BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUỐC TẾ HỒNG BÀNG
*******

LÊ NGÂN TÚ TRINH

VĂN HÓA KINH DOANH
CHUỖI CỬA HÀNG CÀ PHÊ PASSIO
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2016


vii

MỤC LỤC
LÝ LỊCH KHOA HỌC.................................................................................................... i
LỜI CAM ĐOAN ..........................................................................................................iii
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................................ iv
TÓM TẮT....................................................................................................................... v
ABSTRACT .................................................................................................................. vi
MỤC LỤC .................................................................................................................... vii
CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU.................................................................................................. 1
1.1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................... 1
1.2. Mục tiêu nghiên cứu ......................................................................................... 3
1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quát ...................................................................... 3
1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể ........................................................................... 3
1.3. Tổng quan tài liệu ............................................................................................. 3
1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu..................................................................... 6

viii

3.1.3. Giới thiệu tổng quan về công ty Passio ....................................................... 30
3.1.3.1. Quá trình hình thành và phát triển công ty Passio ................................... 30
3.1.3.2. Cơ cấu tổ chức hoạt động nhượng quyền tại Passio ................................ 32
3.2. Phân tích thực trạng văn hoá kinh doanh chuỗi cửa hàng cà phê Passio tại
Thành phố Hồ Chí Minh ........................................................................................... 32
3.2.1. Các giá trị văn hoá hữu hình ........................................................................ 33
3.2.2. Các giá trị được tuyên bố............................................................................. 34
3.2.3. Đánh giá thực trạng văn hoá kinh doanh chuỗi cửa hàng cà phê Passio tại
Thành phố Hồ Chí Minh ........................................................................................... 35
3.2.3.1. Những ưu điểm nổi bật............................................................................. 35
3.2.3.2. Những tồn tại và nguyên nhân tồn tại ...................................................... 37
3.3. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................ 38
3.3.1. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................. 38
3.3.2. Quy trình nghiên cứu ................................................................................... 39
3.3.3. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu ........................................................ 39
3.3.4. Khảo sát, điều tra, thu thập số liệu .............................................................. 40
3.3.5. Phương pháp xử lý số liệu ........................................................................... 41
Tóm tắt Chương 3 ..................................................................................................... 41
CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ...................................... 42
4.1. Định hướng về mục tiêu phát triển của Passio................................................ 42
4.1.1. Định hướng phát triển chuỗi cửa hàng cà phê tại Thành phố Hồ Chí Minh42
4.1.2. Định hướng phát triển chuỗi cửa hàng cà phê Passio .................................. 44
4.2. Kết quả nghiên cứu ......................................................................................... 45
4.2.1. Đánh giá VHKD cấp độ 1 – Những giá trị văn hoá hữu hình ..................... 46
4.2.2. Đánh giá VHKD cấp độ 2 – Những giá trị được tuyên bố .......................... 48
4.2.3. Đánh giá các kênh thông tin về cấp độ 1 và cấp độ 2 ................................. 49
4.2.4. Kết quả phỏng vấn sâu của các chuyên gia ................................................. 51
4.2.4.1. Cấp độ 1 – các giá trị văn hoá hữu hình ................................................... 51

VH

: Văn hoá

VHKD

: Văn hoá kinh doanh

TP. HCM

: Thành phố Hồ Chí Minh

DN

: Doanh nghiệp


xi

DANH MỤC BẢNG
Trang
Bảng 3.1 Số lượng quán cà phê/ cửa hàng cà phê phân loại thoe nhóm…………….28
Bảng 4.1 Khảo sát lãnh đạo về những giá trị hữu hình của cà phê Passio…………. 47
Bảng 4.2 Khảo sát nhân viên về những giá trị hữu hình của cà phê Passio………... 48
Bảng 4.3 Khảo sát khách hàng về những giá trị hữu hình của cà phê Passio……….48
Bảng 4.4 Bảng khảo sát lãnh đạo về những giá trị được tuyên bố cà phê Passio…...49
Bảng 4.5 Bảng khảo sát nhân viên về những giá trị được tuyên bố cà phê Passio… 50
Bảng 4.6 Bảng khảo sát các kênh thông tin của lãnh đạo cà phê Passio về giá trị VH
cấp độ 1 và cấp độ 2 ………………………………………………………………....50
Bảng 4.7 Bảng khảo sát các kênh thông tin của nhân viên cà phê Passio về giá trị VH

