A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã nêu rõ: "Lấy việc phát huy nguồn nhân
lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển bền vững của đất nước". Mà
muốn có nguồn nhân lực của con người thì con đường duy nhất phải thông qua
là con đường giáo dục đào tạo. Giáo dục đào tạo thuộc cơ sở hạ tầng kinh tế, giữ
vai trò trọng yếu trong sự phát triển quốc gia.
Với các trường THCS hiện nay, bên cạnh việc nâng cao chất lượng đại trà thì
việc nâng cao chất lượng mũi nhọn là vấn đề hết sức quan trọng, bởi nó là cơ sở
để bồi dưỡng và đào tạo nguồn nhân tài cho đất nước.
Tuy vậy trong thực tiễn quản lý giảng dạy ở các trường Trung học cơ sở nói
chung và trường THCS Nga Thành nói riêng, việc bồi dưỡng học sinh giỏi còn
gặp không ít khó khăn. Đây là bài toán khó mà nhà trường đã phải tập trung giải
quyết từ nhiều năm nay. Trong quá trình thực hiện vẫn còn nhiều khâu, nhiều
chỗ chưa tốt, vì vậy hiệu quả của việc bồi dưỡng học sinh giỏi còn chưa cao.
Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi hiện nay có vai trò là hết sức quan trọng
đối với các nhà trường. Song để nâng cao chất lượng học sinh giỏi lại không
phải là điều dễ dàng. Để có những giải pháp thiết thực nhất, hiệu quả nhất, dễ áp
dụng nhất nhằm nâng cao chất lượng các đội tuyển học sinh giỏi như là: Việc
nhân rộng đối tượng học sinh giỏi trong nhà trường, nâng cao chất lượng giáo
dục, thúc đẩy phong trào học tập của học sinh tất cả nhằm góp phần nâng cao uy
tín và vị thế của nhà trường, đáp ứng nhu cầu của xã hội. Từ việc nhận thức sâu
sắc về tầm quan trọng trong công tác phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi, nhiều
năm qua với cương vị là một Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, bản thân
tôi luôn có nhiều băn khoăn trăn trở. làm thế nào để đội tuyển học sinh giỏi của

1


nhà trường thi học sinh giỏi các cấp đạt kết quả cao và tôi đã chọn vấn đề "Một
số biện pháp chỉ đạo công tác bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường Trung học cơ
sở Nga Thành – Nga Sơn” để nghiên cứu với mong muốn đóng góp một phần

chính là một hoạt động quan trọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
2. Kết quả của thực trạng:
Tổng hợp kết quả thi HSG của trường THCS Nga Thành năm học 2013 –
2014.
Năm học

Tổng số

HS giỏi huyện

HS giỏi Tỉnh

Tổng
3


HS thi
cấp
huyện
2013-2014

54

Nhấ

Nh

t

ì

K
1

giải
28

III. CÁC GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN:

1. Cần nâng cao nhận thức, bồi dưỡng năng lực đội ngũ giáo viên.
1.1 Nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên:
Nhà trường đã chỉ đạo một số phương pháp tổ chức chỉ đạo bồi dưỡng nâng
cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên như:
Chú trọng giáo dục chính trị tư tưởng theo tinh thần chỉ thị 40/TW của ban bí
thư Trung ương Đảng, thể hiện bằng các tiêu chí cụ thể trong kế hoạch hàng
tháng. Phát huy tốt phong trào “Dân chủ - Kỷ cương - Tình thương - Trách
nhiệm” trên cơ sở thường xuyên phối hợp với công đoàn nhà trường. Tăng
cường giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh, đẩy mạnh phong trào xây dựng trường
học thân thiện học sinh tích cực.
Quán triệt đầy đủ sâu sắc hệ thống văn bản, chính sách liên quan đến công
tác bồi dưỡng học sinh giỏi, làm cho cán bộ giáo viên hiểu và thấy được vị thế
của nhà trường, uy tín của giáo viên được khẳng định trước nhân dân một phần
quan trọng phụ thuộc vào chất lượng học sinh mũi nhọn. Nhận thức được công
tác bồi dưỡng học sinh giỏi là trách nhiệm của lãnh đạo nhà trường và tập thể
giáo viên. Từ đó bản thân mỗi giáo viên ý thức sâu sắc được nhiệm vụ của mình,
có kế hoạch học tập, bồi dưỡng về kiến thức, năng lực sư phạm cho bản thân, tự

