ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN NGỌC LY

NHẬN THỨC CỦA GIÁO VIÊN TIỂU HỌC VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN NGỌC LY

NHẬN THỨC CỦA GIÁO VIÊN TIỂU HỌC VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC
CHUYÊN NGÀNH: TÂM LÝ HỌC LÂM SÀNG TRẺ EM VÀ VỊ THÀNH NIÊN
Mã số: Thí điểm

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.Đặng Hoàng Minh
TS. Trần Văn Tính

HÀ NỘI – 2015


LỜI CẢM ƠN


sàng và các nguyên tắc chỉ đạo chẩn đoán, bản dịch tiếng Việt (ICD-10)
GV

: Giáo viên

RL

: Rối loạn

RLHVCĐ : Rối loạn hành vi chống đối
RLTT

: Rối loạn tâm thần

SKTT

: Sức khỏe tâm thần

SL

: Số lƣợng

SPSS

: Phần mềm xử lý số liệu hỗ trợ xử lý và phân tích dữ liệu sơ cấp

(Statistical Package for the Social Sciences)
TĐGCY : Tăng động giảm chú ý
TL


1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ............................ Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Các nghiên cứu trên thế giới ...................... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Những nghiên cứu ở trong nƣớc ................ Error! Bookmark not defined.
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài .................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Khái niệm nhận thức .................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Sức khoẻ tâm thần ở lứa tuổi học sinh tiểu học ....... Error! Bookmark not
defined.
1.2.3. Nhận thức của giáo viên tiểu học về SKTT học sinhError! Bookmark not
defined.

iii


1.2.4. Các yếu tố ảnh hƣởng tới nhận thức của giáo viên tiểu học về sức khoẻ
tâm thần trẻ em ..................................................... Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 1................................................. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2.......................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1. Quy trình nghiên cứu..................................... Error! Bookmark not defined.
2.2. Xác định biến nghiên cứu ............................. Error! Bookmark not defined.
2.3. Xác định mẫu nghiên cứu ............................. Error! Bookmark not defined.
2.4. Phƣơng pháp nghiên cứu ............................... Error! Bookmark not defined.
2.4.1. Phƣơng pháp nghiên cứu bảng hỏi ............. Error! Bookmark not defined.
2.4.2. Phƣơng pháp thống kê................................ Error! Bookmark not defined.
2.4.3. Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu................ Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 2................................................. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3.......................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1. Nhận diện từng RLTT ................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Nhận thức của GV về từng RLTT.............. Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Tổng hợp sự lựa chọn của giáo viên .......... Error! Bookmark not defined.
3.2. Niềm tin về các nguyên nhân dẫn đến RLTTError! Bookmark not defined.

defined.
Bảng 2.2. Một số đặc điểm của khách thể tham gia nghiên cứu ............. Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.1. Sự lựa chọn của GV trong các trƣờng hợp .... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 3.2. Điểm trung bình các nguyên nhân vấn đề của trẻ Error! Bookmark
not defined.
Bảng 3.3. Điểm trung bình cách ứng xử của GV ........... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 3.4. Sự lựa chọn của GV ở nhóm nguyên nhân sang chấn ............. Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.5. Sự lựa chọn của GV ở nhóm nguyên nhân tâm linh ............... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.6. Sự khác biệt trong yếu tố độ tuổi .... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.7. Sự khác biệt trong yếu tố trình độ học vấn .... Error! Bookmark not
defined.

v


Bảng 3.8. Sự khác biệt giữa các khối lớp ....... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.9. Sự khác biệt của yếu tố số năm kinh nghiệm Error! Bookmark not
defined.
Bảng 3.10. Sự khác biệt trong yếu tố khu vực sống ...... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 3.11. Sự đánh giá của GV ở cách can thiệp tƣ vấn gia đình .......... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.12. Sự đánh giá của GV ở ba nhóm can thiệp ... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 3.13. Sự khác biệt trong độ tuổi............. Error! Bookmark not defined.

