ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
-------------

NGUYỄN THỊ THANH HÒA
NGUYỄN THỊ THANH HÒA

VAI TRÒ CỦA TỪ LÁY TRONG MỘT SỐ
VAI TRÒ CỦA TỪ LÁY TRONG MỘT SỐ
TÁC PHẨM VĂN CHƢƠNG
TÁC PHẨM VĂN CHƢƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ HỌC
LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ HỌC

Thái Nguyên, năm 2010
Thái Nguyên, năm 2009


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

-------

NGUYỄN THỊ THANH HÒA

VAI TRÒ CỦA TỪ LÁY TRONG MỘT SỐ
TÁC PHẨM VĂN CHƢƠNG
Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
Mã số: 602201


Nguyễn Thị Thanh Hòa

4


DANH MỤC CÁC BẢNG

STT
1

Tên Bảng

Trang

Bảng 2.1. Kết quả khảo sát từ láy

33

trong các tác phẩm thơ ca

2

Bảng 2.2. Đối ứng thanh điệu trong các

37

từ láy được khảo sát

3


4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu .......................................... 11
5. Phương pháp nghiên cứu .......................................................................... 11
6. Đóng góp của luận văn ............................................................................. 11
7. Kết cấu luận văn ....................................................................................... 12
NỘI DUNG
Chƣơng 1. ĐẶC ĐIỂM CỦA TỪ LÁY
1.1. Dẫn nhập ............................................................................................... 13
1.2. Các phương thức cấu tạo từ trong tiếng Việt ......................................... 13
1.2.1. Phương thức ghép ........................................................................ 14
1.2.2. Phương thức láy ........................................................................... 16
1.3. Đặc điểm của từ láy tiếng Việt .............................................................. 16
1.3.1. Đặc điểm hình thức ................................................................. 16
1.3.1.1. Từ láy đôi ............................................................................. 17
1.3.1.2. Từ láy ba .............................................................................. 19
1.3.1.3. Từ láy tư .............................................................................. 20
1.3.2. Đặc điểm ngữ nghĩa ..................................................................... 21
1.3.2.1. Từ láy đôi................................................................................. 21
1.3.2.2. Từ láy ba, tư ............................................................................. 24
1.4. Láy và các biện pháp nghệ thuật trong văn chương ............................... 25
1.4.1. Tính nghệ thuật trong văn chương ............................................ 25
1.4.2. Vai trò của từ láy trong thể hiện tính nghệ thuật văn chương .... 28

6


1.5. Tiểu kết ................................................................................................. 31
Chƣơng 2. ĐẶC ĐIỂM CỦA TỪ LÁY TRONG THƠ CA
2.1. Dẫn nhập ............................................................................................... 32
2.2. Mật độ từ láy trong thơ ca ..................................................................... 32
2.3. Nhận xét về đặc điểm của từ láy trong thơ ca ........................................ 34

