thực trạng và dự báo xu hướng phát triển ý thức
thẩm mỹ của học viên đào tạo sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.
- Xác định yêu cầu và đề xuất giải pháp phát triển ý thức thẩm mỹ của
học viên đào tạo sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.


8

dựng đội ngũ cán bộ trong quân đội; các báo cáo tổng kết về công tác giáo
dục bọ đội, trực tiếp về công tác giảng dạy môn mỹ học Mác - Lênin và các
bộ môn khác liên quan ở các học viện, trường sỹ quan.


9
* Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp luận chung là phương pháp luận duy vật biện chứng và
duy vật lịch sử được tiếp cận vào khách thể thẩm mỹ và chủ thể thẩm mỹ.
Phương pháp nghiên cứu cụ thể, sử dụng một số phương pháp như: lôgíc
và lịch sử; hệ thống và cấu trúc; phân tích và tổng hợp; thống kê và so sánh;
điều tra xã hội học; phỏng vấn; quan sát có định hướng; phương pháp chuyên
gia. Sử dụng một số phương pháp tiếp cận: giá trị - hoạt động - nhân cách;
cấu trúc quá trình, đặc biệt chú trọng phương pháp tiếp cận cấu trúc quá trình
để phân tích sự phát triển ý thức thẩm mỹ.
6.

Những đóng góp mới của luận án

- Làm rõ bản chất, cấu trúc của ý thức thẩm mỹ và ý thức thẩm mỹ trong
lĩnh vực quân sự từ phương pháp tiếp cận của triết học.
- Luận giải những vấn đề có tính quy luật phát triển ý thức thẩm mỹ
trong môi trường sư phạm quân sự ở nhà trường quân đội.
- Đề xuất yêu cầu và giải pháp phát triển ý thức thẩm mỹ của học viên
đào tạo sĩ quan hiện nay.
7.

Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của đề tài

Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần bổ sung, phát triển lý luận triết

chủ yếu trình bày những khái niệm, phạm trù, nguyên lý, quy luật cơ bản của
mỹ học Mác – Lênin. Các yếu tố nội tại thuộc ý thức thẩm mỹ của chủ thể
như: tri giác thẩm mỹ, biểu tượng thẩm mỹ, phán đoán thẩm mỹ cùng với nhu
cầu thẩm mỹ, thị hiếu thẩm mỹ, lý tưởng thẩm mỹ, quan điểm thẩm mỹ...
được đề cập trong quan hệ với hiện thực (khách thể thẩm mỹ) và liên quan
đến sự cải biến hiện thực gắn với ý thức thẩm mỹ của chủ thể trong lĩnh vực
sáng tạo và thưởng thức nghệ thuật. Mặc dù chưa trực tiếp đề cập một cách hệ
thống về vấn đề ý thức thẩm mỹ, nhưng đã có một số vấn đề về lý luận thẩm
mỹ liên quan nhất định đến đề tài luận án. Nghiên cứu sinh xác định đây là
một trong những cơ sở, tiền đề lý luận quan trọng để tiếp thu, kế thừa, phát
triển trong triển khai khung lý thuyết của luận án.
Những công trình khoa học trong nước, nổi bật là công trình của Đỗ Huy
nghiên cứu “Cái đẹp - một giá trị” [38]. Trong công trình, tác giả đã phân tích
cơ chế đánh giá của chủ thể thẩm mỹ và khẳng định: “Không có chủ thể thẩm


11
mỹ, sẽ không có đánh giá, thưởng thức và sáng tạo những giá trị thẩm mỹ.
Không có chủ thể thẩm mỹ không có cái gì được gọi là cái bi, cái hài, cái đẹp
và cái giá trị” [38, tr.147]. Theo tác giả, các phạm trù thẩm mỹ là sản phẩm tất
yếu của sự đánh giá, thưởng thức và sáng tạo những giá trị thẩm mỹ của chủ
thể thẩm mỹ dựa trên trình độ, năng lực thẩm mỹ và những kinh nghiệm thẩm
mỹ trong hoạt động thực tiễn. Ở đây cần thấy, cái thẩm mỹ mặc dù có cội
nguồn xét đến cùng là thế giới hiện thực, song chỉ có thể xuất hiện với tư cách
là sản phẩm phức hợp của sự tương tác biện chứng trực tiếp giữa chủ thể thẩm
mỹ với khách thể thẩm mỹ là thế giới hiện thực ấy. Lý giải khía cạnh bản chất
cái thẩm mỹ trong ý thức thẩm mỹ của chủ thể sẽ được nghiên cứu sinh bổ
sung phát triển trong đề tài luận án.
Trong công trình nghiên cứu “Thị hiếu thẩm mỹ trong đời sống” [78],
tác giả Nguyễn Chương Nhiếp quan niệm: “Thị hiếu thẩm mỹ là một bộ phận