học kỹ thuật tiên tiến nói chung và thành tựu tiên tiến của khoa học quản trị nói riêng
không khó. Tuy nhiên, yếu tố chính ảnh hưởng đến sự thành bại trong việc áp dụng
thành công các thành tựu đó trong những điều kiện cụ thể của các quốc gia là sự khác
biệt về văn hóa. Đối với lĩnh vực kinh doanh, xu hướng xây dựng văn hoá doanh
nghiệp đang là một hướng đi tối ưu để tận dụng các thành tựu tiên tiến của khoa học
đồng thời vẫn phát huy được sức mạnh của bản sắc văn hóa. Chính vì vậy, xây dựng
văn hóa doanh nghiệp là góp phần tạo lập năng lực cốt lõi của doanh nghiệp, và do
vậy, tạo cho doanh nghiệp năng lực cạnh tranh bền vững trong điều kiện cạnh tranh
mang tính toàn cầu. Bên cạnh đó, nó còn góp phần thể hiện bản sắc văn hóa tiên tiến
đậm đà tính dân tộc của văn hóa Việt Nam trong lĩnh vực quản trị doanh nghiệp.


2

Hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam bắt đầu nhận thức đúng đắn về văn hóa
kinh doanh, thấy được tầm quan trọng và sức mạnh của văn hóa kinh doanh. Vấn đề
đặt ra cho các doanh nghiệp là phải xây dựng cho mình văn hóa kinh doanh lành
mạnh, tôn trọng sự sáng tạo từ đó tạo được lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp trên
bước đường phát triển và thực tế đã chứng minh văn hóa kinh doanh mạnh mẽ là nền
tảng của doanh nghiệp trong việc nâng cao sức cạnh tranh và là yếu tố cơ bản thu hút
nhân lực có tâm huyết gắn bó với doanh nghiệp lâu dài, là sức bật cho doanh nghiệp
phát triển bền vững.
Lĩnh vực kinh doanh cà phê cũng không nằm ngoài vấn đề, văn hóa kinh doanh cà
phê cũng là yếu tố quyết định sự thành công của doanh nghiệp kinh doanh cà phê
trong nước. Xuất hiện đầu tiên tại Việt Nam vào năm 2006, cà phê Passio đã gây ấn
tượng với người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ với thương hiệu cà phê sạch mang
phong cách kiểu Ý năng động, tươi mát, trẻ trung. Cà phê Passio phát triển chủ yếu tại
các thành phố lớn như thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Hà Nội, nơi tập trung
nhiều giới trẻ cũng như nhiều khách du lịch nước ngoài. Tuy nhiên, ở những thành
phố này, sự cạnh tranh giữa các thương hiệu để dành chỗ đứng cũng hết sức khốc liệt.

1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về văn hoá kinh doanh, từ đó xác định luận cứ khoa
học về việc phát triển văn hoá kinh doanh chuỗi cửa hàng cà phê Passio tại thành phố
Hồ Chí Minh.
- Phân tích, đánh giá thực trạng của văn hóa kinh doanh của chuỗi cửa hàng cà
phê Passio tại thành phố Hồ Chí Minh.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện văn hóa kinh doanh chuỗi
cửa hàng cà phê Passio.
1.3.

