ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------***------------

CAO THỊ THANH NHÀN

THÍCH ỨNG TÂM LÝ – XÃ HỘI CỦA SINH VIÊN
NĂM THỨ NHẤT TRƢỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC

HÀ NỘI – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------***------------

CAO THỊ THANH NHÀN

THÍCH ỨNG TÂM LÝ – XÃ HỘI CỦA SINH VIÊN
NĂM THỨ NHẤT TRƢỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG
Chuyên ngành: Tâm lý học
Mã số: 60 31 04 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS NGUYỄN THỊ MINH HẰNG

HÀ NỘI – 2016


Tuy có nhiều cố gắng trong nghiên cứu, song luận văn không tránh
khỏi những sai sót, rất mong nhận đƣợc những sự nhận xét và góp ý của các
thầy cô, bạn bè để để tài đƣợc hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày

tháng

năm 2016

Tác giả

Cao Thị Thanh Nhàn

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN........................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN .............................................................................................ii
DANH MỤC BẢNG .................................................................................. v
DANH MỤC BIỂU ĐỒ ............................................................................. vii
MỞ ĐẦU................................................................................................... 1
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU.Error! Bookmark not
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu thích ứng của học sinh, sinh viên ..Error!
Bookmark not defined.
1.2. Khái niệm cơ bản................................Error! Bookmark not defined.
1.3. Một số đặc điểm tâm lý – xã hội của sinh viên năm thứ nhất .......Error!
Bookmark not defined.
1.4. Một số yếu tố ảnh hƣởng đến thích ứng tâm lý – xã hội của sinh viên

3.6. Một số yếu tố ảnh hƣởng đến thích ứng tâm lý – xã hội của sinh viên
năm thứ nhất Trƣờng Đại học Hải Phòng....Error! Bookmark not defined.
3.7. Nghiên cứu trƣờng hợp .......................Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................... 5
PHỤ LỤC .................................................. Error! Bookmark not defined.

iv


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Điểm trung bình các thang đo và điểm xếp hạng giá trị trung bình
của các biến ................................................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.1: Mức độ thích ứng tâm lý thể hiện qua các cảm xúc tích cực của
sinh viên năm thứ nhất Trƣờng Đại học Hải Phòng.Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.2: Đánh giá của cán bộ, giảng viên Trƣờng Đại học Hải Phòng về

thích ứng tâm lý của sinh viên năm thứ nhất tại trƣờng (%).Error! Bookmark not defin
Bảng 3.3: Mức độ thích ứng xã hội của sinh viên năm thứ nhất Trƣờng Đại
học Hải Phòng thể hiện trong mối quan hệ bạn bè (%).Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.4: Mức độ thích ứng xã hội của sinh viên năm thứ nhất Trƣờng Đại

học Hải Phòng thể hiện qua mối quan hệ với thầy cô (%).Error! Bookmark not defined
Bảng 3.5: Mức độ thích ứng với nội quy trƣờng học và hoạt động xã hội của

sinh viên năm thứ nhất Trƣờng Đại học Hải Phòng(%) .Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.6: Đánh giá của cán bộ, giảng viên Trƣờng Đại học Hải Phòng về

thích ứng xã hội của sinh viên năm thứ nhất tại trƣờng(%).Error! Bookmark not define
Bảng 3.7: Mối tƣơng quan giữa các mặt đánh giá trong thích ứng tâm lý – xã

xã hội của sinh viên năm thứ nhất Trƣờng Đại học Hải Phòng.Error! Bookmark not de
Bảng 3.18: Dự báo mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố đến thích ứng tâm lý –
xã hội của nhóm sinh viên thích ứng cao....... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.19: Dự báo mức độ ảnh hƣởng của yếu tố đến thích ứng tâm lý – xã
hội của nhóm sinh viên thích ứng thấp. ......... Error! Bookmark not defined.
Bảng 20: So sánh dự báo mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố đến nhóm sinh
viên thích ứng tâm lý – xã hội mức cao và mức thấp.Error! Bookmark not defined.

vi


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Mức độ thích ứng tâm lý – xã hội chung của sinh viên năm thứ
nhất Trƣờng Đại học Hải Phòng(%).............. Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 3.2: Mức độ thích ứng tâm lý chung của sinh viên năm thứ nhất
Trƣờng Đại học Hải Phòng (%). ................... Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 3.3: Mức độ thích ứng tâm lý biểu hiện qua cảm xúc tiêu cực ở sinh
viên năm thứ nhất Trƣờng Đại học Hải Phòng (%).Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 3.4: Điểm trung bình thích ứng tâm lý biểu hiện qua cảm xúc tiêu cực
ở sinh viên năm thứ nhất Trƣờng Đại học Hải Phòng.Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 3.5: Mức độ thích ứng xã hội chung của sinh viên năm thứ nhất
Trƣờng Đại học Hải Phòng (%). ................... Error! Bookmark not defined.

