VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ ÁNH TUYẾT

TỘI PHẠM TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THANH CHƢƠNG,
TỈNH NGHỆ AN: TÌNH HÌNH, NGUYÊN NHÂN VÀ
GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA

Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
Mã số: 60.38.01.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
GS.TS VÕ KHÁNH VINH

HÀ NỘI, 2016


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu riêng của tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trên trong luận văn là trung thực và chưa từng được
ai công bố dưới bất kỳ hình thức nào.
Tác giả

HOÀNG THỊ ÁNH TUYẾT




2. HSST

: Hình sự sơ thẩm

4. TAND

: Tòa án nhân dân

5. UBND

: Ủy ban nhân dân

6. CSĐT

: Cảnh sát nhân dân

7. MTTQ

: Mặt trận tổ quốc


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thanh Chương là một huyện miền núi nằm về phía Tây Nam tỉnh Nghệ An,
với diện tích tự nhiên 112,636 ha, dân số 267.202 người, có 39 xã và 1 thị trấn
(trong đó có 29 xã miền núi và xã vùng cao), cách trung tâm thành phố Vinh 46km.
Phía Đông giáp huyện Nam Đàn; phía Nam giáp huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh;
phía Bắc giáp huyện Anh Sơn, Đô Lương; phía Tây giáp tỉnh Bôlykhăm xay –
Nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào. Huyện có đường biên giới Việt – Lào dài

Vậy con số này là lớn hay nhỏ, sự bí ẩn trong những con số này như thế nào,
liệu có mối quan hệ dọc, ngang chằng chịt với các quá trình hiện tượng kinh tế - xã
hội ở phạm vi của một huyện hay không… tất cả những vấn đề đó cần được giải
mã. Nói cách khác, tình hình tội phạm ở huyện Thanh Chương những năm qua cần
được nhìn nhận dưới góc độ tội phạm mới có thể góp phần thiết thực để thực hiện
chương trình Quốc gia phòng, chống tội phạm mà Chính phủ ban hành từ nhiều
năm nay.
Với cách nhìn như vậy và cũng là để góp phần thực hiện thiết thực mục tiêu
Đảng và Chính quyền huyện đã đề ra trong kế hoạch đấu tranh với tình hình tội
phạm; đề tài “Tội phạm trên địa bàn huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An; tình hình
nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa” đã được lựa chọn để nghiên cứu.
2.Tình hình nghiên cứu đề tài
Để có thể thực hiện được đề tài đang nói ở đây, luận văn không chỉ kế thừa
những công trình nghiên cứu về tình hình tội phạm cụ thể, đã công bố, mà còn phải
tiếp thu có chọn lọc những công trình lý luận về tội phạm học để phát triển nghiên
cứu thực tế những vấn đề cơ bản của đề tài. Vì thế tình hình nghiên cứu đề tài sẽ
được nghiên cứu tiếp thu ở hai nội dung sau:
Tình hình nghiên cứu chung của tội phạm học
- Giáo trình “Tội phạm học” của GS.TS Võ Khánh Vinh, NXB Công an nhân
dân, tái bản năm 2011 – 2013;
- Giáo trình “Tội phạm học” của Trường đại học luật Hà Nội, NXB Công an
nhân dân;
- Giáo trình “Tội phạm học” của Học viện cảnh sát nhân dân, NXB Công an
nhân dân;

2


- Những vấn đề lý luận và phương pháp nghiên cứu tội phạm học ở Việt Nam
hiện nay của GS.TS Võ Khánh Vinh;


3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ tội phạm trên địa bàn
huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An về tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng
ngừa.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục đích nghiên cứu đề tài, luận văn cần thực hiện 3 nhiệm vụ sau:
Thứ nhất, làm sáng tỏ tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Thanh Chương,
tỉnh Nghệ An
Thứ hai, xác định nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm trên địa
bàn huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An trong thời gian qua
Thứ ba, dự báo tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Thanh Chương và các
giải pháp phòng ngừa tội phạm trong thời gian tới.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
- Luận văn tập trung nghiên cứu “bức tranh” tội phạm trên địa bàn huyện
Thanh Chương, tỉnh Nghệ An từ năm 2011 đến năm 2015. Làm sáng tỏ thực trạng
công tác phòng ngừa tội phạm trên địa bàn huyện trong những năm qua. Từ đó, xác
định nguyên nhân và điều kiện của THTP ở huyện Thanh Chương. Đưa ra các dự
báo về THTP, đề xuất các biện pháp phòng ngừa tội phạm trên địa bàn huyện trong
thời gian tới.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Xét về mặt nội dung, đề tài của Luận văn nghiên cứu trong phạm vi tội phạm
học thuộc chuyên ngành tội phạm học;
Về cấp xét xử, đề tài tập trung nghiên cứu cấp xét xử hình sự sơ thẩm;
Về thời gian, đề tài tập trung nghiên cứu trong vòng 5 năm, từ năm 2011 2015 bao gồm số liệu thống kê xét xử sơ thẩm hình sự của Tòa án nhân dân huyện
(hai trăm) bản án hình sự sơ thẩm;
Về không gian, đề tài luận văn được thực hiện trên phạm vi huyện Thanh
Chương, tỉnh Nghệ An.

huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An
Chương 3: Dự báo tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Thanh Chương,
tỉnh Nghệ An và các biện pháp phòng ngừa

5


CHƢƠNG 1
TÌNH HÌNH TỘI PHẠM TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THANH CHƢƠNG,
TỈNH NGHỆ AN
Tình hình tội phạm là đối tượng nghiên cứu cơ bản của tội phạm học, đó là
một chỉnh thể thống nhất gồm hai mặt là mặt bản chất và mặt biểu hiện. Với tư cách
là hiện tượng tâm lý – sinh lý – xã hội tiêu cực, tình hình tội phạm đồng thời cũng
mang tính lịch sử, tính pháp lý hình sự, tính giai cấp, tính cụ thể, được biểu hiện
thông qua toàn bộ các hành vi phạm tội cùng với các chủ thể đã thực hiện các hành
vi đó trong đơn vị không gian và thời gian xác định. Như vậy, tình hình tội phạm và
tội phạm là mối quan hệ giữa tổng thể và bộ phận, giữa cái chung và cái riêng,
nhưng không có nghĩa tình hình tội phạm là “phép cộng” đơn thuần của các tội
phạm, mà nó được thể hiện trong mối tương quan chặt chẽ giữa các thông số định
lượng và định tính.
Để có cái nhìn khách quan và toàn diện nhất về tình hình tội phạm ở huyện
Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, trong Chương I, tác giả thu thập và phân tích các số
liệu thống kê xét xử sơ thẩm hình sự, báo cáo tổng kết cũng như các bản án hình sự
sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện Thanh Chương trong giai đoạn từ năm 2011
đến năm 2015, từ đó làm sáng tỏ phần hiện và phần ẩn của tình hình tội phạm trên
địa bàn huyện trong những năm gần đây.
1.1. Phần hiện của tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Thanh Chƣơng, tỉnh
Nghệ An giai đoạn 2011 - 2015
Nghiên cứu phần hiện của tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Thanh
Chương, tỉnh Nghệ An cần thiết phải làm rõ các thông số về mức độ, động thái

nhiều so với tỉ lệ trên, tuy nhiên, đây cũng là những con số đáng báo động.
a.2. Mức độ tổng quan tương đối của tình hình tội phạm ở huyện Thanh
Chương. Nghiên cứu mức độ tổng quan tuyệt đối là cơ sở quan trọng để xác định
mức độ tổng quan tương đối – với các khái niệm trong tội phạm học như: tỷ lệ tội
phạm (đã trình bày ở mục a.1); cơ số tội phạm, mật độ tội phạm và tỷ lệ đồng phạm.
Thứ nhất, về cơ số tội phạm hàng năm ở huyện Thanh Chương
Cơ số tội phạm là một trong những chỉ số cơ bản nhất về mức độ của tình
hình tội phạm đối với một đơn vị h ành chính lãnh thổ xác định, trong khoảng thời
gian một năm, được tính bằng số tội phạm hoặc số người phạm tội trong 10.000

7


hoặc 100.000 dân. Đó là “một đại lượng được tính bằng tỷ lệ giữa số vụ phạm tội
xảy ra trên các đơn vị dân cư đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự ở một địa
bàn”[26,tr74]. Như vậy, để xác định cơ số tội phạm trên địa bàn huyện Thanh
Chương trong từng năm, cần căn cứ vào số vụ và số bị cáo đã xét xử HSST tương
ứng của năm đó giới hạn trong 10.000 dân, phù hợp với đơn vị hành chính cấp
huyện. Trong phạm vi nghiên cứu, tác giả đã thu thập được số liệu thống kê của
Trung tâm dân số kế hoạch hóa gia đình huyện Thanh Chương (tính toán tương đối
với giả thiết số dân trên địa bàn huyện đều đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự), cụ
thể: Năm 2011 khoảng 248.434 người, năm 2012 có khoảng 252.459 người, năm
2013 có khoảng 260.041 người, năm 2014 có khoảng 264.121 người, năm 2015 có
khoảng 267.202 người. Những số liệu này cùng với số vụ và số bị cáo xét xử HSST
là căn cứ để xác định cơ số tội phạm trên địa bàn huyện trong 5 năm gần đây, thể
hiện tại Bảng 1.2 (và các biểu đồ 1.2.1; 1.2.2 kèm theo).
Có thể thấy rằng, cơ số tội phạm ở huyện Thanh Chương có sự chênh lệch
không lớn, mức độ tội phạm phổ biến trong dân cư thấp, khoảng 2 vụ phạm tội với
4 bị cáo trong 10.000 dân / một năm.
Thứ hai, về tỷ lệ đồng phạm ở huyện Thanh Chương

cáo chiếm 32,67% (tỷ phần cao nhất về số bị cáo). C12 - Các tội xâm phạm tính
mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người có 37 vụ/ 373 vụ chiếm 9,92%
với 52 bị cáo/ 649 bị cáo chiếm 8,01%. C20 - Các tội xâm phạm trật tự quản lý
hành chính có 15 vụ/ 373 vụ chiếm 4,02% với 22 bị cáo/ 649 bị cáo chiếm 3,39%.
C21 - Các tội phạm về chức vụ có 4 vụ/ 373 vụ chiếm 1,07% với 8 bị cáo/ 649 bị
cáo chiếm 1,24%. C16 - Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế có 3 vụ/ 373 vụ
chiếm 0,8% với 6 bị cáo/ 649 bị cáo chiếm 0,92%. C 17 - Các tội phạm về môi
trường có 1 vụ/ 373 vụ chiếm 0,27% với 1 bị cáo/ 649 bị cáo chiếm 0,15%.
Tình hình tội phạm ở huyện Thanh Chương trong 5 năm qua chủ yếu tập
trung vào 4 nhóm là C12, C14, C18, C19 (khoảng 93%). Bốn nhóm tội này có mức
độ phạm tội cao. 4 nhóm là C16, C17, C20, C21 có mức độ phạm tội thấp hơn
(khoảng 7%). Còn lại nhóm C13 - Các tội xâm phạm quyền tự do dân chủ của công
dân, C15 - Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân gia đình, C22 - Các tội xâm phạm
hoạt động tư pháp không xảy ra ở huyện Thanh Chương trong năm năm vừa qua.

9


Đây cũng là đặc điểm riêng biệt của tình hình tội phạm ở huyện Thanh Chương
trong giai đoạn 2011 – 2015.
Nghiên cứu 4 nhóm tội có mức độ phạm tội cao (C12, C14, C18, C19) có
thể thấy:
Một là, đối với nhóm C12 - Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm,
danh dự của con người có số vụ và số bị cáo thấp nhất trong 4 nhóm tội có mức độ
phạm tội cao. Số vụ và số bị cáo tăng, giảm không đồng đều qua các năm. Tăng mạnh
từ 2011 đến năm 2012 nhưng có xu hướng giảm từ năm 2013 đến năm 2015.
Hai là, đối với nhóm C14 - Các tội xâm phạm sở hữu, chiếm tỷ phần lớn
nhất về số vụ, gấp hơn 3,5 lần so với số vụ của nhóm C12. Nhìn chung, có xu
hướng giảm từ năm 2011 đến năm 2013, tuy nhiên lại tăng vào năm 2014, 2015,
tăng mạnh về số bị cáo vào năm 2015.

Tòa án nhân dân huyện Thanh Chương đã xét xử từ năm 2011 đến năm 2015. Mức
độ cao nhất là tội đánh bạc (176 bị cáo), tiếp đến là tội trộm cắp tài sản (153 bị cáo),
sau đó là tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy (xét một cách
tương đối quy định tại Điều 194 BLHS 1999, điều luật quy định 4 tội phạm). Các
tội phạm này đều có mức độ phạm tội là 3 con số. Còn lại 6 tội là: tội cố ý gây
thương tích, tội cướp tài sản, tội cướp giật tài sản, tội cưỡng đoạt tài sản, tội vi
phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ và tội chống người
thi hành công vụ có mức độ phạm tội bằng 2 con số.
Như vậy, ở mức độ hành vi, tình hình tội phạm ở huyện Thanh Chương trong
giai đoạn 2011 – 2015 có 3 hành vi phạm tội chủ yếu là:
Thứ nhất, tội đánh bạc chiếm tỷ lệ 29,78%
Thứ hai, tội trộm cắp tài sản chiếm tỷ lệ 25,89%
Thứ ba, tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy chiếm tỷ lệ
23,68%.
Nghiên cứu mức độ của tình hình tội phạm là cơ sở quan trọng để nhận thức
đặc điểm định lượng tiêu biểu của tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Thanh
Chương, tỉnh Nghệ An trong thời gian qua.
1.1.1.2. Động thái của tình hình tội phạm
Động thái của tình hình tội phạm là sự phản ánh xu hướng tăng, giảm hoặc
ổn định của hiện tượng này trong khoảng thời gian và không gian nhất định. Để làm
sáng tỏ động thái của tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Thanh Chương tỉnh
Nghệ An trong 5 năm qua, trước hết cần dựa trên sự vận động của tình hình tội

11


phạm xét theo mức độ tổng quan tuyệt đối. Trong luận văn, tác giả sử dụng phương
pháp so sánh định gốc và theo giai đoạn 3 năm để làm rõ nội dung này, thể hiện
trong Bảng 1.8.
Bằng phương pháp so sánh định gốc theo năm, kết quả cho thấy xu hướng cơ

Phong

Thịnh, Thanh

An, Thanh

Chi, Thanh

Đồng, Thanh

Đức, Thanh

Dương, Thanh Giang, Thanh Hà, Thanh Hòa, Thanh Hưng, Thanh Hương, Thanh
Khai, Thanh Khê, Thanh Lâm, Thanh Liên, Thanh Lĩnh, Thanh Long, Thanh
Lương, Thanh Mai, Thanh Mỹ, Thanh Ngọc, Thanh Nho, Thanh Phong, Thanh
Sơn, Thanh Thịnh, Thanh Thủy, Thanh Tiên, Thanh Tùng, Thanh Tường, Thanh
Văn, Thanh Xuân, Thanh Yên, Võ Liệt, Xuân Tường.
Để làm rõ tình hình tội phạm ở từng đơn vị hành chính cấp xã cần sử dụng
phương pháp xác định hệ đặc điểm chuyên biệt. Tuy nhiên, trong phạm vi luận văn,
tác giả sử dụng số liệu thống kê của TAND huyện Thanh Chương để xác định nhóm
tội phạm xảy ra trong từng xã, thể hiện ở Bảng 1.9
Bảng 1.9 cho thấy tình hình tội phạm ở huyện Thanh Chương xảy ra trên
toàn địa bàn huyện, tại 39 xã, 1 thị trấn, có sự tập trung ở thị trấn Thanh Chương và
một số xã như Thanh Long, Thanh Lương, Võ Liệt, Thanh Hưng, Thanh An. Chiếm
tỉ lệ lớn nhất là số tội phạm xảy ra ở thị trấn Thanh Chương với 14%. Xã Thanh
Long chiếm 7, 8%. Xã Thanh Lương và Võ Liệt cùng chiếm 5,4%. Xã Thanh Hưng
và Thanh An chiếm 3,8%. Cụ thể:
Tại thị trấn Thanh Chương xảy ra các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe con
người như cố ý gây thương tích…, các tội xâm phạm sở hữu như trộm cắp tài sản,
cướp tài sản, cướp giật tài sản… các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công

