Trung học phổ thông Cao Bá Quát

TÌM HIỂU
Văn hóa campuchia
Văn hóa campuchiaHọc sinh: Bùi Thị Hoàng Oanh
Học sinh: Bùi Thị Hoàng Oanh
Lớp : 10A4
Lớp : 10A4 ________________________________________________
________________________________________________
______________________________
______________________________
Văn hoá Campuchia
ền văn hóa Campuchia có lịch sử phong phú đa dạng trải qua nhiều thế kỷ và
chịu ảnh hưởng nặng của Ấn Độ. Nền văn hóa Campuchia cũng gây ảnh hưởng
mạnh lên Thái Lan, Lào và ngược lại. Trong lịch sử Campuchia, tôn giáo có vai
trò lớn trong các hoạt động văn hóa. Trải qua gần 2000 năm, người dân Campuchia đã phát
triển một tín ngưỡng Khmer độc đáo với các tín ngưỡng hỗn hợp gồm tín ngưỡng thuyết vật
linh bản địa và các tôn giáo Ấn Độ như Phật giáo và Hindu giáo. Nền văn hóa và văn minh Ấn
Độ bao gồm cả nghệ thuật và ngôn ngữ đã vươn đến lục địa Đông Nam Á khoảng vào thế kỷ
thứ nhất trước Công nguyên. Người ta cho rằng, những nhà buôn đi bằng đường biển đã mang
phong tục và văn hóa Ấn Độ đến các cảng dọc theo Vịnh Thái Lan và vùng Thái Bình Dương
khi họ buôn bán với Trung Quốc. Quốc gia đầu tiên hấp thụ nền văn hóa và văn minh này là
Phù Nam. Vào những thời điểm nhất định, Cao Miên cũng hấp thụ các yếu tố của văn hóa
Java, Trung Hoa, Lào và Thái Lan.
N

Nằm cách thủ đô Phnôm Pênh 240 km về Hướng Bắc, được xây dựng dưới thời vua Surja-
warman II (1113-1150), Angkor Wat mới đầu để thờ thần Viśnu của Ấn Độ giáo. Về sau, khi
vương triều Khmer theo Phật giáo, Angkor Wat trở thành linh đền thờ Phật. Sau khi kinh đô
của đế quốc Khmer bị người Xiêm phá hủy và các nhà vua Khmer bỏ về Phnom Penh trong thế
kỉ 15, Angkor Wat rơi vào quên lãng, bị rừng già vây phủ và được khám phá lại vào năm 1860
bởi Herri Mouhot.
Khu Angkor Wat có chu vi gần 6 km và diện tích khoảng 200 ha, nơi cao nhất là đỉnh tháp
của ngôi đền chính, có độ cao 65 m. Angkor Wat là đền núi duy nhất ở Campuchia có lối vào
chính ở hướng tây, hướng Mặt Trời lặn.Khu đền chính bao gồm 398 gian phòng với nghệ thuật
chạm khắc đá trên trần phòng, hành lang, các lan can... thể hiện sức mạnh phi thường và bàn
tay điêu luyện của người Khmer cổ đại. Chính phủ Campuchia đã cho tiến hành phục chế, tu
bổ khu di tích và ngày nay, quần thể này là địa điểm thu hút hàng trăm du khách từ khắp nơi
trên thế giới.
Xung quanh ngôi đền, có hào rãnh bao bọc; bên ngoài bức tường có nhiều hồ chứa nước,
sự thiết kế của ngôi đền này rất cân đối và xinh đẹp, có qui mô to lớn, khu vực nằm trong vòng
tường, rộng tới 83610 m².
Trung tâm của thánh điện là một toà tháp cao 61m. Muốn đi tới đó phải qua mấy cửa, một
bậc thềm cao và một sân rộng. Chung quanh toà tháp thấp hơn, đó là dấu hiệu đặc trưng của
toàn bộ kiến trúc.
Với những phù điêu phong phú, nhiều màu sắc để trang trí, hoàn toàn tương xứng với sự
thiết kế cân đối và nghiêm trang. Trên những bức phù điêu đá này, đã miêu tả những cảnh
tượng trong sử thi Ấn Độ. Rất nhiều thần linh nam và nữ vui vẻ nhảy múa với nhau trong tư
thế trêu chọc. Qua một hành lang phù điêu nối tiếp nhau, chạy dài đến mấy trăm thước Anh, đã
thể hiện nhiều nhân vật chân thật trong lịch sử của Campuchia. Hình tượng được mọi người
yêu thích và thường xuất hiện trên phù điêu, chính là vị nữ thần nhảy múa của Campuchia.
Miêu tả
3
Miêu tả đền đưới đây là miêu tả từ ngoài vào, từ dưới lên và từ thấp lên cao và được chia làm
các khu vực.
• Chu vi đền là 6 km vuông, tường đá cao 8 m, bề dày 1 m. Có tất cả 5 tháp, tháp chính

đền có tượng thờ bằng vàng thần Vishnu, nhưng tượng đã bị mất. Ngày nay trung tâm
đền có các tượng thờ Phật. Tháp. Tháp trung tâm và bốn tháp chung quanh tạo thành
toà chân trời nổi tiếng của Angkor Wat khi ta nhìn từ đàng xa hay lúc gần đến khuôn
viên đền. Các cầu thang đi lên dốc đứng gần như 45 độ, hẹp và vô cùng khó leo. Bốn
mặt của tháp đã được xây dựng một tháp có cầu thang sắt đi lên.
Đền Angkor là một thành tựu kiến trúc huy hoàng, nó thể hiện một trình độ sâu sắc về thể
tích, không gian và sự tổ hợp kỷ hà. Thời bấy giờ, kỹ thuật phong cách kiến trúc còn hết sức
giới hạn - việc sử dụng đá lại có tính chất như sử dụng gỗ; những kết cấu có hình bán nguyệt
và nóc vòm, là những kỹ thuật mà ta chưa biết - những hiệu quả toàn diện của nó làm cho mọi
người phải ngạc nhiên.
4
Preah Khan
reah Khan là một ngôi đền ở Angkor, Campuchia, được xây vào thế kỷ 12 cho vua
Jayavarman VII. Đền này nằm ở Đông Bắc Angkor Thom và ngay phía Tây
Jayatataka Baray. Preah Khan ít được du khách quan tâm bởi vị trí của nó nằm khá xa
khu trung tâm Angkor. Preah Khan bị quên lãng trong khu rừng già và bị các cây cổ thụ mọc
bao trùm lên. Khi khai quật khu di tích này, tổ chức Quỹ Bia tượng Thế giới đã quyết định giữ
toàn bộ nguyên trạng ban đầu của ngôi đền trong tình trạng đổ nát, tạo cho khu vực có ngôi
đền một không khí rất cổ kính, tôn nghiêm, linh thiêng và hoang dã.
P
Preah Khan cùng với Ta Prom và Neak Pean là một nhóm đền gần Jayatataka. Preah Khan
cũng giống như Bayon và Angkor Thom đều là kiến trúc mang đậm kiến trúc của Phật giáo
được vua Jayavarman VII xây dựng nên. Preah Khan dùng tưởng niệm vua Jayavarman VI.
Preah Khan theo tiếng Campuchia là "gươm thiêng", được chính thức xây dựng vào năm 1191
có chứa tượng vua Dhara Nindravarman II dưới dạng bồ tát Jayavarmesvara. Cũng như Bayon,
đền này là đền Phật giáo nhưng khi vua Jayavarman VII mất, các vị vua sau lên ngôi đã biến
nó thành ngôi đền Ấn Độ giáo. Các kiến trúc ban đầu theo kiến trúc Phật giáo được xây dựng
thêm bệ thờ các thần Ấn Độ giáo như Shiva, Vishnu. Một số điêu khắc được xây dựng trước
đó là các đức Phật bị đục bỏ, thay vào đó là các điêu khắc thêm vào là những họa tiết râu tóc
và các họa tiết khác và biến thành các hiền nhân Rishi Ấn Độ.

(stupa) cho thấy đền Preah Khan ban đầu được
xây là đền Phật giáo.