Tổng quan tài liệu
Văn hoá kinh doanh có vai trò quan trọng không chỉ đối với việc nâng cao hiệu

quả hoạt động toàn diện của doanh nghiệp mà còn là một giải pháp quan trọng để
nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Văn hoá kinh doanh là tài sản tinh
thần của doanh nghiệp, là một nguồn lực quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp phát triển
bền vững. Chính văn hóa định hướng cho hoạt động của doanh nghiệp, tạo ra sự đồng
thuận trong tư tưởng và hành động của mọi thành viên trong doanh nghiệp. Văn hoá
kinh doanh là bản sắc của doanh nghiệp, là cái phân biệt doanh nghiệp này với doanh
nghiệp khác và có tính truyền thống nhiều thế hệ thành viên, tạo môi trường thuận lợi
để doanh nghiệp phát triển. Nó khuyến khích sự sáng tạo cái mới.
Vấn đề văn hoá kinh doanh đã được các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu, rất
quan tâm nghiên cứu. Liên quan đến vấn đề này ở nước ta đã có nhiều công trình
nghiên cứu khoa học, luận án tiến sĩ kinh tế đề cập và giải quyết. Có thể nêu ra một số


4

công trình tiêu biểu sau:
Đỗ Thanh Tâm (2006), “Xây dựng văn hoá doanh nghiệp cho các doanh nghiệp

5

nghiệp. Và đánh giá những thực trạng văn hoá kinh doanh của chuỗi cà phê Milano,
đưa ra những hướng phát triển những mặt tích cực và nhìn ra được những mặt hạn chế
và kiến nghị những hướng khắc phục.
Nguyễn Thị Kim Ngân (2016), “Nghiên cứu văn hoá kinh doanh chuỗi cửa hàng
cà phê Starbucks tại thành phố Hồ Chí Minh”, luận văn thạc sỹ trường Đại học Quốc
tế Hồng Bàng. Tác giả đã tìm hiểu những nét văn hóa kinh doanh đặc trưng của nước
ngoài, so sánh những nét khác biệt với văn hóa kinh doanh của Việt Nam. Tác giả
cũng đã đưa ra được những giải pháp để giúp cửa hàng cà phê Starbucks tại thành phố
Hồ Chí Minh ngày càng phát triển hơn.
Các đề tài, bài viết trên nghiên cứu về văn hóa kinh doanh đã hệ thống cơ sở lý
thuyết về văn hóa, văn hóa kinh doanh, nhận định về xây dựng văn hóa kinh doanh và
đề xuất các giải pháp để xây dựng và phát triển văn hóa kinh doanh của các doanh
nghiệp ở Việt Nam trong quá trình tham gia xây dựng nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa góp phần thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội
công bằng, văn minh và hội nhập với kinh tế thế giới.
Trong quá trình hội nhập mạnh mẽ của Việt Nam, văn hóa kinh doanh có vai trò
rất quan trọng trong sự phát triển của mỗi loại hình doanh nghiệp nếu thiếu yếu tố văn
hóa thì doanh nghiệp khó có thể đứng vững và tồn tại được trên thị trường ở bất kỳ
thời điểm nào. Bên cạnh đó, văn hóa kinh doanh còn là phương tiện biểu hiện phong
cách của người lãnh đạo đứng đầu các vị trí của doanh nghiệp và tác phong làm việc
của nhân viên. Chính vì vậy, xác định đúng các quan điểm về xây dựng Văn hóa kinh
doanh, tìm ra đặc trưng Văn hóa kinh doanh riêng cho từng lĩnh vực, ngành, loại hình
doanh nghiệp là cơ sở nâng cao vị thế cho doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời góp
phần xây dựng nền kinh tế phát triển ổn định và bền vững.
Việt Nam là nước xuất khẩu cà phê đứng thứ hai thế giới (năm 2014) và là một
trong những thị trường đầy tìm năng để kinh doanh cà phê. Vì vậy, các loại hình kinh
doanh cà phê trên thế giới như: Highland Coffe, Goria Jean’s coffee, Milano…. cũng
theo đó vào Việt Nam kinh doanh song song và cạnh tranh với các thương hiệu cà phê

định hướng phát triển của cà phê Passio.
- Phương pháp suy luận logic: Kế thừa thành quả nghiên cứu và tư liệu thống kê
nhằm tổng hợp các giá trị VH của chuỗi cửa hàng cà phê Passio.
- Phương pháp thống kê mô tả
- Phương pháp điều tra khảo sát: khảo sát khoảng 250 lãnh đạo, nhân viên,
khách hàng chuỗi cửa hàng cà phê Passio, quan sát tại 5 quán của chuỗi cửa hàng cà
phê Passio.
1.6.