4


nguyện tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi một cách nhiệt tình với trách nhiệm

cải thiện rất nhiều, trình độ chuyên môn của giáo viên từng bước được khẳng
định.
Tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề, chú trọng nội dung thảo luận, rút
đúc kinh nghiệm trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, phương pháp ra đề thi,
cách sưu tầm tài liệu trên mạng In ternet, ngoài ra nhà trương còn tổ chức cho
giáo viên sinh hoạt theo nhóm bộ môn để đi sâu thảo luận, giải quyết những
vướng mắc trong bộ môn mình trực tiếp giảng dạy, nhất là kỹ thuật mở rộng
khai thác kiến thức trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi.
Để giúp giáo viên nâng cao chất lượng giờ dạy, ngay đầu năm học, nhà
trường chỉ đạo thao giảng chọn giáo viên giỏi cấp trường với cách tiến hành như
sau: mỗi giáo viên thực hiện 2 bài thi: Bài thi lý thuyết với nội dung giáo viên
giải đề và lập đáp án cho đề thi học sinh giỏi môn đăng ký dự thi và bài thi thực hiện
tiết dạy trên lớp. Kết quả hai bài thi là căn cứ đánh giá công nhận giờ dạy giỏi
của giáo viên. Với cách làm này các đồng chí giáo viên trong nhà trường đã tích
cực đầu tư nghiên cứu tài liệu, chủ động lập kế hoạch bài dạy, nhờ đó nghiệp vụ
chuyên môn được nâng lên.
Hàng năm chỉ đạo lập sổ theo dõi thành tích dạy và học của giáo viên, học
sinh, qua đó so sánh kết quả đào tạo hàng năm, bố trí giáo viên dạy luân phiên
các khối lớp, nhờ đó giáo viên có năng lực chuyên môn vững vàng toàn cấp học.
Tạo cơ hội để giáo viên thể hiện năng lực chuyên môn giao lưu trao đổi kinh
nghiệm, đổi chéo bộ đề thi học sinh giỏi cấp trường, tổ chức tốt các tiết dạy sinh
hoạt chuyên môn cụm. Tạo cơ chế tích cực và động viên giáo viên tích cực
tham gia thi hội thi giáo viên giỏi huyện.

6


1.3 Xây dựng hình ảnh nhà giáo tâm huyết, yêu nghề.
Giáo viên đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc truyền đạt kiến thức
và tạo cảm hứng trong học tập cho học sinh. Chính vì vậy, nâng cao hình ảnh

Kế hoạch chương trình bồi dưỡng HSG có hiệu quả, vấn đề thời gian bồi
dưỡng cũng góp phần không nhỏ quyết định đến chất lượng bởi vậy việc xây
dựng kế hoạch bồi dưỡng phải rải đều trong năm, không nên dạy dồn ở tháng
cuối khi thi.
2.3. Phát hiện, phân loại và tuyển chọn học sinh giỏi.
* Việc phát hiện, phân loại học sinh giỏi dựa trên các tiêu chí sau:
- Học sinh phải có tố chất thông minh nắm bắt kiến thức nhanh, biết vận
dụng kiến thức vào bài tập chắc chắn sáng tạo.
- Dựa trên sự yêu thích môn học của các em chứ không nên gò ép. Có những
em vì gia đình không thích cho các em thi môn Xã hội nên đã hướng cho các em
vào thi môn khác không đúng với năng lực sở trường nên dẫn đến kết quả không
cao. Trên thực tế có những em vì thích cách dạy của thầy mà say mê môn học
đó.
- Học sinh phải có điều kiện tham gia, có sự trợ giúp của gia đình, bè bạn đó
cũng là động lực quan trọng giúp các em ổn định tư tưởng và yên tâm học.
- Dựa trên kết quả học tập của năm trước và sự phấn đấu nỗ lực của các em
trong năm học hiện tại. Các môn nên lựa chọn học sinh trên cơ sở của năm trước
thì sẽ đảm bảo hơn vì kiến thức học của các em nó có sự lô gic hệ thống các em
đã được cọ sát nên vào thi thì tâm lý sẽ ổn định hơn.
- Hiện nay ở các trường THCS học sinh dự thi nhiều môn, việc lựa chọn học
sinh vẫn là vấn đề nan giải. Có những em học sinh giỏi toàn diện thì môn nào thầy
cô cũng muốn chọn nhưng số này không nhiều mỗi khối chỉ được từ 2 đến 3 em .
* Lựa chọn học sinh theo yêu cầu từng môn:
- Đối với các môn Xã hội.
Thì học sinh phải có sự cần cù chịu khó, kỹ năng nắm bắt kiến thức cơ bản,
kỹ năng diễn đạt và kỹ năng viết chuẩn chính tả
+ Môn Văn:
Là tình cảm thái độ, là năng lực giao tiếp, khả năng diễn đạt, những dung
động trước hoàn cảnh, khả năng cảm thu văn chương, khả năng dùng từ đặt câu,
kỹ năng viết Văn xúc tích sáng tạo, chữ viết chuẩn chính tả, sạch đẹp rõ ràng.

chọn học sinh giỏi .Theo các đồng chí dạy bộ môn này cho biết các em học sinh
thường cho rằng :« Khó như lý » nên các em sợ và không có hứng thú vào đội
tuyển này.Vì vậy để các em xóa bỏ mặc cảm bộ môn ngay từ đầu năm giáo viên
bộ môn tăng cường giao bài tập ở các dạng cơ bản cho các em học sinh với các
dạng bài tập cơ bản này các em sẽ giải đúng khi các em đã làm được từ dễ đến
khó thì tự nhiên sẽ xóa đi suy nghĩ « khó như Lý » mà sẽ là « lý thú như Lý ».
Qua các phần bài tập này giáo viên sẽ phát hiện được những học sinh có lòng
yêu thích bộ môn, có sự say mê tìm tòi để lựa chọn vào đội tuyển.

9


+ Môn Hóa.
Lựa chọn các em: Có lòng yêu thích đam mê môn học, thông minh trí nhớ
tốt, sử dụng thành thạo máy tính để giúp giải toán Hóa học được dễ dàng hơn.
+ Môn Sinh :
Đây không phải là môn chỉ cần chọn những học sinh chịu khó, học thuộc là
được mà phải biết vận dụng và giải bải tập do vậy cần lựa chọn các học sinh: Có
lòng yêu thích môn học, có tính cần cù chịu khó, thông minh.
Bồi dưỡng nhân tài là một quá trình lâu dài và liên tục, cần phát hiện sớm
học sinh có năng khiếu bộ môn và bồi dưỡng sớm. Vì vậy, nhà trường đã tiến
hành tuyển chọn thường xuyên hàng năm như sau.
Việc tuyển chọn, bồi dưỡng học sinh giỏi được tiến hành dựa trên những quy
trình cụ thể như:
- Tổ chức chọn học sinh giỏi cấp trường vào cuối mỗi năm học.
- Đối với học sinh lớp 6 thông qua quá trình khảo sát mà chọn ra đội tuyển
các môn Toán; Ngoại ngữ; Ngữ Văn và tham khảo kết quả ở trường Tiểu học.
- Giáo viên dạy bộ môn lựa chọn theo quan điểm chủ quan, giới thiệu nguồn
cho nhà trường.
- Giáo viên cốt cán của các tổ họp để lựa chọn học sinh giỏi từng bộ môn do

3. Tổ chức trong quá trình bồi dưỡng đạt hiệu quả.
3.1. Các hình thức tổ chức
Việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi được tiến hành dưới nhiều hình thức
khác nhau như:
- Bồi dưỡng thông qua các tiết học trên lớp. Phương châm chỉ đạo trước hết
phải dạy chắc kiến thức, kỹ năng cơ bản, trên cơ sở đó để khai thác nâng cao
phát triển cho học sinh khá giỏi. chúng tôi chỉ đạo học đến đâu tổ chức luyện tập
đến đó, trong quá trình dạy học cần có điểm nhấn trọng tâm, tăng cường bồi
dưỡng tính tích cực độc lập nghiên cứu và rèn luyện kỹ năng làm bài, yêu cầu
lập sổ theo dõi nắm bắt tình hình học tập và sự tiến bộ của học sinh để có những
biện pháp giảng dạy thích hợp.
Ví dụ: Bảng theo dõi chất lượng đội tuyển trong năm học theo từng môn
Môn Khối TS