1. Lý do chọn đề tài
Theo số liệu thống kê năm 2014, có 25% dân số thế giới bị rối loạn tâm thần
(RLTT) tại một thời điểm nào đó trong cuộc đời. Hiệp hội Y học Anh Quốc cũng
đƣa ra con số trên 50% thanh niên có rối loạn hành vi, tâm lý có nguồn gốc từ stress
ở tuổi 15 mà không có can thiệp hỗ trợ [43]. Dân số Việt Nam khoảng 90 triệu
ngƣời, trong đó trẻ em dƣới 16 tuổi chiếm 50%; có 19,46% học sinh trong độ tuổi
từ 10-16 gặp khó khăn về SKTT [41]. Cuộc khảo sát cũng đƣa ra kết quả rằng trong
độ tuổi này số ca tự tử liên quan đến SKTT chiếm 10%, ngoài ra còn có những rối
loạn hành vi nhƣ đua xe, ngất tập thể, tự tử tập thể, bạo lực học đƣờng … [41]. Kết
quả nghiên cứu của Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hƣơng với Đại học
Melbourne (Australia) trong khuôn khổ dự án “Chăm sóc SKTT học sinh” (2009)
cho thấy, có 15,94% em có RLTT trong tổng số học sinh các cấp học. Bên cạnh đó,
lạm dụng chất gây nghiện đang tăng nhanh chóng trong thanh thiếu niên 13 – 18
tuổi [39]. Trong số các ca tự sát, 10% ở độ tuổi 10-17. Theo số liệu thống kê của
thành phố Hồ Chí Minh, trên 20% học sinh trung học phổ thông tại thành phố Hồ
Chí Minh bị rối loạn trầm cảm. Theo điều tra của bệnh viện nhi Trung ƣơng tại một
số trƣờng học, có khoảng 20% học sinh có biểu hiện trầm cảm. Số liệu nghiên cứu
của Lê Thị Kim Dung và các cộng sự đã chỉ ra rằng, tỷ lệ học sinh trung học phổ
thông có biểu hiện lo âu là 12,3% và trầm cảm là 8,4%….[1]. Rất nhiều số liệu nói
lên rằng tỷ lệ RLTT, hay nói dễ hiểu là những vấn đề về hành vi/cảm xúc ở trẻ em
đang gia tăng. Những rối loạn này thể hiện ở trẻ nhỏ tuổi dƣới dạng những hành vi
không thích nghi, ảnh hƣởng tới việc học tập và thực hiện các chức năng trong cuộc
sống của trẻ. Vậy làm thế nào để phòng ngừa và can thiệp đƣợc các RLTT cho trẻ?
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, chƣơng trình hỗ trợ SKTT học đƣờng là một
trong những cách thức phòng ngừa và can thiệp tốt nhất cho trẻ. Nghiên cứu về
chƣơng trình Nối Kết, là một chƣơng trình chăm sóc và phòng ngừa SKTT dựa trên
trƣờng học đang phổ biến ở Mỹ đã cho ra kết quả rằng chƣơng trình có hiệu quả
trong việc cải thiện các vấn đề hƣớng nội (nhƣ lo âu, trầm cảm) cũng nhƣ các hành
vi hƣớng ngoại (bộc lộ ra bên ngoài) của trẻ [12, tr. 5]. Nhóm tác giả Shochet,
1

viên tiểu học có trách nhiệm: “… giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho
sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ
năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên trung học cơ sở” (điều 27, mục 2, chƣơng

