TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
KHOA KÌNH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
CHUYÊN NGÀNH KÍNH TẾ ĐỐI NGOẠI
. 1.1.1... *** Ị

K H O A LUẬN T Ố T

NGHIỆP

1HVIB ĨR9N6 VA GŨI PHÁP PHÁT imâi Đ|GH V9
i m

l ẳ n BẮN l i TẠI S A I H A I H i n M Ú M

HỆT t r a n i n

n ể í t l ệ t NHẬP s u

l

i

TẾ QUỐC 1 Ể

Sinh nin thục hiện ĩ Lê Thị Hòa
£dp
ỉ Anh Ì
Khoá
: 44 - KT & KĐQT
Giá? PÍề® ấró»f íMra ỉ TkẨ Phạm Tho Hang



Khoa

:44

Giáo viên hướng dẩn

: Th.s Phạm Thu Hương

Hà Nụi, tháng 05/2009


mạc Lạc
LỜI MỞ ĐÂU

Ì

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN v ế DỊCH vụ NGÂN HÀNG BÁN l ể THI CÁC
NGÂN HÀNG THƯƠNG MỌI VÀ HỘI NHỘP KINH ĩ ế ọ u ố c Tế.

6

ì. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

6

1. Khái niệm ngân hàng thương mại

6


TỚI LĨNH Vực DỊCH v ụ NGÂN HÀNG BÁN LẺ

19

1. Khái quát về hụi nhập kinh tế quốc tế và quá trình hụi nhập kinh tế
quốc tế của Việt Nam

19

2 Các cam kết liên quan đến lĩnh vực ngân hàng

23

2.1 Cam kết khi Việt Nam gia nhập WTO

23

2.2 Cam kết trong Hiệp định thương mại tự do Việt nam - Hoa Kỹ
3. Tác đụng của hụi nhập kinh tế quốc tế tới lĩnh vực dịch vụ ngân hàng
bán lẻ

31

26


CHƯƠNG li: THỰC TRỌNG DỊCH vụ NGÂN HÀNG BÁN lẻ TẠI CÁC
NGAN HÀNG THƯƠNG MỌI V l ậ NAM TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP
KINH ĩ ế ọ u ố c Tế


CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ
HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

53

1. Những thành công trong việc phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại
các ngân hàng thương mại Việt Nam trong thời kỳ hụi nhập kinh tê
quốc tế

53

2. Những mặt hạn chế

55

3. Nguyên nhân

56

3.1 Khung pháp lý chưa hoàn thiện

56

3.2 Cạnh tranh gay gắt

58

3.3 Năng lực tài chính kém

58


65

2.3. Định hướng phát triển dịch vụ thanh toán

67

2.4. Định hướng phát triển các loại hình dịch vụ ngân hàng khác

68

n. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH v ụ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI
CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ
HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TÊ
1. Giải pháp từ phía Chính phủ và NHNN

