ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

************

NGUYỄN QUANG TUẤN

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC TRONG LĨNH VỰC
KINH DOANH XĂNG DẦU Ở VIỆT NAM

Chuyên ngành: Kinh tế Chính trị
Mã số
: 60 31 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS. PHẠM VĂN DŨNG

HÀ NỘI-2008


MC LC

PHN M U
CHNG 1: QUN Lí NH NC TRONG LNH VC KINH

DOANH XNG DU: C S Lí LUN V KINH NGHIM
QUC T
1.1. Khỏi lun v qun lý nh nc trong lnh vc kinh doanh xng du
1.2. Kinh nghim ca Trung Quc trong qun lý nh nc trong lnh
vc kinh doanh xng du

3.1. Bi cnh mi nh hng n qun lý nh nc trong lnh vc kinh
doanh xng du Vit Nam

60

3.2. Cỏc quan im

75

3.3. Cỏc gii phỏp ch yu

77

KT LUN

87

DANH MC TI LIU THAM KHO

88


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
APEC
ASEAN
CNPC
CPI
GDP
EU
IEA

Nhờ đổi mới, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ về kinh tế-xã hội rất quan
trọng. Cuộc sống của người dân Việt Nam ngày một nâng cao, nhu cầu mọi mặt
của con người ngày càng tăng thêm. Những phương tiện giao thông hiện đại như
máy bay, ô tô, xe gắn máy... trở thành quen thuộc và cần thiết trong đời sống của
mỗi gia đình. Đồng thời, tăng trưởng kinh tế cao cũng làm cho nhu cầu sử dụng
các nguồn năng lượng, trước hết là xăng dầu tăng nhanh.
Là mặt hàng vật tư thiết yếu và mang tính chiến lược đối với sự phát triển
của đất nước, những năm qua, Nhà nước Việt Nam thực hiện quyền kiểm soát của
mình đối với xuất nhập khẩu xăng dầu thông qua quản lý quyền trực tiếp xuất nhập
khẩu của doanh nghiệp và quy định hạn ngạch nhập khẩu. Trên cơ sở cân đối nhu
cầu xăng dầu hàng năm của nền kinh tế quốc dân, Nhà nước giao hạn ngạch nhập
khẩu cho 11 doanh nghiệp đầu mối. Để bảo đảm xăng dầu cho sự phát triển kinh
tế-xã hội, bảo đảm an ninh quốc phòng, bình ổn giá cả xăng dầu trên thị trường nội
địa và phục vụ đắc lực, có hiệu quả vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước, nhà nước can thiệp rất mạnh vào thị trường này. Nhà nước thực hiện việc
kiểm soát giá đối với xăng dầu. Khi giá xăng dầu trên thị trường thế giới tăng lên,
Nhà nước có thể bình ổn giá bằng việc giảm thuế, thậm chí bù lỗ cho doanh
nghiệp. Nhờ sự can thiệp của nhà nước vào thị trường xăng dầu, nhu cầu về nguồn
năng lượng của nhiều ngành kinh tế và của nhiều gia đình được đảm bảo, góp phần
quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, ổn định và cải thiện đời sống dân cư.
Tuy nhiên, sự can thiệp quá sâu của nhà nước vào thị trường xăng dầu cũng
có những mặt trái không nhỏ: Giá xăng dầu thấp hơn giá trị thực làm cho việc tính
toán chi phí sản xuất của nhiều loại hàng hoá không chính xác; giá cả thị trường bị
méo mó, không thoả mãn các điều kiện hiệu quả Pareto; Giá xăng dầu thấp gây
lãng phí trong việc sử dụng nguồn năng lượng quý giá này; Nhà nước phải bỏ ra
nguồn ngân sách đáng kể để bù lỗ; xăng dầu theo đường tiểu ngạnh chảy ra nước
ngoài...