tiễn đời sống thẩm mỹ
Trong “Thực tiễn thẩm mỹ – cội nguồn của văn hoá thẩm mỹ” [96], tác
giả Nguyễn Ngọc Thu cho rằng: “Thực tiễn thẩm mỹ là sự thống nhất giữa
các hiện tượng thẩm mỹ khách quan với hoạt động của chủ thể thẩm mỹ...
Chủ thể thẩm mỹ là những con người với toàn bộ những mối liên hệ, quan hệ
thẩm mỹ trong hoàn cảnh và điều kiện xã hội nhất định... Trong văn hoá thẩm
mỹ, cái thẩm mỹ khách quan mang tính xã hội và là sự thể hiện hoạt động của
chủ thể thẩm mỹ, nó không chỉ bó hẹp trong ý thức cá nhân mà còn tồn tại
nhờ có ý thức thẩm mỹ cá nhân” [96, tr.34]. Đây là một hướng tiếp cận duy
vật lịch sử về cội nguồn của văn hoá thẩm mỹ từ thực tiễn thẩm mỹ, là cơ sở
quan trọng giúp cho nghiên cứu sinh tham khảo để tiếp cận cội nguồn của ý
thức thẩm mỹ. Mặt khác, từ những đề cập về hoạt động của chủ thể thẩm mỹ
luôn tồn tại trong tổng hoà với mối liên hệ, quan hệ thẩm mỹ… đã gợi mở
cho nghiên cứu sinh nhận thấy rằng: chủ thể thẩm mỹ bao giờ cũng là con
người hiện thực nhưng rất cụ thể, cho nên ý thức thẩm mỹ của họ với những
nhu cầu thẩm mỹ, xúc cảm thẩm mỹ, quan điểm thẩm mỹ, thị hiếu thẩm mỹ,
lý tưởng thẩm mỹ… cùng những thước đo giá trị, các chuẩn mực của quan
hệ thẩm mỹ đều phản ánh, chịu sự chi phối bởi điều kiện lịch sử, xã hội nhất


13
định. Song mỗi “cá nhân hiện thực” sống trong xã hội bao giờ cũng đều có
những tố chất riêng của mình, có những đặc điểm mang đậm sắc thái cá
nhân, thể hiện sự tinh tế, đa dạng, phong phú, độc đáo trong điều kiện, môi
trường sống của chính họ. Theo đó, sự phản ánh hiện thực khách quan về
mặt thẩm mỹ trong ý thức thẩm mỹ bao giờ cũng in đậm dấu ấn cá nhân.
Điều này sẽ được nghiên cứu sinh đề cập trong nghiên cứu những khía cạnh
bản chất của ý thức thẩm mỹ.
Bàn về “Sự biến đổi của chuẩn mực đánh giá thẩm mỹ trong thời kỳ đổi
mới ở Việt Nam” [12], tác giả Vũ Thị Kim Dung đã luận giải đặc điểm cơ bản

thẩm mỹ và hoạt động sáng tạo thẩm mỹ của con người đang hiện thực hoá
những năng lực thẩm mỹ của họ, đồng thời văn hoá thẩm mỹ còn là một hệ
thống độc đáo xuyên suốt tất cả các lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội từ
kinh tế, chính trị, khoa học… đến các quan hệ, các giao tiếp của con người”
[44, tr.52]. Trên cơ sở đó, các tác giả cũng xem xét ý thức thẩm mỹ cá nhân
là một phương diện, thành tố của văn hoá thẩm mỹ - văn hoá thẩm mỹ cá
nhân, và được biểu hiện ở những cấp độ khác nhau: Cấp độ hoạt động - thực
tiễn; Cấp độ tâm lý - cảm xúc; Cấp độ lý tính... [44, tr.62]. Tập thể tác giả
cũng đề cập đến sự thể hiện vai trò của văn hoá thẩm mỹ trong nhận thức,
đánh giá và sáng tạo của con người, những luận giải và cách tiếp cận đó gợi
mở cho nghiên cứu sinh có cách nhìn biện chứng về cấu trúc ý thức thẩm mỹ
của chủ thể. Tất nhiên, nghiên cứu sinh cũng sẽ phát triển thêm ở khía cạnh
phân định rõ giữa ý thức thẩm mỹ (cái phản ánh thực tiễn thẩm mỹ) với văn
hoá thẩm mỹ cá nhân (cái kiểu cách, dạng thức, mô thức hiện thực hoá và giá
trị hoá ý thức thâm mỹ ấy).
Nghiên cứu “Văn hoá thẩm mỹ và nhân cách” [48], tác giả Lương
Quỳnh Khuê xác định năng lực thẩm mỹ là một yếu tố cơ bản nằm trong cấu
trúc nội tại của văn hoá thẩm mỹ, đó là một năng lực tinh thần – thực tiễn, là
phẩm chất bậc cao của “những lực lượng bản chất của con người” [48, tr.1315]. Mặc dù không trực tiếp làm rõ cấu trúc ý thức thẩm mỹ của chủ thể,
nhưng thông qua phân tích cấu trúc các yếu tố của năng lực thẩm mỹ và quá