Sự hoà phối âm thanh trong nội bộ cấu trúc từ đã tạo ra những hiệu quả ngữ
nghĩa bất ngờ cũng như tạo điểm nhấn cho sự diễn đạt mà chỉ khi đọc lên ta
mới cảm thụ hết được. Chính vì vậy, từ láy đã và đang là đề tài nghiên cứu
hấp dẫn với các học giả trong quá trình nghiên cứu về từ tiếng Việt. Bên cạnh
những kết quả đã đạt được, các nhà ngôn ngữ học cũng nhận thấy vẫn còn
nhiều vấn đề về từ láy chưa được giải quyết thoả đáng, cần có sự nghiên cứu
thêm.
1.2. Văn học là một ngành nghệ thuật đặc biệt, nghệ thuật ngôn từ.
Không một ngành nghệ thuật nào có thể tái hiện hoàn chỉnh bức tranh hiện
thực đời sống phong phú, đa dạng, nhiều màu vẻ như văn học. Điều đó có
được là nhờ chức năng thi ca của ngôn ngữ. Bản thân vỏ âm thanh của ngôn
ngữ khi được chọn lựa, đặt vào đúng chỗ sẽ góp phần khơi gợi xúc cảm nơi
người đọc người nghe. Đây chính là nơi để từ láy có cơ hội phát huy vai trò
của mình nhờ những đặc điểm hài âm, hài thanh khác biệt.
1.3. Mỗi tác phẩm nghệ thuật là một bức thông điệp thẩm mỹ mà nhà
văn , nhà thơ muốn chia sẻ, gửi gắm tới người đọc. Nội dung của tác phẩm
không hiển hiện rõ ràng mà nó được người đọc nhận thức thông qua quá trình
tiếp nhận tác phẩm. Một nguyên tắc cơ bản khi tiếp nhận tác phẩm văn học là
phải xuất phát từ chính ngôn từ mà người sáng tác đã dày công chọn lựa.
Trong đó, những từ mang sức nặng nội dung, đặc điểm nổi bật về hình thức
luôn được chú ý hơn. Từ láy là một điểm nhấn như vậy.

8


Từ những lí do này, chúng tôi lựa chọn đề tài : “ Vai trò của từ láy
trong một số tác phẩm văn chƣơng” với mong muốn tìm hiểu sâu thêm vốn
từ láy Việt cũng như sự vận dụng từ láy để chuyên tải thông điệp nghệ thuật
của các tác giả khi thai nghén đứa con tinh thần của mình.
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu

gợi cảm, tạo âm hưởng của từ láy song chủ yếu ở tầm khái quát. Ngay cả
trong cuốn “ Từ láy trong tiếng Việt” Hoàng Văn Hành, cuốn “Phong cách
học tiếng Việt” – Đinh Trọng Lạc, Nguyễn Thái Hoà, cuốn “99 phương tiện
và biện pháp tu từ tiếng Việt” – Đinh Trọng Lạc, dung lượng dành cho giá trị
nghệ thuật của từ láy trong tác phẩm văn học cũng chưa tương xứng với biểu
hiện của thực tiễn. Hoặc các tác giả đi sâu nghiên cứu giá trị của từ láy trong
phạm vi sáng tác của một tác giả cụ thể ( Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị
Lan - Từ láy trong thơ Nguyễn Đình Chiểu, khoá luận tốt nghiệp của Trần Thị
Kim Loan – Tìm hiểu về từ láy trong một số truyện ngắn của Nguyễn Ngọc
Tư, …). Đáng kể nhất phải kể tới tác giả Nguyễn Thị Thanh Hà với luận án
tiến sĩ “ Giá trị nghệ thuật và phương thức sử dụng hiện tượng láy trong thơ
ca Việt Nam” . Tác giả đã đưa ra bảy tiêu chí để xác định từ láy trong tiếng
Việt, trên cơ sở đó nghiên cứu giá trị và cách thức từ láy được sử dụng để từ
láy phát huy tác dụng với thơ ca ở hai phương diện: tạo tính nhạc và tạo hình.
Luận án thực sự có nhiều đóng góp cho việc nghiên cứu ngôn ngữ thơ Việt Nam.
Như vậy có thể thấy vấn đề đóng góp của từ láy trong văn chương chưa
phải đã được lấp đầy. Vẫn còn những mảng có thể đi sâu. Vì vậy, lựa chọn đề
tài này, chúng tôi hi vọng sẽ đưa ra được những ý kiến thiết thực, đóng góp
vào công tác nghiên cứu và giảng dạy tác phẩm văn chương.
3. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu

10


Thực hiện đề tài “Vai trò của từ láy trong một số tác phẩm văn
chƣơng” chúng tôi hướng tới một sự nghiên cứu cụ thể hơn về vai trò của từ
láy với ngôn ngữ văn học qua việc khảo sát các tác phẩm thơ ca.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Luận văn thực hiện các nhiệm vụ: