A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Xuất phát từ mục tiêu chung “Nâng cao tính chủ động, phát huy tính tích
cực, tư duy sáng tạo của học sinh”. Môn Mỹ Thuật ở trường THCS góp phần
thực hiện mục tiêu trên đó là, giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí
tuệ, thể chất, thẩm mỹ và kỹ năng cơ bản để hình thành nhân cách con người,
hiểu được cuộc sống và luôn biết vươn đến cái: Chân - Thiện - Mỹ.
Trong thực tế giảng dạy chương trình Mĩ thuật ở bậc THCS, tôi thấy rằng bộ
môn Mĩ thuật đã giúp các em có rất nhiều chuyển biến tốt đẹp về nhận thức nghệ
thuật. Khía cạnh nghệ thuật ở đây có thể chỉ là những bức tranh ngộ nghĩnh do
chính tay các em vẽ mà khi nhìn vào đó người ta có thể bắt gặp được những ước
mơ, khát vọng biểu hiện một cách khoáng đạt với những yếu tố màu sắc và hình
ảnh đầy chất trẻ thơ. Hay đơn giản hơn là cách mà các em vận dụng những hiểu
biết thẩm mĩ để ăn mặc sao cho đẹp, để trao đổi và học hỏi nhau về những điều
làm cho học trò trở nên văn minh hơn trong học tập và sinh hoạt ở trường. Và
hơn lúc nào hết đó là sự cảm nhận bước đầu với cái đẹp, với nghệ thuật làm đẹp,
từ đó hình thành trong các em ý thức tự làm đẹp, luôn vươn tới cái đẹp.
Với môn Mĩ thuật ở trường THCS, các em đã được làm quen với nhiều phân
môn khác nhau, song vẽ tranh theo đề tài là một phân môn rất quan trọng, là
tổng hợp của tất cả các phân môn khác, vì vậy việc hướng dẫn các em hiểu và vẽ
đúng đề tài yêu cầu là một vấn đề rất quan trọng của giáo viên hướng dẫn.
Không

phải cứ giáo viên nêu yêu cầu là học sinh có thể lĩnh hội được

đầy đủ kiến thức và kỹ năng thực hành, vì đối tượng học sinh không đồng nhất.
Trong quá trình giáo dục, muốn con người phát triển về mọi mặt thì phải hiểu
con người về mọi mặt. Vì thế, người giáo viên ngoài việc nắm bắt về đặc điểm
tâm lý ra, cần nắm bắt được rõ và cụ thể hơn về những nhu cầu hứng thú trong
học tập, nắm bắt sự phát triển, ghi nhớ tư duy tưởng tượng của các em, kích
thích làm cho tư duy sáng tạo trí tưởng tượng, phát triển tốt có hiệu quả trong
môn Mĩ thuật nói chung và phân môn vẽ tranh đề tài nói riêng.

dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn,
tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.
3. Tính tích cực học tập:
Giáo viên tích cực trau dồi kiến thức để truyền thụ cho học sinh, luôn gần
gũi, gợi mở cho các em tìm tòi sáng tạo trong các nội dung vẽ của đề tài.
Học sinh tích cực hoạt động nhận thức biểu hiện ở khát vọng học tập, cố
gắng nâng cao trí tuệ và nghị lực trong quá trình nắm vững kiến thức, nhận thức
trong nghiên cứu khoa học.
4. Phương pháp dạy học tích cực:
Luôn sử dụng các phương pháp dạy học tích cực, hướng tới việc học tập chủ
động, chống lại thói quen học tập thụ động nhằm phát huy tính tích cực học tập
của học sinh.
5. Kiểm tra - đánh giá:
Qua việc kiểm tra bài vẽ trên lớp giáo viên có thể thu thập và xử lý, uốn nắn
kịp thời, có hệ thống những nhược điểm; động viên khuyến khÝch, gợi mở cho
các em tư duy sáng tạo ngày một tốt hơn.
Như chúng ta đã biết dạy các môn khoa học đã khó, trừu tượng như Mĩ thuật
lại càng khó hơn. Cảm nhận khó, sáng tạo khó, dạy học sinh cách cảm nhận và
3


sáng tạo là một điều rất khó. Cho nên, cách thức truyền đạt của người giáo viên
Mĩ thuật là cả một nghệ thuật.
Sự đổi mới căn bản về phương pháp dạy học từ quan điểm “lấy người dạ
y làm trung tâm” sang quan điểm “lấy người học làm trung tâm” đối với môn
Mĩ thuật cũng là một cuộc cách mạng, thông qua con đường ấy, cái bản chất ấy
sẽ ngấm sâu vào tâm hồn học sinh. Đó là cái đích của đội ngũ giáo viên mĩ thuật
chúng ta cần phải thực hiện.
Ngày nay, cái đẹp đã trở thành một trong những nhu cầu thiết yếu của cuộc
sống con người. Tất cả những gì phục vụ cho con người đều cần đẹp về hình thể

Tuy nhiên, qua quá trình giảng dạy bộ môn Mĩ thuật trong nhà trường phổ
thông đặc biệt ở khối lớp 7, tôi nhận thấy:
2.1. Về phía học sinh:
- Do đời sống còn khó khăn, đa số các em phải lao động hằng ngày nên ít có
thời gian để học tập.
- Chưa bắt nhịp được với bộ môn, vẫn cho rằng bộ môn Mĩ thuật là môn học
phụ.
- Chuẩn bị đồ dùng học tập sơ sài.
- Tài liệu phục vụ cho môn học còn hạn chế.
- Ở cấp tiểu học, một số trường chưa có giáo viên chuyên sâu về bộ môn. Do
đó, các em chưa có kỹ năng và còn vẽ theo cảm tính, suy nghĩ độc lập cá nhân
dẫn đến bài vẽ chưa đẹp, chưa sát đề tài.
- Tinh thần tự học, tự sáng tạo chưa cao...
2.2. Về phía giáo viên:
- Trước tiên chúng ta, những người trực tiếp đang xây dựng nền tảng giáo
dục, vẫn xem nhẹ môn học.

5


- Giáo viên hướng dẫn chưa thực sự nhận thức đúng đắn tầm quan trọng, sự
tác động qua lại của phân môn với các môn học khác.
- Khai thác nội dung ở khía cạnh hạn hẹp.
- Tính liên hệ thực tế chưa cao.
- Chưa khơi dậy được tính sáng tạo trong tâm hồn trẻ.
- Bên cạnh đó, giáo viên vẫn còn hạn chế trong khả năng của bản thân, vì
không có giáo viên cùng bộ môn, nên việc dự giờ, góp ý kiến cho nhau còn
nhiều khó khăn.
2.3. Về phía nhà trường:
- Cơ sở vật chất còn gặp nhiều khó khăn.


SL
9
9

%
36
36

Từ những kết quả như trên tôi thấy, việc nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài
cho học sinh lớp 7 là rất cần thiết.
6


Trên cơ sở thực tế đó và dựa vào kinh nghiệm giảng dạy, tôi đã tìm ra những
kinh nghiệm trong việc nâng cao kỹ năng vẽ cho học sinh đạt kết quả cao. Qua
đó, giúp học sinh tích cực, chủ động chiếm lĩnh tri thức, nâng cao khả năng tích
hợp, quan sát, vận dụng các kỹ năng vào tranh vẽ.
Cụ thể : Tôi đã thực nghiệm tại lớp 7A.
III. GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN:
Để đạt được những yêu cầu chất lượng giáo dục đã đặt ra, khắc phục được
kết quả thực trạng của phân môn vẽ tranh đề tài lớp 7 ở trường THCS Ba Đình,
tôi đã lên kế hoạch để nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài và đã đạt được kết quả
cao.
Sau đây tôi xin được nêu ra các bước tiến hành trong quá trình thực
hiện để đồng nghiệp tham khảo và cùng chia sẻ kinh nghiệm.
1. Nâng cao tư tưởng và ý thức tìm tòi, sáng tạo của giáo viên trong việc
giảng dạy phân môn vẽ tranh.
Nâng cao ý thức trong việc dạy học phân môn vẽ tranh đề tài ở lớp 7 nói
riêng và môn mĩ thuật nói chung. Từ đó, giúp giáo viên có thêm kỹ năng và

Thông qua phát phiếu điều tra học sinh lớp 7A có 25 em. Kết quả: 8 em =
32% đã trả lời được yêu cầu đặt ra. Còn lại: 17 em = 68% chưa nêu được đầy
đủ và đúng các bước vẽ cơ bản.
Nhưng chủ yếu các em nắm được kiến thức một cách thụ động, còn dựa vào
cơ sở lý thuyết để vẽ tranh theo đúng các bước hướng dẫn xây dựng bố cục một
bài vẽ tranh hợp lý thì phần lớn các em chưa thực hiện được.
Cụ thể: Điều tra về phác thảo bố cục của bài vẽ tranh đề tài tranh đề tài “tự
do”.

8


- Tổng số có: 9 em = 36% đã nắm bắt được các bước cơ bản và xây dựng
được bố cục.
- Còn lại: 16 em = 64% phác thảo bố cục chưa hoàn thiện hoặc chưa phác
thảo được.
Như vậy, số học sinh chưa đạt chiếm tỷ lệ khá cao. Do đó, một số vấn đề đặt
ra là phải làm gì ? để phấn đấu 100% các em đều có được kỹ năng vẽ tranh
thành thạo và đạt hiệu quả cao, biết chọn hình ảnh phù hợp với nội dung đề tài,
biết cách xây dựng bố cục hợp lý, và tự mình rút ra được những kiến thức và kỹ
năng cơ bản, thông qua đó phát huy được khả năng tư duy của học sinh, kích
thích được tính tích cực sáng tạo, say mê học tập của các em.
2.2. Khảo sát tình hình sử dụng đồ dùng trực quan của giáo viên.
Qua việc trao đổi, trò chuyện với các giáo viên giảng dạy mĩ thuật ở Huyện
Nga Sơn, được biết quá trình giảng dạy mĩ thuật ở các trường còn gặp những
khó khăn về cơ sở vật chất, nhất là đồ dùng giảng dạy, đặc biệt là tranh tham
khảo chưa có. Mặt khác, giáo viên chưa chịu khó học hỏi, sưu tầm, nghiên cứu
tài liệu đầu tư thích đáng cho việc soạn giảng; chưa tích cực làm đồ dùng dạy
học, nhất là áp dụng những phương pháp dạy học tích cực trong bài giảng. Cho
nên, tiết học còn trầm, không phát huy được hết khả năng tư duy tích cực của

hơn, các em vẽ nhanh hơn có nhiều em hoàn thành bài tại lớp, Có nhiều bài khá
đẹp bởi các hình ảnh các em vẽ rất gần gũi víi thực tế.
3.2. Tạo hứng thú cho học sinh.
Trong học tập hay bất kì công việc gì thì hứng thú là một thái độ rất quan
trọng, nó thúc đẩy tiến trình công việc hiệu quả hơn, năng suất và nhẹ nhàng
hơn. Những xúc cảm, thái độ chỉ có thể hình thành dưới sự dẫn dắt của người
thầy mà kết quả của nó là hệ quả của rất nhiều yếu tố như : Cách tổ chức tiến
hành bài giảng, hình thức hoạt động, công cụ trực quan, phương tiện dạy học,
giọng nói của giáo viên….
3.2.1. Khuấy động tư duy của học sinh.

10


Có rất nhiều cách thức để chúng ta thực hiện , một câu hỏi mang tính cách
gợi mở của giáo viên thực tế sẽ khuấy động được tư duy của học sinh và không
khí của lớp học. Nói gợi mở nghĩa là nó sẽ mở ra nhiều câu trả lời , nhiều ý kiến
khác nhau, định hướng và sắp xếp lại, đó là công việc của người giáo viên.
Ví dụ: Vẽ tranh đề tài: “Cuộc sống quanh em”
Giáo viên phải dẫn dắt vào bài mới ngay từ đầu tiết cũng làm tăng tính hứng
thú trong học tập của học sinh trong giờ học. Nếu dẫn dắt tốt thì sẽ gây hứng thú
học tập của học sinh, có thể cho học sinh hát một bài hát nói về cuộc sống
quanh ta, hoặc cho học sinh xem một đoạn clip về các hoạt đông ở xung quanh
các em…Vì việc dẫn dắt vào bài sẽ gây sự chú ý, quan tâm của học sinh trong
suốt quá trình của tiết học, cũng như nhớ bài được lâu và được khắc sâu một
cách có khoa học.
3.2.2. Sö dông đồ dùng dạy học hiệu quả:
Đồ dùng sử dụng trong tiết học phải phong phú, đẹp, dễ nhìn, sát với nội
dung bài học và tình hình địa phương để học sinh cảm nhận. Sau khi giới thiệu
bài xong giáo viên cho học sinh quan sát tranh về đề tài khác nhau để tìm nội

không gò ép học sinh theo khuôn mẫu, các em có thể thoải mái thể hiện ý tưởng
của mình.
3.2.5. Tổ chức kiểm tra - đánh giá.
Giáo viên cho học sinh dán bài lên bảng, hướng dẫn học sinh nhận xét theo
nhóm về: Chọn nội dung đề tài, cách sắp xếp bố cục, hình vẽ thể hiện, màu sắc.
Giúp học sinh nhận biết và phân biệt được chỗ đúng, sai, xấu, đẹp, chưa đẹp về
hình dáng, bố cục, đặc điểm, màu sắc...của đề tài. Qua đó, học sinh hiểu được
giá trị nghệ thuật của cái đẹp và tự trang bị cho mình những kỹ năng cơ bản, cần
thiết. Và thêm hứng thú, say mê môn học hơn.
3.3. Sö dông c¸c biÖn ph¸p tÝch cùc ®Ó n©ng cao kü n¨ng vÏ tranh.
Thông qua việc sử dụng các biện pháp tích cực trong bài giảng vẽ tranh đề

12


tài, giáo viên sẽ tích lũy được những kinh nghiệm. Từ đó, trau dồi được biện
pháp phù hợp, để nâng cao kỹ năng vẽ cho học sinh.
Qua đó, giáo viên giúp học sinh nắm kiến thức một cách chủ động và khắc
sâu vào bài học, cũng như tất cả các bài vẽ tranh tiếp theo. Từ đó giúp các em
say mê, hứng thú sáng tạo trong môn học.
Ví dụ: Tiết 16: Vẽ tranh - Đề tài tự chọn.
Ở bài này nội dung rất rộng, giáo viên phải khơi gợi một số đề tài để các
em có thể lựa chọn đề tài mà các em yêu thích. Vậy, chúng ta phải làm gì để
phát huy tính tích cực học tập của các em? Trước tiên theo tôi, nên khơi gợi một
số đề tài mà các em yêu thích để vẽ, như đề tài tranh phong cảnh, cuộc sống
quanh em, đề tài về mẹ của em, ngày tết và mùa xuân, an toan giao thông, sân
trường trước giờ ra chơi, lao động, bộ đội,…kết hợp cùng với tranh ảnh thực tế
để các em quan sát, hình dung được các hoạt động trong mỗi đề tài đó. Ví dụ
như đề tài “bộ đội”: Bộ đội chiến đấu, bộ đội lao động, luyện tập, giúp dân thu
hoạch mùa, chống bão lụt, mừng chiến thắng, về thăm nhà, vui chơi cùng thiếu

viên cần giúp học sinh nhận biết và phân biệt được chỗ đúng, sai, xấu, đẹp, chưa
đẹp về hình dáng, bố cục, đặc điểm, màu sắc...của đề tài. Qua đó, giúp học sinh
hiểu được giá trị nghệ thuật của cái đẹp và tự trang bị cho mình những kỹ năng
cơ bản, cần thiết, biết phát huy tính tích cực và sáng tạo trong học tập. Từ đó
thêm hứng thú, say mê và yêu thích môn học hơn.
Sau các tiết dạy thể nghiệm về việc nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài cho học
sinh lớp 7A, tôi dự kiến đạt kết quả như sau:
Lớp
7A

Tống số
HS
25

Đạt
SL
25

%
100

Chưa đạt
SL
%
0
0

4. Tổng kết rút kinh nghiệm:
Từ các giải pháp trên, bản thân tôi cũng đã rút ra một số kinh nghiệm sau:



25

25

100

0

0

25

17

68

8

32

IV. KiỂM nghiỆM:
Khi áp dụng các giải pháp trên vào việc nâng cao kỹ năng vẽ tranh đề tài tôi
đã hoàn toàn khắc phục được những thực trạng đã nêu. Kết quả: 100% học sinh
lớp 7A đều có kỹ năng vẽ tranh thành thạo và đạt hiệu quả cao.
Qua việc áp dụng các giải pháp vào quá trình nâng cao kỹ năng, giúp giáo
viên thấy được sự cần thiết phải rèn luyện và nâng cao kỹ năng trong phân môn
vẽ tranh đề tài . Để từ đó, có hướng giải quyết và tự bồi dưỡng cho bản thân giáo
viên, cũng như rèn luyện việc học tập cho học sinh trong các tiết dạy.
Từ những giải pháp trên, giúp học sinh hiểu được giá trị nghệ thuật của cái

84

4

16

HKII:25 (HS)

140

100

0

0

CN: 25 (HS)

140

100

0

0

Kết quả này cho thấy trong thời gian thực hiện sáng kiến, đã giúp học nâng
cao kỹ năng vẽ trong bài vẽ tranh đề tài lớp 7 ở trường THCS Ba Đình, tôi nhận
thấy:
- Đa số các em học sinh thực hành bài vẽ đạt kết quả cao.

cũng đã rút ra được một số kinh nghiệm bổ sung vào vốn kiến thức hiện có, để
ngày càng hoàn thiện hơn trong công việc mà mình đã lựa chọn. Rằng trước hết,
mỗi giáo viên đứng lớp không chỉ truyền đạt kiến thức đầy đủ cho học sinh, mà
phải gần gủi với học sinh , nắm bắt được tâm tư tình cảm của học sinh, biết được
từng đối tượng học sinh, để có cách xử lý phù hợp. Luôn trăn trở với công tác
giảng dạy của mình làm thế nào để tiết dạy có hiệu quả nhất, vì sao các em thể
hiện bài vẽ như thế này, mà không như thế kia? Do đâu? Cần bổ sung và sửa
chữa những vần đề gì? Chính điều đó làm tôi thầm nghĩ, bản thân luôn phải cố
gắng rèn luyện tất cả các mặt nhiều hơn nữa, luôn trau dồi kiến thức, học hỏi
bạn bè, đồng nghiệp, đúc rút kinh nghiệm tạo cho mình một phong thái khi đứng
lớp, tạo điều kiện để có thể đáp ứng yêu cầu của công tác giảng dạy, xứng đáng
là người giáo viên của thời đại mới.
II. ĐỀ XUẤT:

17


Qua kết quả thực trạng nêu trên và kết quả sau khi áp dụng kinh nghiệm này
tôi xin có một số đề xuất sau:
+ Mỗi nhà trường cần có công tác tư tưởng đến từng phụ huynh và học sinh thấy
được việc nâng cao chất lượng đại trà ở tất cả các môn học.
+ Các bậc ngành giáo dục cần tạo điều kiện tổ chức hằng năm lớp học chuyên đề
các bộ môn, trong đó giới thiệu rộng rãi những sáng kiến kinh nghiệm có tính
khả thi cao để đông đảo đồng nghiệp cùng tham khảo phục vụ cho mục đích
dảng dạy.
+ Tổ chức dạy thực nghiệm tìm ra những hướng đi đúng giúp giáo viên nâng cao
nghiệp vụ giảng dạy, cung cấp thêm đồ dùng dạy học như: tranh ảnh minh họa,
tranh tham khảo, mẫu vật…để đáp ứng bài giảng ngày càng tốt hơn.
Trên đây là một số ý kiến của cá nhân tôi rút ra từ thực tế giảng dạy, do vậy
không tránh khỏi những thiếu sót nên tôi rất mong nhận được những thông tin


19