VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỊA LÝ – SINH HỌC –
GIÁO DỤC CÔNG DÂN VÀO DẠY CHUYÊN ĐỀ
Tiết 50 - Bài 42:

MÔI TRƯỜNG VÀ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
I. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
1. Kiến thức
- Hiểu và trình bày được các khái niệm phát triển bền vững.
- Trình bày được một số vấn đề về phát triển bền vững trên phạm vi toàn
cầu và ở các nhóm nước: Nhóm nước phát triển và đang phát triển.
2. Kĩ năng
Hình thành được những kiến thức cơ bản để có thể tham gia vào phát triển
bền vững.
3.Thái độ
Có thái độ và hành vi đúng đối với môi trường, tài nguyên thiên nhiên và
bảo vệ môi trường.
II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN
1. Chuẩn bị của giáo viên

- Bảng, phấn, máy chiếu, hình ảnh, âm thanh,..
- Video clip về vấn đề môi trường.
- Phiếu học tập số 1, phiếu học tập số 2 phóng to.
2. Chuẩn bị của học sinh
Đọc bài và trả lời câu hỏi cuối bài.
III. TỔ CHỨC CÁC BƯỚC LÊN LỚP
1. Ổn định lớp (1 phút).
2.Kiểm tra bài cũ (không kiểm tra bài cũ).
3. Giảng bài mới (40 phút).
Mở bài:
Môi trường là nơi để con người cư trú, khai thác tài nguyên phục vụ
cho cuộc sống và và sự phát triển của xã hội. Môi trường hiện nay có đảm bảo

câu hỏi:Những báo động về thủng tầng
Ozon, sự nóng lên của Trái Đất do các khí
thải làm tăng hiệu ứng nhà kính có phải là
những báo động về khủng hoảng môi trường
không?
- Học sinh trả lời.
- Giáo viên chuẩn kiến thức: Những báo
động về thủng tầng Ozon, sự nóng lên của
Trái Đất do các khí thải làm tăng hiệu ứng
nhà kính chính là những báo động về khủng
hoảng môi trường mà biểu hiện của nó chính
là sự gia tăng thiên tai như: bão, lũ, hạn
hạn...
- Giáo viên hỏi: Nguyên nhân của những
vấn đề trên là gì?
- Học sinh trả lời, giáo viên chuẩn kiến thức:
sự gia tăng dân số, sự phát triển của nền
kinh tế xã hội đòi hỏi con người phải khai

1. Thực trạng
- Tài nguyên đang bị cạn kiệt
nhất là tài nguyên khoáng sản,
tài nguyên rừng...
- Môi trường bị ô nhiễm như:
không khí, nước...và suy thoái
nghiêm trọng.
→ Mất cân bằng sinh thái

2


+ Giúp các nước đang phát triển thoát cảnh
nghèo đói, xóa các vùng nghèo trong nước.
+ Thực hiện các công ước quốc tế về môi
trường, luật môi trường.
+ Áp dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật để kiểm
soát tình trạng môi trường.
+ Sử dụng hợp lí tài nguyên, giảm bớt tác
động xấu đến môi trường.
Kết luận: Đây là vấn đề toàn cầu, đòi hỏi

Nội dung

2. Giải pháp
Phát triển bền vững: Là sự
phát triển của hôm nay không
làm hạn chế sự phát triển của
ngày mai mà phải tạo nền tảng
cho sự phát triển của tương lai.

3


Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

phải có sự hợp tác giữa các quốc gia.
Chuyển ý: Vậy vấn đề môi trường và phát
triển ở các nhóm nước đã và đang diễn ra
như thế nào? Mỗi quốc gia đã làm gì để giải

sử dụng các năng lượng thân thiện mới môi
trường (năng lượng mặt trời, năng lượng
gió, sử dụng xăng sinh học)
+ Nhiều công ty tư bản đã chuyển các cơ sở
sản xuất gây ô nhiễm sang các nước đang phát
triển.
Nhưng bên cạnh đó, nhiều quốc gia điển
hình là Hoa Kì, một trong những trung tâm
phát thải khí lớn nhất trên thế giới lại không
tham gia kí kết nghị định thư Kiôto về cắt
4


Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính.
Chuyển ý: Vấn đề môi trường và phát triển ở III. VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG
các nước đang phát triển hiện nay như thế nào? VÀ PHÁT TRIỂN Ở CÁC
Hoạt động 3 (15 phút): Vấn đề môi NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN
trường và phát triển ở các nước đang 1. Các nước đang phát triển
là nơi tập trung nhiều vấn đề
phát triển
Bước 1: Tìm hiểu đặc điểm của các nước môi trường và phát triển
Tập trung nhiều vấn đề môi
đang phát triển
- Học sinh hoàn thành sơ đồ để làm rõ trường và phát triển
nguyên nhân của tình trạng chậm phát triển
ở các nước đang phát triển.

