ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

Trần Văn Ƣớc

NHẬN THỨC VỀ BẠO LỰC GIA ĐÌNH
CỦA NGƢỜI DÂN TỈNH YÊN BÁI
(Nghiên cứu tại phường Nguyễn Thái Học và xã Lương Thịnh, huyện Trấn Yên)

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành Xã hội học

Hà Nội - 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

Trần Văn Ƣớc

NHẬN THỨC VỀ BẠO LỰC GIA ĐÌNH
CỦA NGƢỜI DÂN TỈNH YÊN BÁI
(Nghiên cứu tại phường Nguyễn Thái Học và xã Lương Thịnh, huyện Trấn Yên)

Chuyên ngành Xã hội học
Mã số: 60 31 03 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Đoàn Thị Thanh Huyền

Học viên
Trần Văn Ƣớc


MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .............................................................. 1
DANH MỤC CÁC BẢNG.............................................................................. 2
DANH MỤC BIỂU ĐỒ .................................................................................. 3
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 4
1. Lý do chọn đề tài ......................................................................................... 4
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu .................................................................... 6
3. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài.......................................................... 22
4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................. 23
5. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu ................................................... 23
6. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu................................................ 24
7. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................ 25
8. Khung phân tích ........................................................................................ 27
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN Error! Bookmark not defined.
1.1. Một số khái niệm cơ bản trong nghiên cứu ..... Error! Bookmark not defined.
1.2. Lý thuyết áp dụng trong nghiên cứu ............... Error! Bookmark not defined.
1.3. Quan điểm của Đảng, luật pháp, chính sách của Nhà nước về bạo lực gia đình
và phòng, chống bạo lực gia đình ......................... Error! Bookmark not defined.
1.4. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu ........................ Error! Bookmark not defined.
1.5. Thực trạng bạo lực gia đình tại Yên Bái hiện nayError!

Bookmark

not

defined.

2. Khuyến nghị................................................... Error! Bookmark not defined.


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT

Nghĩa của chữ viết tắt

Chữ viết tắt

1

APWLD

Tổ chức Phụ nữ Châu Á Thái Bình Dương

2

Bộ VHTTDL

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

3

BLGĐ

Bạo lực gia đình

4



UBND

10 UNESCO

Trung tâm Hỗ trợ phát triển bền vững cộng đồng các dân
tộc miền núi
Ủy ban nhân dân
Cơ quan Liên Hợp quốc về Khoa học, Giáo dục và Văn
hóa

11 UNFPA

Quỹ Dân số Liên hợp quốc

12 UNICEF

Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc

13 WHO

Tổ chức Y tế thế giới

1


DANH MỤC CÁC BẢNG
Tên bảng

Bảng


2.6

Tương quan địa bàn cư trú trong nhận diện hành vi bạo lực vi
phạm pháp luật
Tương quan địa bàn cư trú trong nhận diện nguyên nhân bạo lực
gia đình
Tương quan về mức sống trong nhận diện nguyên nhân bạo lực
gia đình

69

76

79

2.7

Sự khác nhau giữa nam và nữ trong nhận thức các Luật

90

2.8

Tương quan về địa bàn cư trú trong nhận thức các Luật

93

2.9



2.7

2.8

2.9

Tên biểu đồ
Tương quan địa bàn cư trú trong nhận diện hành vi bạo lực
gia đình
Ý kiến của người dân về mức độ vi phạm pháp luật của một
số hành vi của chồng đối với vợ
Tương quan trình độ học vấn trong nhận diện bạo lực là vi
phạm pháp luật
Nhận định về nguyên nhân chồng có thể đánh vợ
Mức độ tiêu thụ đồ uống có cồn của người dân Việt Nam so
với các nước trên thế giới
Nhận thức của nam và nữ về nguyên nhân bạo lực gia đình
Tỷ lệ người dân phường Nguyễn Thái Học và xã Lương
Thịnh cho biết những trường hợp chồng có thể đánh vợ
Nhận diện mức độ ảnh hưởng của bạo lực gia đình đến tinh
thần của nạn nhân
Mức độ hiểu biết pháp luật của người dân

