ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

HOÀNG THỊ THÙY DƯƠNG

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH THÁI VÀ KỸ
THUẬT NHÂN GIỐNG LOÀI CÂY KIM NGÂN
RỪNG (Lonicera bournei Hemsl. ex Forb & Hemsl.)
TẠI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN
PHIA OẮC - PHIA ĐÉN, TỈNH CAO BẰNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP

Thái Nguyên - 2015

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

HOÀNG THỊ THÙY DƯƠNG

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH THÁI VÀ KỸ
THUẬT NHÂN GIỐNG LOÀ I CÂY KIM NGÂN
RỪNG (Lonicera bournei Hemsl. ex Forb & Hemsl.)
TẠI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN
PHIA OẮC - PHIA ĐÉN, TỈNH CAO BẰNG
Chuyên ngành: Lâm ho ̣c

ii
LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian nghiên cứu và thu thập số liệu tại Khu bảo tồn Phia Oắc Phia Đén, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, đến nay bản luận văn Thạc sỹ của tôi
đã hoàn thành.
Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự hướng dẫn tận tình
của GS. TS. Đặng Kim Vui; Ths. La Quang Độ đã dìu dắt tôi từng bước đi trong
nghiên cứu khoa học, sự giúp đỡ chỉ bảo của các thầy, cô giáo Khoa Lâm nghiệp,
Khoa Sau đại học - trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, UBND và người dân
sống quanh Khu bảo tồn đã giúp đỡ trân thành và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi
hoàn thành luận văn này.
Vì điều kiện thời gian nghiên cứu và trình độ chuyên môn của bản thân
còn có những hạn chế nhất định, nên đề tài này không thể tránh khỏi những thiếu
sót, tôi rất mong nhận được những ý kiến góp ý quý báu của các nhà khoa học cũng
như các bạn đồng nghiệp để bản luận văn này được hoàn chỉnh hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2015
Tác giả

Hoàng Thị Thùy Dương

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




iii
MỤC LỤC






iv
1.3.2.1. Nghiên cứu về sinh học ................................................................................10
1.3.2.2. Các nghiên cứu về bảo tồn ...........................................................................11
1.3.2.3. Khái quát về Kim ngân rừng ........................................................................12
1.3.2.4. Các nghiên cứu liên quan .............................................................................13
1.3.2.5. Các cơ sở nghiên cứu về giâm hom .............................................................16
1.4. Điều kiện tự nhiên khu nghiên cứu ....................................................................25
1.4.1. Vị trí địa lý, địa hình .......................................................................................25
1.4.2. Đặc điểm khí hậu ............................................................................................25
1.4.3. Hệ thống thuỷ văn ...........................................................................................26
1.4.4. Tài nguyên rừng của khu bảo tồ n Phia Oắc - Phia Đén ..................................26
1.4.5. Dân sinh ..........................................................................................................26
1.4.6. Kinh tế .............................................................................................................27
1.4.6.1. Sản xuất nông nghiệp ...................................................................................27
1.4.6.2. Sản xuất lâm nghiệp .....................................................................................27
1.4.6.3. Ngành công nghiệp - xây dựng ....................................................................27
1.4.7. Xã hội ..............................................................................................................28
1.5. Tóm tắt ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tới nghiên cứu của
khóa luận ...................................................................................................................29
1.5.1. Thuật lợi ..........................................................................................................29
1.5.2. Khó khăn .........................................................................................................29
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .30
2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ......................................................................30
2.1.1. Đối tượng nghiên cứu......................................................................................30
2.1.2. Địa điểm và thời gian tiến hành ......................................................................30
2.2. Nội dung nghiên cứu ..........................................................................................30

3.4.2. Kết quả nghiên cứu về tỷ lệ hom sống của các công thức thí nghiệm ............65
3.4.3. Kết quả tỷ lệ ra rễ của hom Kim ngân rừng ở các công thức thí nghiệm ........69
3.4.4. Kết quả về các chỉ tiêu ra rễ của hom cây Kim ngân ở các công thức thí nghiệm .76
3.4.4.1. Kết quả về tỷ lệ số rễ trung bình của hom Kim ngân ở các công thức
thí nghiệm...................................................................................................................77
3.4.4.2. Kết quả về chiều dài rễ trung bình/hom (cm) của hom cây Kim ngân ở các
công thức thí nghiệm .................................................................................................78
3.4.4.3. Kết quả chỉ số ra rễ của hom cây Kim ngân rừng ở các công thức thí nghiệm ...78
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................................80
1. Kết luận .................................................................................................................80