15
trình phát triển năng lực thẩm mỹ ở mỗi con người phụ thuộc vào năng khiếu
bẩm sinh, đồng thời đòi hỏi phải có một quá trình được giáo dục, rèn luyện
công phu, nghiêm ngặt trong thực tiễn. Điều đó phù hợp với quá trình phát
triển ý thức thẩm mỹ sẽ được nghiên cứu sinh đề cập trong đề tài luận án. Tất
nhiên, nói tới ý thức thẩm mỹ thì toàn bộ quá trình cảm nhận, cảm thụ trực
tiếp ấy mới chỉ hợp thành vòng khâu ban đầu – vòng khâu cảm tính, còn cần
được bổ sung bởi vòng khâu quan trọng hơn – vòng khâu lý tính.

niên thông qua hệ thống thiết chế nhà văn hoá” của Trần Quốc Bảng [2]; "Đưa
cái đẹp vào cuộc sống” của Như Thiết [95]; “Về giáo dục thẩm mỹ ở nước ta
hiện nay” của Vĩnh Quang Lê [51]; “Giáo dục thẩm mỹ trong việc hình thành lối
sống văn hoá cho thanh niên vùng đồng bằng sông Cửu Long hiện nay” của
Lương Thanh Tân [89]; “Vai trò của nghệ thuật trong giáo dục thẩm mỹ” của
Trần Tuý [116]; “Vai trò của truyền thông đại chúng trong giáo dục thẩm mỹ ở
nước ta hiện nay” của Trần Ngọc Tăng [85]; “Giáo dục thẩm mỹ - Món nợ lớn
đối với thế hệ trẻ” của Đỗ Xuân Hà [30]; “Một số hiểu biết cơ bản về văn hoá
nghệ thuật và giáo dục thẩm mỹ” của Tổng cục Chính trị [100].
Trong các công trình trên, có công trình nghiên cứu ở nước ngoài của
A.X. Milôviđốp và B.V. Xaphrônốp về “Mỹ học Mác - Lênin với việc giáo dục
bộ đội” [67] đã đề cập khá toàn diện đến giáo dục thẩm mỹ như con đường trực
tiếp, cơ bản và quan trọng bậc nhất nhằm phát triển ý thức thẩm mỹ. Đặc biệt,
công trình đã gắn trực tiếp đến lĩnh vực giáo dục thẩm mỹ trong hoạt động quân
sự bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, trong xây dựng tư cách và nếp sống của
quân nhân Xô-viết. Đây là tiền đề quan trọng để nghiên cứu sinh tiếp thu, kế
thừa, phát triển trong đề xuất giải pháp của luận án.
Một số công trình trong nước đề cập về giáo dục thẩm mỹ ở nhiều
phương diện khác nhau, tiêu biểu là “Giáo dục thẩm mỹ - một số vấn đề lý luận
và thực tiễn” của Đỗ Huy [39]. Tác giả quan niệm: “Giáo dục thẩm mỹ vừa là
một thể thống nhất giữa các hình thức hoạt động khác nhau của con người, chịu
sự tác động của toàn bộ quan hệ xã hội lại vừa có mục tiêu, phương tiện và nội
dung riêng biệt” [39, tr.31] và trình bày bản chất giáo dục thẩm mỹ là bồi
dưỡng lòng khao khát đưa cái đẹp vào cuộc sống, tạo nên sự hài hoà giữa xã
hội – con người – tự nhiên, nâng cao năng lực thụ cảm và sáng tạo của con


17
người, làm cho con người phát triển hài hoà trong hoạt động lao động cũng như
nghỉ ngơi, trong quan hệ gia đình cũng như xã hội. Tuy nhiên, bản chất của

pháp mà luận án sẽ bàn đến.


