ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

DƢƠNG CÔNG TÝ

VẤN ĐỀ XÂY DỰNG Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG CHO ĐỒNG
BÀO CÁC DÂN TỘC MIỀN NÚI PHÍA BẮC NƢỚC TA HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ
Mã số: 5 01 02

Ngƣời hƣớng dẫn: PGS.TS. Phạm Thị Ngọc Trâm

HÀ NỘI - 2004
1


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Lý luận và thực tiễn đã khẳng định rằng: tự nhiên - xã hội - con người
là một chỉnh thể thống nhất. Con người là một bộ phận của tự nhiên, con
người và xã hội loài người chỉ có thể tồn tại và phát triển được trong mối
quan hệ mật thiết và gắn bó hài hòa với môi trường tự nhiên. Môi trường sống
vừa là nơi tồn tại, sinh trưởng và phát triển; vừa là nơi diễn ra các hoạt động
như: lao động, nghỉ ngơi, hưởng thụ, cảm nhận văn hóa và thẩm mỹ... mang
tính đặc trưng của con người với tư cách một thực thể sinh học - xã hội. Nói
cách khác, ý nghĩa đặc biệt quan trọng - không thể thay thế - của môi trường
đối với con người và xã hội loài người là ở chỗ, nó không chỉ là nguồn cung
cấp các giá trị vật chất, mà còn tạo nên những giá trị văn hóa, tinh thần. Tuy
nhiên, không phải bao giờ và ở đâu con người cũng nhận thức một cách tự
giác và đầy đủ những ý nghĩa, vai trò của môi trường đối với cuộc sống. Do

các điều kiện kinh tế - xã hội, trong đó đặc biệt là ý thức bảo vệ môi trường
(hay còn được gọi là ý thức sinh thái). Điều này được biểu hiện cụ thể ở
những hành vi ứng xử không còn phù hợp của con người đối với môi trường
sống xung quanh mình. Có thể khẳng định rằng, mọi sự cố gắng để cải thiện,
bảo vệ môi trường sống ở miền núi phía Bắc sẽ khó đạt được hiệu quả như
mong muốn, chừng nào còn chưa tạo ra được sự chuyển biến tích cực, cách
mạng trong nhận thức của người dân. Bởi vì, Ph. Ăngghen đã nhận xét: Tất cả
cái gì thúc đẩy con người hành động, đều tất nhiên phải thông qua đầu óc của
họ. Điều đó cho thấy, việc nghiên cứu: Vấn đề xây dựng ý thức bảo vệ môi
trường cho đồng bào các dân tộc miền núi phía Bắc nước ta hiện nay để
hướng đến một sự phát triển bền vững là rất cần thiết, có ý nghĩa quan trọng
cả về phương diện lý luận, lẫn phương tiện thực tiễn.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Xuất phát từ giá trị vô cùng to lớn của môi trường đối với sự tồn tại,
phát triển của con người và xã hội loài người, bảo vệ môi trường trở thành
vấn đề chung của toàn cầu và là khẩu hiệu hành động của thời đại. Chính vì
vậy, nhiều cuộc hội nghị, hội thảo khoa học ở các cấp độ quốc tế, khu vực và
3


quốc gia về bảo vệ môi trường đã được tiến hành, nhiều tổ chức, các công ước
quốc tế, nghị định thư và chương trình nghiên cứu môi trường được xây dựng,
triển khai hoạt động. Ở Việt Nam, vấn đề bảo vệ môi trường được Đảng, Nhà
nước và các nhà khoa học đặc biệt quan tâm, nhất là kể từ khi đất nước bước
vào thời kỳ đổi mới và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Cùng với sự
ra đời của Luật bảo vệ môi trường (năm 1993), hàng loạt văn bản dưới luật
liên quan đến vấn đề này được ban hành và tổ chức thực hiện trên phạm vi cả
nước. Đặc biệt, tại Hội nghị khoa học toàn quốc về môi trường được tổ chức
lần thứ nhất vào năm 1998 và nhiều hội nghị, hội thảo cấp quốc gia khác, các
nhà khoa học và các nhà quản lý môi trường các địa phương đã phân tích khá