ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

BÙI THỊ TỐ NGA

CHIA TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG TRONG
THỜI KỲ HÔN NHÂN THEO LUẬT HÔN NHÂN
VÀ GIA ĐÌNH VIỆT NAM NĂM 2000
CHUYÊN NGÀNH: LUẬT DÂN SỰ
MÃ SỐ: 50507

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS HÀ THỊ MAI HIÊN

HÀ NỘI - NĂM 2005

1


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các kết quả nêu
trong luận văn là trung thực và chƣa đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình
nào khác.
Với tình cảm sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong
trƣờng đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo chúng tôi trong thời gian qua. Đặc biệt, tôi
xin bày tỏ bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với PGS. TS Hà Thị Mai Hiên cán bộ Viện Nhà nƣớc và Pháp luật, ngƣời đã trực tiếp hƣớng dẫn tôi hoàn
thành luận văn tốt nghiệp này.
Qua đây, tôi cũng gửi lời cảm ơn tới Toà án Nhân dân tối cao, Toà án
Nhân dân tỉnh Hƣng Yên, Toà án Nhân dân thành phố Hà Nội, Toà án Nhân

QUYỀN NHÂN THÂN GẮN VỚI TÀI SẢN. ... Error! Bookmark not
defined.
1.2.2.2. QUYỀN SỞ HỮU VÀ CÁC QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI
SẢN, QUYỀN THỪA KẾ. ................... Error! Bookmark not defined.

3


1.2.2.3. QUYỀN THAM GIA QUAN HỆ DÂN SỰ VÀ CÓ NGHĨA
VỤ PHÁT SINH TỪ CÁC QUAN HỆ ĐÓ. ....... Error! Bookmark not
defined.
1.2.3 QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA VỢ CHỒNG THEO LUẬT HÔN
NHÂN VÀ GIA ĐÌNH VIỆT NAM .................. Error! Bookmark not defined.
1.2.3.1. QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ NHÂN THÂN GIỮA VỢ VÀ
CHỒNG ................................................ Error! Bookmark not defined.
1.2.3.2. QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ TÀI SẢN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG
............................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.3.3. QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA VỢ VÀ CHỒNG ĐỐI VỚI
NGƢỜI THỨ BA ................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.4. THỜI KỲ HÔN NHÂN VÀ BẢN CHẤT PHÁP LÝ CỦA VIỆC CHIA
TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG TRONG THỜI KỲ HÔN NHÂN
................................................................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.4.1. THỜI KỲ HÔN NHÂN ........... Error! Bookmark not defined.
1.2.4.2. BẢN CHẤT PHÁP LÝ CỦA VIỆC CHIA TÀI SẢN CHUNG
CỦA VỢ CHỒNG TRONG THỜI KỲ HÔN NHÂN .................. Error!
Bookmark not defined.
1.3. PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ VIỆC CHIA TÀI SẢN CHUNG
CỦA VỢ CHỒNG TRONG THỜI KỲ HÔN NHÂN QUA CÁC GIAI
ĐOẠN PHÁT TRIỂN .................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1. TRƢỚC NĂM 1945................................... Error! Bookmark not defined.

2.1.3. NGUYÊN TẮC CHIA TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG TRONG
THỜI KỲ HÔN NHÂN ....................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.4. LÝ DO CHIA TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG TRONG THỜI
KỲ HÔN NHÂN................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.4.1. VỢ, CHỒNG ĐẦU TƢ KINH DOANH RIÊNG ........... Error!
Bookmark not defined.
2.1.4.2. VỢ, CHỒNG PHẢI THỰC HIỆN NGHĨA VỤ DÂN SỰ
RIÊNG RẼ ............................................ Error! Bookmark not defined.
2.1.4.3 TRƢỜNG HỢP CÓ LÝ DO CHÍNH ĐÁNG KHÁC. ..... Error!
Bookmark not defined.
2.1.5. PHƢƠNG THỨC CHIA TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG
TRONG THỜI KỲ HÔN NHÂN ....................... Error! Bookmark not defined.
2.1.6. HẬU QUẢ CỦA VIỆC CHIA TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG
TRONG THỜI KỲ HÔN NHÂN ....................... Error! Bookmark not defined.

5


2.1.7. VỀ VẤN ĐỀ KHÔI PHỤC CHẾ ĐỘ TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ
CHỒNG.................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.1.7.1. ĐIỀU KIỆN KHÔI PHỤC CHẾ ĐỘ TÀI SẢN CHUNG CỦA
VỢ CHỒNG ......................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.7.2. THỜI ĐIỂM CÓ HIỆU LỰC CỦA VIỆC KHÔI PHỤC CHẾ
ĐỘ TÀI SẢN CHUNG ......................... Error! Bookmark not defined.
2.2. THỰC TIỄN ÁP DỤNG LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH VIỆT
NAM NĂM 2000 VỀ CHIA TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG
TRONG THỜI KỲ HÔN NHÂN ................. Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3: VẤN ĐỀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT HÔN NHÂN VÀ
GIA ĐÌNH VIỆT NAM VỀ CHIA TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG
TRONG THỜI KỲ HÔN NHÂN ..................... Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
Hôn nhân và gia đình