Những đóng góp của luận văn
Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng văn hoá kinh doanh chuỗi cửa hàng cà

phê Passio tại thành phố Hồ Chí Minh dựa trên lý thuyết và cơ sở lý luận đã trình bày.


7

Có cách nhìn nhận rõ nét về những yếu tố cấu thành nên văn hoá kinh doanh của
Passio, cũng như những tác động của chúng lên sự phát triển của một doanh nghiệp.
Đề xuất các giải pháp và đưa ra những kiến nghị để xây dựng văn hoá kinh doanh
của chuỗi cửa hàng cà phê Passio, nhắm tới mục tiêu phát triển thương hiệu rộng rãi,
tiên phong trong phong cách.
1.7.

Kết cấu của đề tài

- Chương 1: Mở đầu: Trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phương
pháp nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn và kết cấu
nghiên cứu của đề tài.
- Chương 2: Cơ sở lý luận: Trình bày khái niệm về văn hoá, văn hóa kinh doanh,


nghiệp nói riêng trước hết phải có một khái niệm chính xác và nhất quán về văn hóa
cũng như cấu trúc của nó. Văn hóa là một khái niệm rất rộng, đến mức hầu như mỗi
nhà văn hóa đều có một khái niệm riêng về văn hóa. Cho đến nay có khoảng hơn 400
khái niệm về văn hóa. Các khái niệm đó không giống nhau tùy theo cách hiểu rộng
hẹp khác nhau, trong khi văn hóa là lĩnh vực vô cùng rộng lớn, phong phú và phức
tạp. Mặt khác, cũng như các lĩnh vực khoa học xã hội khác, ngành khoa học về văn
hóa có tính chất lịch sử và phát triển xuyên suốt lịch sử loài người, từ văn hóa dân
gian có văn tự và không văn tự đến văn hóa chỉnh thể của các chế độ đương thời.
Trong quá trình lịch sử đó nội dung và khái niệm của văn hóa cũng thay đổi theo. Đó
là hiện thực khách quan. Sau đây là một số trong những khái niệm đó.
Năm 1970, UNESCO đã định nghĩa: “Văn hoá bao gồm tất cả những gì làm cho
dân tộc này khác với dân tộc khác, từ những sản phẩm tinh vi, hiện đại nhất cho đến
tín ngưỡng, phong tục, tập quán, lối sống và lao động”. Để tạo điều kiện cho định
hướng tiếp cận văn hóa, năm 1977 tổ chức văn hoá, giáo dục, khoa học của Liên Hiệp
Quốc (UNESCO) đã cho xuất bản tác phẩm Hiểu biết để hành động, trong đó có đoạn
viết: “Văn hoá là yếu tố cơ bản cho sức sống một dân tộc, từ những hoạt động sáng
tạo của nhân dân đến sức sống tổng hợp của một xã hội, những phương thức sản xuất
và sở hữu, những của cải vật chất, những hình thái tổ chức…”. Tháng 12 năm 1986,
UNESCO phát triển thêm định nghĩa về văn hóa: “Văn hóa là tổng thể sống động các
hoạt động sáng tạo của các cá nhân và các cộng đồng trong quá khứ, hiện tại qua các
thế kỷ hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên hệ thống các giá trị, các truyền thống
và cách thể hiện, đó là những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc” (dẫn
theo Dương Thị Liễu, 2012). Ta thấy rằng, mỗi dân tộc có những đặc tính riêng tạo
nên những nét độc đáo đặc trưng cho từng dân tộc, những cái riêng đó luôn luôn tiếp
thu những giá trị mới để phát triển, luôn sáng tạo cho phù hợp với hiện tại và tương
lai. Đối với doanh nghiệp, hệ thống các giá trị tốt đẹp được duy trì, phát triển tạo nên
những đặc trưng riêng của mỗi doanh nghiệp phù hợp với xu thế, hội nhập với xã hội



liền với văn hóa đó là sáng tạo để tồn tại.


10

Theo Phạm Văn Đồng cho rằng “Nói tới văn hóa là nói tới một lĩnh vực vô cùng
phong phú và rộng lớn, bao gồm tất cả những gì không phải là thiên nhiên mà có liên
quan đến con người trong suốt quá trình tồn tại, phát triển, quá trình con người làm
nên lịch sử… (văn hóa) bao gồm cả hệ thống giá trị: tư tưởng và tình cảm, đạo đức
với phẩm chất, trí tuệ và tài năng, sự nhạy cảm và sự tiếp thu cái mới từ bên ngoài, ý
thức bảo vệ tài sản và bản lĩnh của cộng đồng dân tộc, sức đề kháng và sức chiến đấu
bảo vệ mình và không ngừng lớn mạnh” (dẫn theo Trần Quốc Vượng, 2005). Ta thấy
rằng, trong quá trình hình thành, xây dựng và phát triển một đất nước, một tổ chức,
một doanh nghiệp, văn hóa luôn gắn với quá trình hình thành, tồn tại và phát triển.
Tóm lại, văn hóa là một khái niệm rất rộng, trong đó giá trị vật chất và tinh thần
làm nền tảng định hướng cho lối sống, đạo lý, tâm hồn và hành động hướng đến cái
Chân, Thiện, Mỹ. Từ ý nghĩa đó ta rút ra giá trị vật chất và tinh thần như sau: “Văn
hóa là nguồn lực nội sinh của con người, là kiểu sống và bản giá trị của các tổ chức,
cộng đồng người, trung tâm là các giá trị Chân - Thiện - Mỹ ” (Đỗ Minh Cương,
2001).
2.2.

Cơ sở lý luận
2.2.1. Khái niệm về văn hoá kinh doanh
Văn hoá kinh doanh là một phương diện của văn hoá xã hội, được thể hiện trong

lĩnh vực kinh doanh. Văn hoá kinh doanh được cấu thành từ nhiều yếu tố và đóng vai
trò rất quan trọng trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Để xây dựng và phát huy
vai trò của văn hoá kinh doanh mang sắc thái Việt Nam, theo tác giả, cần: thứ nhất,
tạo môi trường thuận lợi cho văn hoá kinh doanh Việt Nam hình thành và phát triển;

doanh nhân đang kinh doanh một cách có văn hóa.
Trong kinh doanh, văn hóa tham gia hầu hết các hoạt động của doanh nghiệp, từ
tổ chức đến các hoạt động chức năng của doanh nghiệp, cách bố trí nhân sự đến hình
thành quan hệ giao tiếp ứng xử giữa các thành viên và các phương thức quản lý kinh
doanh để tạo hiệu quả cao nhất cho doanh nghiệp.
Nhìn từ góc độ nghệ thuật kinh doanh, từ vấn đề tạo vốn, tìm địa điểm kinh doanh,
lĩnh vực kinh doanh, cách thức xây dựng chiến lược kinh doanh, tiếp thị sản phẩm,
dịch vụ hậu mãi….đã thể hiện với những giá trị tốt đẹp của nhân tính, của tri thức, của
trí tuệ, của mỗi hoạt động qua quá trình hoạt động và như vậy kinh doanh chính là
biểu hiện tốt đẹp văn hóa của con người.
Với góc độ tiếp cận văn hóa trong kinh doanh như trên (Dương Thị Liễu, 2012),
hiểu theo nghĩa rộng: “Văn hóa kinh doanh là tòan bộ các giá trị vật chất và các giá
trị tinh thần do chủ thể kinh doanh sáng tạo và tích lũy trong quá trình hoạt động kinh