vii


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sinh viên Việt Nam nói chung và sinh viên Hải Phòng nói riêng có vai
trò rất quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nƣớc.

cô, thực hiện nội quy trƣờng học và tham gia vào các hoạt động xã hội từ đó
làm nổi bật những vấn đề các em chƣa thích ứng tốt, các yếu tố hƣởng đến
mức độ thích ứng của sinh viên nhằm đƣa ra những kiến nghị giúp các bạn
sinh viên năm thứ nhất Trƣờng Đại học Hải Phòng có sự thích ứng tốt hơn về
tâm lý – xã hội đối với môi trƣờng học tập mới.
Ở Việt Nam, có nhiều nghiên cứu về thích ứng ở sinh viên nhƣ thích
ứng với hoạt động học tập, thích ứng với phƣơng thức đào tạo tín chỉ, thích
ứng với nghề nghiệp của sinh viên, nghiên cứu khó khăn tâm lý của sinh
viên năm thứ nhất. Tuy nhiên, nghiên cứu thích ứng tâm lý – xã hội của
sinh viên năm thứ nhất với môi trƣờng Đại học vẫn là đề tài đƣợc quan
tâm. Do đó, ý nghĩa của kết quả cùng với phƣơng pháp nghiên cứu sẽ góp
phần bổ sung hơn về mặt lý thuyết cũng nhƣ kết quả thích ứng cho các
nghiên cứu sau này.
Xuất phát từ ý nghĩa lý luận và thực tiễn, chúng tôi tiến hành nghiên cứu
đề tài “Thích ứng tâm lý – xã hội của sinh viên năm thứ nhất Trường Đại
học Hải Phòng” nhằm đo mức độ thích ứng tâm lý – xã hội của sinh viên
năm thứ nhất, các yếu tố ảnh hƣởng đến thích ứng từ đó đƣa ra những khuyến
nghị để giúp các em có sự thích ứng tốt hơn với môi trƣờng đại học.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu có mục đích tìm hiểu mức độ thích ứng tâm lý – xã
hội của sinh viên năm thứ nhất Trƣờng Đại học Hải Phòng, các yếu tố ảnh
hƣởng đến thích ứng, từ đó đƣa ra các biện pháp nhằm giúp các em thích ứng
tốt hơn.
2


3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Mức độ và các yếu tố ảnh hƣởng đến thích ứng tâm lý – xã hội của sinh
viên năm thứ nhất Trƣờng Đại học Hải Phòng.

Nghiên cứu sinh viên năm thứ nhất hệ chính quy.
6. Giả thuyết khoa học
- Mức độ thích ứng xã hội tốt hơn thích ứng tâm lý và có mối tƣơng quan
giữa 2 mặt của thích ứng: tâm lý và xã hội ở sinh viên năm thứ nhất Trƣờng
Đại học Hải Phòng.
- Có mối tƣơng quan giữa mức độ thích ứng tâm lý – xã hội và kết quả
học tập ở sinh viên năm thứ nhất Trƣờng Đại học Hải Phòng.
- Có sự khác biệt về mức độ thích ứng của sinh viên năm thứ nhất theo:
biến số thuộc về sinh viên; biến số thuộc về những ngƣời liên quan; biến số
thuộc về môi trƣờng vật chất.
7. Các phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Những phương pháp nghiên cứu lí luận
- Phƣơng pháp nghiên cứu văn bản.
7.2. Những phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phƣơng pháp nghiên cứu bằng bảng hỏi.
- Phƣơng pháp phỏng vấn sâu.
- Phƣơng pháp thảo luận nhóm.
- Phƣơng pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học.

