ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

LÊ THỊ HỒNG HẠNH

VIỆC THAM GIA TỐ TỤNG DÂN SỰ CỦA
VIỆN KIỂM SÁT CẤP HUYỆN QUA THỰC
TIỄN TẠI VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN QUẬN
HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội - 2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

LÊ THỊ HỒNG HẠNH

VIỆC THAM GIA TỐ TỤNG DÂN SỰ CỦA
VIỆN KIỂM SÁT CẤP HUYỆN QUA THỰC
TIỄN TẠI VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN QUẬN
HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành
Mã số

: Luật Dân sự và tố tụng dân sự

DANH MỤC BẢNG BIỂU .............................................................................. 7
CHƢƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ VIỆC THAM GIA TỐ TỤNG DÂN SỰ ........
CỦA VIỆN KIỂM SÁT CẤP HUYỆN .......... Error! Bookmark not defined.
1.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA VIỆC THAM GIA TỐ
TỤNG DÂN SỰ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG TỐ
TỤNG DÂN SỰ .............................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Khái niệm về việc tham gia tố tụng dân sự của Viện kiểm sát nhân
dân cấp huyện .................................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Đặc điểm của việc tham gia tố tụng dân sự của Viện kiểm sát nhân
dân cấp huyện .................................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Ý nghĩa của việc tham gia tố tụng dân sự của Viện kiểm sát nhân dân
cấp huyện......................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2. NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG TỚI VIỆC THAM GIA TỐ TỤNG
CỦA VIỆN KIỂM SÁT CẤP HUYỆN .......... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Chủ trƣơng của Đảng trong việc cải cách tƣ pháp là yếu tố thúc đẩy

hoạt động kiểm sát án dân sự của Viện kiểm sát cấp huyệnError! Bookmark not define
1.2.2. Tính hợp lý trong các quy định về việc tham gia tố tụng dân sự của
Viện kiểm sát cấp huyện là yếu tố tác động tới hiệu quả của công tác kiểm
sát án dân sự .................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.3. Trình độ, năng lực của Kiểm sát viên Viện kiểm sát cấp huyện là yếu
tố có ảnh hƣởng đến chất lƣợng kiểm sát án dân sựError! Bookmark not defined.
1.2.4. Sự gia tăng các án kiện dân sự và khiếu nại, tố cáo trong bối cảnh

hạn chế nguồn nhân lực dẫn tới sự quá tải của Viện kiểm sát cấp huyệnError! Bookmar
1.3. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP
LUẬT VIỆT NAM VỀ VIỆC THAM GIA TỐ TỤNG DÂN SỰ CỦA
VIỆN KIỂM SÁT............................................ Error! Bookmark not defined.
4


5


3.1. THỰC TIỄN THAM GIA TỐ TỤNG DÂN SỰ CỦA VIỆN KIỂM
SÁT QUẬN HAI BÀ TRƢNG ....................... Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Khái quát về đặc điểm tình hình, tổ chức, cán bộ của Viện kiểm sát
nhân dân Quận Hai Bà Trƣng ......................... Error! Bookmark not defined.

3.1.2. Về kiểm sát việc thụ lý giải quyết các vụ, việc dân sựError! Bookmark not defin

3.1.3. Về việc Kiểm sát viên tham gia phiên tòa, phiên họp dân sựError! Bookmark not

3.1.4. Về kiểm sát bản án, quyết định về dân sự của Toà ánError! Bookmark not define
3.1.5. Những tồn tại, hạn chế và vƣớng mắc, bất cập trong thực tiễn tham
gia tố tụng dân sự của Viện kiểm sát Quận Hai Bà Trƣng, Thành phố Hà
Nội ................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ TỪ VIỆC THAM GIA TỐ TỤNG DÂN SỰ
CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN QUẬN HAI BÀ TRƢNG, THÀNH
PHỐ HÀ NỘI .................................................. Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về việc tham gia tố tụng của Viện
kiểm sát cấp huyện .......................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Kiến nghị thực hiện pháp luật về việc tham gia tố tụng của Viện kiểm
sát Quận Hai Bà Trƣng.................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3................................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHUNG ...................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................ 11