68
69

/./ Từ phía Chính phủ

69

12 TừphíạNHNN

70

2. Giải pháp từ phía NHTM

72


79


LỜI M Ở ĐẦU

i) Tính cốp thiết của đ ể tài
Hụi nhập kinh tế quốc tế là mụt xu thế khách quan trong thế giới ngày
nay. Không mụt quốc gia nào có thể phát triển được nếu không tham gia vào
quá trình này. Đối với các nước đang và kém phát triển (trong đó có Việt
Nam) thì hụi nhập kinh tế quốc tế là con đường tốt nhất để rút ngắn tụt hậu so
với các nước khác và có điều kiện phát huy tối ưu hơn những lợi thế so sánh
của mình trong phân công lao đụng và hợp tác quốc tế. Quá trình hụi nhập của
Việt Nam có thể được đánh dấu bằng những sự kiện quan trọng như giá nhập
ASEAN, đăng cai Hụi nghị thượng đỉnh APEC, hay gần đây nhất là gia nhập
Tổ chức Thương mại thế giới WTO.
Tài chính - ngân hàng là mụt lĩnh vực nhạy cảm đối với nền kinh tế quốc
dân. Hoạt đụng ngân hàng cóảnh hưởng lớn đến các ngành khác. Trong quá
trình hụi nhập kinh tế quốc tế, lĩnh vực này cũng là mụtừong những lĩnh vực
được ưu tiên hàng đầu. Mụt khi Việt Nam mở cửa thị trường tài chính, tạo
diều kiện cho các ngân hàng nước ngoài hoạt đụng kinh doanh trên lãnh thổ
nước mình, thì việc cạnh tranh giữa các ngân hàng trở nên khốc liệt hơn. Các
ngân hàng thương mại (NHTM)ừong nước phải có các chiến lược cụ thể để
có thể đứng vững trong cuục chiến này, bởi lẽ các ngân hàng nước ngoài có
tiềm lực manh hơn, chất lượng cao và các loại hình dịch vụ đa dạng hơn.
Các NHTM Việt Nam đã và đang phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ,
đây là xu thế tất yếu, phù hợp với xu hướng chung của các ngân hàng trong
khu vực và trên thế giới. Liên tục có những sản phẩm mới hướng tới đối tượng
là khách hàng cá nhân, doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các ngân hàng lần lượt mở
rụng mạng lưới chi nhánh, phát hành thẻ, tăng số lượng máy ATM...



iv) Cóc vốn đ ể khóa luận cồn giỏi quyệt
Làm thế nào để phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại các
NHÍM Việt Nam trong thời đại hụi nhập kinh tế quốc tế?
)

Ì

T
Các ngân
hàng phải
làm thế nào
để tăng
cường dịch
vụ huy
đụng vốn?

Các ngân
hàng làm
thế nào để
tăng cường
dịch vụ tín
dụng?

Các ngân
hàng phải
làm thế nào
để tăng
cường dịch

chế và nguyên nhân của các hạn chế đó.
Bước 4: Giải quyết bốn câu hỏi nhỏ của khóa luận.
Bước 5: Giải quyết câu hỏi trọng tâm của khóa luận.
Quá trình giải quyết này được thể hiện qua sơ đồ như sau:

Casôlýluân

ị

Thu thà]
) tài liệu
)

L

Đánh giá thành công, hạn chế Ị
_ J
Giải quyết các câu hỏi nhi
I

Giải quyết câu hỏi trọng ì

Sơ đồ 2: Quá trình giầi quyết các vấn đề của khóa luận


vi) Cụu trúc của khóa luận
Ngoài phần Lời mở đầu và Kết luận, khóa luận bao gồm ba chương:
Chương ì: Tổng quan về dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại các ngân hàng
thương mại và hội nhập kinh tế quốc tế
Nụi dung của chương này cho chúng ta thấy cái nhìn tổng quát nhất về

Li THỈ Hòn

6


CHƯƠNG I: TỔNG ỌUÍÌN v ế DỊCH v ụ NGỒN HÀNG BÁN l ể
TẠI CÁC NGÂN HỒNG THƯƠNG MỌI VÀ HỘI NHẬP KINH Tễ'
QUỐC T€
L TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1. Khái niệm ngân hàng thương mại
Sự phát triển của nền sản xuất hàng hóa đòi hỏi phải có mụt tổ chức kinh
doanh đặc biệt - chuyên kinh doanh tiền tệ và các dịch vụ trong quan hệ vay
mượn đó là NHTM. Từ đó, công nghiệp ngân hàng đã lan rụng từ nền văn
minh cổ đại Hy Lạp và La Mã sang nền văn minh Bắc Âu, Tây Âu rồi ưở nên
nổi tiếng trên toàn thế giới. Ngày nay, NHÍM và hoạt đụng của nó đóng vai
trò quan trọng trong từng nước. NHTM có nhiệm vụ đáp ứng các nhu cầu khác
nhau về vốn, góp phần tăng tốc đụ chu chuyển hàng hóa và tiền tệ, thúc đẩy
hoạt đụng sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế vàổn định xã hụi.
Theo cuốn "Ngân hàng thương mại" của Đại học kinh tế quốc dân,
"Ngân hàng là các tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài
chính đa dạng nhất - đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm, dịch vụ thanh toán và thực
hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chứctínhdoanh nào
trong nền kinh tể' .
1

Theo Giáo sư Peter Rose- mụt giáo sư về ngành tài chính tại đại học
Texas của Mỹ - khi đứng trên góc đụ xem xét Ngân hàng trên phương diện
những loại hình dịch vụ cung cấp cho rằng: "Ngân hàng là loại hình tổ chức
tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất - đặc
biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán. Và cũng thực hiện nhiều chức

thương mại, cho vay tiêu dùng, cho vay bất đụng sản, và để mua chứng khoán
của chính phủ, trái phiếu của chính quyền địa phương. Ngoài ra các NHTM
còn cung cấp các dịch vụ thanh toán qua ngân hàng và buôn bán ngoại tệ.
2. Chức năng của ngân hàng thương mại
* Chức năng trung giantíndụng
Trong nền kinh tế có những chủ thể có dư tiền và khoản tiền đó chưa
dược sứ dụng mụt cách triệt để (ví dụ như vẫn còn cất giấu trong nhà chưa
được mang ra lưu thông) nhưng họ cũng muốn tiền này sinh lời cho mình và
họ nghĩ là cho vay và có những chủ thể cần tiền để hoạt đụng kinh doanh.
Nhưng những chủ thể này không quen biết nhau và cũng có thể không tin
tưởng nhau nên tiền vẫn chưa được lưu thông. NHTM thực hiện chức năng

9


trung gian tín dụng của mình, nhận tiền từ người muốn cho vay, trả lãi cho họ
và đem số tiền ấy cho người muốn vay vay. Như vậy, NHTM đã hỗ trợ, khắc
phục những hạn chế của cơ chế phân phối vốn trực tiếp, tạo ra kênh điều
chuyển vốn quan trọng.
Các NHTM đứng ra tập trung các nguồn vốn tạm thòi nhàn rỗi trong xã
hụi thông qua các hoạt đụng như nhận tiền gửi thanh toán, tiền gửi tiết kiệm,
quản lý hụ tài sản cho khách hàng và phát hành các loại chứng khoán. Với số
vốn này NHTM sẽ đáp ứng được nhu cầu vốn của nền kinh tế để sản xuất kinh
doanh. Qua đó, nó thúc đẩy nền kinh tế phát triển.
NHTM vừa là người đi vay vừa là người cho vay và với số lãi suất chênh
lệch có được nó sẽ duy trì họat dụng của mình. Ngoài ra, NHTM có thể làm
trung gian giữa công ty và các nhà đầu tư; chuyển giao mệnh lệnh trên thị
trường chứng khoán; đảm nhận việc mua trái phiếu công ty...
* Chức năng trung gian thanh toán
Ngoài chức năng trung gian tín dụng, NHTM còn cung cấp dịch vụ thanh

cơ hụi tìm kiếm những nguồn thu mới từ việc cung cấp các dịch vụ này, góp
phần đa dạng hoa thu nhập, giảm tính tập trung của thu nhập vào hoạt đụng
cấp tín dụng vốn nhiều rủi ro hơn.
* Chức năng cung ứng dịch vụ tài chính
Các ngân hàng thương mại ngoài hai chức năng chính như trên còn cung
cấp nhiều dịch vụ khác như các dịch vụ tư vấn, bảo hiểm, quản lý tài sản cho
khách hàng, dịch vụ ủy thác, thuê két sắt....
Có thê nói ràng, ngân hàng chính là loại hình to chức tài chính cung
cấp một danh mục các hoạt động tài chính đa dạng nhất và thực hiện nhiều
chức năng nhất so với bất kỳ tổ chức tài chính nào trong nền kinh tế.
l i . DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI CÁC NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI
Ì Khái niệm dịch vụ ngân hàng bán lẻ
Dịch vụ ngân hàng dược hiểu là các nghiệp vụ ngân hàng về vốn, tiền tệ,
thanh toán... mà ngàn hàng cung cấp cho khách hàng nhằm đáp ứng nhu cầu