4


TÀI LIỆU THAM KHẢO
TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT
1. Trần Thị Tú Anh (2010), “Những khó khăn của sinh viên thiệt thòi trong
thời gian tại Đại học Huế”, Tạp chí khoa học, Đại học Huế ( Số 62A).
2. Nguyễn Minh Châu (2012), Kỹ năng thích ứng với môi trường học tập
của sinh viên năm thứ nhất trường Đại học An ninh nhân dân, Đại học
An ninh nhân dân Hồ Chí Minh.
3. Phạm Văn Cƣờng (2011), Nghiên cứu khả năng thích ứng với hoạt động

phát triển tâm lý, NXB Đại học Sƣ Phạm.
15. Hoàng Phê (chủ biên) (1997), Từ điển Tiếng Việt, NXB Đà Nẵng.
16. Nguyễn Xuân Thức (8/2005), “Sự thích ứng với hoạt động rèn luyện
nghiệp vụ của sinh viên Đại học sƣ phạm”, Tạp chí tâm lý học Tập 8
(số 77), tr.46 – 50.
17. Đỗ Mạnh Tôn (1996), Nghiên cứu sự thích ứng đối với học tập và rèn
luyện của học viên các trường sĩ quan quân đội, Luận án Tiến sĩ.
18. Phạm Văn Tuân (2015), “Các yếu tố ảnh hƣởng đến tính tích cực tự học
của sinh viên trƣờng Đại học Trà Vinh”, Tạp chí Khoa học Trường Đại
học An Giang Tập 5 (số 1), tr.106-112.
19. Nguyễn Khắc Viện (1994), Từ điển xã hội học, NXB Thế giới.
20. Nguyễn Khắc Viện (2001), Từ điển Tâm lý, trung tâm Nghiên cứu trẻ
em, NXB Văn hóa – Thông tin.
TÀI LIỆU NƢỚC NGOÀI
21. Abdullah. M.C., Elias H., Mahyuddin R. & Uli J. (2009), “Adjustment
Amongst First Year Students in a Malaysian University”, European
Journal of Social Sciences Vol 8 (No.3), pp.496-505.
22. Adler J., Raju S., Beveridge A.S., Wang S., Zhu J., Zimmermann E.M.
(2008), “College adjustment in University of Michigan students with
6


Crohn’s and colitis”, Inflammatory Bowel Disease Vol 14 (No.9),
pp.1281-1286.
23. Ahmad K., Fauziah N., Azemi Y., Shaari M., Zailani M.Y. (2002),
Adjustment to College Life and Academic Performance among
Universiti Utara Malaysia Students, Universiti Utara Malaysia, Kedah,
Malaysia.
24. Beder S. (1997), Addressing the Issues of Social and Academic
Integration For First Year Students, From Retrieved March 10, 2011.

problems”,

Psychological Report Vol 82 ( No. 3 Part 2), pp.1135-1138.
30. Clinciu A.I. (2013), “Adaptation and Stress for the First Year University
Students”, Procedia - Social and Behavioral Sciences
Vol 78, pp. 718–722.

7


31. Cullough M.E., Willoughby B.L. (2009), “Religion, selfregulation and
self-control:

Associations,

explanations

and

implications”,

Psychological Bulletin (No.135), pp.69-93.
32. Enochs W.K., Renk K. (2006), “Social adjustment of college freshmen:
The importance of gender and living environment”, College Student
Journal Vol 40(No. 1), pp. 63-72.
33. Friedlander L., Reid G., Shupak N., Cribbie R. (2007), “Social support,
self-esteem and stress as predictors of adjustment to university among
first-year undergraduates”, Journal of College Student Development Vol
48 (No.3), pp.259-274.
34. Georgette P.W. (2011),

40. Pascarella E.T., Terenzini P.T. (1991), How College Affects Students,
San Francisco: Jossey-Bass.
41. Petersen I., Louw J., Dumont K. (2009), “Adjustment to university and
academic performance among disadvantaged students in South Africa”,
Educational Psychology Vol 29(No. 1), pp. 99-115.
42. Piaget J., & Cook M. T. (1952), The origins of intelligence in children,
New York International University Press.
43. Redmond M.V., Bunyi J.M. (1993), “The relationship of intercultural
communication competence with stress and the handling of stress as
reported by international students”,

International Journal of

Intercultural Relations (No. 17), pp.235–54.
44. Sapranaviciute L., Perminas A., Pauziene N. (6/2012), “Stress coping
and psychological adaptation in the international students”, Central
European Journal of Medicine Vol 7(No.3), pp.335-343.
45. Smith T., Renk K. (2007), “Predictors of academic-related stress in
college students. An examination of coping, social support, parenting
and anxiety”, NASPA Journal Vol 44(No. 3), pp.405-431.
46. Tinto V.(1993), Leaving College: Rethinking the causes and cures of
student attrition (2nd ed.), University of Chicago Press.
47. Tinto V. (1996), “Reconstructing the first year of college, Planning for
Higher Education”, View Record in Scopus Vol 25 (No.1), pp. 1–6.\
48. Tremblay Monique (2012), L’adaptation humaine, Un processus
biopsychosocial à découvrir, 2e édition, Tous droits réservés, Groupe
Fides, Commerce électronique par idéali.
9