12

doanh, trong sự tương tác giữa chủ thể kinh doanh với môi trường kinh doanh và theo
nghĩa hẹp: văn hóa kinh doanh là một hệ thống các giá trị, các chuẩn mực, các quan
niệm và hành vi do chủ thể kinh doanh tạo ra trong quá trình kinh doanh, được thể
hiện trong cách ứng xử của họ với xã hội, tự nhiên ở một cộng đồng hay một khu
vực”.
Do đó, bản chất của văn hóa kinh doanh là làm cho cái lợi gắn bó chặt chẽ với cái
đúng, cái tốt và cái đẹp. Từ đó, có thể đưa ra khái niệm về văn hóa kinh doanh như
sau: văn hóa kinh doanh là toàn bộ các giá trị văn hóa được chủ thể kinh doanh chọn
lọc tạo nên bản sắc và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh.
2.2.2. Tầm quan trọng của văn hoá kinh doanh
Các biểu hiện thể hiện vai trò văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp là:
Văn hoá kinh doanh biểu hiện qua mọi khía cạnh, mọi quan hệ của hoạt động kinh
doanh. Trong tổ chức, quản lý kinh doanh, văn hoá thể hiện ở sự lựa chọn phương

Văn hoá kinh doanh có vai trò to lớn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Khi
văn hoá kết tinh vào trong hoạt động kinh doanh sẽ tạo thành phương thức kinh doanh
có văn hoá. Đó là lối kinh doanh trung thực và ngay thẳng, kích thích sự cạnh tranh
lành mạnh, không làm tổn hại đến các truyền thống và tập quán tốt đẹp của dân tộc,
tạo ra mối quan hệ mật thiết giữa nhà sản xuất, nhà kinh doanh và người tiêu dùng
theo nguyên tắc các bên cùng có lợi. Chỉ khi thực hiện kiểu kinh doanh có văn hoá
mới kết hợp được tính hiệu quả cao và sự phát triển bền vững của chủ thể. Sản xuất
hàng hoá càng phát triển, cạnh tranh giữa các tổ chức kinh doanh ngày càng gay gắt
thì các giá trị văn hoá ngày càng được chú ý và phát triển.
Khi văn hoá kinh doanh trở thành phương thức hoạt động của doanh nghiệp thì có
thể làm tăng giá trị trong sản phẩm hàng hoá và dịch vụ. Bằng sự quan tâm tới các yếu
tố văn hoá, như yêu cầu về thẩm mỹ, tính tiện lợi…, coi chúng là những tiêu chí
không thể thiếu bên cạnh giá trị sử dụng, nhà sản xuất kinh doanh sẽ làm tăng giá trị
của sản phẩm. Đồng thời, khi sử dụng và khai thác những nét tương đồng và dị biệt,
sự giao lưu về văn hoá giữa các quốc gia khác nhau vào hoạt động kinh doanh thì văn
hoá trở thành một nhân tố của kinh doanh quốc tế. Giao lưu văn hoá, tiếp cận văn hoá
trong kinh doanh... không chỉ đơn giản là tìm kiếm thị trường tiêu thụ hàng hoá, mà


14

còn là phương thức hiệu quả để giới thiệu, quảng bá những tinh hoa văn hoá dân tộc.
Ngày nay, trong điều kiện kinh tế thị trường ngày càng rộng mở, nhiều khi giao lưu
văn hoá lại đi trước và thúc đẩy mạnh mẽ sự giao lưu kinh tế.
Các hoạt động thể hiện trách nhiệm xã hội cụ thể của doanh nghiệp, như bảo đảm
đời sống vật chất và tinh thần cũng như các quyền lợi khác của người lao động, đóng
góp vào các quỹ từ thiện, các dự án phát triển cộng đồng bị thiệt thòi, tài trợ cho các
hoạt động nghệ thuật và văn hoá… chính là biểu hiện tính nhân văn của hoạt động
kinh doanh và góp phần làm giảm gánh nặng xã hội.
Như vậy, khi yếu tố văn hoá thâm nhập, thẩm thấu vào các hoạt động kinh doanh,