2


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu Tiếng Việt
1. Lê Thị Kim Dung và các cộng sự (2007), Bước đầu tìm hiểu một số yếu tố ảnh
hưởng đến SKTT của học sinh ở một số trường trung học cơ sở thuộc một số thành
phố, Đề tài nghiên cứu của Bộ giáo dục và Đào tạo.
2. Vũ Dũng (chủ biên) (2008), Từ điển tâm lý học, NXB Từ điển Bách Khoa.
3. Vũ Thu Hà (2012), Đánh giá mức độ căng thẳng tâm lý của học sinh tiểu học ở
Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên.
4. Trần Văn Hô (2012), Nhận thức của giáo viên về rối loạn hành vi ở học sinh
tiểu học tại một số trường trên địa bàn huyện Từ Liêm – thành phố Hà Nội, Luận
văn Thạc sĩ Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên.
5. Đặng Hoàng Minh, Bahr Weiss, Nguyễn Cao Minh (2013), SKTT trẻ em Việt
Nam: thực trạng và các yếu tố nguy cơ.
6. Hoàng Phê (chủ biên) (2003), Từ điển tiếng Việt, NXB Đà Nẵng
7. Nguyễn Văn Siêm (2007), Tâm bệnh học trẻ em và thanh thiếu niên, NXB Đại
học Quốc Gia Hà Nội.
8. Nguyễn Thị Vân Thanh, Nguyễn Sinh Phúc ( 2007), Thực trạng học sinh có
rối loạn tăng động giảm chú ý ở hai trường tiểu học tại Hà Nội, Hội thảo Chăm sóc
sức khỏe tinh thần trẻ em Việt Nam.
9. Nguyễn Linh Trang (2012), Nhận thức của giáo viên tiểu học về chiến lược
quản lý hành vi đối với trẻ có dấu hiệu tăng động giảm chú ý ở một số trường tiểu
học ở Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị
thành niên.


4


18. Ganasen; Parker; Hugo; Stein; Emsley, “Mental health literacy: focus on
developing countries”, Afr J Psychiatry (Johannesbg) 2008 Feb;11(1):23-8
19. Meri Honkanen, Heidi Määttä, Tuula Hurtig, Hanna Ebeling, Anja
Taanila, Heli Koivumaa-Honkanen, “Teachers' Assessments of Children's Mental
Problems With Respect to Adolescents' Subsequent Self-Reported Mental Health”,
Journal of Adolescent Health,Volume 54, Issue 1, January 2014, Pages 81–87
20. Walter HJ, Gouze K, Lim KG, “Teachers' Beliefs About Mental Health Needs
in Inner City Elementary Schools”, Journal of the American Academy of Child &
AdolescentPsychiatry, Volume 45, Issue 1 , Pages 61-68, January 2006
21. Joanne Jordan, Rachelle Buchbinder, Andrew Briggs, Gerald Elsworth,
LucyBusija, Roy Batterham, Richard Osborne, “The Health Literacy
Management Scale (HeLMS): A measure of an individual's capacity to seek,
understand and use health information within the healthcare setting”, Patient
education and counseling, vol. 91, no. 2, pp. 228-235
22. A.F.Jorm (2000), “Mental health literacy. Public knowledge and beliefs about
mental disorders”, The British Journal of PsychiatryNov 2000
23. Kermode, Bowen, Arole, Joag, Jorm (2009), “Community beliefs about
causes and risks for mental disorders: a mental health literacy survey in a rural area
of Maharashtra, India”, Public Health, Volume 123, Issue 7, July 2009, Pages 476–
483
24. Mona Mansour, Uma Kotagal, Thomas DeWitt, Barbara Rose, Susan
Sherman, “Urban Elementary School Personnel's Perceptions of Student Health
and Student Health Needs”, Ambulatory Pediatrics, Volume 2, Issue 2, March–
April 2002, Pages 127–131
25. Edwin F. Morris (2002), A study of the mental health knowledge and attitudes
of preservice and inservice elementary school teacher.

Pages 1146–1152
33. Judy Bidner, V.Faye White, Rosalind Charlesworth, “Predictors of the
developmental appropriateness of the beliefs and practices of first, second, and third

6


grade teachers”, Early Childhood Research Quarterly, Volume 13, Issue 3, 1998,
Pages 459–483
34. Dianne C.Shanley (2008), Understanding parents’ perceptions of their child’s
mental health
35. Nancy Winitzky, Don Kauchak (1995), “Learning to teach: Knowledge
development in classroom management”, Teaching and Teacher Education,
Volume 11, Issue 3, May 1995, Pages 215–227
Tài liệu trên Internet
36. />37.

/>
nhan/suc-khoe-tam-than-la-gi.html
38.
/>MN=7
39.

/>
dao-tao-tam-ly-hoc-lam-sang-tre-em-o-vn-hay-danh-thoi-gian-lang-nghe-con-tre505564/
40. />41. />42. />43. />44. />
7


45. />46. />47. books.google.com