3

Trang

57


hội; BLGĐ không chỉ gây những tổn thương về thể xác, tâm lý, tình cảm của các
thành viên trong gia đình mà còn gây những tổn thất về kinh tế. Theo thống kê của
tòa án nhân dân tối cao, trung bình mỗi năm, cả nước có tới 8.000 vụ ly hôn mà
nguyên nhân là do bạo lực gia đình; còn theo thống kê của các bệnh viện, trung tâm
y tế, các phòng cấp cứu lớn của cả nước, hàng năm có trên 27% phụ nữ bị ngược
đãi phải nhập viện, hơn 10% phụ nữ phải điều trị y khoa nghiêm trọng do bạo lực
gia đình [26]. Không những thế BLGĐ còn có những tác động tiêu cực tới trẻ em
trong các gia đình đó. Trong nhiều trường hợp, BLGĐ tạo nên mầm mống của tội
phạm và tệ nạn xã hội, là tác nhân gây hậu quả nghiêm trọng cho cuộc đời và nhân
cách con người.
Để ngăn chặn tình trạng bạo lực gia đình, ngoài các văn bản luật pháp quốc tế,
Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp lý về PCBLGĐ, đặc biệt, Luật
PCBLGĐ được Quốc hội thông qua vào tháng 11 năm 2007 và có hiệu lực từ ngày
01 tháng 7 năm 2008. Ngoài ra Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số
08/2009/NĐ-CP về hướng dẫn chi tiết một số điều thi hành Luật PCBLGĐ; Nghị
4


định số 110/2009/NĐ-CP về xử lý vi phạm hành chính về bạo lực gia đình. Cùng
với việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật nhằm ngăn ngừa, răn đe và qui
định các mức xử phạt đối với người có hành vi BLGĐ, nhiều hoạt động can thiệp,
hỗ trợ nạn nhân bị bạo lực gia đình đã và đang được các cơ quan chức năng của nhà
nước, các tổ chức xã hội, đoàn thể và cộng đồng tích cực thực hiện.
Bên cạnh đó, nhiều tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, các chuyên gia, nhà
nghiên cứu cũng đã có những công trình nghiên cứu tìm hiểu về nguyên nhân, thực
trạng và hậu quả của BLGĐ, để từ đó đưa ra những giải pháp nhằm hạn chế kịp
thời. Kết quả của các công trình nghiên cứu này cho thấy, nguyên nhân của thực
trạng BLGĐ hiện nay là do: bất bình đẳng giới, khó khăn về kinh tế, hạn chế trong
công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về PCBLGĐ, sự quan tâm chưa đầy đủ
của cộng đồng tới PCBLGĐ, vai trò mờ nhạt của cơ quan đoàn thể trong PCBLGĐ,

. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Với những hậu quả nghiêm trọng gây ra cho xã hội, BLGĐ đã và đang thu hút
sự quan tâm của rất nhiều nhà nghiên cứu, các tổ chức xã hội và các tổ chức phi
chính phủ dưới nhiều cách tiếp cận khác nhau từ vi mô đến vĩ mô. Tuy nhiên, trong
những tài liệu đã tiếp cận được, tác giả nhận thấy những công trình nghiên cứu chủ
yếu đề cập đến các hướng tiếp cận như: Nghiên cứu thực trạng, nguyên nhân
BLGĐ; nghiên cứu về nhận thức, thái độ và hành vi BLGĐ. Ngoài ra còn một số
nghiên cứu đề cập đến các vấn đề như: Nghiên cứu bạo lực trên cơ sở giới, nghiên
cứu Luật phòng, chống BLGĐ và các giải pháp phòng, chống BLGĐ…
2.1. Nghiên cứu về thực trạng, nguyên nhân bạo lực gia đình
Trong vài năm trở lại đây, nghiên cứu thực trạng, nguyên nhân BLGĐ được
xem là chủ đề thu hút giới nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn
và các tổ chức quốc tế. Có thể ghi nhận những đóng góp của các nghiên cứu đó
trong việc cung cấp thông tin, kiến giải về BLGĐ ở nước ta, qua đó giúp cho các
nhà quản lý, các nhà lập pháp trong công tác quản lý gia đình, phòng chống bạo lực
trong gia đình có hiệu quả hơn. Tuy nhiên, từ những nghiên cứu được công bố gần