Điểm
thi

Kết quả kiểm tra
Lần 1

Lần 2

Lần 3

KQ thi HSG
Lần 4

Huyện

Tỉnh

Với cách làm này vừa giúp học sinh tăng cường tự học có định hướng, vừa
giúp giáo viên nắm bắt được năng lực của các em để có biện pháp điều chỉnh nội
dung, phương pháp dạy học.
- Bồi dưỡng thông qua tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp. Hàng năm chúng
tôi tổ chức các hoạt động như: Rung chuông vàng. Hái hoa kiến thức. Đây là các
hoạt động thu hút sự tham gia đông đảo và nhiệt tình của học sinh. Thông qua
nội dung câu hỏi trong các phần thi cũng là dịp để học sinh ôn luyện củng cố,
khắc sâu kiến thức. Với hệ thông câu hỏi có độ khó cao dần để tìm ra người
chiến thắng trong mỗi hội thi đó cũng là dịp để phân loại trình độ học sinh.
3.2. Xây dựng chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi:
- Xây dựng chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi phải đảm bảo ba yêu cầu;
+ Phần kiến thức cơ bản: Xây dựng theo hướng từng chuyên đề kiến thức cơ
bản, cụ thể và chọn lọc, để khi học sinh nắm được kiến thức này thì có khẳ năng
suy diễn, sáng tạo và tự học nâng cao.

12


+ Phần kiến thức nâng cao: Đây là phần quan trọng và khó nhất của công tác
xây dựng chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi ở THCS đối với từng lớp, từng
môn. Vì vậy phải có sự chỉ đạo thống nhất của cán bộ quản lý với giáo viên
trong việc xây dựng “ cơ sở ” của việc xây dựng nội dung dạy nâng cao kiến
thức sao cho phù hợp, hợp lý với từng lớp, từng môn học theo quy định thống
nhất của nhà trường.
+ Phần rèn luyện các kỹ năng phương pháp làm bài: Làm quen với các dạng
đề thi cà kí nẵng vận dụng vào giải quyết yêu cầu đề ra.
- Căn cứ vào thời điểm thi học sinh giỏi của Phòng GD&ĐT tổ chức, căn cứ
vào những nội dung hướng dẫn công tác bồi dưỡng học sinh giỏi hàng năm của
Phòng GD&ĐT và những yêu cầu của nhà trường, của tổ để giáo viên trực tiếp
bồi dưỡng học sinh giỏi xây dựng kế hoạch, nội dung chương trình dạy học.Việc

tượng học sinh, phải tìm được các câu trả lời: “Vì sao việc tổ chức hoạt động
nhóm trong các tiết học trong thời gian qua không nhiều? Khi tiến hành các
hoạt động nhóm thường gặp những thuận lợi, khó khăn gì? Làm thế nào để hoạt
động nhóm thực sự có hiệu quả?,…”
- Qua thảo luận giáo viên nhận thức sâu sắc hơn về vai trò của hoạt động
nhóm trong đổi mới phương pháp dạy học. Để sử dụng phương pháp hoạt động
nhóm có hiệu quả giáo viên cần có sự chuyển bị về nội dung, trang thiết bị dạy
học như thế nào….
Mặt khác từ đầu năm học nhà trường chỉ đạo quản lý chặt chẽ các buổi dạy
thêm học thêm tại trường, bằng những biện pháp như: Yêu cầu giáo viên phải
lập kế hoạch một cách cụ thể, phải kiểm tra sỹ số, nắm bắt tình hình học tập của

14


học sinh hàng ngày, xây dựng nội dung, trương trình cho từng chuyên đề, lập sổ
ghi đầu bài theo dõi số tiết và nội dung giảng dạy nhờ đó hiệu quả chất lượng
dạy học được nâng lên.
Mỗi chuyên đề đều thể hiện theo 4 phần:
+ Phần 1: Mục đích yêu cầu
+ Phần 2: Những kiến thức trọng tâm.
+ Phần 3: Những bài tập ứng dụng cho 3 đối tượng Xuất sắc; Giỏi; Khá.
+ Phần 4: Các bài tập học sinh tự giải cho 3 đối tượng Xuất sắc; Giỏi; Khá.
Sau mỗi chuyên đề phải tổ chức kiểm tra, cũng cố kỹ năng và đánh giá kết
quả học tập. Tăng cường sự giám sát của ban giám hiệu như kiểm tra đột xuất,
dự giờ, theo dõi thường xuyên và có biện pháp can thiệp kịp thời hiệu quả.
thường xuyên nắm bắt tình hình, thống kê phân tích tình hình dạy và học, động
viên nhắc nhở giáo viên và học sinh.
Tổ chức thi kiểm tra khảo sát chất lượng giữa kỳ, cuối kỳ nghiêm túc, sau
mỗi đợt khảo sát đều có thống kê, phân tích, tìm hiểu nguyên nhân và đề ra biện

