MỞ ĐẦU

Chủ tịch Hồ Chí Minh là danh nhân văn hóa thế giới, anh hùng giải
phóng dân tộc, là người thày vĩ đại và là nhà tư tưởng lớn của cách mạng
Việt Nam. Trong việc xây dựng Đảng cũng như trong toàn bộ sự nghiệp cách
mạng của nhân dân ta, Người đặc biệt quan tâm đến vấn đề cán bộ. Đây là
một trong những vấn đề thực sự có ý nghĩa chiến lược, quyết định sự thành
bại của Đảng, của cách mạng. Nếu V.I. Lênin đã coi cán bộ là vấn đề "mấu
chốt của cách mạng Nga, của chính quyền Xô viết thì Chủ tịch Hồ Chí
Minh cũng đã từng nói với chúng ta "cán bộ là tiền vốn của toàn thể", "cán
bộ là cái gốc của mọi công việc", "cán bộ quyết định mọi công việc" [2, tr.
47].
Vấn đề cán bộ đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt được Người
chú trọng đến vấn đề rèn luyện đạo đức, tư cách của người cán bộ cách
mạng, với mục tiêu nhằm xây dựng Đảng ta thành một Đảng thật sự đoàn
kết, trong sạch, vững mạnh, mỗi cán bộ đảng viên vừa là người lãnh đạo,
vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân.
Trong công cuộc đổi mới hiện nay, đất nước ta đang đứng trước nhiều
vận hội mới, với nhiều thuận lợi nhưng cũng đầy khó khăn, thử thách.
Đảng ta xác định "phát triển kinh tế là trọng tâm, xây dựng và chỉnh đốn
Đảng là then chốt, tư tưởng của Người vẫn giữ nguyên giá trị đối với sự
nghiệp cách mạng của dân tộc ta trong hiện tại và tương lai. Bên cạnh
những yếu tố tích cực trong cơ chế thị trường theo định hướng xã hội chủ
nghĩa mà chúng ta đang thực hiện, vẫn còn tồn tại nhiều yếu kém của một
bộ phận cán bộ, đảng viên đã và đang bộc lộ cần phải kiên quyết sửa chữa,
khắc phục.
Vì vậy việc "Nghiên cứu giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề
cán bộ, đảng viên trong thời kỳ đổi mới ở nước ta hiện nay (Thông qua
tác phẩm của Hồ Chí Minh)" chẳng những có ý nghĩa về lý luận và thực
1


Đối với cán bộ, đảng viên, theo Bác, phải có lý luận cách mạng,
nhận thức được những quy luật khách quan, "cán bộ của Đảng phải hiểu
biết lý luận cách mạng, và lý luận cùng thực hành phải luôn luôn đi đôi với
nhau. Khi đặt ra khẩu hiệu và chỉ thị, luôn luôn phải dựa vào điều kiện thiết
thực và kinh nghiệm cách mạng ở các nước, ở trong nước và ở địa phương"
(Điều 3). Người cho, cán bộ đảng viên phải luôn gắn với quần chúng "Mọi
3


công tác của Đảng luôn luôn phải đứng về giá quần chúng. Phải đem tinh
thần yêu nước và cần, kiệm, liêm chính mà dạy bảo cán bộ, đảng viên và
nhân dân..." (Điều 5) [4, tr. 249]. Trong Đảng phải luôn phê và tự phê
(thanh trừng) xem xét lại về cả nội dung và việc thi hành chỉ thị, nghị quyết
"Đảng không che giấu những khuyết điểm của mình, không sợ phê bình...
tự sửa chữa để tiến bộ và để dạy bảo cán bộ đảng viên. Đảng phải luôn luôn
tẩy bỏ những phần tử hủ hóa ra ngoài..." Người kết luận:
Muốn cho Đảng được vững bền
Mười hai điều đó chớ quên điều nào [Điều 4 đến điều 12, tr. 250].
Về phận sự của đảng viên và cán bộ (gồm 8 điểm) trước hết Người
khẳng định, phải trọng lợi ích của Đảng trên hết. "Ngoài lợi ích của dân
tộc, của Tổ quốc... Ham muốn địa vị, tìm cách phát tài, ra mặt anh hùng, tự
cao tự đại đều là trái với lợi ích của Đảng" [5, tr. 250-251].
Về đạo đức cách mạng của cán bộ và đảng viên, theo Bác gồm có
5 điều: Nhân, nghĩa, trí, dũng liêm. Bác nói: "Người đảng viên, người cán bộ
tốt muốn trở nên người cách mạng chân chính, không có gì là khó cả. Điều đó
hoàn toàn do lòng mình mà ra. Lòng mình chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì
đồng bào thì mình sẽ tiến đến chỗ chí công vô tư. Mình đã chí công vô tư thì
khuyết điểm sẽ càng ngày càng ít, mà những tính tốt ngày càng thêm" [4, tr. 251]
là đạo đức cách mạng. Đạo đức đó không phải là đạo đức thủ cựu, nó là
đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng của cá nhân mà vì

bè kéo cánh bệnh cận thị, bệnh "cá nhân".
Bên cạnh đó, những sai lệch của cán bộ, đảng viên còn được Chủ
tịch Hồ Chí Minh nêu trong tác phẩm Đạo đức cách mạng. Những đảng
viên bị thoái hóa, biến chất, quên mất tác phong của người chiến sĩ cộng
sản đã tưởng rằng cách mạng là cốt để làm cho họ có địa vị, được hưởng
thụ. Do đó mà họ mắc những sai lầm như kiêu ngạo, chưng diện, hưởng
lạc, lãng phí của công, tự tư tự lợi, không tiết kiệm, đồng tiền bát gạo là mồ
hôi nước mắt của nhân dân. Họ quên mất tác phong gian khổ phấn đấu,
lạnh lẽo với công việc cách mạng, xa rời Đảng, xa rời quần chúng. Dần dần
họ mất cả tư cách và đạo đức cách mạng, sa vào tham ô, hủ bại và biến
thành người có tội với Đảng, với Chính phủ, với nhân dân [6, tr. 569].
Vì thế trong Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ II của Đảng, Người nói: "Chúng ta cần phải thật thà tự phê bình để sửa
6


chữa phải cố sửa chữa để tiến bộ". Người nhận thấy "ở các cơ quan lãnh
đạo các cấp, về lề lối làm việc, về chủ trương và cách lãnh đạo còn có
những khuyết điểm khá phổ thông và nghiêm trọng. Ấy là những bệnh chủ
quan, quan liêu, mệnh lệnh, hẹp hòi và bệnh công thần"[5, tr.1 66-167].
Người nói rõ hơn: cán bộ, đảng viên mắc bệnh ấy không hiểu rằng, mỗi
đảng viên cần phải làm kiểu mẫu phục tùng kỷ luật, chẳng những kỷ luật của
Đảng mà cả kỷ luật của các đoàn thể nhân dân và của cơ quan chính quyền
cách mạng...
Tiếp đó, trong Diễn văn khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ III của Đảng Lao động Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng chỉ ra
một thực tế: Từ trước tới nay, Đảng ta đã cố gắng liên hệ chặt chẽ chủ
nghĩa Mác - Lênin với thực tiễn cách mạng Việt Nam. Cán bộ và đảng viên
ta nói chung đều có phẩm chất cách mạng tốt đẹp, nhưng chúng ta "còn
nhiều khuyết điểm như bệnh chủ quan, chủ nghĩa giáo điều và chủ nghĩa

viên như thế nào, Người còn thẳng thắn và nghiêm khắc phê phán những
khuyết điểm sai lệch của cán bộ, đảng viên bị thoái hóa, từ đó chỉ ra
nguyên nhân của những khuyết điểm và biện pháp khắc phục.
Qua đây có thể nhận thấy, Bác Hồ rất quan tâm đến đạo đức cách
mạng cũng như việc nâng cao trình độ về mọi mặt của cán bộ, đảng viên.
Người nói "Ngày nay, Đảng yêu cầu cán bộ và đảng viên chẳng những thạo
về chính trị mà còn phải giỏi cả về chuyên môn" [9, tr. 96]. Tư tưởng Hồ
Chí Minh về cán bộ, đảng viên trong những tác phẩm này có tầm khái quát
rộng lớn, nội dung ngắn gọn nhưng lại rất cụ thể. Vì thế nó được coi như
những nguyên tắc chỉ đạo nhất quán, có sức thuyết phục mạnh mẽ toàn bộ
công tác tổ chức, lựa chọn cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng trong
mỗi thời kỳ phát triển của cách mạng.

