ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------

NGUYỄN THỊ HẰNG

NHẬN THỨC, CẢM XÚC, HÀNH VI
CỦA TRẺ TRONG GIA ĐÌNH CÓ BẠO LỰC

Chuyên ngành: Tâm lý học
Mã số

60 31 04 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Tâm lí học
hanh Nga
Hƣớng dẫnoa học: PGS.TS. Đặng Thanh Nga

Hà Nội - 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------

NGUYỄN THỊ HẰNG

NHẬN THỨC, CẢM XÚC, HÀNH VI
CỦA TRẺ TRONG GIA ĐÌNH CÓ BẠO LỰC


PGS.TS. Văn Thị Kim Cúc. Các trích dẫn và tài liệu sử dụng trong luận văn đều
được dẫn nguồn và có độ chính xác cao trong hiểu biết của tôi. Các số liệu, kết quả
nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công
trình nào khác.

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Hằng


MỤC LỤC

Trang
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

4

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

5

MỞ ĐẦU

8

Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

13

1.1 Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến luận văn

25

1.2.5 Khái niệm gia đình, gia đình có bạo lực và vai trò, chức năng
của gia đình đối với trẻ em.
1.2.6 Khái niệm nhận thức, cảm xúc, hành vi của trẻ trong gia đình

26
31

có bạo lực
1.2.7 Đặc điểm tâm lý của trẻ trong độ tuổi từ 15 – 17 tuổi

32

Chƣơng 2: TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

38

2.1 Tổ chức nghiên cứu

38

2.1.1 Nghiên cứu lý luận

38

2.1.2 Nghiên cứu thực tiễn

38


từ 15 đến 17 tuổi tại huyện Phú Giáo tỉnh Bình Dƣơng

51

3.1.1 Bạo lực thể chất

53

3.1.2 Bạo lực tinh thần

55

3.2 Nhận thức, cảm xúc, hành vi của trẻ sống trong gia đình có
bạo lực đối với gia đình và bản thân trẻ.

58

3.2.1 Nhận thức, cảm xúc, hành vi của trẻ sống trong gia đình có bạo
lực đối với gia đình.

58

3.2.2 Nhận thức, cảm xúc, hành vi của trẻ sống trong gia đình có bạo
lực đối với bản thân.
3.3 Sự khác biệt trong nhận thức, cảm xúc, hành vi của trẻ trong
gia đình có bạo lực.

72

86


96

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

100

TÀI LIỆU THAM KHẢO

103

PHỤ LỤC

108


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Viết đầy đủ

Viết tắt

Bạo lực gia đình

BLGĐ

Gia đình có bạo lực

GĐCBL

Gia đình không có bạo lực

Bảng 2.2 Quy ước điểm số cho thang đo nhận thức – cảm xúc – hành vi

43

và ảnh hưởng của cha mẹ
Bảng 2.3 Phân bố khách thể nghiên cứu chính

45

Bảng 2.4 Phân loại gia đình bạo lực

46

Bảng 2.5 Quy đổi điểm cho các item ngược chiều thuộc thang đo NT-

46

CX-HV
Bảng 2.6 Phân loại nhận thức về gia đình

46

Bảng 2.7 Phân loại nhận thức về bản thân

47

Bảng 2.8 Phân loại cảm xúc đối với gia đình

47


Bảng 3.5 Chia mức hành vi đối với gia đình của trẻ trong gia đình có bạo

68


lực
Bảng 3.6 Chia mức nhận thức về bản thân của trẻ trong gia đình có bạo

73

lực
Bảng 3.7 Chia mức cảm xúc đối với bản thân của trẻ trong gia đình có

78

bạo lực
Bảng 3.8 Chia mức hành vi đối với bản thân của trẻ trong gia đình có bạo

81

lực
Bảng 3.9: Mối tương quan giữa ba mặt nhận thức – cảm xúc – hành vi

90

đối với gia đình ở trẻ trong gia đình có bạo lực
Bảng 3.10: Mối tương quan giữa ba mặt nhận thức – cảm xúc – hành vi

91



Biểu đồ 3.6 Cảm xúc đối với gia đình

67


TÀI LIỆU THAM KHẢO
A - Tiếng Việt
1. Phùng Thị Kim Anh (2003), “Bạo lực gia đình ở Việt Nam”, Tạp chí Khoa học về
Phụ nữ (số 5), tr. 13-16.
2. Nguyễn Đắc Bình (2000), Dạy con từ thuở còn thơ, NXB Giáo dục.
3. Hồ Cảnh Danh dịch (1999), Những cảm xúc người, NXB Khoa học xã hội.
4. Văn Thị Kim Cúc (1991), xã hội hóa cá nhân, tâm lý học xã hội mấy vấn đề lý
luận, Trần Hiệp chủ biên, NXB Khoa học xã hội, tr.40-47.
5. Vũ Dũng (2000), Từ điển Tâm lý học, NXB Khoa học xã hội, tr. 178.
6. Vũ Dũng (2008), Từ điển Tâm lý học, NXB Từ điển Bách khoa, tr.205.
7. Vũ Dũng (2012), Từ điển Thuật ngữ Tâm lý học, NXB Từ điển bách khoa, tr. 101.
8. Nguyễn Bá Đạt và cộng sự (2009), Nghiên cứu sự tổn thương tâm lý ở thiếu niên
trong các gia đình có bạo lực, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, trường Đại học
Khoa học Xã hội và Nhân văn.
9. Nguyễn Bá Đạt (2014), Rối nhiễu tâm lý ở trẻ sống trong gia đình có bạo lực,
Luận án tiến sỹ Tâm lý học.
10. Trần Thị Minh Đức (2010), hành vi gây hấn phân tích từ góc độ tâm lý học xã hội,
NXB đại học Quốc gia Hà Nội.
11. Phùng Ngọc Hoa dịch (2003), Nhập môn Lịch sử Tâm lý học, NXB Thống kê,
tr.600
12. Lý Thị Minh Hằng (2009), “Bạo lực gia đình và hậu quả tâm lý đối với nạn nhân
của bạo lực gia đình”, Tạp chí Tâm lý học (số 8), tr.11-13.
13. Phan Thị Mai Hương (2007), Cách ứng phó của trẻ vị thành niên với hoàn cảnh
khó khăn, NXB Giáo dục, tr.101-105.