19
Các công trình khoa học trên đã đề cập nhiều vấn đề quan trọng về giáo
dục thẩm mỹ. Trong đó, liên quan đến vai trò, nội dung, hình thức, phương
tiện giáo dục thẩm mỹ cho các đối tượng khác nhau, sự luận giải ở một số nội
dung khá sâu sắc là cơ sở quan trọng cho nghiên cứu sinh kế thừa, bổ sung,
làm rõ thêm theo hướng nghiên cứu của luận án.
4. Nhóm những công trình khoa học nghiên cứu về ý thức thẩm mỹ
Trong bài báo “Cội nguồn của ý thức thẩm mỹ và sự thức tỉnh những
năng lực sáng tạo nghệ thuật của con người” [94], Đỗ Thị Minh Thảo tiếp
cận ý thức thẩm mỹ từ năng lực sáng tạo nghệ thuật, đồng thời chứng minh
năng lực này được hình thành từ trong lao động thực tiễn. Tác giả cho rằng:
“Nguồn gốc làm xuất hiện ý thức thẩm mỹ là hoạt động lao động của con
người... mà trước hết ở quá trình sáng tạo công cụ, sau đó là ngôn ngữ, giao
tiếp của người tiền sử” [94, tr.49]. Theo tác giả, “quá trình phong phú hoá các
mối quan hệ vật chất xã hội, đa dạng hoá bản chất con người đã đẩy nhanh
quá trình phong phú hoá tính cảm giác chủ quan với cảm xúc thẩm mỹ, trí
tưởng tượng, trực giác sáng tạo:... được phản ánh, được cải biến và được đầu
óc con người quán triệt theo phương thức riêng của nó - phương thức tư duy
hình tượng thẩm mỹ (nghệ thuật)... qua đó mà ý thức thẩm mỹ được nảy sinh,
mà bằng chứng của nó là ý thức về cái đẹp hình thức và ý thức về sự hưởng
thụ cái đẹp có tính chất người” [94, tr.52 - 53]. Cách tiếp cận này cho thấy
nhờ có hoạt động thực tiễn thẩm mỹ lâu dài của con người thì những giác
quan đã được xã hội hoá cao độ mới trở thành giác quan thẩm mỹ. Dựa vào
các giác quan này mà “hình ảnh thẩm mỹ” - mặt thẩm mỹ của hiện thực khách
quan được di chuyển vào trong óc thẩm mỹ của chủ thể, được hoạt động của
tư duy thẩm mỹ tái sáng tạo hiện thực “theo quy luật của cái đẹp”.
Về bản chất, ý thức thẩm mỹ là hình ảnh chủ quan của sự vật khách

cần phải thâm nhập vào những mối liên hệ bản chất bên trong để phân tích cơ
chế hoạt động cùng các cấp độ và những yếu tố chủ yếu cấu thành nó, khi đó
mới có được cái nhìn toàn diện và sâu sắc về ý thức thẩm mỹ. Phải đặt các
yếu tố hợp thành ý thức thẩm mỹ trong tổng hoà với hệ thống cấu trúc của ý
thức và ý thức xã hội theo các cấp độ, tầng bậc, trình độ của chủ thể thẩm mỹ,
để từ đó xác định những yếu tố đặc trưng cấu thành ý thức thẩm mỹ. Tiếp cận
theo hướng này sẽ được nghiên cứu sinh trình bày trong luận án.


21
Đề cập khá nhiều nội dung liên quan sát, gần với đề tài của luận án là
Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Chí Linh: “Phát triển ý thức thẩm mỹ ở học
viên sĩ quan chính trị cấp phân đội trong quân đội ta hiện nay” [55]. Trong
công trình, tác giả cho rằng: “đánh giá thẩm mỹ là khía cạnh bản chất của ý
thức thẩm mỹ” [55, tr.6]. Song, bản chất của ý thức thẩm mỹ phải là quá trình
tri giác thực tại, phản ánh sự thống nhất toàn vẹn, sự hài hoà và cá biệt, sự
hoàn hảo của thế giới dưới dạng những cảm xúc thẩm mỹ của con người gây
nên những khoái lạc về mặt tinh thần. Mặt khác, với tính cách là một hình thái
đặc thù của ý thức xã hội, thì nguồn gốc nảy sinh, phát triển và nội dung, hình
thức phản ánh của ý thức thẩm mỹ cũng mang tính đặc thù. Và những khía
cạnh ấy chưa được đề cập trong luận văn của tác giả. Quan niệm “về đặc
trưng riêng có của ý thức thẩm mỹ là sự phản ánh hiện thực khách quan bằng
hình tượng nghệ thuật, và ý thức nghệ thuật là biểu hiện tập trung và quan
trọng nhất của ý thức thẩm mỹ” [55, tr.6] có thể chấp nhận được. Tuy nhiên, ý
thức thẩm mỹ không chỉ bao hàm ý thức nghệ thuật, và bản thân nghệ thuật chỉ
là một hình thái đặc thù của thẩm mỹ. Chỉ có trên nền tảng hiện thực là đời
sống thẩm mỹ của con người thì ý thức thẩm mỹ mới được hình thành nên, và
nghệ thuật là phương thức con người tái cấu trúc các giá trị thẩm mỹ để chuyển
tải những quan điểm, lý tưởng, thị hiếu thẩm mỹ nhất định. Bàn về cấu trúc ý
thức thẩm mỹ, tác giả cho rằng có hai yếu tố cấu thành: mặt trí tuệ thẩm mỹ và