đốc doanh nghiệp giỏi. Một giám đốc - nhà quản trị giỏi có thể đưa một doanh nghiệp
từ thua lỗ đến chỗ có lợi nhuận, từ yếu trở nên mạnh, trong khi việc đổi mới kỹ thuật,
công nghệ hoặc tái cấu trúc lại khó có thể đưa lại một kết quả khả quan như vậy.
Đặc biệt, trong hoàn cảnh của Việt Nam hiện nay cả hai giải pháp sau đều rất khó
thực hiện bởi cả lý do kinh tế lẫn xã hội. Các nhà quản trị giỏi sẽ biết cách tạo lập
chiến lược cạnh tranh, phát huy năng lực sáng tạo của kỹ sư và công nhân để tạo ra bí
quyết công nghệ, thu hút nhân lực giỏi về cộng tác, sử dụng đúng người, liên kết mọi
người. Trước đây, trong điều kiện và hoàn cảnh còn khó khăn hơn các doanh nghiệp
Việt Nam hiện nay, các doanh nghiệp Nhật Bản, Hàn Quốc đã biết rút ngắn khoảng
cách về năng lực cạnh tranh với các doanh nghiệp Hoa Kỳ và Châu Âu bằng con
đường tự tìm ra cách thức quản trị riêng, phù hợp với văn hóa con người của họ, biến
sở đoản của đội ngũ nhân lực thành sở trường.
Văn hóa kinh doanh được biểu hiện thông qua năng lực cạnh tranh của doanh
nghiệp. Một doanh nghiệp không có năng lực canh tranh đồng nghĩa với doanh nghiệp
đó không có văn hóa kinh doanh. Trong thời đại ngày nay không thể chỉ đứng lại trên
văn hóa truyền thống qua các tấm huân, huy chương các loại của bề dày lịch sử trong
cơ chế cũ mà không bao hàm được văn hóa chung của dân tộc Việt Nam theo dòng
lịch sử từ xa xưa, văn hóa chung của nhân loại và xu hưởng phát triển trong tương lai.
Lúc này, khó tồn tại "mẹ hát, con khen" mà phải tự thấy mình "trong nhà nhất mẹ nhì
con, ra đường lắm kẻ đẹp giòn hơn ta", phải tự lăn mình vào cuộc sống thế giới, thực
sự cọ xát với thương trường khu vực và thế giới.
 Nâng cao hiệu quả hoạt động và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.


16

Xây dựng văn hóa kinh doanh có vai trò rất to lớn trong việc nâng cao hiệu quả
hoạt động và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Cụ thể, vai trò quan trọng đó
được thể hiện trên 5 phương diện sau:
- Thứ nhất, văn hóa kinh doanh tạo ra sự cố kết và tính thống nhất cao trong

 Tính tập quán: Hệ thống các giá trị của văn hóa kinh doanh sẽ được sắp xếp có
hệ thống một môi trường kinh doanh cụ thể. Các tập quán kinh doanh đẹp sẽ tồn tại
nhằm khẳng định nét độc đáo của doanh nghiệp mình. Tuy nhiên, các tập quán không
đẹp, không phù hợp sẽ không được chấp nhận trong quá trình kinh doanh của doanh
nghiệp.

 Tính cộng đồng: Mục tiêu của các doanh nghiệp trong kinh doanh là tìm kiếm
lợi nhuận và đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Do đó, hoạt động kinh doanh của
doanh nghiệp không thể tách rời cộng đồng, xã hội. Văn hóa kinh doanh bao gồm
những giá trị, những lề thói, nhưng tập tục… mà các thành viên trong cộng đồng cùng
tuân theo một cách rất tự nhiên, không cần phải ép buộc. Nếu một người nào đó làm
khác sẽ bị cộng đồng lên án hoặc xa lánh xét về mặt pháp lý những việc làm đó không
trái pháp luật.