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




vi
2. Kiến nghị ...............................................................................................................82
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................1
I. Tiếng Việt ................................................................................................................1
II. Tiếng Anh ...............................................................................................................3
III. Website ..................................................................................................................3
Phụ lục

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




vii

International Union for Conservation of Nature and Natural Resources Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế IUCN

KBT

Khu bảo tồn

LCCTTT

Loài cây tham ra vào công thức tổ thành

Lk

Loài khác

LSNG

Lâm sản ngoài gỗ

LSNG

Lâm sản ngoài gỗ

N(cây)

Số cây

ODB

Ô dạng bản



Ủy ban nhân dân

UNEP

United Nations Environment Programme (Chương trình Môi trường
Liên Hiệp Quốc)

WWF

World Wide Fund For Nature (Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên)

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




viii
DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1: Kết quả đo đường kính thân cây Kim ngân rừng .....................................48
Bảng 3.2: Kết quả trung bình đo của 100 lá..............................................................49
Bảng 3.3: Số liệu đo trung bình của 100 quả ............................................................50
Bảng 3.4: Công thức tổ thành tầng cây gỗ lâm phần có cây Kim ngân rừng phân bố ..... 51
Bảng 3.5: Độ tàn che nơi có và không có cây Kim ngân rừng phân bố ...................53
Bảng 3.6: Chỉ số mức độ thân thuộc của các loài cây đi kèm ..................................55
Bảng 3.7: Độ che phủ của dây leo nơi Kim ngân rừng phân bố ...............................56
Bảng 3.8: Tổng hợp các chỉ tiêu về tần suất xuất hiện Kim ngân rừng ....................56
Bảng 3.9: Công thức tổ thành tái sinh khu vực có loài Kim ngân rừng phân bố
tự nhiên ..................................................................................................57

Bảng 3.26: Phân tích sai dị từng cặp xi  xj cho chỉ số ra rễ để tìm công thức trội
cho tỷ lệ ra rễ của hom ...........................................................................76
Bảng 3.27: Kết quả về chỉ tiêu ra rễ của Kim ngân trong quá trình thí nghiệm .......77
Bảng 3.28: Kết quả về số rễ trung bình/hom của cây Kim ngân cuối đợt thí nghiệm...... 77
Bảng 3.29: Kết quả về chiều dài rễ trung bình/hom của cây Kim ngân cuối đợt thí
nghiệm (cm) ...........................................................................................78
Bảng 3.30: Kết quả về chỉ tiêu chỉ số ra rễ của hom cây Kim ngân rừng ở các công
thức thí nghiệm ......................................................................................78

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




x
DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 2.1: Thang bậc về tiêu chí mức độ đe dọa tuyệt chủng (IUCN 1994) ...............7
Hình 3.1. Cây Kim ngân rừng sử dụng làm hom ......................................................35
Hình 3.2.: Sử lý chất kích thích ra rễ ........................................................................36
Hình 3.3. Hom giâm trên đất cát pha ........................................................................37
Hình 3.4.: Thân trưởng thành ....................................................................................48
Hình 3.5.: Ngọn cây ..................................................................................................48
Hình 3.6.: Lá mặt trên ...............................................................................................49
Hình 3.7.: Lá mặt dưới ..............................................................................................49
Hình 3.8. Hoa nở sau 1 ngày .....................................................................................50
Hình 3.9. Quả non .....................................................................................................50
Hình 3.10. Quả chín ..................................................................................................50
Hình 3.11.: Hạt ..........................................................................................................51
Hình 3.12.: KNR tái sinh hạt .....................................................................................59

Khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc - Phia Đén. Khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc Phia Đén được coi như “lá phổi xanh”, là nóc nhà phía Tây của tỉnh Cao Bằng, có
tác dụng to lớn trong việc điều hòa khí hậu, hấp thụ các bon, điều tiết nguồn nước,
bảo vệ đất đai chống xói mòn, rửa trôi, sạt lở đất, góp phần bảo tồn và phát triển bền
vững trong khu vực. Khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc - Phia Đén nổi tiếng với
nhiều cảnh quan thiên nhiên đẹp, nơi đây còn lưu giữ nhiều loài động, thực vật quý,
hiếm rất có giá trị về nghiên cứu khoa học, bảo tồn nguồn gen và giáo dục môi
trường, và có rất nhiều loại lâm sản ngoài gỗ mang giá trị kinh tế cao và là các loại
dược phẩm quý hiếm.
Hiện nay, do nhiều nguyên nhân khác nhau đã làm cho nguồn tài nguyên đa
dạng sinh học của Việt Nam đã và đang bị suy giảm nghiêm trọng. Nạn phá rừng
làm nương rẫy, khai thác gỗ, củi và các nguồn tài nguyên rừng khác vẫn thường
xuyên xảy ra phá hủy sự cân bằng của nhiều hệ sinh thái và môi trường tự nhiên.
Mặc dù đã được quan tâm nhưng ở một số Khu bảo tồn vẫn chưa có các chính sách
cụ thể để bảo tồn và phát triển các loài động thực vật quý hiếm nhưng hoạt động
khai thác gỗ củi và lâm sản trái phép vẫn thường xuyên diễn ra. Điều đó đã có ảnh
hưởng xấu đến tính đa dạng sinh học, nhất là đối với các loài quý hiếm, đang có

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




2

nguy cơ tuyệt chủng và các loài có vai trò quan trọng đối với các hệ sinh thái rừng
trong các khu bảo tồn.
Các loài cây có nguy cơ tuyệt chủng cao và có nhiều lợi ích cho nghiên cứu
khoa học và cuộc sống của con người có phân bố trong tự nhiên ngày một bị thu
hẹp, số lượng cá thể bị suy giảm nghiêm trọng do con người khai thác sử dụng một
cách quá mức đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng cao. Loài cây Kim ngân rừng,


- Nghiên cứu ảnh hưởng của ba chất kích thích ra rễ là: NAA, IBA và IAA với ba
loại nồng độ khác nhau đến khả năng ra rễ của hom cây Kim ngân rừng. Từ đó tìm ra
được loại chất kích thích và nồng độ thích hợp nhất cho công thức giâm hom góp phần
tạo cây giống cho công tác phục hồi, bảo tồn nguồn gen thực vật quý hiếm.
3. Ý nghĩa của đề tài

3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
Qua việc nghiên cứu và thực hiện đề tài này sẽ giúp chúng ta làm quen được
với công việc nghiên cứu khoa học, bên cạnh đó còn củng cố được lượng kiến thức
chuyên môn đã học, có thêm cơ hội kiểm chứng những lý thuyết đã học trong nhà
trường đúng theo phương châm học đi đôi với hành, sau nay có điều kiện tốt hơn để
phục vụ công tác phát triển ngành lâm nghiệp.
Nắm được các phương pháp nghiên cứu, bước đầu tiếp cận và áp dụng kiến
thức đã được học trong trường vào công tác nghiên cứu khoa học. Áp dụng tiế n bô ̣
khoa ho ̣c vào nhân giố ng cây, bảo tồ n loài.
Qua quá trình học tập nghiên cứu tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc-Phia
Đén tỉnh Cao Bằng, tôi đã tích lũy thêm được nhiều kiến thức và kinh nghiệm thực
tế. Đây sẽ là những kiến thức rất cần thiết cho quá trình nghiên cứu, học tập và làm
việc sau này.
3.2. Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học
- Góp phần hoàn chỉnh dữ liệu khoa học về việc nghiên cứu chuyên sâu loài
Kim ngân rừng.
- Qua kết quả nghiên cứu làm cơ sở khoa học để lựa chọn các giải pháp bảo
tồn và phát triển loài cây Kim ngân rừng.
3.3. Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất
Việc nghiên cứu và đánh giá đặc điểm tái sinh tự nhiên của loài cây Kim ngân
rừng, từ đó đưa ra các giải pháp bảo tồn và phát triển loài cây Kim ngân rừng.
Thành công của luận văn có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giữ gìn, bảo tồn,
nhân giố ng và phát triển loài cây Kim ngân quý này góp phần vào phát triển nền