>


trường nghiêm trọng

6


Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

Phân tích thêm về thiệt hại do xuất khẩu
khoáng sản và hậu quả của khai thác không
hợp lí.
- Đại diện nhóm 2 hoặc 4 lên trình bày,
nhóm còn lại nhận xét, bổ sung.
- Giáo viên chuẩn kiến thức.
Vận dụng liên môn – Môn Giáo dục công
dân lớp 11: Ở nước ta pháp luật có vai trò
gì trong việc bảo vệ tài nguyên môi trường?
- Học sinh trả lời.
- Giáo viên chuẩn kiến thức: Pháp luật là
môi trường quan trọng để Nhà nước xây
dựng môi trường pháp lí cần thiết để đảm
bảo sự phát triển bền vững; ngăn ngừa
những tác động xấu của con người vào tài
nguyên, môi trường. Pháp luật thúc đẩy các
hoạt động bảo vệ môi trường.Pháp luật có
vai trò quan trọng nhất, là phương tiện hàng
đầu để Nhà nước quản lí và bảo vệ tài
nguyên môi trường.
+ Luật bảo vệ môi trường năm 2005.


Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

rạ vào mùa gặt, đốt gạch, nước thải công
nghiệp và sinh hoạt chưa qua xử lí, rác
thải túi nilông…
+ Biện pháp: Cấm các lò gạch tư nhân
hoạt động; phổ biến cho người dân tác hại
của việc đốt rơm sau vụ thu hoạch, phổ
biến kĩ thuật mới tận dụng nguồn rơm sau
thu hoạch như làm nấm, ủ phân hữu cơ.
Phổ biến sử dụng túi sinh học trong đời
sống hàng ngày…
4. Củng cố (3 phút)
Chọn những phương án trả lời đúng cho các câu hỏi sau:
Câu 1: Sự hạn chế của các loại tài nguyên thể hiện rõ nhất ở:
A. Tài nguyên đất.
B. Tài nguyên rừng.
C. Tài nguyên khoáng sản.
D. Tài nguyên nước.
Câu 2: Trách nhiệm của công dân đối với chính sách tài nguyên và bảo
vệ môi trường là:
A. Đưa ra các qui định về khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường.
B. Tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ tài nguyên và môi trường.
C. Vận động mọi người cùng thực hiện đồng thời chống lại các hành vi
vi phạm pháp luật về tài nguyên và bảo vệ môi trường.
D. Chấp hành chính sách và pháp luật về bảo vệ tài nguyên và môi trường.
Câu 3: Bảo vệ môi trường bao gồm những hoạt động chủ yếu là:

tài

Xây dựng vườn quốc gia,
bảo vệ diện tích ở cửa sông,
ven biển, định canh định cư
cho người dân.
Tránh bỏ hoang, gây xói
mòn, hoang mạc hóa, chống
bạc màu và ô nhiễm.
Sử dụng hợp lí, tiết kiệm.
Tìm ra các vật liệu mới thay
thế, tránh gây ô nhiễm môi
trường trong quá trình khai
thác, vận chuyển.

5. Dặn dò (1 phút)
- Học sinh về nhà xem lại từ bài 31 đến bài 42 để tiết sau ôn tập kiểm tra học kì
- Giáo viên yêu cầu học sinh viết một đoạn về những đe dọa của sự ô nhiễm
môi trường và đưa ra một số cách giải quyết.
- Giáo viên yêu cầu học sinh làm một cuộc điều tra nhanh bằng cách yêu cầu học
sinh trả lời trắc nghiệm các câu hỏi khảo sát về nội dung của chuyên đề vừa học.
IV. PHỤ LỤC
Phiếu học tập số 1
Hình thức sử dụng tài nguyên

Sử dụng bền vững
hay không?

Đề xuất biện
pháp khắc phục

Có

Tài nguyên biển
- Đánh bắt theo qui mô nhỏ ven bờ
- Đánh bắt xa bờ theo qui mô lớn
- Xây dựng khu bảo vệ sinh vật qúi hiếm

Không
Có
Có

Đa dạng sinh học
- Tăng cường khai thác để phát triển kinh tế
- Bảo vệ các loài

Không
Có

Đề xuất biện
pháp khắc phục
- Khai thác và sử
dụng hợp lí, tiết
kiệm.
- Tìm nguyên liệu
thay thế.
- Đưa ra những
qui định trong
khai
thác
tài

Tài nguyên rừng
- Khai thác rừng sản xuất
- Khai thác rừng đặc dụng, rừng
phòng hộ.

Đáp án phiếu học tập số 2
Hình thức sử dụng tài nguyên

Sử dụng bền vững
hay không?

Tài nguyên đất
- Đất trồng trọt
Có
- Đất rừng khai thác cho nông Không
nghiệp
- Đất bỏ hoang
Không
Tài nguyên nước
- Hồ chứa nước phục vụ nông Có
nghiệp
- Nước sinh hoạt
Có
- Nước thải chưa qua xử lí
Không
Tài nguyên rừng
- Khai thác rừng sản xuất
Có
- Khai thác rừng đặc dụng, rừng Không
phòng hộ.