 Tính dân tộc: Tính dân tộc là một đặc trưng tất yếu của văn hóa kinh doanh, vì
bản thân văn hóa kinh doanh là một tiểu văn hóa nằm trong văn hóa dân tộc và mỗi
chủ thể kinh doanh đều thuộc về một dân tộc cụ thể với một phần nhân cách tuân theo
các giá trị văn hóa dân tộc. Khi các giá trị của văn hóa dân tộc được thẫm thấu vào tất
cả các hoạt động kinh doanh sẽ tạo nên nếp suy nghĩ, cảm nhận chung cho những
người kinh doanh trong cùng một dân tộc.

 Tính chủ quan: văn hóa kinh doanh là sự thể hiện quan điểm, phương hướng,
chiến lược và cách thức tiến hành kinh doanh của một chủ thể kinh doanh cụ thể. Tính
chủ quan của văn hóa kinh doanh được thể hiện trong văn hóa kinh doanh thông qua
việc các chủ thể khác nhau sẽ có những suy nghĩ, đánh giá và hành động khác nhau về
một sự việc, hiện tượng trong kinh doanh.

 Tính kế thừa: Giống như văn hóa, văn hóa kinh doanh là sự tích tụ của tất cả các
hoàn cảnh. Trong quá trình kinh doanh, mỗi thế hệ sẽ có sự kế thừa những cái phù hợp
và loại bỏ những cái không phù hợp. Những cái phù hợp sẽ phát triển làm cho văn hóa

hội, tạo nên các giá trị văn hóa tinh thần cho doanh nghiệp. Đồng thời, trong quá trình
hoạt động các chủ thể kinh doanh cũng tạo ra các giá trị riêng của mình thông qua
những giá trị hữu hình như giá trị sản phẩm, hình thức mẫu mã sản phẩm, các giá trị
văn hóa tinh thần của doanh nghiệp và các giá trị vô hình như phương thức tổ chức và
quản lý kinh doanh, chiến lược, sứ mệnh, mục đích kinh doanh.
Sự kết hợp giữa hai giá trị trên tạo nên một hệ thống văn hóa kinh doanh với các
yếu tố cụ thể là:
 Triết lý kinh doanh: triết lý kinh doanh là những tư tưởng triết học phản ánh
thực tiễn kinh doanh thông qua con đường trải nghiệm, suy ngẫm, khái quát hóa của
các chủ thể kinh doanh và chỉ dẫn cho hoạt động kinh doanh. Triết lý kinh doanh
thường gồm những bộ phận sau: Sứ mệnh và các mục tiêu kinh doanh cơ bản; Các
phương thức hành động để hoàn thành được sứ mệnh và mục tiêu nhằm cụ thể hóa


19

hơn cách diễn đạt được những sứ mệnh và mục tiêu; Các nguyên tắc tạo ra một phong
cách ứng xử, giao tiếp và hoạt động kinh doanh đặc thù của doanh nghiệp.
 Đạo đức kinh doanh: Đạo đức kinh doanh là một tập hợp các nguyên tắc,
chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các
chủ thể kinh doanh. Đây là hệ thống các quy tắc xử sự, các chuẩn mực đạo đức, các
quy chế, nội quy có vai trò điều tiết các hoạt động của quá trình kinh doanh nhằm
hướng đến triết lý đã định. Ngày nay, hoạt động kinh doanh đòi hỏi các chủ thể phải
có những hành vi phù hợp với đạo lý dân tộc, các quy chuẩn về cái thiện và cái tốt
chung của toàn nhân loại. Do vậy, đạo đức kinh doanh sẽ góp phần phát triển mối
quan hệ với người lao động, với chính quyền, với khách hàng, với đối thủ cạnh tranh,
với nhà cung cấp và với cộng đồng xã hội, từ đó góp phần tạo nên môi trường kinh
doanh ổn định.

 Văn hóa doanh nhân: Văn hóa doanh nhân là toàn bộ các nhân tố văn hóa