Thực tế trên đây làm nảy sinh những quan điểm khác nhau về quản lý nhà



- Mục đích:
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận chung về quản lý nhà nước trong lĩnh vực
kinh doanh xăng dầu, phân tích thực trạng quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh
doanh xăng dầu ở Việt Nam để đưa ra quan điểm và những giải pháp cơ bản nhằm
nâng cao vai trò quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu Việt Nam
trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
- Nhiệm vụ:
 Hệ thống hóa một số lý luận chung về quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh
doanh xăng dầu.
 Khảo sát quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu ở Trung
Quốc và rút ra bài học kinh nghiệm về nâng cao vai trò quản lý nhà nước
trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu cho Việt Nam.
 Phân tích, đánh giá năng lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh doanh
xăng dầu Việt Nam, chỉ ra những điểm yếu và hạn chế về năng lực quản lý
nhà nước trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu hiện nay.
 Đề xuất quan điểm và những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao quản lý nhà
nước trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam trong quá trình hội
nhập kinh tế quốc tế.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện luận văn, Tác giả sử dụng những phương pháp
luận trong nghiên cứu kinh tế Chính trị là: chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ
nghĩa duy vật lịch sử.
Những phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng là: phương pháp lôgic
kết hợp với lịch sử, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích, kết hợp phân
tích với tổng hợp...
Luận văn có tham khảo và kế thừa những công trình khoa học có liên quan.
6. Đóng góp mới của luận văn
 Hệ thống hoá một số lý luận cơ bản về quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh

1.1.1. Thị trƣờng xăng dầu
1.1.1.1. Sản phẩm xăng dầu
Không bao bì, nhãn mác như các loại hàng hóa thông thường, xăng dầu là
nguồn nhiên liệu quan trọng của nhiều ngành kinh tế. Do đặc thù của các loại máy
móc thiết bị, xăng dầu có thể được phân loại như sau (xem trang sau).
Những đặc tính lý hoá cho thấy, sản phẩm xăng dầu có những đặc điểm quan
trọng sau:
Thứ nhất, xăng dầu là chất lỏng, nguy cơ cháy nổ cao. Do đặc tính lý hóa,
xăng dầu dễ bắt lửa, thậm chí những va chạm mạnh cũng có thể gây cháy nổ. Vì
vậy, việc vận chuyển, bảo quản xăng dầu đòi hỏi phải có những thiết bị chuyên
dụng, chi phí cao so với nhiều loại sản phẩm khác.
Thứ hai, xăng dầu là loại sản phẩm dễ bị hao hụt do khả năng bốc hơi rất
mạnh. Do đó, những thiết bị vận chuyển, bảo quản khôngnhững phải chống được
cháy nổ, mà còn phải tránh được hao hụt. Đồng thời, việc đo lường, tính toán khối
lượng sản phẩm qua thời gian cần có phương pháp và thiết bị khoa học.
Thứ ba, xăng dầu là loại sản phẩm độc hại. Quá trình khai thác, chế biến
cũng như vận chuyển, phân phối, bảo quản có thể gây rò rỉ hoặc tai nạn, ảnh hưởng
xấu đến môi trường, đến sức khỏe con người. Do đó, những người hoạt động trong
ngành xăng dầu trực tiếp liên quan đến vận chuyển, phân phối, bảo quản sản phẩm
phải có những tri thức và kỹ năng nhất định để phòng tránh những rủi ro.
Những đặc điểm trên đây làm cho chi phí vận chuyển, bảo quản xăng dầu và
độ rủi ro trong kinh doanh khá cao so với các loại sản phẩm khác.
Bảng số 1: Chỉ tiêu chất lƣợng xăng không chì (TCVN 6776:2005)


Tên chỉ tiêu

TT

Xăng không chì

0,013

Phương pháp thử

TCVN
2703:2002
(ASTM D 2699)
ASTM D 2700
TCVN
7143:2002
(ASTM D 3237)

Báo cáo

o

- Điểm sôi đầu, C

70

- 10% thể tích, max

120

- 50% thể tích, max

190

- 90% thể tích, max


500

8

Áp suất hơi (Reid) ở 37,8 C, kPa

9

Hàm lượng benzen, %thể tích, max

2,5

10

Hydrocacbon thơm, %thể tích, max

40

11

Olefin, %thể tích, max

38

12

Hàm lượng ôxy, % khối lượng, max

2,7


(ASTM D 381)
TCVN 6778:2000
(ASTM D 525)
TCVN 6701:2000
(ASTM D 2622)/
ASTM D5453
TCVN 7023:2002
(ASTM D 4953)/
ASTM D 5191
TCVN 6703:2000/
(ASTM D 3606)/
ASTM D4420
TCVN 7330:2003
(ASTM D1319)
TCVN 7330:2003
(ASTM D1319)
TCVN 7332:2003
(ASTM D4815)
TCVN 7331:2003
(ASTM D3831)
TCVN 6594:2000/
(ASTM D 1298)
ASTM D 4176

Nguồn: Tổng cục Đo lường chất lượng.

