PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài:
Kế hoạch là công cụ điều hành, quản lý của nhà nước, Ngày nay, trước xu thế hội
nhập và sự biến động của cơ chế thị trường thì vai tr ̣ò Nhà nước càng thể hiện quan trọng
trong việc điều tiết vĩ mô và định hướng phát triển cho nền kinh tế thị trường định hướng
xă hội chủ nghĩa bởi vậy công tác lập kế hoạch càng có vai trò quan trọng.
Khác với lập kế hoạch theo phương pháp truyền thống là quá trình phân chia
nguồn lực và tiếp nhận nhiệm vụ từ cấp trên giao, kế hoạch địa phương là triển khai một
phần của kế hoạch cấp trên thì lập kế hoạch theo hướng đổi mới hiện nay chủ động thiết
lập các mối quan hệ để hướng tới tương lai, xác định mục tiêu và tìm kiếm giải pháp phát
triển KTXH cho chính ngành, địa phương. Vì thế cho nên theo hướng đổi mới hiện nay
rất cần có sự tham gia của các bên trong lập kế hoạch phát triển KTXH.
Công tác lập kế hoạch cấp huyện hiện nay còn tồn tại những hạn chế do yếu và thiếu
sự tham gia giữa các cấp, các phòng và người dân vào công tác lập kế hoạch. Vì vậy tăng
cường sự tham gia trong lập kế hoạch phát triển KTXH sẽ giúp địa phương có công cụ điều
hành, quản lý đời sống KTXH trên địa bàn hiệu quả hơn.
Anh Sơn là một huyện miền núi thuộc tỉnh Nghệ An, công tác lập kế hoạch phát
triển KTXH của huyện hiện nay vẫn đang sử dụng phương pháp truyền thống vì thế nên
bộc lộ rất nhiều hạn chế như bản kế hoạch được hình thành mà không phản ánh đúng
thực tế của địa phương và thiếu sự đồng thuận của các bên trong quá trình thực hiện. Bởi
thế cho nên đổi mới công tác lập kế hoạch phát triển KTXH của huyện Anh Sơn là một
yêu cầu tất yếu để giúp địa phương có công cụ điều hành, quản lý đời sống KTXH trên
địa bàn hiệu quả hơn.
Với lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Tăng cường sự tham gia trong lập kế hoạch phát
triển kinh tế xã hội huyện Anh Sơn, Tỉnh Nghệ an” làm luận văn tốt nghiệp.
2. Mục tiêu nghiên cứu:
- Hệ thống những vấn đề cơ bản về kế hoạch, quy trình lập kế hoạch phát triển
KTXH cấp huyện và các bên tham gia trong lập kế hoạch cấp huyện
- Phân tích, đánh giá thực trạng sự tham gia của các bên trong lập KHPT KTXH
I. Lý thuyết về kế hoạch phát triển kinh tế xã hội cấp huyện
1. Khái niệm
Là công cụ quản lý kinh tế của nhà nước theo mục tiêu, nó thể hiện bằng những
mục tiêu định hướng phát triển KTXH phải đạt được trong một khoảng thời gian nhất
định của một huyện và những giải pháp chính sách nhằm đạt được các mục tiêu đặt ra
một cách có hiệu quả cao nhất.
KHPT KTXH cấp huyện có 3 chức năng: Điều tiết, phối hợp ổn định kinh tế vĩ mô ở
huyện; Định hướng phát triển KTXH và kiểm tra, theo dõi hoạt động KTXH.
2. Vị trí và vai trò của Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội huyện
a) Vị trí của KHPT KTXH huyện: Là cấp triển khai, cụ thể hóa cấp tỉnh; Là một
cấp độc lập, KH cấp huyện thực hiện điều tiết các hoạt động KTXH của huyện.
b) Vai trò của KHPT KTXH huyện: Điều tiết phối hợp ổn định kinh tế huyện; Định hướng
phát triển KTXH của huyện và kiểm tra, giám sát hoạt động KTXH của huyện.
c) Các bộ phận cấu thành hệ thống KH cấp huyện
Theo góc độ phạm vi, hệ thống KH cấp huyện bao gồm: KHPT KTXH và KHPT
ngành
Theo góc độ thời gian hệ thống KH huyện bao gồm KH 5 năm và KH hàng năm
3. Nội dung bản kế hoạch phát triển kinh tế xã hội cấp huyện
Bản KHPT KTXH cấp huyện gồm có 4 phần chính bao gồm:
Phần I: Đánh giá tình hình thực hiện KH năm gốc
Phần II: Dự báo tình hình kinh tế xã hội năm KH
Phần III: Mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp thực hiên KHPT KTXH huyện năm KH
Phần IV: Kế hoạch theo dõi đánh giá
4. Quy trình lập KHPT KTXH (Theo quy trình chuẩn của sở KH&ĐT tỉnh Nghệ
kiến, chỉnh sửa, bổ sung về nội dung và các chỉ tiêu vào bản KH định hướng, dự thảo KH,
trong các hội nghị có sự tham gia của các bên liên quan.
Tham gia gián tiếp: Đối với hình thức này các bên liên quan thông qua đại diện là
phòng TCKH tổng hợp hình thành nên bản KHPT KTXH chính thức bảo vệ trước UBND
tỉnh và phân bổ chỉ tiêu KH về các xã sau khi bản KHPT KTXH được phê duyệt.
3. Các cấp độ tham gia:
Tham gia bị động: Các bên liên quan chỉ được nghe thông báo từ cấp trên xuống
và có trách nhiệm thực hiện những nhiệm vụ được giao mà không được đóng góp ý kiến
hay phản hồi nào khác.
Tham gia bằng cách cung cấp thông tin: Các bên liên quan sẽ điền đầy đủ các nội
dung, số liệu vào biểu mẫu đã được phòng TCKH hướng dẫn.
Tham gia đóng góp ý kiến: Sự tham gia có sự tương tác giữa các bên với nhau.
4. Các phương pháp thực hiện sự tham gia:
Phương pháp quan sát; Phương pháp động não; Phương pháp thảo luận nhóm.
5. Các bên tham gia trong lập KH cấp huyện
Để lập KHPT KTXH cấp huyện theo phương pháp mới và nâng cao chất lượng
của bản KH thì cần thiết phải có sự tham gia của nhiều bên. Chúng ta có thể phân thành 3
nhóm chính như sau:
Nhóm 1: Các nhà lãnh đạo theo tuyến và cơ quan quản lý ngành cấp trên của
huyện
Bao gồm: UBND tỉnh; Sở KHĐT; Các sở ban ngành cấp tỉnh; HĐND huyện;
UBND huyện; UBND xã.
Nhóm 2: Phòng TCKH và các phòng ban chuyên môn
Nhóm 3: Các cơ quan tổ chức đoàn thể chính trị xã hội cấp huyện, các nhà
cung ứng trên địa bàn
CHƢƠNG 2
THỰC TRẠNG SỰ THAM GIA CÁC BÊN TRONG LẬP KẾ HOẠCH
PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI HÀNG NĂM
HUYỆN ANH SƠN
I. Tổng quan về công tác kế hoạch huyện Anh sơn
1. Giới thiệu chung về huyện Anh sơn
Anh Sơn là huyện miền núi thấp nằm về phía Tây Nam tỉnh Nghệ An. Diện tích
đất tự nhiên của toàn huyện là 603,3 Km2, với tổng số dân bình quân năm 2012 là
101.662 người. Anh Sơn giáp huyện Tân Kỳ ở phía Bắc, huyện Thanh Chương ở phía
Nam, huyện Đô lương ở phía Đông, phía Tây giáp huyện Con Cuông và nước CHDC
nhân dân Lào. Thị trấn Anh Sơn cách thành phố Vinh khoảng 100Km.
Huyện Anh Sơn có Quốc lộ 7 chạy qua theo hướng từ Đông sang Tây, đường Hồ
Chí Minh chạy từ Bắc vào Nam. Có sông Lam, sông Con, sông Giăng chảy qua với bãi
sông lớn nhất tỉnh, có vùng chè Gay nổi tiếng và thắng cảnh lèn Kim Nhan...có điều kiện
để phát triển KTXH.
Nằm trong hành lang kinh tế Đông Tây (Trục đường 7), trên các tuyến du lịch
Quốc gia và Quốc tế (Xuyên Việt theo đường Hồ Chí Minh, Vinh – Cánh đồng Chum –
Luangprabang – Viên Chăn – Băng Cốc...qua Quốc lộ 7), Anh Sơn có nhiều lợi thế để
phát triển du lịch, dịch vụ.
2. Quy trình lập KHPT KTXH hàng năm huyện Anh sơn
Quy trình lập KHPT KTXH huyện được chia thành 3 giai đoạn được thể hiện cụ
thể qua 7 bước chính bao gồm: Giai đoạn chuẩn bị; Giai đoạn xây dựng KHPT KTXH và
giai đoạn trình phê duyệt KHPT KTXH. Nội dung trong từng giai đoạn cụ thể như sau:
Giai đoạn chuẩn bị: Mục đích của giai đoạn này là tiếp nhận các văn bản, chỉ
thị từ cấp tỉnh giao xuống, dưới sự tham mưu của phòng TCKH UBND huyện sẽ ra các
văn bản, chỉ thị yêu cầu các đơn vị triển khai lập KH.
Giai đoạn xây dựng KHPT KTXH: Trong giai đoạn này phòng TCKH sẽ
Hạn chế còn tồn tại:
Một là, thiếu sự tham gia của các bên trong quá trình chuẩn bị thu thập thông tin,
số liệu định hướng của các ngành để xây dựng dự thảo khung KH định hướng của huyện:
Hai là, chưa thực hiện quá trình cung cấp thông tin từ cá phòng ban chức năng cho
phòng TCKH:
Ba là, trong khâu chuẩn bị lập KH của huyện Anh sơn không có bước tổ chức hội
nghị bàn tròn:
(2) Trong giai đoạn xây dựng KH:
Hạn chế còn tồn tại:
Một, không thực hiện bước phân rã KH xã theo ngành, lĩnh vực theo quy trình xây
dựng KH
Hai là, thiếu sự tham gia của các bên trong việc đóng góp ý kiến về nội dung và
các chỉ tiêu trong bản dự thảo KHPT KTXH của huyện
Ba là, Việc cung cấp các nội dung, số liệu trong biểu mẫu hướng dẫn của phòng
TCKH về lập KHPT KTXH huyện của các bên liên quan còn thực hiện mang tính đối
phó
(3) Trong giai đoạn phê duyệt kế hoạch:
Hạn chế còn tồn tại:
Một là, không có sự tham gia của của các bên trong việc cập nhật, bổ sung , chỉnh
sửa số liệu trong quá trình chờ giao KH chính thức
Hai là, các bên liên quan sau khi đã báo cáo KH ngành và KHPT KTXH của xã,
thị trấn về phòng TCKH thì coi như đã hoàn thành nhiệm vụ, phần việc còn lại là việc
của lãnh đạo huyện và phòng TCKH
Ba là, việc tham vấn kế hoạch đối với các tổ chức chính trị - xã hội, các nhà cung
ứng các đơn vị kinh tế ngành dọc, cộng đồng dân cư chưa được thực hiện trong bước này.
II. Đánh giá các nhân tố ảnh hƣởng đến sự tham gia trong lập KHPT KTXH
hàng năm huyện Anh sơn.
(1) Tư duy của các nhà lãnh đạo: Tư duy của các nhà lãnh đạo các cấp còn yếu,
chuyên môn của phòng được tổng hợp đầy đủ theo đúng mẫu và nộp về phòng TCKH
đúng thời gian quy định.
Đối với UBND xã: Đã có sự đóng góp vào công cuộc làm KH của huyện, công tác
làm KH được UBND các xã quan tâm hơn, bản KH do các xã lập nên càng ngày càng
hoàn thiện.
Đối với các tổ chức chính trị xã hội, các nhà cung ứng: Đã có sự tham gia vào
công tác lập KH của huyện tuy sự tham gia còn rất ít nhưng điều đó đã thể hiện một sự
khởi đầu mới cho việc đổi mới công tác lập KH của huyện có sự tham gia của cộng đồng.
2. Hạn chế:
Thứ nhất, Các bên tham gia chưa thực sự đầy đủ. Trong quy trình lập KH tại
huyện Anh sơn còn thiếu sự tham gia của các nhà cung ứng trên địa bàn.
Thứ hai, vai trò, trách nhiệm của các cơ quan ban ngành các cấp còn thiếu trong
quy trình lập KH của huyện.
Thứ ba, Lãnh đạo các câp chưa thực sự quan tâm đến công tác xây dựng KH, chưa
có sự chỉ đạo giám sát, đốc thúc và kiểm tra của lãnh đạo trong công tác xây dựng KHPT
KTXH.
Thứ tư, Phòng TCKH huyện gần như là cơ quan duy nhất thay mặt UBND huyện
tổng hợp, chỉnh sửa và lập KH.
Thứ năm, Trách nhiệm đối với công tác xây dựng KH của các bên liên quan còn
thiếu và yếu.
Thứ sáu, Sự tham gia của các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội trong huyện còn
yếu và mang tính hình thức.
Thứ bảy, Thiếu sự lồng ghép KH các xã, thị trấn vào trong KH huyện.
Thứ tám, Sự tham gia của các bên trong hội nghị lấy ý kiến của các bên liên quan
còn yếu.
Thứ chín, công tác dự báo còn nhiều hạn chế do thiếu nguồn thông tin và số liệu
chính xác.
quan trọng trong quá trình đổi mới công tác lập KH đó là nguồn thông tin từ các bên hữu
quan. Điều này thể hiện sự tham gia của các bên đối với bản KH được lập ra.
2. Định hướng cụ thể
(1) Tăng cường thêm sự tham gia của các nhà cung ứng và người dân trên địa bàn
vào quy trình xây dựng KHPT KTXH hàng năm của huyện.
(2) Tăng cường hơn nữa sự tham gia và vai trò tham gia của nhóm lãnh đạo theo
tuyến và các cơ quan quản lý ngành cấp trên.
(3) Tăng cường sự tham gia của các phòng ban chuyên môn, UBND các xã, thị
trấn trong việc cung cấp số liệu, thông tin định hướng cho phòng TCKH.
(4) Tăng cường sự phối hợp giữa phòng TCKH huyện với các phòng ban chuyên
môn và các xã, thị trấn.
(5) Tăng cường trách nhiệm của các bên liên quan đối với công tác xây dựng
KH.
(6) Tăng cường hơn nữa sự tham gia của các tổ chức, đoàn thể chính trị xã hội và
sự tham gia của cộng đồng trong quy trình lập KH huyện.
(7) Tăng cường hơn nữa việc lồng ghép KHPT ngành và KHPT KTXH xã, thị
trấn vào trong bản KHPT KTXH hàng năm của huyện.
(8) Tăng cường việc cung cấp và sử dụng các thông tin, số liệu chính xác cho công
tác dự báo
3. Nội dung tăng cường sự tham gia
(1) Tăng cường thêm các bên tham gia và xác định rõ chức năng tham gia của các
bên
(2) Tăng cường thêm sự tham gia của các bên trong quy trình lập KHPT KTXH
II. Giải pháp tăng cƣờng sự tham gia của các bên trong lập KHPT KTXH
hàng năm huyện Anh Sơn
để nâng cao sự phối hợp, trao đổi thông tin giữa các bên liên quan với nhau.
KẾT LUẬN
Những nội dung cụ thể của luận văn:
Thứ nhất, Trình bày những lý luận chung nhất về sự tham gia của các bên trong
quy trình lập KHPT KTXH hàng năm cấp huyện cũng như sự cần thiết và ảnh hưởng của
sự tham gia của các bên trong quy trình lập KHPT KTXH của huyện.
Thứ hai, Phân tích thực trạng sự tham gia trong quy trình lập KHPT KTXH hàng
năm của huyện Anh Sơn, Tỉnh Nghệ An từ đó chỉ ra những mặt được, những hạn chế và
nguyên nhân của những hạn chế để đưa ra những giải pháp, kiến nghị nhằm khắc phục
những tồn tại trên.
Thứ ba, Trên cơ sở phân tích thực trạng quy trình lập KHPT KTXH hàng năm của
huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An, tác giả đưa ra một số giải pháp, kiến nghị, đề xuất đối với
các cơ quan quản lý các cấp và các bên liên quan trong công tác xây dựng KH để quá
trình xây dựng KHPT KTXH hàng năm của huyện ngày càng hoàn thiện hơn, đáp ứng
nhu cầu đổi mới về công tác lập KH và đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước, đảm bảo
công bằng, dân chủ xã hội.
Tôi xin chân thành cảm ơn GS.TS Ngô Thắng Lợi, giáo viên hướng dẫn tôi trong suốt
quá trình làm luận văn và xin cảm ơn các cán bộ, chuyên viên phòng Tài chính – Kế hoạch
huyện Anh Sơn đã tạo điều kiện để tôi hoàn thành bài luận văn này.
Do còn hạn chế về trình độ và kiến thức, bài luận văn không thể tránh khỏi những
sai sót và khiếm khuyết. Tôi mong nhận được sự góp ý của các thầy cô giáo khoa Kế
hoạch và Phát triển để bài viết được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!