10


Chương 2
GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ CÁN BỘ,
ĐẢNG VIÊN TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

2.1. VÀI NÉT VỀ BỐI CẢNH LỊCH SỬ

Xu thế phát triển và tác động của thời đại hiện nay đối với sự
nghiệp đổi mới ở nước ta hiện nay:
Một là, xu thế hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển trên thế giới
cũng như trong khu vực. Xu thế này cho phép chúng ta tranh thủ thời gian tập
trung vào nhiệm vụ trung tâm là phát triển kinh tế. Song, trong thế giới ngày
nay tồn tại các quốc gia dân tộc với hệ thống lợi ích khác nhau, bị chi phối
bởi quy luật kinh tế thị trường. Do đó, sự liên kết và hợp tác luôn đi với
cạnh tranh đang diễn ra gay gắt, đa dạng, phức tạp và nó có thể bóp chết nền

ĐẶT RA ĐỐI VỚI CÔNG TÁC CÁN BỘ TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI

Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam theo
con đường xã hội chức năng trên nền tảng của tư tưởng chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh mà trong giai đoạn hiện nay là đẩy mạnh
công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, đưa
nước ta trở thành một nước công nghiệp... Trước nhiệm vụ nặng nề này,
đòi hỏi chúng ta phải xây dựng được một đội ngũ cán bộ tương xứng, vừa
phát huy được những đức tính tốt đẹp của con người Việt Nam truyền
thống, vừa có đủ bản lĩnh, phẩm chất và năng lực. Theo tư tưởng của
Người, Đảng ta phải chăm lo xây dựng và chuẩn bị đội ngũ cán bộ một
cách chủ động, đồng bộ, có tầm nhìn xa.
Những mặt mạnh chủ yếu của đội ngũ cán bộ, đảng viên chúng ta
hiện nay là được rèn luyện, thử thách trong quá trình đấu tranh cách mạng
lâu dài, gian khổ. Cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp từ Trung ương tới cơ
sở, đặc biệt là cấp chiến lược có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định
mục tiêu đi theo con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn,
năng động sáng tạo, hăng hái tiên phong thực hiện đường lối chủ trương,
chính sách của Đảng và Nhà nước.
12


Tuy nhiên, khi bước vào thời kỳ "thay da đổi thịt, công nghiệp hóa,
hiện đại hóa với nhiều nhiệm vụ chính trị mới rất nặng nề khó khăn và
phức tạp thì một số cán bộ, đảng viên bộc lộ không ít nhược điểm như:
giảm sút niềm tin, nhận thức mơ hồ về chủ nghĩa Mác - Lênin và chủ nghĩa
xã hội; hoài nghi đường lối của Đảng, có người do bất mãn cá nhân đi đến
phản bội Đảng và lợi ích của nhân dân; hoặc thoái hóa biến chất về đạo
đức, lối sống, lợi dụng chức quyền để tham nhũng, buôn lậu, làm giàu bất
chính, lãng phí của công, quan liêu, gia trưởng độc đoán.
Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ, đảng viên tuy đúng nhưng không

chức thành viên trong hệ thống chính trị. Là Đảng cầm quyền, Đảng có quyền
lực chính trị, quyền lực lãnh đạo Nhà nước và toàn xã hội. Vai trò quản lý của
Nhà nước về hoạt động của các đoàn thể xã hội là thước đo năng lực lãnh đạo
của Đảng. Vì vậy, Đảng ta có trách nhiệm lãnh đạo, chăm lo xây dựng đội
ngũ cán bộ công chức cho cả hệ thống chính trị, trên mọi lĩnh vực, nhằm thực
hiện có kết quả đường lối chính trị của Đảng và sự nghiệp đổi mới.
* Về mục tiêu
+ Xây dựng đội ngũ cán bộ, trước hết là cán bộ lãnh đạo và quản lý
ở các cấp, vững vàng về chính, gương mẫu về đạo đức, trong sạch về lối sống,
có trí tuệ, kiến thức và năng lực hoạt động thực tiễn, gắn bó với nhân dân.
+ Có cơ chế và chính sách phát hiện, tuyển chọn, đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ, trọng dụng những người có đức, có tài. Thực hiện đúng đắn
nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ
cán bộ, đi đôi với phát huy trách nhiệm của các tổ chức và người đứng đầu
các tổ chức trong hệ thống chính trị về công tác cán bộ... Làm tốt công tác
quy hoạch và tạo nguồn cán bộ.
+ Đánh giá, bồi dưỡng, lựa chọn, sử dụng cán bộ trên cơ sở tiêu
chuẩn, lấy hiệu quả công tác thực tế và sự tín nhiệm của nhân dân làm
thước đo chủ yếu.
+ Đổi mới, trẻ hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý, kết hợp các
độ tuổi, đảm bảo tính liên tục, kế thừa và phát triển. Thực hiện chủ trương
luân chuyển cán bộ lãnh đạo và quản lý.