• Bờ tường phía Đông có rất nhiều cụm tháp to nhỏ,
tuy nhiên những cái này không là gì hết so với
những bức tường điêu khắc và những bức tượng ở
bốn góc được chia thành nhóm và chia nhỏ bởi
những trục tường điêu khắc dẫn đến những điện
thờ.
Đền trung tâm cao 2
tầng hình cột
Ở Preah Khan có một bệ đá khắc chữ, liệt kê các công trình kiến trúc được vua
Jayavarman VII xây dựng , trong đó có 23 tượng đá gọi là Jayabudha Mahanatha được biết là
có đặt ở các thành phố trong đó có Lopburi, Suphan, Ratharaburi, Phetchaburi, Muang Sing
(hiện nay nằm trên lãnh thổ Thái Lan). Tên tượng cho phép ta đoán là các tượng này tượng
trưng cho nhà vua.
Bia đá khắc ở Preah Khan cũng có nói đến 121 nhà nghỉ mà nhà vua xây dọc đường trên
vương quốc. Các nhà nghỉ chân này vẫn còn tồn tại một thế kỷ sau vì Châu Đạt Quan đã viết
về chúng trong chuyến lưu hành ở Angkor của ông như sau "Trên những đường lộ chính, có
các nhà nghỉ tương tự như các nhà nghỉ đưa thư tín của chúng ta". Ngoài ra nhà vua còn cho
xây 102 bệnh viện khắp trên vương quốc mà hiện nay vị trí của 32 bệnh viện này đã được xác
định.
6
Wat Phnom
at Phnom là một ngôi chùa lịch sử và là một trong những chùa quan trọng nhất
ở Phnôm Pênh. Đây là ngôi chùa linh thiêng thu hút khách hành hương từ mọi
miền đất nước và là điểm
W
Chùa được xây năm 1373. Nằm ở độ cao 27 m so với xung quanh, nó là điểm cao nhất
trong thành phố này và cũng là công trình tôn giáo cao nhất. Chùa được một quả phụ giàu có là
Daun Chi Penh xây trên một ngọn đồi nhân tạo, sau

phía sau chùa rất linh thiêng mà du khách
thường đến cúng bái. Phần tháp màu trắng
được xây dựng lại phía sau tượng bà Pênh
được sơn màu trắng dùng để chứa hài
cốt của vua Ponhea Yat
Tượng vua Ponhea Yat phía cổng đồng hồ cỏ
7
Đền Trapeang Ropeak
ền Trapeang Ropeak, nơi thờ thần Indra - là một trong nhóm 7 ngôi đền còn
nguyên vẹn trong quần thể cố đô cố đô Sambor Prei Kuk được xây dựng vào thế
kỷ 7, nguyên là
kinh đô của vương quốc Chân
Lạp xưa. Nó có niên đại sớm
hơn cả các di tích trong quần
thể Angkor. Các kiến trúc của cố
đô hoàn toàn bằng gạch và
được xây dựng hoàn toàn không
có chất kết dính. Cố đô gồm có
nhiều tháp nhỏ hình ống cao
trong đó nhóm đền Trapeang
Ropeak hầu như còn nguyên vẹn
nhất trong quần thể di tích và là
điểm tham quan hấp dẫn nhất
trong khu di tích vì phần lớn
ngôi đền bị các cây cổ thụ nuốt
trọn mà người ta gọi là nhóm "cây
nuốt đền" .
D
Lịch sử
Đền hiện nay nằm ở vị trí từ

trì vì lúc bấy giờ . Đền là nơi cầu mưa và là nơi cúng bái của cả dân làng Sambor vì sự linh
thiêng mà cũng là nơi tiên đế đã mở ra triều đại.
Nghệ thuật kiến trúc Sambor Prei Kuk
Nghệ thuật kiến trúc đền chùa ở Sambor Prei Kuk có phong cách khác với nền nghệ thuật
kiến trúc của Ấn Độ, đền chùa xây bằng gạch, cửa cuốn
bằng đá, thường xây cách biệt nhau hoặc hợp thành từng
cụm. Nghệ thuật tạc tượng cũng thế, mặc dù còn giữ lại một
số nét của các loại hình Ấn Độ, nhưng đã mang phong cách
đặc biệt, độc đáo của nền nghệ thuật tạc tượng Khmer cổ
đã từng tạo nên những pho tượng đẹp như tượng thần
Harihara và pho tượng nửa người ở Uma.