theo biểu đồ 1.10.1)
c). Cơ cấu theo phương thức thực hiện tội phạm
Cơ cấu theo phương thức thực hiện tội phạm là một trong những cơ cấu lớn,
phức tạp khi nghiên cứu tình hình tội phạm
c.1.) Cơ cấu theo các bước của phương thức thực hiện tội phạm
Trong luận văn, tác giả nghiên cứu 200 vụ án trên địa bàn huyện Thanh
Chương trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2015. Kết quả cho thấy: 113 vụ
(chiếm 56,5%) đối tượng có sự chuẩn bị để thực hiện tội phạm. Còn lại, 87 vụ
(chiếm 43,5%) đối tượng không có sự chuẩn bị trước - tội phạm xảy ra ngay tại thời
điểm phát sinh mâu thuẫn giữa đối tượng và nạn nhân.
Dù có sự chuẩn bị trước hay không thì các đối tượng phạm tội cũng gây ra
những hậu quả nghiêm trọng. Điển hình như:
Tối ngày 8/7/2013, sau khi uống bia, Trần Quốc Trung rủ Võ Minh Điền,
Trần Anh Hùng, Phạm Văn Lưu (SN 1985, trú tại xã Thanh Giang, Thanh Chương)
đến khách sạn Đ.V để đánh Lê Việt Anh (SN 1988, trú tại thị trấn Thanh Chương) –

14


con trai chủ khách sạn. Trung đưa cho Điền và Hùng mỗi người một con dao. Khi
thuê taxi đến cổng khách sạn thì các đối tượng gặp Trần Văn Phương. Do có mâu
thuẫn từ trước nên Điền xách dao đuổi chém Phương nhưng vết chém chỉ sượt vào
tay. Lúc này, Việt Anh cũng vừa đi tới, xuống xe nói chuyện với nhóm của Trung.
Điền bỏ Phương quay lại chém Việt Anh nhưng Việt Anh bỏ chạy được nên vết
chém chỉ sượt vào lưng. Thấy cậu chủ bị chém, nhân viên bảo vệ của khách sạn là
Nguyễn Bá Hòa (SN 1992, trú tại xã Thanh Hương, Thanh Chương) cầm dao, kiếm
xông ra đánh nhau với nhóm của Trung. Hùng và Lưu cầm vũ khí đánh trả. Hòa chỉ
chịu rút lui khi bà chủ gọi vào sau khi đã gây thương tích cho Lưu. Lưu tự gọi xe đi
băng bó vết thương còn Trung, Điền tiếp tục hò hét, đòi chém giết Việt Anh. Trong
cơn “hăng máu” Điền dùng dao đập phá chiếc xe của Việt Anh và vỡ kính xe của

Khảo sát 200 bản án HSST mà Tòa án nhân dân huyện Thanh Chương xét xử
từ năm 2011 đến năm 2015, cho thấy số vụ án diễn ra nhiều nhất tại nơi công cộng
chiếm 39%, nhà của nạn nhân chiếm 31%, các nơi khác như hàng quán, dịch vụ
30%. Thể hiện tại Biểu đồ c.3.1
Ví dụ như vào hồi 17h ngày 16/2, Tổ công tác Phòng CSĐTTP về TTXH
Công an tỉnh phối hợp với Công an huyện Thanh Chương bắt quả tang 23 đối tượng
đang đánh bạc bằng hình thức chơi xóc đĩa tại một phòng thuộc quán karaoke do Hà
Văn Hải (SN 1984) ở xóm 6, xã Thanh Liên, Thanh Chương làm chủ. Hay vụ án
xảy ra tại nhà riêng: Khoảng 17 giờ 30 phút ngày 24/12/2015, tổ công tác thuộc Đội
Cảnh sát ĐTTP về Hình sự - Kinh tế - Ma túy do Đại úy Nguyễn Mạnh Hà, Đội phó
trực tiếp chỉ đạo đã ập vào nhà thị Thủy, bắt quả tang đối tượng đang ghi lô, đề cho
Trần Văn Trung (SN 1986) trú tại xóm 1, xã Thanh An.
Nghiên cứu cũng cho thấy, số vụ phạm tội xảy ra tập trung ở thị trấn Thanh
Chương và một số xã như Thanh Long, Thanh Lương, Võ Liệt, Thanh Hưng, Thanh
An. Đây là những địa bàn tập trung dân cư, có nhiều tụ điểm về tệ nạn xã hội…
c.4). Cơ cấu theo công cụ, phương tiện, đối tượng tác động hành vi phạm tội
Không phải tội phạm nào cũng sử dụng công cụ, phương tiện phạm tội. Tuy
nhiên, nhiều trường hợp, công cụ, phương tiện phạm tội quyết định phương thức
thực hiện hành vi phạm tội cũng những tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi.
Nghiên cứu 200 bản án HSST của TAND huyện Thanh Chương có thể thấy,
công cụ, phương tiện gây án rất đa dạng, tùy thuộc từng loại đối tượng và nhóm tội
phạm hay tội phạm cụ thể. Có vụ án, đối tượng sử dụng hung khí nguy hiểm để
phạm tội như: 14 giờ ngày 26/12, Lê Huy Sơn (SN 1988) trú tại xã Hạnh Lâm,

16


huyện Thanh Chương cùng 1 người bạn trú tại xã Hạnh Lâm đi xe máy từ TP Vinh
về xã Hạnh Lâm. Do trước đó Sơn có sử dụng ma túy đá nên khi 2 người đi đến
xóm 9, xã Thanh Tiên, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, Sơn bị ảo giác và cho


trên 7 năm chiếm tỉ lệ 18.64%. Phạt tiền chiếm 12.94%. Cải tạo không giam giữ
chiếm 2.94% và cảnh cáo là 0.15%. Nghiên cứu ở trên cho thấy, tội phạm xảy ra
trên địa bàn huyện Thanh Chương chủ yếu là tội trộm cắp, đánh bạc, tội tàng trữ,
vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy… Điều này phản ánh đúng tính chất,
mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội do các bị cáo thực hiện cũng như nhân thân
của bị cáo.
đ). Cơ cấu theo đặc điểm nhân thân bị cáo
Nghiên cứu số liệu thống kê của TAND huyện Thanh Chương có thể thấy
được nhân thân bị cáo. Thể hiện ở Bảng 1.12
đ.1). Cơ cấu theo giới tính của bị cáo
Nghiên cứu số liệu thống kê xét xử sơ thẩm hình sự của TAND huyện Thanh
Chương từ năm 2011 đến năm 2015 có số nữ giới chiếm tỷ lệ 26.2% thấp hơn so
với nam giới 73.8%. Nữ giới chủ yếu phạm tội trộm cắp tài sản, tội lừa đảo chiếm
đoạt tài sản. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, trên địa bàn huyện nữ giới phạm
tội đang có xu hướng gia tăng, như vụ án: Ngày 28/8, Công an huyện Thanh
Chương (Nghệ An) đã thi hành lệnh bắt khẩn cấp đối với Hoàng Thị Hòa (SN
1989), quê quán xóm 4, xã Thanh Hương, huyện Thanh Chương, hiện trú tại thôn
Kim Thanh, xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài
sản. Cụ Nguyễn Văn T. (85 tuổi) ở xã Đồng Văn, huyện Thanh Chương cho biết
ngày 25/8, cụ và cụ bà đang ở nhà thì thấy một phụ nữ vào nhà và giới thiệu là con
của một người mà gia đình cụ đều biết, nói chuyện một lúc thì 2 cụ cứ ngỡ là con
cháu mình thật. Lúc đã nhận ra "họ hàng", người phụ nữ bắt đầu trình bày về hoàn
cảnh của mình, nói là bố bị ốm nặng đang điều trị tại bệnh viện huyện, lúc đi gia
đình không mang theo tiền nên nhờ 2 cụ giúp đỡ. Nghe hoàn cảnh tội nghiệp, đồng
thời là "con cháu" nhà mình, nên 2 cụ sẵn lòng giúp đỡ, lấy 4,5 triệu đồng đưa cho
người phụ nữ mà không tỏ vẻ nghi ngờ. Cầm tiền xong, người phụ nữ ra về kèm
theo một lời cảm ơn và lời hứa ngày hôm sau sẽ về nhà lấy tiền để trả cho 2 cụ.
Cũng trong ngày 25/8, cụ ông Hoàng Đình B. (87 tuổi) ở xã Thanh Hưng cũng
bị một đối tượng nữ giới lừa và chiếm đoạt số tiền 2,5 triệu đồng với thủ đoạn

Cơ cấu của tình hình tội phạm ở huyện Thanh Chương cho thấy sự ảnh
hưởng của giáo dục đối với tình hình tội phạm. Hầu hết, các bị cáo có trình độ học
vấn không cao. Trong đó, những bị cáo mù chữ chiếm 3.08%, tiểu học 14.33%,
trung học cơ sở 24.19%, phổ thông trung học chiếm tỉ lệ cao nhất 43.61%, còn lại từ
cao đẳng trở lên chiếm 14.79%. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của giáo dục.

19


Những bị cáo phạm tội thường do thiếu hiểu biết về phạm luật, hạn chế về trình độ
học vấn, lười lao động, học tập… Ngoài ra, trong số 649 bị cáo, có 8 bị cáo là Đảng
viên, chiếm tỉ lệ rất nhỏ 1.23%, ở các tội phạm về chức vụ 1 vài trường hợp phạm
tội đánh bạc.
đ.7). Cơ cấu theo đặc điểm nghề nghiệp của bị cáo
Thực tế cho thấy, người có việc làm, nghề nghiệp, môi trường làm việc lành
mạnh, thu nhập ổn định thì ít phát sinh mâu thuẫn hoặc có mâu thuẫn cũng biết điều
chỉnh xử sự hợp lý. Nghiên cứu trong 649 bị cáo trên địa bàn huyện Thanh Chương
cho thấy có 311 đối tượng không nghề nghiệp chiếm 47.92%, lao động tự do 259
chiếm 39.91%, còn lại là học sinh, sinh viên 54 bị cáo, chiếm 8.32% và cán bộ,
công chức 25 bị cáo, chiếm 3.85%. Như vậy, đối tượng phạm tội không nghề
nghiệp và lao động tự do chiếm tỉ lệ lớn 87.83%, chứng tỏ tình trạng thất nghiệp,
lao động tự do, thiếu sự quản lý có ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình an ninh trật
tự của địa phương.
đ.8). Cơ cấu theo đặc điểm động cơ gây án
Động cơ là động lực bên trong, thúc đẩy chủ thể thực hiện hành vi phạm tội,
thể hiện tính chất nguy hiểm cho xã hội của tội phạm hay nhóm tội phạm cụ thể.
Trong luận văn, tác giả nghiên cứu 200 bản án mà Tòa án nhân dân huyện
Thanh Chương xét xử hình sự sơ thẩm với 85 bản án về tội xâm phạm sở hữu, 75
bản án về các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng, 40 bản án tội
phạm về ma túy, có các động cơ phạm tội chủ yếu sau:

tội phạm.
Trên địa bàn huyện Thanh Chương trong thời gian qua, có thể thấy nạn nhân
và đối tượng phạm tội có mối quan hệ rất đa dạng. Ví dụ như vụ án Nguyễn Văn
Cường (1985, trú khối 2, TT Thanh Chương, H. Thanh Chương) đã thực hiện hành
vi trộm cắp tài sản. Cường khai nhận, bản thân là tài xế nên rất thông thạo việc mở
khóa ô-tô bằng nhiều cách khác nhau. Trước đây, Cường từng thuê ô-tô tự lái của
gia đình anh Nguyễn Văn Tám (1969, trú khối 11, TT Thanh Chương, H. Thanh
Chương) và nảy sinh ý định trộm xe. Vì vậy, Cường đã “nhân bản” thêm một chiếc
chìa khóa, chờ cơ hội thuận lợi sẽ trộm xe. Đêm 11-3-2015, khi đi ngang qua nhà
anh Tám thì thấy chiếc xe đậu trên vỉa hè, không có người trông coi nên Cường
mừng như bắt được vàng. Lập tức, Cường chạy về nhà lấy chiếc chìa khóa, đến mở
cửa, mở khóa xe chạy đi. Nghĩ nếu mang cầm ở các hiệu cầm đồ gần nhà sẽ bị lực

21