6


đây trong các ấn phẩm, các hội thảo khoa học và trên các phương tiện truyền thông
đại chúng, phần lớn các tác giả mới chỉ đề cập và phân loại ra các nguyên nhân dẫn
đến hành vi BLGĐ như: Nhận thức về bình đẳng giới và tư tưởng “trọng nam hơn
nữ”; do kinh tế gia đình khó khăn, không có việc làm; do trình độ học vấn thấp; do
mắc vào các tệ nạn xã hội (nghiện rượu, sử dụng ma túy và chơi cờ bạc...); do ghen
tuông, ngoại tình; do áp lực phải sinh con trai, do tập tục lạc hậu, do thiếu sự vào
cuộc của các cơ quan chức năng...
Tiêu biểu trong hướng nghiên cứu này có bài viết “Bạo lực gia đình ở Việt
Nam” của tác giả Lê Thị Quý đăng trên Tạp chí Khoa học và Phụ nữ (1994) xác
định năm nguyên nhân chính của nạn BLGĐ đó là: Kinh tế, nhận thức, văn hoá-xã

thần không cao (38,2%), rất ít người biết đến bạo lực tình dục (2,3%), và có khoảng
1,5% phụ nữ không kể tên được bất cứ một loại bạo lực nào. Sở dĩ xảy ra hiện
tượng trên là do hầu hết người dân, cả nam và nữ, thậm chí cả lãnh đạo địa phương
đều cho rằng bạo lực chỉ là hành vi đánh đập, gây thương tích và lặp lại nhiều lần.
Tuy nhiên, đây chỉ là những nghiên cứu trường hợp và chủ yếu tập trung vào phụ
nữ đã bị bạo lực, các nhóm khác chiếm tỉ lệ không cao.
Cũng trong năm 2006, “Điều tra Gia đình Việt Nam”, do Bộ Văn hóa, Thể
thao và Du lịch, Tổng cục Thống kê và UNICEF, Viện Nghiên cứu Gia đình và
Giới thực hiện đã dành phần lớn chương 8 để đề cập đến thực trạng, nguyên nhân
dẫn đến các hình vi BLGĐ. Nghiên cứu chỉ ra rằng 21,2% cặp vợ chồng đã từng
xảy ra ít nhất một loại bạo lực trong vòng 12 tháng trước điều tra bao gồm bạo lực
ngôn từ, bạo lực tinh thần, bạo lực thể xác hoặc tình dục. Các nghiên cứu về BLGĐ
chủ yếu tập trung vào vấn đề bạo lực của người chồng đối với vợ.
Năm 2009, cuốn sách “Bạo lực gia đình đối với phụ nữ ở Việt Nam, thực
trạng, diễn tiến và ngu ên nhân” của nhóm tác giả Trần Hữu Minh và Trần Thị
Vân Anh (chủ biên), tập trung vào vấn đề bạo lực của người chồng đối với người
vợ với mong muốn cung cấp các dữ liệu thông tin đầu vào cho một cuộc nghiên

8


cứu trên quy mô toàn quốc về BLGĐ. Công trình nghiên cứu cung cấp cho độc giả,
cho những người quan tâm đến việc giải quyết vấn đề bất bình đẳng giới, đặc biệt
là cung cấp cho các nhà hoạch định chính sách một cách nhìn sâu hơn về bản chất
của vấn đề BLGĐ đối với phụ nữ, tính tiến triển của nó và sự cần thiết áp dụng các
giải pháp phòng ngừa mầm mống của BLGĐ trước khi nó trở thành bạo lực thật sự.
Cuốn sách này bao gồm cả tổng quan các nghiên cứu đã có trước đây, phân tích
định lượng một số cuộc nghiên cứu có liên quan đến BLGĐ và nghiên cứu định
tính về diễn tiến của BLGĐ ở Việt Nam.
Vào năm 2010, Nghiên cứu quốc gia về BLGĐ đối với phụ nữ tại Việt Nam

Điều tra “Thực trạng bạo lực gia đình, đề xuất giải pháp có tính đột phá
nhằm giảm thiểu bạo lực gia đình trong năm 2012 và giai đoạn 2012-2016” do Vụ
Gia đình, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện tại 04 tỉnh: Yên Bái, Hải
Phòng, Đà Nẵng, Hậu Giang tập trung vào việc tìm hiểu mô hình hành vi BLGĐ
cũng như nhận thức và các nguyên nhân, hậu quả của BLGĐ ở một số địa phương,
qua đó đánh giá công tác phòng, chống BLGĐ trong thời gian vừa qua, từ đó đề
xuất giải pháp có tính đột phá nhằm giảm thiểu BLGĐ trong năm 2012 và giai đoạn
2012-2016. Tuy nhiên, nghiên cứu này chủ yếu đi sâu vào việc phân tích nhận thức
của người dân, các ứng phó của người dân khi trong gia đình có xảy ra BLGĐ (nạn
nhân và những người khác) cũng như sự tham gia giải quyết của các tổ chức đoàn
thể, các biện pháp xử lý của chính quyền và hiệu quả của các biện pháp đó.
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu kể trên đã phân tích được thực trạng,
nguyên nhân của nạn BLGĐ và đưa ra các giải pháp khắc phục; phản ánh được tình
trạng BLGĐ ở Việt Nam đã và đang có chiều hướng ngày càng tăng tỷ lệ trong
cộng đồng và mức độ ngày càng nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên, phần lớn nội dung
của các nghiên cứu mà tác giả tổng quan được tập trung đánh giá thực trạng về tình
trạng bạo hành đối với phụ nữ; làm rõ nguyên nhân và đưa ra các giải pháp khắc
phục. Các công trình nghiên cứu chỉ ra các góc độ và khía cạnh đa dạng, phản ánh
khá cơ bản, toàn diện bức tranh về tình trạng BLGĐ đối với phụ nữ hiện nay. Các

10


công trình nghiên cứu thể hiện sự công phu, mang tính thiết thực cao. Các nghiên
cứu thẳng thắn, không né tránh khi nói đến các vấn đề thường được cho là nhạy
cảm ở Việt Nam. Các nghiên cứu thường đề cao, coi trọng và khám phá đối tượng
nghiên cứu một cách triệt để, tạo ra những kết quả sát thực, đáp ứng mục tiêu của
nghiên cứu.
2.2. Nghiên cứu nhận thức, thái độ và hành vi về bạo lực gia đình
Một số cuộc điều tra cấp quốc gia ở Việt Nam có liên quan tới vấn đề nhận

định, BLGĐ liên quan mật thiết đến các yếu tố đặc điểm của các cặp vợ chồng và
hoàn cảnh gia đình như: trình độ học vấn, nghề nghiệp, thu nhập, mức sống…
Những gia đình có trình độ học vấn thấp, kinh tế khó khăn, nghề nghiệp không ổn
định, sinh đẻ nhiều hoặc mắc các tệ nạn xã hội thì mức độ bạo lực cao hơn so với
những nhóm gia đình khác. Và cuối cùng, kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng
ban đầu về mối liên hệ giữa BLGĐ và sự thay đổi địa vị vai trò người phụ nữ khi
chuyển sang nền kinh tế thị trường. Trong một số trường hợp, phụ nữ có địa vị xã
hội và có vai trò kinh tế cao hơn người chồng lại thường chịu bạo lực nhiều hơn.
Năm 2003, bài viết “Bạo lực trong gia đình từ góc nhìn của người nghèo” của
nhóm tác giả Phạm Kiều Oanh và Nguyễn Thị Khoa đăng trên tạp chí Khoa học về
Phụ nữ, số 2/2003 được trích ra từ một nghiên cứu về tình trạng bạo lực trong gia
đình của Tổ chức ActionAid Việt Nam, được thực hiện tại tỉnh Lai Châu và Ninh
Thuận. Mục đích chính của nghiên cứu này là tìm hiểu nhận thức của nhân dân và
chính quyền địa phương về bạo lực trong gia đình và các phương án can thiệp khả
thi để giảm thiểu tình trạng này tại cộng đồng. Cách hiểu về bạo lực của người dân
cũng như cán bộ chính quyền địa phương trong nghiên cứu này cũng nghiêng về vũ
lực, đánh đập. Về nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực, nghiên cứu nhấn mạnh
đến nguyên nhân kinh tế với nhận định khó khăn về kinh tế dễ gây ra xích mích giữa
hai vợ chồng. Mặc dù không phân tích rõ sự khác nhau giữa nhận thức của người dân
và các cán bộ cấp tỉnh, huyện, xã nhưng người đọc vẫn thấy được cán bộ có cách
nhìn nhận vấn đề về BLGĐ đầy đủ và chính xác hơn so với những người dân.

12


Những khía cạnh của BLGĐ cũng được thể hiện rõ nét trên các kết quả nghiên
khác như: “Bạo lực trong gia đình” của Bùi Thu Hằng, đăng trên Tạp chí Khoa học
về Phụ nữ, số 2/2001; “Nghiên cứu bạo lực gia đình trên cơ sở giới ở Việt Nam” do
tác giả Nguyễn Hữu Minh và các cộng sự, năm 2005; “Bạo lực của chồng đối với
vợ ở Việt Nam trong những năm gần đâ ” của nhóm tác giả thuộc Viện Gia đình và

các ban ngành, lôi kéo nam giới tham gia vào phong trào này. Xây dựng các nhóm
hỗ trợ tinh thần cho phụ nữ ở địa phương. Cung cấp các khóa tập huấn về kỹ năng
tư vấn bạo hành giới cho cán bộ địa phương.
Phản ánh các kết quả của nghiên cứu định tính về lịch sử đời sống của nam
giới Việt Nam, báo cáo “Dạy vợ từ thuở bơ vơ mới về, xu hướng, con đường hình
thành lối sống bạo lực/phi bạo lực của nam giới tại thành phố Huế và hu ện Phú
Xu ên, Việt Nam” của nhóm tác giả Đào Thế Đức, Hoàng Cầm, Lê Hà Trung và
Lee Kanthoul, tháng 12/2012 đã nghiên cứu, tìm hiểu những con đường hình thành
thái độ và hành vi bình đẳng, bất bình đẳng giới và bạo lực. Phương pháp nghiên
cứu được điều chỉnh nhằm tìm hiểu sâu sắc hơn nguyên nhân sâu xa của bạo lực
giới trong mối liên quan với quan hệ về nam tính. Báo cáo này cung cấp những
thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách và các cơ quan tổ chức nhằm
hoạch định chiến lược, xây dựng tầm nhìn và xác định ưu tiên trong các chương trình
phòng và chống bạo lực trên cơ sở về giới, có thu hút và chú trọng hơn sự tham gia
của trẻ em trai, nam giới, cùng với phụ nữ và trẻ em gái vào các hoạt động này.
Nhóm tác giả Phạm Kiều Oanh và Nguyễn Thị Khoa với bài viết: “Bạo lực
trong gia đình từ góc nhìn của người nghèo”, đăng trên tạp chí Khoa học về Phụ
nữ, số 2/2003 được trích ra từ một nghiên cứu về tình trạng bạo lực trong gia đình
của Tổ chức ActionAid Việt Nam, được thực hiện tại tỉnh Lai Châu và Ninh Thuận.
Mục đích chính của nghiên cứu này là tìm hiểu nhận thức của nhân dân và chính
quyền địa phương về bạo lực trong gia đình và các phương án can thiệp khả thi để
giảm thiểu tình trạng này tại cộng đồng. Cách hiểu về bạo lực của người dân cũng
như cán bộ chính quyền địa phương trong nghiên cứu này cũng nghiêng về vũ lực,

14


đánh đập. Về nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực, nghiên cứu nhấn mạnh đến
nguyên nhân kinh tế với nhận định khó khăn về kinh tế dễ gây ra xích mích giữa
hai vợ chồng. Mặc dù không phân tích rõ sự khác nhau giữa nhận thức của người