6




MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Kể từ khi Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004 (BLTTDS) ra đời, một trong
những vấn đề quan trọng, có sự thay đổi lớn so với các quy định về tố tụng dân
sự kinh tế, lao động trƣớc đây là hạn chế hơn quyền hạn của Viện kiểm sát trong
tố tụng dân sự nhƣ quyền khởi tố vụ án dân sự, quyền tham gia phiên tòa, phiên
họp giải quyết các vụ việc dân sự. Tại khoản 2 Điều 21 Bộ luật tố tụng dân sự
năm 2004 quy định “ Viện kiểm sát nhân dân tham gia phiên Tòa đối với những
vụ án do Tòa án thu thập chứng cứ mà đương sự có khiếu nại, các việc dân sự
thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án, các vụ việc dân sự mà Viện kiểm sát
kháng nghị bản án, quyết định của Tòa án”.
Sau một thời gian áp dụng trong thực tiễn, Luật sửa đổi, bổ sung một số
điều của Bộ luật TTDS năm 2011 lại có những sửa đổi theo hƣớng mở rộng hơn
thẩm quyền của Viện kiểm sát trong việc tham gia các phiên toà dân sự, bảo đảm
việc thực hiện có hiệu quả chức năng kiểm sát trong tố tụng dân sự. Theo quy
định tại Điều 21 BLTTDS sửa đổi năm 2011 thì “Viện kiểm sát nhân dân tham
gia các phiên họp sơ thẩm đối với các việc dân sự; các phiên toà sơ thẩm đối với
những vụ án do Toà án tiến hành thu thập chứng cứ hoặc đối tượng tranh chấp
là tài sản công, lợi ích công cộng, quyền sử dụng đất, nhà ở hoặc có một bên
đương sự là người chưa thành niên, người có nhược điểm về thể chất, tâm thần”.
Xét thực tiễn thi hành BLTTDS trong thời gian qua cho thấy, quy định của
BLTTDS về việc tham gia của Viện kiểm sát trong tố tụng dân sự đã bộc lộ
những hạn chế, bất cập, chƣa tạo điều kiện cho Viện kiểm sát thực hiện đƣợc đầy
đủ chức năng, nhiệm vụ của mình theo quy định của Hiến pháp và Luật Tổ chức
Viện kiểm sát nhân dân. Trong điều kiện thực tiễn của Việt Nam, do những khó
khăn về trình độ dân trí, điều kiện kinh tế của ngƣời dân nên việc tự bảo vệ hoặc
nhờ Luật sƣ bảo vệ quyền lợi cho mình trƣớc Toà án cũng còn nhiều hạn chế.
Mặt khác, do sự bất cập, thiếu ổn định của hệ thống pháp luật, những tác động
tiêu cực của nền kinh tế thị trƣờng, năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ xét xử

TS. Nguyễn Thái Phúc, Tạp chí Khoa học Pháp lý số 2 (39)/2007; “Vai trò của
VKSND trong TTDS” của Phạm Vũ Ngọc Quang, Tạp chí Kiểm sát số
3/2004...Tuy nhiên, những công trình này chủ yếu tập trung nghiên cứu các vấn
đề chung về chức năng, nhiệm vụ, mô hình tổ chức bộ máy và một số quyền hạn

9


của VKS trong TTDS mà chƣa có sự nghiên cứu một cách hệ thống về việc tham
gia tố tụng dân sự của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện.
Việc tham gia tố tụng dân sự của Viện kiểm sát cấp huyện qua thực tiễn
tại Viện kiểm sát Nhân dân Quận Hai Bà Trƣng, Thành phố Hà Nội là vấn đề
pháp lý tƣơng đối hẹp nên trong khoa học luật tố tụng dân sự từ trƣớc đến nay
chƣa có công trình nghiên cứu khoa học riêng biệt và chuyên sâu về những vấn
đề này.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Luận văn nghiên cứu về việc tham gia tố tụng dân sự của Viện kiểm sát
cấp huyện qua thực tiễn tại Viện kiểm sát Nhân dân Quận Hai Bà Trƣng, Thành
phố Hà Nội:
+ Nghiên cứu những vấn đề lý luận về việc tham gia tố tụng dân sự của
Viện kiểm sát cấp huyện theo các quy định của pháp luật Việt Nam.
+ Nghiên cứu thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật Việt Nam tại
Viện kiểm sát nhân dân Quận Hai Bà Trƣng, Thành phố Hà Nội để từ đó tìm hiểu
một số những vƣớng mắc, bất cập trong thực tiễn tham gia tố tụng dân sự.
+ Đề xuất và luận chứng những quan điểm, giải pháp chủ yếu nhằm nâng
cao chất lƣợng về việc tham gia tố tụng dân sự tại Viện kiểm sát nhân dân Quận
Hai Bà Trƣng, Thành phố Hà Nội.
- Trong khuôn khổ của Luận văn thạc sỹ luật học, Luận văn giới hạn phạm
vi nghiên cứu công tác kiểm sát án dân sự ở Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện
và thực tiễn ở một địa phƣơng cụ thể mà không tiếp cận nghiên cứu về công tác