1.1. Tính cấp thiết của đề tài và cơ sở khoa học của nghiên cứu

1.1.1. Tính cấp thiết của đề tài
Rừng có vai trò đặc biệt trong việc bảo tồn da dạng sinh học, là nơi sinh sống
của khu hệ thực động vật phong phú và đa dạng trong các hệ sinh thái, bảo vệ đất,
dự trữ và điều hòa nguồn nước nhất là các vùng rừng đầu nguồn Phia Oắc Phia Đén
có tác dụng quan trọng phòng hộ bảo vệ môi trường. Nhưng rừng đã và đang bị tác
động làm suy giảm nhanh chóng.
Tuy hiện nay tình hình bảo vệ rừng đã có những chuyển biến tích cực nhưng
trong thực tế vẫn còn diễn ra các vi phạm bảo vệ rừng dưới các hình thức như: khai
thác lâm sản trái phép, phá rừng khai hoang lấy đất sản xuất nông nghiệp, làm cháy
rừng đang là những tác động làm cho rừng bị suy giảm.
Một số loài cây quí hiếm có giá trị kinh tế đến nay đã trở nên khan hiếm như:
Thông đỏ, Bách vàng, Re hương, Thiết sam giả lá ngắn, Kim ngân rừng,..Đó là
những nguồn gen quí mang tính đa dạng sinh học của khu hệ thực vật vốn có của
rừng KBT Phia Oắc Phia Đén cần được bảo vệ.
Những tác động làm suy thoái rừng dẫn đến ảnh hưởng môi trường sống của
sinh vật đang là những đe dọa đối với đa dạng sinh học, vì vậy tính cấp thiết của
việc bảo tồn đa dạng sinh học là phải bảo vệ các các loài đọng thực vật quý hiếm,
hệ sinh thái rừng để duy trì sự cân bằng sinh học và làm ổn định khí hậu nhằm ngăn
chặn sự diệt vong của các loài và hạn chế những hậu quả diễn biến môi trường gây
bất lợi cho sản xuất và đời sống của con người.
1.1.2. Các khái niệm
Sinh thái học là môn khoa học nghiên cứu về các điều kiện sống, tồn tại và
phát triển của sinh vật. về các mỗi quan hệ qua lại giữa sinh vật với môi trường và
giữa sinh vật với nhau trong quá trình tồn tại và phát triển tiến hóa của chúng [14].
Sinh học bảo tồn là môn khoa học đa ngành được xây dựng nhằm hạn chế các
mối đe dọa đối với đa dạng sinh học với hai mục đích.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

Chính vì thế việc nghiên cứu nhân giống bằng hom là một việc thiết thực nhằm
góp phần đẩy nhanh sản xuất cây con bằng hom phục vụ cho công tác trồng rừng.
1.2.3. Về cơ sở bảo tồn
Hiện nay số lượng các loài động, thực vật đang bị suy giảm mạnh làm ảnh hưởng
lớn đến đa dạng sinh học, sự sống của các loài động, thực vật đang bị đe dọa. Vấn đề
cấp thiết đặt ra là phải phân cấp và đánh giá các loài động, thực vật để từ đó có thể đề

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




7

xuất các giải pháp nhằm bảo tồn một cách có hiệu quả.
Dựa trên các tiêu chuẩn đánh giá tình trạng các loài của Sách đỏ thế giới
(IUCN) [30], chính phủ Việt Nam đã công bố Sách đỏ Việt Nam (2007) [4], nhằm
hướng dẫn, thúc đẩy công tác bảo vệ tài nguyên sinh vật. Đây cũng là tài liệu khoa
học được sử dụng vào việc soạn thảo và ban hành các quy định, luật pháp của Nhà
nước về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, tính đa dạng sinh học và môi trường sinh
thái. Các loài được xếp vào 9 bậc theo các tiêu chí về mức độ đe dọa tuyệt chủng:
Tốc độ suy thoái (rate of decline), kích thước quần thể (population size), phạm vi
phân bố (area of geographic distribution) và mức độ phân tách quần thể và khu
phân bố (degree of population and distribution fragmentation). Thang bậc về tiêu
chí mức độ đe dọa tuyệt chủng (IUCN 1994) hình 2.1:
Tuyệt chủng (EX)
Tuyệt chủng trong tự nhiên (EW)
Cực kì nguy cấp (CR)
Đủ dữ liệu Bị đe dọa


giới nói chung, một trong những loài thực vật mới phát hiện cần được bảo tồn là
loài cây thuốc Kim ngân rừng. Đó là cơ sở khoa học giúp tôi tiến đến nghiên cứu và
thực hiện Luận văn.
Đối với bất kỳ công tác bảo tồn một loài động, thực vật nào đó thì việc đi tìm
hiểu kỹ tình hình phân bố, hiện trạng nơi phân bố là điều cấp thiết nhất. Tại KTB
thiên nhiên Phia Oắc - Phia Đén huyện Nguyên Bình tỉnh Cao Bằng tôi tìm hiểu
một số đặc điểm sinh vật học và sinh thái học của loài Kim ngân rừng.
1.3. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam

1.3.1. Trên thế giới
1.3.1.1. Các nghiên cứu về sinh học trên thế giới
Các nghiên cứu về sinh học và sinh thái học nhằm mục đích tìm hiểu sâu sắc hơn
về mỗi quan hệ giữa các loài thực vật với nhau và giữa chúng với điều kiện nơi mọc,
các phương pháp nghiên cứu đã được trình bày trong ''Thực nghiệm sinh thái học” của
Stephen, D. Warattenand, Gary L. A. ry (1980), W. Lacher (1987) các tác giả đã chỉ rõ
sự thích nghi các loài với các điều kiện dinh dưỡng, khoáng, ánh sáng, chế độ nhiệt, độ
ẩm và nhịp điệu khí hậu.
Shelford (1911,1972) đã nói về ”Quy luật giới hạn sinh thái”. Sự ảnh hưởng của
các yếu tố sinh thái lên sinh vật rất đa dạng, không chỉ phụ thuộc vào tính chất các yếu
tố sinh thái mà còn phụ thuộc về cường độ của chúng. Đối với mỗi sinh vật chỉ thích
ứng với một giới hạn tác động nhất định, đặc biệt là các yếu tố sinh thái vô sinh. Sự
tăng hay giảm cường độ tác động của yếu tố ra ngoài giới hạn thích hợp của cơ thể sẽ
làm giảm khả năng sống và hoạt động của sinh vật. Khi cường độ tác động đạt tới
ngưỡng cao nhất hoặc thấp nhất so với khả năng chịu đựng của cơ thể sinh vật sẽ
không tồn tại được theo (Nguyễn Công Hoan (2011) [11]).
1.3.1.2. Các nghiên cứu về bảo tồn trên thế giới
Sự đa dạng về loài trên thế giới được biểu thị bằng tổng số loài có mặt trên
toàn cầu, số lượng cá thể của loài cũng rất quan trọng. Trong lúc tình trạng mất loài,
mất đi sự đa dạng di truyền đang diễn ra từng giờ. Đối với sự đa dạng di truyền các


Quang Học (2011))[11].
1.3.1.3. Các nghiên cứu về loài
Theo Hệ thống AGP III (2009) [32], là một hệ thống phân loại thực vật đăng
trong Tạp chí thực vật học của hiệp hội Linnaeus. Thì họ Kim ngân có khoảng 800
loài. Chúng chủ yếu là cây bụi hay dây leo, ít thấy cây thảo. Lá chủ yếu mọc đối
không có lá kèm và có thể thường xanh hay sớm rụng. Hoa có hình phễu dạng ống

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




10

hay dạng chuông, thông thường với 5 thùy hay đầu nhọn phân bố ra phía ngoài,
thường có mùi thơm, tạo thành đài và các lá bắc nhỏ. Quả mọng, quả hạnh hay quả
nang. Trong họ có chi Kim ngân (Lonicera) là chi gồm một số cây bụi hoặc dây leo
trong họ Kim ngân (Caprifoliaceae) thực vật bản địa của bắc bán cầu trong chi có
khoảng 180 loài Kim ngân. Phổ biến nhất ở Trung Quốc có đa dạng cao nhất với
hơn 100 loài. Trong họ các loài phổ biến: Kim ngân Châu Âu (Lonicera
periclymenum), Kim ngân trắng (Lonicera japonica), và loài Lonicera
Sempervirens. Lá Kim ngân mọc đối, hình bầu dục, dài từ 1 đến 10 cm đa số các
loài Kim ngân có lá sớm rụng, một số loài là cây thường xanh. Nhiều loài có hoa
thơm, hình chuông, trong hoa có chứa mật ngọt ăn được. Quả của đa số loài Kim
ngân có chứa chất độc nhẹ, một số loài ăn được [22].
Ở Trung Quốc, Kim ngân được dùng từ lâu đời như một loại thuốc hạ sốt, làm
dễ tiêu và trị lỵ. Hoa phơi khô dùng để lợi tiểu. Ngoài ra, Kim ngân còn có tác dụng
cải thiện chuyển hoá chất béo trong bệnh tăng lipid máu, sau khi uống thuốc các
ester trong huyết thanh sẽ giảm. Nước cất nụ hoa Kim ngân (Kim ngân hoa lệ) được
dùng tiêm để điều trị bệnh nhiễm khuẩn.