Điêu khắc trên gạch cụm
tháp N7 nhóm B
Tình trạng
Cố đô chìm vào quên lãng tiếp theo hàng ngàn năm xây dựng sau đó khi các triều đại
Angkor quyết định dời đô về Siem Reap để xây dựng một đế chế mới.
Cố đô nằm tại tỉnh Kampong Thom, bị chìm vào rừng sâu và bị quên lãng. Các cây cổ thụ
bao bọc lấy cố đô như minh chứng cho sự trường tồn và một sức sống mãnh liệt. Các rễ của
các cây đại thụ mọc bao trùm lên ngôi đền khiến cho chúng ta cảm giác có sự đấu tranh giữa
các ngôi đền trong cố đô và thiên nhiên - nhưng cuối cùng thiên nhiên cũng đã thắng với các
bộ rễ ôm trọn các ngôi tháp. Sự hủy diệt của thiên nhiên khiến cho ngôi đền rất hoang tàn - gần
như là đổ nát và bị hủy hoại rất nặng nề. Các bức tranh điêu khắc trên đá bị thời gian xóa nhòa
khiến cho việc định hình các tác phẩm này gặp rất nhiều khó khăn.
Sambor Prei Kuk tuy không đồ sộ như Angkor, nhưng vẻ trầm mặc,sự thô ráp toát lên từ
những ngôi đền tháp còn lại sau bao biến thiên của lịch sử cũng đủ làm rung động những ai đã
tới đây .
Đền Preah Vihear
9
rasat Preah Vihear là một ngôi đền toạ lạc trên một chỏm núi thuộc núi Dângrêk
ở Campuchia gần biên giới với Thái Lan. Ngôi đền này được lấy làm tên cho tỉnh

Điều này có nghĩa là, để tham quan được di sản này bắt buộc du khách phải đi từ phía cổng
của vườn quốc gia Khao Phra Viharn của Thái Lan.
Kiến trúc đền tương tự kiến trúc của đền Banteay Srei với điêu khắc trên đá sa thạch cực
kỳ tinh xảo. Phần khu vực xung quanh đền với nhiều thự viện và các tháp cao nhưng hiện nay
phần lớn các kiến trúc phụ xung quanh đền đều bị đổ nát nghiêm trọng.
Kiến trúc phức hợp của ngôi đền chạy theo trục Bắc Nam dài 800 m, và bao gồm một bờ
đường đắp cao và những bậc tam cấp dẫn lên điện thờ nằm trên đỉnh khu vực đền thờ phía
Nam (cao 120 m so với khu Bắc và 525m so với đồng bằng Campuchia). Mặc dù cấu trúc này
khác với những ngôi đền trên núi khác của Campuchia được tìm thấy ở Angkor, nhưng ngôi
đền cũng có cùng mục đích thờ phụng những vị thần ở đỉnh Meru.Trong khi đó các bức tường
thành bao quanh đền lại mang dáng dấp của Wat Phou (Lào)
Cột thứ năm theo kiểu kiến trúc Koh Ker vẫn giữ lại những vết sơn đỏ từ thời gian trước
mặc dù ngói đỏ bây giờ không còn nữa. Cột thứ 4 nằm ở phía sau có từ triều đại Khleang-
Baphuon và là một "kiệt tác của Preah Vihear". Cột thứ 3 lớn nhất và nằm giữa hai phòng lớn.
Muốn đến được đền thờ phải thông qua hai sân liên tiếp nhau.
Điêu khắc đá ở lintel (dãy sa thạch phía trên cửa vào, cửa sổ thường có điêu khắc)
11
Cầu cổ Kampong Kdei
ompong Kdei là một cây cầu cổ có số tuổi trên 1000 năm, nằm trên quốc lộ số
6, con đường huyết mạch dẫn vào thành phố Xiêm Riệp - cố đô của vương quốc
Angkor xưa. Cây cầu được xây dựng dưới thời vua Chayravaman VII. Cầu là di
tích không thể bỏ qua của du khách khi đến tham quan cố đô Siêm Riệp.
K
Miêu tả
Nằm trên quốc lộ số 6 trên đường vào cố đô Xiêm Riệp, cây cầu vẫn sừng sững qua bao nhiêu
năm tháng dù nó được xây dựng từ thế kỷ 12 ( 1186 ) dưới thời vua Chayravaman VII. Cầu dài
khoảng 85 mét, cao 14 mét, mặt cầu rộng chừng 14 mét. Cầu làm kiểu vòm với rất nhiều trụ
bằng đá ong. Kiến trúc cầu tương tự những chiếc cầu vòm bằng đá do người La Mã xây ở
Châu Âu. Ở hai đầu cầu có tượng rắn thần Naga 7 đầu khá linh thiêng được người dân tôn thờ
như thần thánh, thân cầu cũng mang dáng dấp thân hình của rắn thần này. Nhằm mục đích bảo

vót - một kiến trúc tiêu biểu cũa xứ sở chùa Tháp. Tòan bộ công trình được ngăn cách với con
đường phía ngoài bằng môt bức tường thành với hàng lọat điêu khắc . Các công trình bên trong
được trang trí công phu và chăm sóc kỹ lưỡng cùng với khu vườn đầy hoa . Trừ khu vực sinh
sống của Hoàng gia (Cung điện Khemarin), các nơi khác trong Hoàng Cung và Chùa Bạc được
mở cửa cho du khách tham quan. Lối vào Hoàng Cung ở cổng trên đường Sothearos cách
khoảng 100m về hướng Bắc đường 240.
Hor Samrith Phimean (Cung điện đồng)
Được xây dựng năm 1917 và là nơi cất giữ những trang phục và vật tượng trưng của
Hoàng Gia. Ngày nay tầng 1 của ngôi nhà dùng là nơi trưng bày những trang phục và biểu
trưng Hoàng Gia. Hầu hết các trang phục của vua chúa , hoàng hậu , chén bát và các trang phục
cung nữ trong suốt một tuần lễ cũng được trưng bày tại đây .
14
Phòng khánh tiết
Tiếng Khmer gọi là Preah Thineang Vinnichay có nghĩa là "Thánh vị phán xử". Phòng
khánh tiết là nơi nhà vua cùng nội các thiết triều. Ngày nay Điện này được sử dụng để cử hành
nghi lễ hoàng gia và tôn giáo như đăng quang, kết hôn hoàng gia và nơi nhà vua tiếp khách.
Phòng khánh tiết
Phòng khánh tiết đã được xây dựng hai lần, lần đầu tiên được xây dựng bằng gỗ vào năm
1869-1870 dưới thời vua Norodom, công trình này bị phá bỏ năm 1915. Phòng khánh tiết ngày
nay được xây dựng năm 1917 và được khánh thành năm 1919 bởi nhà vua Sisowath. Toà nhà
có diện tích 30*60m, với đỉnh tháp cao 59m. Như tất cả các ngôi nhà và công trình xây dựng
trong hoàng cung, Phòng khánh tiết có hướng đông và rực rỡ nhất vào buổi sáng. Ngai vàng
(Reach Balaing) được đặt trang trọng chính giữa phòng . Chiếc ngai vàng này được sử dụng để
làm lễ đăng quang cho các vị vua vào ngày đăng quang, lần cuối cùng dưới thời vua
Sihanmoni vẫn chưa làm lễ đăng quang trên chiếc ngai vàng này .Trần có cấu trúc mái vòm
trang trí họa tiết rực rỡ mô tả truyền thuyết Reamker (Sử thi Ramayana đã Khmer hóa).Đây
được xem là một bức tranh khá độc đáo với cách vẽ trần và màu không phai theo thời gian.
Tòa nhà hình chữ thập được viền bằng 3 mái chóp. Ở trung tâm có mái chóp cao 59 m
màu trắng, tượng Brahma. Phía trong có ngai vàng và 4 bức tượng bán thân của các vị vua
trước đây. Cánh trái của tòa điện có một ngai vàng có hình dạng một cây kiệu cáng và một bức