2.3. Nghiên cứu bạo lực gia đình trên cơ sở giới
Bạo lực còn được nhắc đến dưới dạng bạo lực giới như nghiên cứu của Vũ
Mạnh Lợi và các cộng sự (1999) với cuốn “Bạo lực trên cơ sở Giới tại Việt Nam”.
Nghiên cứu được triển khai tại 3 thành phố: Hà Nội, Huế và thành phố Hồ Chí
Minh. Nghiên cứu đi sâu xem xét thái độ của cộng đồng và các thể chế xã hội về
BLGĐ trên cơ sở giới cũng như các phản ứng của cá nhân, luật pháp và các thể chế
đối với nạn BLGĐ. Nghiên cứu này chỉ ra rằng, ngược đãi về tình cảm, thân thể và
lời nói phổ biến hơn so với ngược đãi liên quan đến tình dục. Nguyên nhân của bạo
hành cơ bản do khó khăn về kinh tế của các gia đình và lạm dụng rượu, bia. Bên
cạnh đó, nghiên cứu cũng khẳng định rằng tần số và mức độ nghiêm trọng của bạo
lực cũng liên quan đến trình độ học vấn của các cặp vợ chồng, học vấn càng cao thì
bạo hành về lời nói và bạo hành về thân thể càng thấp.
Ngoài ra, tác giả Lê Thị Quý còn có nhiều công trình nghiên cứu khác như:
“Nỗi đau thời đại” (1996) phân tích bạo lực ở hai khía cạnh: Bạo lực nhìn thấy
được và bạo lực không nhìn thấy được; “Domestic violence in Viet Nam” (2000)
với sự tài trợ của APWLD thực hiện nghiên cứu xã hội học về BLGĐ ở ngoại thành
Hà Nội đưa ra những con số cảnh báo và khẳng định hậu quả của BLGĐ ; “Bạo lực
gia đình- một sự sai lệch giá trị” (2007) viết chung với Đặng Vũ Cảnh Linh nêu
lên những lí luận, thực tiễn và những mô hình chống bạo lực hiệu quả.
Hoàng Bá Thịnh - một trong những tác giả đi sâu nghiên cứu Xã hội học Giới
và phát triển cũng đã có nhiều bài viết phản ánh Giới - bạo lực gia đình và cách
nhìn nhận đúng quan điểm giới: “Bạo lực gia đình ở Việt Nam và vai trò của
truyền thông đại chúng trong sự nghiệp phát triển phụ nữ” (2005), và các bài viết
trên Tạp chí Khoa học và Phụ nữ, Gia đình và Trẻ em.
Trong năm 2006, cuốn sách “Bạo lực gia đình: sự tha đổi ở Việt Nam”, của
tác giả Vũ Mạnh Lợi cung cấp một số kết luận và khuyến nghị góp phần phòng
chống BLGĐ ở Việt Nam, đặc biệt trong những chương trình dân số - sức khỏe




2.4. Nghiên cứu về Luật phòng, chống bạo lực gia đình và giải pháp phòng,
chống bạo lực gia đình
Với sự băn khoăn trước câu hỏi làm gì và làm như thế nào để chống lại bạo
lực gia đình, cuốn sách: “Bạo lực giới trong gia đình Việt Nam và vai trò của
truyền thông đại chúng trong sự nghiệp phát triển phụ nữ” do tác giả Hoàng Bá
Thịnh làm chủ biên được xây dựng từ một tập hợp các bài nghiên cứu, tham luận
đã được trình bày trong Hội thảo: “Bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình và vai trò
của truyền thông đại chúng trong sự nghiệp phát triển phụ nữ”. Cuốn sách phần
lớn đề cập đến vấn đề bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình với các quan điểm, góc
độ khác nhau như: thực trạng bạo lực phụ nữ trong gia đình; hình thức, nguyên
nhân và hậu quả của BLGĐ; sự hạn chế của nhận thức và hành vi của cá nhân, cộng
đồng trong việc chống lại bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình và sự cần thiết phải
hình thành áp lực cộng đồng đối với vấn đề này; thái độ, hành vi của cộng đồng đối
với bạo lực giới; xã hội hóa tại cộng đồng, vấn đề chống bạo lực đối với phụ nữ...
Ngoài ra, cuốn sách còn đề cập đến sự tác động của BLGĐ đối với trẻ em; hậu quả
của nó liên quan đến tự sát. Với thực trạng BLGĐ, cuốn sách nêu ra các quan điểm,
các giải pháp quan trọng trong phòng chống BLGĐ. Trong các giải pháp được đưa
ra, cuốn sách đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò, tầm quan trọng của truyền thông đại
chúng trong sự nghiệp phát triển phụ nữ, trong đó đặc biệt đề cập đến: việc nhận
thức về quyền của phụ nữ; tuyên truyền phổ biến pháp luật cho phụ nữ trên các kênh
thông tin truyền thông; công tác tư vấn… Nhìn chung, đây là một cuốn sách với đa
dạng các góc nhìn giúp người đọc có cái nhìn khá toàn diện về BLGĐ ở Việt Nam.
Năm 2006, Báo cáo về bạo lực chống phụ nữ ở cấp độ toàn cầu do Uỷ ban Vì
sự tiến bộ Phụ nữ và Uỷ ban các vấn đề Kinh tế - Xã hội của Ban thư kí Liên hiệp
quốc cho biết: Sau hơn một thập kỷ, trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu, đúc rút
nhiều kinh nghiệm vận động, xây dựng và hệ thống hoá các công cụ can thiệp và
xử lí, song vấn đề bạo lực đối với phụ nữ vẫn là một trong những thách thức lớn