mùa, thuận lợi cho sự sinh trưởng và phát triển của loài. Ở Việt Nam không có sa
mạc và cũng không chìm ngập dưới biển, là đường giao lưu giữa hai chiều thực vật
phong phú của miền nam Trung Quốc, Malaysia và Indonesia. Hiện nay sự phong
phú đó đang biến mất từng giờ. Nhiều loài đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng đòi
hỏi con người chúng ta cần phải có những bệnh pháp nghiên cứu nhằm quản lý và
bảo tồn.
- Các chính sách bảo tồn ở Việt Nam
Để khắc phục suy giảm đối với các loài động, thực vật nói chung và các loài
động, thực vật quý, hiếm nói riêng Đảng và Nhà nước đã có nhiề u chiń h sách, bô ̣
luâ ̣t, nghị định và các chương trình dự án,…. Để quản lí, bảo vê ̣ và phát triể n nguồ n
tài nguyên rừng cu ̣ thể : Chương trình hỗ trợ Lâm nghiệp xã hội (2002) [14], Luâ ̣t
quản lí bảo vê ̣ và phát triể n rừng (1994), Luật bảo vệ và phát triển rừng (2004), Luật
số 28/2008/QH12, Luật Đa dạng sinh học Việt Nam. Các Nghị định: Nghị định
32/2006 CP Nghị định 160/2013/NĐ-CP. Danh mục các loài động vật, thực vật
hoang dã quy định trong phục lục của Công ước CITES [5]. Dựa tên các tiêu chí
đánh giá về số lượng các loài quý, hiếm đang giảm về số lượng và có nguy cơ bị
tuyệt chủng cần được bảo vệ, phục hồi và phát triển. Trên cơ sở đó Việt Nan đã
công bố Sách đỏ lần đầu tiên vào năm 1992 (phần động vật) và năm 1996 (phần
Thực vật) với 356 loài cây nằm trong danh mục. Sách đỏ Việt Nam (2007) trong
danh mục có đến 464 loài thực vật đang bị đe dọa ngoài thiên nhiên. Trong đó có 45

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




12

loài thực vật “Rất nguy cấp” trong số 196 loài thực vật đang “Nguy cấp” [22].
Các hệ thống KBT, Vườn quốc gia (VQG) và các khu dự trữ thiên nhiên. Lần




13

cao từ 800 - 1500 m thường mọc chùm lên các cây bụi khác hay các tảng đá ở ven
rừng núi đá vôi.
Phân bố :
- Trong nước: Lai châu (Phong Thổ: Tam Đường), Hà Giang (Quảng Bạ,
Quyết Tiến), Cao Bằng…
- Thế giới: Trung Quố c, Lào
Giá tri:̣ Kim ngân rừng là loài rất hiếm gặp ở Việt Nam. Hoa và cành lá được
dùng để làm thuốc tiêu độc, chữa mụn nhọn, mẩn ngứa.
Tiǹ h tra ̣ng: Cho đến nay chỉ phát hiện ở 2 điểm với số cá thể rất ít, không mọc
quá 250 cây do mọc ở ven rừng gần đường đi lại nên đã bị chặt phá. Điểm phâm bố
ở Tam Đường (Lai Châu) có thể đã bị xâm hại do mở rộng thị trấn do vậy nguy cơ
đe dọa tuyệt chủng là rất cao
Phân ha ̣ng: CR B1+2b, C2a
Có kết hoạch mở rộng điều tra ở nơi phân bố đã biết, xác định cụ thể những
cá thể hiện có, đặc biệt ở Tam Đường (Lai Châu) để có kế hoạch bảo vệ chặt
chẽ, theo Sách đỏ Việt Nam - Phần II - Thực vật (Trang 153 - 154) [3].
1.3.2.4. Các nghiên cứu liên quan
Từ lâu con người đã biết đến và sử dụng cây Kim ngân để làm thuốc. Họ
cho rằng cây Kim ngân có tác dụng: Thanh nhiệt, giải độc, chữa mụn nhọt, lở
ngứa, dị ứng… Người dân thường sử dụng chủ yếu là hoa, ngoài ra còn lấy cành
và lá để đun nước tắm. Đã có nhiều tài liệu đề cập về loài cây Kim ngân này
như: Thầy thuốc ưu tú, lương y Lê Trần Đức (1997) [10], biên soạn “Cây thuốc
Việt Nam trồng, hái, chế biến trị bệnh ban đầu” đã nêu về loài Kim ngân hoa
(Lonicera japonica).
Trong cuốn sách “Phương pháp chế biến thuốc cổ truyền” của Phạm Xuân