đại học quốc gia hà nội
khoa luật

hoàng văn lai

quản lý nhà n-ớc và sự tham gia
của cộng đồng trong lĩnh vực phòng chống
buôn bán ng-ời ở việt nam

luận văn thạc sĩ luật học

Hà nội - 2007


đại học quốc gia hà nội
khoa luật

hoàng văn lai

quản lý nhà n-ớc và sự tham gia
của cộng đồng trong lĩnh vực phòng chống
buôn bán ng-ời ở việt nam
Chuyên ngành : Lý luận và lịch sử nhà n-ớc và pháp luật
Mã số

: 60 38 01

luận văn thạc sĩ luật học

Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: PGS.TS Hoàng Thị Kim Quế



NGƯỜI, QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÀ SỰ THAM GIA CỦA
CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG CHỐNG BUÔN BÁN NGƯỜI

1.1.

Khái niệm, chu trình, mục đích, nguyên nhân và hậu quả của
buôn bán người

9

1.1.1.

Khái niệm buôn bán người

9

1.1.2.

Chu trình của hoạt động buôn bán người

14

1.1.3.

Mục đích của buôn bán người

16

1.1.4.

1.2.3.

Nội dung quản lý nhà nước về phòng chống buôn bán người

27

1.2.4.

Các hình thức quản lý nhà nước về phòng chống buôn bán người

27

1.2.5.

Phương pháp quản lý nhà nước về phòng chống buôn bán người

28

1.2.6.

Hệ thống các cơ quan nhà nước phòng chống buôn bán người

29

1.3.

Sự tham gia của cộng đồng trong phòng chống buôn bán người

31


Châu á và Việt Nam trong những năm gần đây

36

2.1.1.

Tình hình buôn bán người trên thế giới và sự tác động của nó
tới khu vực Châu á, các nước ASEAN và Việt Nam

36

2.1.2. Tình hình buôn bán người ở các nước ASEAN
và sự tác động của nó đối với Việt Nam
2.1.3. Tình hình buôn bán người ở Việt Nam trong
những năm gần đây

41

2.2.

Thực trạng quản lý nhà nước trong phòng chống buôn bán người

55

2.2.1.

Chính sách hiện hành về phòng chống buôn bán người ở Việt Nam

55



Thực trạng tham gia của cộng đồng trong phòng chống buôn

87

44


bán người ở Việt Nam
2.3.1.

Hoạt động của Hội phụ nữ Việt Nam

88

2.3.2.

Hoạt động của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

90

2.3.3.

Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

93

2.3.4.

Hoạt động của Hội Nông dân Việt Nam


PHƯƠNG HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP CƠ BẢN HOÀN
THIỆN HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÀ SỰ THAM
GIA CỦA CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG CHỐNG BUÔN
BÁN NGƯỜI Ở VIỆT NAM

3.1.

Cơ sở của việc hoàn thiện hoạt động quản lý nhà nước và sự
tham gia của cộng đồng trong phòng chống buôn bán người ở
Việt Nam

99

3.1.1.

Cơ sở lý luận

99

3.1.2.

Cơ sở thực tiễn

102

3.2.

Phương hướng hoàn thiện và các giải pháp cơ bản đối với hoạt
động quản lý nhà nước trong phòng chống buôn bán người ở

3.3.2.

Các giải pháp cơ bản đối với hoạt động của cộng đồng trong
phòng chống buôn bán người ở Việt Nam

119

KẾT LUẬN

127

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

130


MỞ ĐẦU

Hiện nay, pháp luật quốc tế và hầu hết các quốc gia trên thế giới đều sử
dụng khái niệm "buôn bán người" để chỉ hành vi phạm tội buôn bán phụ nữ, trẻ em
và nam giới. Pháp luật hiện hành của Việt Nam vẫn sử dụng khái niệm "mua bán
phụ nữ" và "mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em". Trong các văn bản có
liên quan của Nhà nước thường dùng khái niệm "buôn bán phụ nữ, trẻ em" tuy
nhiên, hiện nay đã có nhiều văn bản đã dùng khái niệm "buôn bán người".
Tuy dùng các khái niệm khác nhau, nhưng người viết và sử dụng đều hiểu
đó là các hành vi "mua bán phụ nữ" và "mua bán trẻ em". Khái niệm "buôn bán
người" được hiểu rộng hơn bao gồm các hành vi "mua bán phụ nữ", "mua bán trẻ
em" và "mua bán nam giới".
Thật là khó cho tác giả khi thực hiện luận văn này nếu sử dụng tất cả các
khái niệm nói trên, do vậy tác giả xin phép được dùng khái niệm "buôn bán người"

địa phương cơ sở và vai trò hoạt động của các ngành chức năng làm chưa hết trách
nhiệm, chưa tạo ra được phong trào rộng khắp và chưa thu hút được các tầng lớp
nhân dân tham gia, nâng cao cảnh giác, tích cực chủ động phòng ngừa, tham gia
đấu tranh chống tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em nên hiệu quả còn chưa cao. 2)
Tình hình hoạt động của tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em vẫn còn diễn biến phức
tạp, có xu hướng tăng và quốc tế hóa, trong nước còn tiềm ẩn nhiều đường dây,
băng ổ nhóm hoạt động ngầm mà ta chưa có điều kiện khám phá, bóc gỡ. Trong
khi đó, lực lượng chuyên trách để đấu tranh chống loại tội phạm này vừa thiếu, vừa
yếu. Đến nay, Bộ Công an mới thành lập một phòng đấu tranh gồm 20 cán bộ,
chiến sĩ thuộc Cục Cảnh sát điều tra tội phạm hình sự, còn lực lượng Biên phòng
và tất cả Công an các địa phương đều không có lực lượng chuyên trách, chỉ hoạt


động kiêm nhiệm. 3) Công tác truyền thông để mọi người dân, mọi gia đình, tổ
chức đoàn thể chủ động phòng ngừa và tích cực tham gia đấu tranh chưa đủ mạnh,
chưa chú ý nhân rộng, phổ biến các kinh nghiệm, mô hình tốt trong phòng ngừa và
đấu tranh chống tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em. 4) Công tác tiếp nhận nạn nhân,
hỗ trợ giáo dục, tạo việc làm, tái hòa nhập cộng đồng cho phụ nữ, trẻ em bị buôn bán
trở về còn bị động, lúng túng, thiếu kinh nghiệm, thiếu quy trình, thiếu các chính
sách đảm bảo như: xem xét đề xuất thành lập các trung tâm tiếp nhận nạn nhân, tư
vấn về tâm lý, tinh thần, sức khỏe, chữa bệnh, hỗ trợ ăn ở, đi lại, đào tạo, tái hòa nhập
cho nạn nhân... 5) Công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật còn chậm. Nhiều văn
bản pháp luật về phòng chống buôn bán phụ nữ, trẻ em còn phân tán, chưa tập trung
vào một đầu mối nên quá trình vận dụng thực hiện gặp nhiều khó khăn và thiếu
thống nhất. Đặc biệt, đến nay ta chưa có một đạo luật riêng trong khi đó các nước
Tiểu vùng sông Mê Kông như Thái Lan, Myanmar, Lào, Campuchia đã có luật về
phòng chống buôn bán người và đã thành lập Cục phòng chống buôn bán người và
Bảo vệ vị thành niên để có điều kiện chỉ đạo chuyên sâu. 6) Công tác hợp tác quốc
tế về phòng chống buôn bán phụ nữ, trẻ em còn nhiều hạn chế. Đặc biệt là thiếu
các hiệp định tương trợ tư pháp phòng chống buôn bán người nên rất khó khăn

các vụ án mua bán phụ nữ qua biên giới Việt - Trung, Hà Nội.
15. Hội Nông dân Việt Nam (2005), "Báo cáo kết quả thực hiện Chương trình hành
động phòng chống buôn bán phụ nữ, trẻ em", Tài liệu Hội nghị sơ kết năm
2005 và triển khai kế hoạch năm 2006 của Ban Chỉ đạo 130/CP, Hà Nội.
16. Phạm Hỗ (2003), Tội phạm xuyên quốc gia liên quan đến Việt Nam, Hà Nội.
17. Đặng Xuân Khang (2005), Tội phạm mua bán phụ nữ, trẻ em qua biên giới Việt
Nam - Thực trạng và các giải pháp phòng ngừa, Hà Nội.
18. Liên hợp quốc (2000), Nghị định thư về Phòng ngừa, Trấn áp và Trừng trị tội
phạm buôn bán người.


19. Trương Thị Mai (2000), "Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam và hoạt động
phòng chống buôn bán phụ nữ, trẻ em", Kỷ yếu Hội thảo quốc gia: Phòng
chống buôn bán phụ nữ và trẻ em, Hà Nội.
20. Hạnh Nguyên (2007), "22 trẻ em Việt Nam bị bán sang Anh", Tuổi trẻ
(161/2007/5124).
21. Nguyễn Thị Oanh (2000), "Phòng chống buôn bán phụ nữ và trẻ em", Kỷ yếu Hội
thảo quốc gia: Phòng chống buôn bán phụ nữ và trẻ em, Hà Nội.
22. Phạm Đăng Quyền (1999), Điều tra tội phạm buôn bán phụ nữ và trẻ em qua
biên giới của Lực lượng Cảnh sát nhân dân, Hà Nội.
23. Sổ tay hướng dẫn điều tra vụ án buôn bán người (2007), Nxb Phụ nữ, Hà Nội.
24. Sổ tay một số kỹ năng về truy tố, xét xử các tội phạm buôn bán người (2007),
Nxb Phụ nữ, Hà Nội.
25. Trần Văn Thảo (2003), Tội phạm có tổ chức và phòng ngừa tội phạm có tổ
chức, Hà Nội.
26. Tổng cục Cảnh sát (2004), "Tình hình và các giải pháp đấu tranh chống tội phạm
buôn bán phụ nữ, trẻ em", Báo cáo tham luận của Tổng cục Cảnh sát - Bộ
Công an tại Hội nghị toàn quốc triển khai Chương trình hành động phòng
chống buôn bán phụ nữ, trẻ em ngày 18/12/2004, Hà Nội.
27. Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (2007), Nâng cao hiệu quả công

39. Myanmar (2004), Country Overview Paper on Trafficking in Persons,
COMMIT Senior Officials Meeting Yangon
40. Paula Frances Kelly, Le Bach Duong (1999), Trafficking in Humans from and
within Vietnam: The Known from a Literature Review Key Informant
Interviews and Analysis
41. People’s Republic of China (2004), Country Paper against Trafficking in
Women and Children, COMMIT Senior Officials Meeting Yangon.
42. Royal Thai (2004), Thailand Country Paper, COMMIT Senior Officials
Meeting Yangon.


43. United Nations Office on Drugs and Crime (2005), Training Manual, Vietnam.
44. United Nations Office on Drugs and Crime (2005), "Trend of Human
Trafficking", Training Manual, Vietnam.
45. UNODC (2006), Toolkit to combat trafficking in persons, Vietnam.
46. What the Australian Government is doing for Women (2004), Designed and
typeset by: Swell Design Group, Printed by: Canprin, Australia.