19


Năm 2012, Cơ quan Phụ nữ Liên hiệp quốc (UN Women) tại Việt Nam đã tiến
hành nghiên cứu “Tác động kinh tế của bạo lực gia đình tại Việt Nam” với sự tham
gia của Viện Gia đình và Giới (thuộc Viện Khoa học Xã hội Việt Nam) và Trường
Đại học quốc gia Ireland, Galway, và sự tham vấn từ các cơ quan chính phủ, phi
chính phủ. Cuộc khảo sát đã cung cấp một ước lượng đáng tin cậy về tổn thất kinh tế
liên quan đến BLGĐ ở Việt Nam, trên cơ sở đó góp phần tuyên truyền nâng cao
nhận thức của người dân về hậu quả của BLGĐ đối với phụ nữ và gia đình họ.
Tại Yên Bái, Trung tâm Hỗ trợ phát triển bền vững cộng đồng các dân tộc
miền núi (SUDECOM) đã thực hiện dự án “Hỗ trợ nâng cao kiến thức phòng,
chống bạo lực gia đình, HIV/AIDS và chăm sóc phụ nữ là nạn nhân của bạo lực
gia đình tại tỉnh Yên Bái” (từ 2008 đến 2010), tại 2 xã, phường của thành phố Yên
Bái. Hiện nay, trung tâm SUDECOM đang thực hiện dự án “Hỗ trợ cải thiện chất
lượng cuộc sống của nạn nhân bạo lực gia đình và những người có ngu cơ bị
BLGĐ tại tỉnh Yên Bái”.
Ngoài ra, một số bài viết trên các tạp chí thời gian gần đây cũng đã đề cập đến
các vấn đề liên quan đến BLGĐ như: “Phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ
nữ ở Việt Nam - Một số vấn đề đáng quan tâm” của tác giả Nguyễn Hữu Minh, Lê
Ngọc Lân và Nguyễn Thị Mai Hoa đăng trên tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam, số
1/2007; “Bạo lực gia đình ở Việt Nam - qua một số công trình nghiên cứu gần
đâ ” của tác giả Phùng Thị Kim Anh đăng trên tạp chí Khoa học về phụ nữ, số
5/2003; “Bạo lực gia đình đối với phụ nữ - nhìn từ góc độ pháp lý” của tác giả
Nguyễn Thị Thanh Hải đăng trên tạp chí Luật học, số đặc san năm 2005; “Bạo lực
gia đình - Một hình thức thể hiện sự bất bình đẳng nam nữ” của tác giả Ngô Thị
Hường đăng trên tạp chí Luật học, số 3/2006; “Ngăn chặn và đẩ lùi bạo lực gia
đình” của tác giả Hoàng Nguyễn Tử Khiêm và Nguyễn Kim Thuý đăng trên tạp chí
Lý luận chính trị, số 4/2005; “Nghiên cứu vấn đề bạo lực gia đình đối với phụ nữ