- HN & GĐ

Bộ luật dân sự

- BLDS

Bộ luật dân sự – thƣơng mại

- BLDS – TM

Bộ luật Gia đình

- BLGĐ

Tƣ bản chủ nghĩa

- TBCN

Xã hội chủ nghĩa

- XHCN

Hội đồng thẩm phán

- HĐTP

Toà án nhân dân

và định đoạt tài sản chung. Song, không phải bất cứ sự bất đồng, mâu thuẫn

9


nào giữa vợ và chồng đều dẫn đến ly hôn. Trên thực tế, có thể vì nhiều lý do
khác nhau, có trƣờng hợp vợ chồng không còn tình cảm với nhau nữa nhƣng
họ lại không muốn ly hôn mà chỉ muốn chia tài sản chung của vợ chồng để ra
ở riêng; có trƣờng hợp vợ chồng muốn đƣợc độc lập về tài sản, muốn tự
mình quyết định các vấn đề liên quan đến tài sản không có sự can thiệp từ
phía bên kia; cũng có trƣờng hợp vợ, chồng phải thực hiện một nghĩa vụ riêng
về tài sản nhƣng họ không có tài sản riêng hoặc tài sản riêng của họ không đủ
để thực hiện nghĩa vụ. Vì vậy, họ có nhu cầu chia tài sản chung của vợ chồng
khi hôn nhân còn tồn tại.
Để đáp ứng thực tế đó, Điều 18 Luật Hôn nhân và gia đình (Luật HN &
GĐ) năm 1986 đã tạo ra cơ sở pháp lý cho việc chia tài sản chung của vợ
chồng trong thời kỳ hôn nhân, tạo điều kiện cho vợ chồng thực hiện đầy đủ
các quyền sở hữu của mình và đảm bảo cho các bên vợ, chồng độc lập về tài
sản, có thể tự thiết lập các quan hệ kinh tế, dân sự với ngƣời thứ ba vì lợi ích
chung của gia đình hoặc vì lợi ích riêng của vợ chồng. Luật HN & GĐ năm
2000 trên cơ sở kế thừa và khắc phục những hạn chế của Luật HN & GĐ năm
1986 đã quy định rõ hơn về vấn đề này tại Điều 29 và Điều 30.
Sau gần 05 (năm) năm thực hiện Luật HN & GĐ năm 2000, bên cạnh
những thành tựu đã đạt đƣợc, các Toà án không thể tránh khỏi những khó
khăn, vƣớng mắc trong việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến tài sản
chung của vợ chồng. Mặc dù Nhà nƣớc ta đã kịp thời ban hành hệ thống văn
bản pháp luật hƣớng dẫn áp dụng Luật nhƣng cũng không thể tránh khỏi
những khoảng trống chƣa đƣợc pháp luật điều chỉnh, những bất cập trong việc
đƣa các quy định của Luật HN & GĐ đi vào thực tiễn đời sống.
Xuất phát từ thực trạng đó, việc nghiên cứu, phân tích để làm sáng tỏ

tạp chí Luật học; tạp chí Toà án; Báo pháp luật, tạp chí Nhà nƣớc và pháp luật

11


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ luật Dân sự Pháp
2. Bộ luật dân sự và thƣơng mại Thái Lan
3. Bộ luật gia đình 1996 của Nga
4. Bộ luật dân sự của nƣớc Cộng hoà XHCN Việt Nam năm 1995.
5. Bùi Thị Lan (2002) “ Vấn đề chia tài sản chung của vợ chồng trong
thời kỳ hôn nhân theo Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam“, khoá luận
tốt nghiệp cử nhân Luật, Trƣờng Đại học Quốc gia Hà Nội.
6. Chử Thị Thuần (2004) “Một số vấn đề chia tài sản chung của vợ chồng
trong thời kỳ hôn nhân theo pháp luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam
hiện hành“, Khoá luận tốt nghiệp cử nhân Luật, Trƣờng Đại học Quốc
gia Hà Nội.
7. Giáo trình Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam, Đại học Luật Hà Nội
(2002)
8. Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam, NXB Đại học Quốc gia, Hà Nội1999.
9. Hiến pháp Việt Nam (năm 1946, 1959, 1980 và 1992) – NXB chính trị
quốc gia, Hà Nội - 1995.
10.Hoàng Văn Tài (1996), “Tài sản chung mang thế chấp” – Báo Pháp
luật số chuyên đề tháng 1/1996.
11.Insun Yn (1994) “Luật và xã hội Việt Nam thế kỷ XVII-XVIII”, NXB
khoa học Hà Nội.
12.Luật Đất đai, NXB chính trị quốc gia, Hà Nội - 2003
13.Luật Phá sản, NXB chính trị quốc gia, Hà Nội - 2004
12

24.Phan Hƣng (2004) “Một số vấn đề về chia tài sản chung của vợ chồng
trong thời kỳ hôn nhân tại địa phương thực tập“.
25.Số chuyên đề về Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, Tạp chí dân chủ
và pháp luật- Bộ Tƣ pháp, tháng 2/2001.
26.Tờ trình của Chính phủ trƣớc Quốc hội ngày 23/12/1959 về dự luật
Hôn nhân và gia đình.
27.Toà án nhân dân tối cao (2001), Báo cáo tổng kết công tác năm 2001
và phương hướng nhiệm vụ công tác năm 2002 của ngành Toà án nhân
dân tối cao, Hà Nội.
28.Toà án nhân dân tối cao (2003), Báo cáo tổng kết công tác năm 2003
và phương hướng nhiệm vụ công tác năm 2004 của ngành Toà án nhân
dân tối cao, Hà Nội.
29.Tập bài giảng lịch sử Nhà nƣớc và pháp luật Việt Nam (từ nguồn gốc
đến giữa thế kỷ XX), NXB chính trị quốc gia, Hà Nội- 1994.
30.Trà My (2004), “Tài sản chung để vợ đứng tên vay nợ để cho chồng
trả“, Báo Công lý số 32(137)/2004.
31.Vũ Thị Phụng (1993) “Lịch sử Nhà nước và pháp luật Việt Nam“, Khoa
Luật- Trƣờng Đại học tổng hợp Hà Nội, Hà Nội - 1994

14