li


kinh doanh, sinh lời, sinh hoạt cuục sống, cất trữ tài sản... và ngân hàng thu
phí, chênh lệch lãi suất thông qua các dịch vụ đó.
Nếu căn cứ vào đối tượng phục vụ thì dịch vụ ngân hàng bao gồm dịch
vụ ngân hàng bán lẻ và dịch vụ ngân hàng bán buôn. Nếu người mua trực tiếp
sử dụng dịch vụ đó nhằm đáp ứng nhu cẩu tiêu dùng, sinh hoạt của bản thân
mình, gia đình thậm chí là doanh nghiệp thì hoạt dụng bán cho người này gọi
là bán lẻ. Nếu người mua đó tiếp tục bán lại cho người khác, không trực tiếp
sử dụng dịch vụ thì hoạt đụng đó được xem là bán buôn. Dịch vụ ngân hàng
bán lẻ được xem là dịch vụ rất quan trọng đối với mỗi ngân hàng, bởi lẽ dối
tượng của loại hình dịch vụ này chính là các cá nhân, hụ gia đình, doanh
nghiệp nhỏ và vừa. Trong khi đó, họ lại là thành phần chính của nền kinh tế, vì

nhất quán, nhanh chóng, chính xác.
Không chỉ sử dụng kênh phân phối truyền thống là mạng lưới chi nhánh,
mà dịch vụ ngân hàng bán lẻ còn được thực hiện thông qua các kênh phân
phối hiện đại như Phone banking, Internet banking, máy rút tiền tự đụng
ATM... Đây chính là hệ quả của việc phát triển công nghệ thông tin, hay công
nghệ thông tin chính là tiền đề quan trọng trong việc tăng cường, mở rụng
dịch vụ ngân hàng bán lẻ.
2. Phân loại dịch vụ ngân hàng bán lẻ
Dựa vào hai chức năng chính của ngân hàng đó là trung gian túi dụng và
trung gian thanh toán mà các ngân hàng thương mại đã đưa ra nhiều loại hình
dịch vụ ngân hàng bán lẻ như sau:
- Dịch vụ huy động vốn
+ Dịch vụ tiết kiệm
Đây là mụt trong những dịch vụ truyền thống và tiêu biểu của các
NHÍM.
Cho vay được xem là mụt hoạt đụng sinh lời cao, và ngân hàng tìm mọi
cách để huy đụng nguồn vốn cho vay. Mụt trong những nguồn vốn quan trọng
mViấ* mà cấc NHÍM huy đụng dược chính là khoản tiền gửi của các tầng lớp
dân cư trong xã hụi. Đây là lượng khách hàng lớn và có nguồn tiền nhàn rỗi
được gửi vào ngân hàng và hưởng lãi suất.
Nếu căn cứ vào kỳ hạn gửi thì loại hình dịch vụ này được chia thành tiết
kiệm không kỳ hạn và tiết kiệm có kỳ hạn. Lãi suất của tiền gửi không kỳ hạn

13


bao giờ cũng thấp hơn so với tiền gửi có kỳ hạn. Hiện nay, các ngân hàng đều
đưa ra rất nhiều các dịch vụ tiết kiệm hấp dẫn. Chẳng hạn như Techcombank
có các dịch vụ như Tiết kiệm dinh kỳ vì tương lai, tiết kiệm thường, tiết kiệm
phát lục...