Ba là, vấn đề đánh giá thực tiễn phát triển ý thức thẩm mỹ cũng đã được
đề cập trong các công trình khoa học, song chưa có công trình nghiên cứu
chuyên biệt nào đánh giá thực trạng sự tác động của môi trường văn hoá thẩm
mỹ, của các chủ thể giáo dục và tự giáo dục thẩm mỹ đến phát triển ý thức
thẩm mỹ của học viên đào tạo sĩ quan quân đội.
Bốn là, tuy đã có một số công trình đề cập đến những vấn đề về mục tiêu,
bản chất, vai trò và giá trị của giáo dục thẩm mỹ, về những giải pháp nâng cao
chất lượng, hiệu quả giáo dục thẩm mỹ nhằm hình thành, phát triển nhân cách,
lối sống con người trong thời đại mới..., song những giải pháp trực tiếp thúc
đẩy quá trình phát triển ý thức thẩm mỹ trong môi trường văn hoá thẩm mỹ của


23
các nhà trường quân đội, cùng với việc phát huy vai trò nhân tố chủ quan của
các chủ thể giáo dục – đào tạo và vai trò tích cực của bản thân học viên trong
phát triển ý thức thẩm mỹ thì vẫn rất mới mẻ.
5.2. Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết
Một là, luận án sẽ bổ sung, bổ khuyết và phát triển làm sâu sắc hơn cách
tiếp cận triết học về ý thức thẩm mỹ, làm rõ những khía cạnh bản chất, tính
chất đặc trưng và cấu trúc của ý thức thẩm mỹ, từ đó chỉ ra những biểu hiện
đặc thù ý thức thẩm mỹ trong lĩnh vực quân sự và ý thức thẩm mỹ ở học viên
đào tạo sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam.
Hai là, nghiên cứu luận giải bản chất, quy luật phát triển ý thức thẩm mỹ
là vấn đề mới, là nội dung cốt lõi mà trong phần cơ sở lý luận, đề tài luận án
sẽ tập trung nghiên cứu, làm rõ về bản chất và những vấn đề có tính quy luật
phát triển ý thức thẩm mỹ của học viên đào tạo sĩ quan trong quá trình đào tạo
tại trường theo phương pháp tiếp cận của triết học Mác - Lênin.
Ba là, luận án sẽ khảo sát thực trạng phát triển ý thức thẩm mỹ của đối
tượng học viên này trong tương quan so sánh với mô hình đào tạo và trong
tổng thể những tiền đề, điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan của phát

thẩm định, hưởng thụ thuộc tính thẩm mỹ của khách thể. Sự tương tác trực
tiếp giữa khách thể thẩm mỹ với chủ thể thẩm mỹ tạo nên hệ thống các phạm
trù thẩm mỹ (cái đẹp, cái xấu, cái cao cả, cái thấp hèn, cái bi, cái hài, cái
hùng…). Tất cả các bình diện ấy, khi được xem xét với tư cách sự di chuyển
và cải biến hiện thực khách quan trong đầu óc con người, chính là ý thức
thẩm mỹ của chủ thể.
Ý thức thẩm mỹ là một phạm trù gắn bó mật thiết với thế giới nội tâm
con người, rất sâu kín và có cấu trúc hết sức phức tạp. Để có quan niệm đầy
đủ về ý thức thẩm mỹ, trước hết cần tiếp cận từ sự nảy sinh của nó thông qua
ội dung, hình thức phản ánh đặc thù đối với hiện thực và đời sống.