14


+ Xây dựng, chỉnh đốn hệ thống các học viện, trường và trung tâm
chính trị, nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Từ
nay đến năm 2005, phần lớn cán bộ lãnh đạo chủ chốt từ cấp huyện trở lên
học xong chương trình lý luận cao cấp và có kiến thức trình độ đại học về

sẽ không xây dựng được hệ thống tiêu chuẩn cán bộ của tình hình hiện nay.
Đổi mới tư duy về tiêu chuẩn cán bộ nhất định phải dựa trên cơ sở
chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng, đặc biệt là
tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ với ba mảng vấn đề liên quan với
nhau: vị trí, vai trò của cán bộ; tiêu chuẩn cán bộ và chính sách cán bộ.
Đảng ta đã tổng kết những bài học, kinh nghiệm về công tác cán bộ
đảng viên trong những thời gian trước đây và đã xây dựng được một hệ quy
chiếu tiêu chuẩn cán bộ trong tình hình mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đó là:
* Có tinh thần yêu nước sâu sắc, tận tụy phục vụ nhân dân, kiên
định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, phấn đấu thực hiện
đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước.
* Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công Vô tư. Không tham nhũng và
kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng. Có ý thức tổ chức kỷ luật. Trung
thực, không cơ hội, gắn bó mật thiết với nhân dân, được nhân dân tín nhiệm.
* Có trình độ hiểu biết về lý luận chính trị, quan điểm đường lối của
Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; có trình độ văn hóa và
chuyên môn, đủ năng lực và sức khỏe để làm việc có hiệu quả, đáp ứng yêu
cầu, nhiệm vụ được giao.
Các tiêu chuẩn trên có quan hệ chặt chẽ với nhau, coi trọng cả đức
và tài, đức là gốc. Trong tình hình hiện nay cần đặc biệt quan tâm vấn đề
phẩm chất chính trị và đạo đức cách mạng. Người cán bộ có phẩm chất và
bản lĩnh chính trị là luôn luôn vững vàng, kiên định mục tiêu độc lập dân
tộc và chủ nghĩa xã hội, trung thành với Đảng, với chủ nghĩa Mác - Lênin
và tư tưởng Hồ Chí Minh, là sống trung thực, không tham vọng cá nhân, ít
lòng ham muốn về vật chất, biết đặt lợi ích của Tổ quốc, nhân dân lên trên
hết. Đó là những cán bộ chân chính, luôn trau dồi các phẩm chất tốt đẹp:
Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Dũng, Liêm..., có một lối sống giản dị, trong sáng.

16


thành tốt nhiệm vụ của cách mạng xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ
quá độ.
Để sống và chiến đấu theo tư tưởng Hồ Chí Minh, để lao động có
nhiều hiệu quả và năng suất, vận dụng sáng tạo và phát triển tư tưởng của
Người vào trong công tác cán bộ, thì mỗi người (đặc biệt là người cán bộ,
đảng viên) phải luôn luôn rèn luyện đạo đức, phẩm chất đạo đức cách
mạng, không ngừng học tập về mọi mặt, học tập chủ nghĩa Mác - Lênin và
đường lối, chính sách của Đảng, học tập văn hóa, khoa học - kỹ thuật và
chuyên môn nghiệp vụ... nhằm làm chủ tự nhiên và bản thân mình.
Được sống trong thời đại Hồ Chí Minh "rực rỡ tên vàng", được đi
theo và tiếp tục con đường của Bác, nhất định chúng ta sẽ thu được nhiều
thành công trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta hiện nay, góp phần
18


xứng đáng vào sự nghiệp chung vì hòa bình, ổn định và phát triển, vì độc
lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội ở Đông Nam Á và trên toàn thế giới.

19


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Công tác xây dựng Đảng trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nước (2001), Nxb Lao động, Hà Nội.
2. Dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh (1990), Nxb Thông tin - Lý luận,
Hà Nội.
3. Hồ Chí Minh (1985), Toàn tập, tập 4, Nxb Sự thật, Hà Nội.
4. Hồ Chí Minh (2000), "Sửa đổi lối làm việc", Toàn tập, tập 5, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội.