ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ PHƢƠNG NHUỆ

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG MỘT SỐ THÍ NGHIỆM
KẾT NỐI MÁY VI TÍNH TRONG DẠY HỌC PHẦN DÒNG ĐIỆN
XOAY CHIỀU VÀ DAO ĐỘNG ĐIỆN TỪ VẬT LÍ 12

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM VẬT LÝ

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ PHƢƠNG NHUỆ

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG MỘT SỐ THÍ NGHIỆM
KẾT NỐI MÁY VI TÍNH TRONG DẠY HỌC PHẦN DÒNG ĐIỆN
XOAY CHIỀU VÀ DAO ĐỘNG ĐIỆN TỪ VẬT LÍ 12

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM VẬT LÝ
CHUYÊN NGHÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN VẬT LÝ)

Mã số: 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Phạm Kim Chung



CSVT

Cơ sở vật chất

DH

Dạy học

DHVL

Dạy học Vật lí

HS

Học sinh

TBTN

Thiết bị thí nghiệm

TNSP

Thực nghiệm sư phạm

TNTH

Thí nghiệm thực hành

TNVL


4


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Bảng các kĩ năng thí nghiệm cơ bản cần rèn luyện cho học
sinh THPT trong dạy học vật lí………………………………………….

22

Bảng 1.2. Thống kê phiếu khảo sát học sinh THPT Hồng
Hà……………...........................................................................................

28

Bảng 2.1. Danh mục các thiết bị thí nghiệm..............................................

39

Bảng 3.1. Bảng thống kê điểm số báo cáo chuẩn bị trước khi tiến hành
thí nghiệm ………………………………………....................................

63

Bảng 3.2. Bảng thống kê điểm số báo cáo sau khi tiến hành thí
nghiệm.........................................................................................................

64

Bảng 3.3. Bảng thống kê số học sinh đạt từ điểm xi trở xuống………….

cảm thuần theo thời gian……………………………………………….

35

Hình 2.7. Bộ dụng cụ thí nghiệm Vật lí phần điện, từ và dao
động.....................................................................................................

38

Hình 2.8. Mạch tạo dao động điện từ LC………………………………

40

Hình 2.9. Bố trí mạch tạo dao động điện từ LC…………………………

41

Hình 2.10. Mạch dao động LC có thêm điện trở R………………………

42

Hình 2.11. Bố trí mạch tạo dao động điện từ tắt dần……………………

44

Hình 2.12. Hình ảnh dao động điện từ tắt dần trên màn hình phần mềm
Soundcard Oszilloscope…………………………………………..…….

45



MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
1.Lý do nghiên cứu………………………………………………………...
2.Mục đích nghiên cứu…………………………………………………….
3.Nhiệm vụ nghiên cứu……………………………………………………
4.Khách thể và đối tượng nghiên cứu…..………………………………….
5.Vấn đề nghiên cứu..……………………………………………………...
6.Giả thiết khoa học…..……………………………………………………
7.Giới hạn phạm vi nghiên cứu…………………………………………...
8.Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài…………………………...........
9.Phương pháp nghiên cứu……………………………………………….
10.Cấu trúc luận văn………………………………………………………
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1.Thí nghiệm Vật lí và đặc điểm thí nghiệm Vật lí …………...................
1.1.1.Thí nghiệm Vật lí …………………………………………………...
1.1.2.Đặc điểm thí nghiệm Vật lí ……………………………………........
1.2.Vai trò thí nghiệm trong dạy học Vật lí ở trường phổ thông
1.2.1.Vai trò thí nghiệm trong DHVL ở trường phổ thông theo quan điểm
của lý luận nhận thức………………………………………………............
1.2.2.Vai trò thí nghiệm trong DH VL ở trường phổ thông theo quan điểm
của lý luận dạy học …………………………………...................................
1.3.Hệ thống các kĩ năng thí nghiệm cần rèn luyện ở học sinh phổ thông
trong dạy học Vật lí ......................................................................................
1.3.1.Khái niệm kĩ năng.................................................................................
1.3.2.Kĩ năng thí nghiệm cần rèn luyện ở học sinh phổ thông trong dạy
học Vật lí ......................................................................................................
1.4. Thí nghiệm biểu diễn và những yêu cầu cơ bản khi sử dụng ..............
1.5. Thực trạng của việc sử dụng thí nghiệm trong dạy học Vật lí ở trường
phổ thông………………………..................................................................

27
28
30

TÍNH TRONG DẠY HỌC PHẦN DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU VÀ DAO
ĐỘNG ĐIỆN TỪ – VẬT LÍ 12

2.1. Phân tích nội dung các bài phần Dòng điện xoay chiều và Dao động
điện từ - Vật lí 12 .……………………………………………....................

31

2.1.1. Nội dung các bài phần Dòng điện xoay chiều và dao động điện từ
2.1.2. Xác định mục tiêu các bài học ............................................................

31
36

8


2.2. Xây dựng một số thí nghiệm kết nối máy tính trong dạy học phần
Dòng điện xoay chiều và Dao động điện từ - Vật lí 12….............................
2.2.1. Ý tưởng xây dựng thí nghiệm…………………….............................
2.2.2. Xây dựng một số thí nghiệm kết nối máy tính trong dạy học phần
Dòng điện xoay chiều và dao động điện từ……………………...................
2.3. Tổ chức hoạt động dạy học sử dụng thí nghiệm kết nối máy tính trong
phần Dòng điện xoay chiều và Dao động điện từ - Vật lí 12........................
2.4. Thiết kế tiến trình dạy học sử dụng thí nghiệm kết nối máy tính trong
phần Dòng điện xoay chiều và Dao động điện từ - Vật lí 12........................

57
57
63
68
69
72
76

9


MỞ ĐẦU
1. Lý do nghiên cứu
Đối với môn vật lí bậc THPT, quan điểm xây dựng chương trình là
coi trọng phương pháp thực nghiệm. Yêu cầu rèn luyện cho học sinh những kĩ
năng như quan sát hiện tượng vật lí trong tự nhiên, trong đời sống hoặc trong
các thí nghiệm, sử dụng được các dụng cụ đo phổ biến của vật lí, biết lắp ráp
và tiến hành các thí nghiệm vật lí đơn giản, thu thập và xử lí thông tin thu
được để rút ra kết luận, đề ra các dự đoán đơn giản về các mối quan hệ hay
bản chất của các hiện tượng hoặc quá trình vật lí, cũng như đề xuất phương án
thí nghiệm để kiểm tra dự đoán đã đề ra.
Do các thiết bị thí nghiệm đắt tiền, cồng kềnh, tốn nhiều thời gian
chuẩn bị dụng cụ, việc tiến hành thí nghiệm có nhiều khó khăn cho giáo viên
trong dạy học. Một số bộ thí nghiệm phần Điện học được thiết kế với bảng
mạch lắp sẵn có ưu điểm dễ thao tác tiến hành thí nghiệm và đảm bảo thí
nghiệm thành công, tuy nhiên do các bảng mạch và thiết bị nhỏ chỉ phù hợp
với các thí nghiệm thực hành của học sinh, việc tiến hành thí nghiệm biểu
diễn của giáo viên là hạn chế.
Để đáp ứng việc giảng dạy chương trình vật lí ở Trung học phổ thông,
việc nghiên cứu, chế tạo bộ thí nghiệm Vật lí bằng các vật liệu rẻ tiền, tiết

3.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006). Sách giáo khoa Vật lí 10 (cơ bản và
nâng cao). NXB Giáo dục, Hà Nội.

4.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2007). Tài liệu Bồi dưỡng Giáo viên thực hiện
chương trình, sách giáo khoa lớp 11 THPT.

5.

Bùi Hiền, Nguyễn Văn Giao, Nguyễn Hữu Quỳnh, Vũ Văn Tảo (2001).
Từ điển giáo dục học. NXB Từ điển Bách khoa, Hà Nội.

6.

Bùi Thu Hà (2000). Bồi dưỡng năng lực thực nghiệm Vật lí cho học sinh
trung học cơ sở. Thông báo khoa học, Trường ĐHSP Hà Nội, số 3/2000

7.

Đào Xuân Hinh (2007). Một số ví dụ về việc sử dụng thí nghiệm trong
dạy học Vật lí . Tạp chí khoa học giáo dục số 27, tháng 12 năm 2007

8.

Lê Văn Hồng, Lê Ngọc Lan, Nguyễn Văn Thàng (2001). Tâm lý học lứa
tuổi và tâm lý học sư phạm. NXB ĐHQGHN.


năng nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên Vật lí của trường sư phạm.
Tạp chí khoa học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, số 3/2007.
19. Viện Vật lí kỹ thuật (2006). Tài liệu hướng dẫn sử dụng thiết bị Vật lí 10.
20. Vũ Văn Dụ (2007). Nâng cao chất lượng bồi dưỡng giáo viên phổ thông
về sử dụng thiết bị giáo dục. Tạp chí KHGD số 19, tháng 4 năm 2007
21. Wieland Muller (2007). Tài liệu hội thảo chuyên đề: Các phương pháp
dạy học hiện đại trong dạy học Vật lí ở trường phổ thông. Khoa Vật lí ,
ĐHSP Hà Nội, 4/2009.

12


Tiếng Anh

22. A.V. Brioukhanov (1967). India physics secondary shool science
teaching project new delhi. Unesco, Pari, January 1967.
23. Australian Vice-Chanellors’ Committee (2005). Universities and their
Students: Principles for the Provision of Education by Australian
Universities.
24. Avi Hofstein, Vincent N. Lunetta (2003). The laboratory in Science
Eduaction: Foundation for the twenty-Fisrt Century. Wiley Periodicals,
Inc. USA.
25. B. VanGundy (2005). 101 Activities for teaching Creativity and Problem
solving. Copyright © 2005 by John Wiley & Sons, Inc. Published by
Pfeiffer. An Imprint of Wiley. USA.
26. C. Glava , A. E. Glava, and M. Bocoş (2000). Formative potential of
virtual instrumentation learning tools for lower secondary school students
acquisition of abstract concepts in Science education . UNESCO - World
Educational Report.
27. Carl J. Wenning (2004). Contrasting Cookbook with Inquiry-Oriented