8. Quốc hội (2004), Bộ luật Tố tụng dân sự, Hà Nội
9. Quốc hội (2011), Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng
dân sự, Hà Nội.
10. Quốc hội (2005), Bộ luật dân sự, Hà Nội
11. Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (năm 1946,
1959, 1980, 1992 và Nghị quyết số 06/2011/QH13 ngày 06 tháng 8 năm
2011 của Quốc hội về việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992) (2011),
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
12.9. Quốc hội (2002), Luật Tổ chức Viện KSND, Hà Nội.
13.9. Quốc hội (2014), Luật Tổ chức Viện KSND, Hà Nội.
11


14. Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị về một số
nhiệm vụ trọng tâm công tác tƣ pháp trong thời gian tới và Nghị quyết số
49-NQ/TW ngày 02/06/2005 của Bộ Chính trị về chiến lƣợc cải cách tƣ
pháp đến năm 2020.
15. Viện kiểm sát nhân dân tối cao – Tòa án nhân dân tối cao (2005),
Thông tư liên tịch số 03/2005/TTLT-VKSNDTC-TANDTC ngày 01tháng 09
năm 2005 hướng dẫn thi hành một số quy định của bộ luật tố tụng dân sự
về kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự và sự tham gia
của viện kiểm sát nhân nhân dân trong việc giải quyết các vụ việc dân sự,
Hà Nội.
16. Viện kiểm sát nhân dân tối cao – Tòa án nhân dân tối cao (2012),
Thông tư liên tịch số 04/2012/TTLT-VKSNDTC-TANDTC ngày 01tháng 08
năm 2012 hướng dẫn thi hành một số quy định của bộ luật tố tụng dân sự
về kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự, Hà Nội.
17. Thông tƣ liên tịch số 01/2002/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-TCĐC
ngày 03/1/2002 của TAND tối cao, VKSND tối cao, Tổng cục Địa chính
hƣớng dẫn về thẩm quyền của Toà án trong việc giải quyết các tranh chấp

BLTTDS”.
28. Đặc san chuyên đề về Bộ luật Tố tụng dân sự, Tạp chí Luật học, Hà Nội
tháng 06/2004.
29 TS. Trần Văn Trung, “ Vai trò của VKS trong TTDS”, tài liệu Tọa đàm
dự thảo BLTTDS, tháng 11/2003
30. Báo cáo tổng kết công tác kiểm sát của Viện Kiểm sát nhân dân quận
Hai Bà Trƣng từ năm 2011 đến 2014.
31. Những vấn đề lý luận cơ bản về kiểm sát việc giải quyết tranh chấp dân
sự (TS. Hoàng Thị Quỳnh Chi, Viện khoa học kiểm sát, VKSNDTC.
31. Thực trạng hoạt động xét xử sơ thẩm vụ án dân sự trong thời gian quá
(2009 – 2011) – Những vƣớng mắc, tồn tại của pháp luật tố tụng dân sự
đƣợc phát hiện qua thực tiễn công tác xét xử và kiến nghị hoàn thiện thủ
tục sơ thẩm vụ án dân sự (Ths. Lê Mạnh Hùng, Viện khoa học xét xử,
TANSTC)
13


32. Đề tài khoa học cấp bộ, “ Công tác kiểm sát việc giải quyết tranh chấp
dân sự và kiến nghị hoàn thiện thủ tục xét xử sơ thẩm”, Viện khoa học
kiểm sát VKSNDTC
Chủ nhiệm đề tài: Đ/c Nguyễn Thị Thủy Khiêm – Phó Viện trƣởng
VKSNDTC, TS. Hoàng Thị Quỳnh Chi, Ths. Phạm Hoàng Diệu Linh Viện khoa học kiểm sát VKSNDTC,

14