Bảng số 2: Chỉ tiêu chất lƣợng của nhiên liệu Điêzen (TCVN 5689:2005)


TT


6

Cặn các bon của 10% cặn chưng
cất, %khối lượng, max.

0,3

7

Điểm đông đặc, oC, max.

+6

8

Hàm lượng tro, %khối lượng,
max.
Hàm lượng nước, mg/kg, max.
Tạp chất dạng hạt, mg/l, max.
Ăn mòn mảnh đồng ở 50oC, 3
giờ, max.
Khối lượng riêng ở 15oC, kg/m3

0,01

9
10
11
12

(ASTM D 3828)/
ASTM D 93
TCVN
3171:2003
(ASTM D 445)
TCVN
6324:1997
(ASTM D 189)/
ASTM D 4530
TCVN 3753:1995/
ASTM D 97
TCVN 2690:1995/
ASTM D 482
ASTM E203
ASTM D2276
TCVN 2694: 2000/
(ASTM D 130-88)
TCVN 6594: 2000
(ASTM D 1298)/
ASTM 4052
ASTM D6079
ASTM D4176

Thứ tư, xăng dầu là nguồn nhiên liệu của nhiều ngành kinh tế, tức là đầu vào
không thể thiếu được của nhiều ngành kinh tế.
Như trên đã trình bày, xăng dầu
là dạng nhiên liệu đang được sử dụng rất phổ biến hiện nay. Trước hết, xăng dầu
được sử dụng rộng rãi trong giao thông vận tải (ô tô, máy bay, tàu thủy…). Khi
nguồn cung không đáp ứng được nhu cầu có thể làm cho ngành giao thông




16.Võ Tấn Phong: Một số vấn đề về môi trường hoạt động và cấu trúc ngành
của ngành xăng dầu Việt Nam. Tạp chí Phát triển kinh tế, số 102/1999.
17.Nguyễn Tiến Thoả: Tác động của giá xăng dầu đến chỉ số giá cả. Tạp chí
quản lý kinh tế, 1/2007.
18.GS.TS. Hồ Sĩ Thoảng: Dầu khí Việt Nam. Tạp chí Thương mại số 12/2003.
19.Viện Kinh tế thế giới: Một số xu hướng phát triển chủ yếu hiện nay của nền
kinh tế thế giới. NXB KHXH. Hà Nội – 2003.
20.Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương: Báo cáo kinh tế Việt Nam
2005, 2006. Hà Nội. NXB Lý luận Chính trị.
Các trang Web:
1. http://www.tienphong.vn. Thứ Tư, 27/02/2008.
2. http://www.thesaigontimes.vn/Home/thegioi/ghinhan/8267/
3. http://www.opec.org/home/PowerPoint/Supply%20and%20Capacity/images
/CSlide17.gif
4. http://tieuthukieuki.thegioiblog.com/print?id=557
5. http://www.tienphong.vn/tianyon/Index.aspx?ArticleID=130338&ChannelI
D=3Thứ Năm, 17/07/2008, 10:26
6. http://vietnamnet.vn/thegioi/2008/08/797054/
7. http://www.xaluan.com/modules
8. http://tintuc.timnhanh.com/kinh_te/the_gioi/20080511/35A784BE/11/05/2008
9. http://www.vnexpress.net/GL/Kinh-doanh/Quoc-te/2008/06/3BA02E04/
10.http://www.vnexpress.net – 20:46' 31/08/2006 (GMT+7)
11.http://www.vnchannel.net/news/kinh-te/200802/dua-xang-dau-tro-lai-thitruong.60365.html 26/2/2008