mẹ”, Báo Gia đình và Xã hội (số 5), tr.10–12.
29. Tổng cục Thống kê (2010), Báo cáo kết quả nghiên cứu quốc gia về bạo lực gia
đình đối với phụ nữ ở Việt Nam, NXB Giáo Dục.


30. Nguyễn Huy Tú (2000), Xúc cảm và tình cảm, Đề cương bài giảng Tâm lý học đại
cương, NXB Đại học quốc gia Hà Nội.
31. Unicef (2003), Nghiên cứu về trẻ em đường phố tại Hà Nội và đánh giá Dự án trẻ
em đường phố, Báo cáo kết quả nghiên cứu ở Hà Nội, Thanh Hóa và Hưng Yên,
Hà Nội.
32. Nguyễn Quang Uẩn (2009), Tâm lý học đại cương, NXB Đại học Sư phạm.
33. Đinh Thị Hồng Vân (2014), Cách ứng phó với những cảm xúc âm tính trong quan
hệ xã hội của trẻ vị thành niên thành phố Huế, Luận án tiến sỹ Tâm lý học.
34. Nguyễn Khắc Viện (2001), Từ điển Tâm lý học, NXB Thế giới.
35. Nguyễn Khác Viện (2001), Từ điển Tâmlý học, NXB Văn hóa thông tin.
36. Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với trung tâm tư
vấn FDC (2009), Hội thảo “Bạo hành trẻ em trong gia đình và nhà trường hiện nay
– thực trạng và giải pháp”, TPHCM.
37. Hoa Anh Xuân dịch (2009), Sao chẳng ai chịu hiểu con, NXB Lao động xã hội.
B - Tiếng Anh
38. Allen, N.E., Wolf, A.M., Bybee, D.I & Sullivan, C.M (2003), “Diversity of
Children’s Immediate Coping Responses to Witnessing Domestic Violence”,
Journal of Emotional Abuse (3), pp. 123-147.
39. Bloom, B.S., (Ed.) (1956). (1999) Taxonomy of Educational Objectives:
Handbook I, Cognitive Domain, New York: Longman.
40. Campeau. P & Berteau. G (2007), “Points de vue de gestionnairessurI’insertion, la
realization et le maintien d’un programmed’intervention de groupeauprèsd’enfants
exposés à la violence conjugale” Collection Études et analyses, 39, Comprend des
réf, Bibliogr, pp. 10-15.
41. Dauvergne, M et Johnson, H (2002), “Les enfantstémoins de violence familiaire”,

53. Peled, E. (1998), “The Experience of Living with Violence for Preadolescent
Witnesses of Woman Abuse”, Youth & Society 29, pp.395-430


54. Rossman, B.B.R (2002), Longer Term Effects of Children’s Exposure to Domestic
Violence, In S.A. Graham-Berman, & J.L.Edleson (Eds.), Domestic Violence in
the Lives of Children: The Future of Research, Intervention and Social Policy,
pp.35-65.
55. Sheffield Morris, A., Silk, J. S., Steinberg, L, Myers, S. S., & Robinson, L. R.
(2007). The role of the family context in the development of emotional
regulation.Social Development,16(2), pp 361-388.
56. Sroufe, L. A. (2001). From infant attachment to promotion of adolescent
autonomy: Prospective, longitudinal data on the role of parents in development. In
J. G. Borkowski, S. L. Ramey & M. Bristol-Power (Eds.), Parenting and the
Child’s World: Influences on Academic, Intellectual, and Social-emotional
Development. Psychology Press.
57. Wilson, S.K., Cameron, S., Jaffe, P., & Wolfe, D. (1989), Children exposed to
wife abuse: an intervention model, Social Casewwork 70 (3), pp.180-184].
58. Wolfe, W.A., Crooks, C.V., Lee, V., McIntyre-Smith, A., & Jaffe, P.G. (2003),
“The Effects of Children Exposure to Domestic Violence: A Meta-Analysis”.
Clinical Child and Family Psychology, pp.171-187.
59. Tài liệu online
1) Gerrig, Richard J. & Philip G. Zimbardo , Glossary of Psychological Terms ,
www.apa.org,
http://www.apa.org/research/action/glossary.aspx?tab=3,
cập nhật ngày 22/4/2002.
2) Huong PM, Erik và học thuyết về sự phát triển con người, Tamly.com.vn,
http://tamly.com.vn/home/?act=News-Detail-s-11-1229Erik_va_Erikson_va_cac_giai_doan_phat_trien_tam_ly_con_nguoi_(Phan_cuoi).h
tml , cập nhật ngày 12/1/2012.
3) YTC, Trình bày khái niệm về hành vi và hành vi sức khỏe, ycantho.com,