5.1. Với hội cha mẹ học sinh: Tổ chức họp phụ huynh học sinh, thông báo
kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi và những việc nhà nhường cần sự hỗ trợ của
phụ huynh như: Tạo điều kiện về không gian, thời gian để học sinh học bài,
quản lý giờ giấc học tập, nhắc nhỡ học sinh chuẩn bị bài tập, chăm sóc sức khoẻ
học sinh trong thời gian ôn luyện đội tuyển... Mời giáo viên có kinh nghiệm bồi
dưỡng học sinh giỏi đến nói chuyện, nêu gương học sinh học giỏi đạt thành tích
cao trong các kỳ thi để khuyến khích cha mẹ học sinh tăng cường đầu tư giúp đỡ
các em nhiều hơn.

16


Thường xuyên liên lạc với phụ huynh học sinh bằng điện thoại hoặc gặp tại
gia đình, hướng dẫn phụ huynh cách thức tổ chức giúp đỡ các em tự học ở nhà.
Tổ chức họp mặt phụ huynh học sinh đội tuyển, trao đổi và nắm bắt tình hình
học tập, nhờ đó việc tự học ở nhà của học sinh có hiệu qủa hơn.
Trước khi đi thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh chúng tôi tổ chức gặp mặt
phụ huynh, học sinh để động viên khuyến khích và hỗ trợ kinh phí dự thi. Mỗi
học sinh dự thi học sinh giỏi cấp huyện, 50 000đ/ lượt; cấp tỉnh 100 000đ/ lượt.
5.2. Với lãnh đạo, chính quyền địa phương, các đoàn thể chính trị XH :
Báo cáo thường xuyên với các cấp lãnh đạo, chính quyền địa phương, các đoàn
thể chính trị XH về những việc có liên quan trong công tác hoạt động tại trường.
Phối hợp cùng với các ban ngành chức năng trong các khâu tổ chức, thực hiện tốt
các nhiệm vụ, các công văn truyền xuống để nắm chắc được hoạt động.
6. Thực hiện công tác thi đua khen thưởng:
Đây là việc làm có ý nghĩa hết sức quan trọng trong công tác bồi dưỡng học
sinh giỏi, nó như là chìa khoá mở ra sự thành trong trong công tác bồi dưỡng
học sinh giỏi. Công tác này làm cho giáo viên và học sinh thêm tích cực, say mê
và khát khao thắng lợi, họ làm việc với tinh thần tự giác, trách nhiệm và danh
dự. Những giáo viên tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi và những học sinh có giải


HS thi
cấp
huyện

2014-2015

61

HS giỏi huyện
Nhấ

Nh

t

ì

3

11

Ba
15

HS giỏi Tỉnh
K

Nhấ



dạy bồi dưỡng đã lớn lên về chuyên môn, nghiệp vụ, có nhiều kinh nghiệm về
bồi dưỡng học sinh giỏi.
Hàng năm nhà trường chọn cử giáo viên dự thi giáo viên giỏi các cấp đều đạt
90% trở lên trên tổng số giáo viên dự thi.
Hàng năm số cán bộ giáo viên đăng ký viết SKKN kết quả từ 90-95% được
xếp loại cấp huyện.
Qua kết quả của công tác bồi dưỡng học sinh giỏi nêu trên chúng ta cũng
thấy được trình độ, kiến thức của các thầy cô giáo trong nhà trường đã được
nâng lên đáng kể và đồng đều ở tất cả các bộ môn.
C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
I. KẾT LUẬN:

Như vậy, thông qua công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, người giáo viên phải
tự chủ động nâng cao được trình độ chuyên môn (do họ phải tự đọc, tự học, tự
nghiên cứu). Và cũng chính với việc thực hiện các giải pháp mà đề tài vừa nêu
trên cũng góp phần chuẩn bị các đội tuyển học sinh giỏi một cách chu đáo và
mang tính chất kế thừa, phát triển.
Phải nói rằng công tác quản lý chỉ đạo chuyên môn của Ban giám hiệu nhà
trường là hết sức quan trọng cụ thể như: Phải làm tất cả các chức năng quản lý
của mình đối với công tác bồi dưỡng học sinh giỏi thì chức năng cụ thể hóa kế
hoạch là quan trọng. Phải hoạch định được mục tiêu và nhiệm vụ công tác bồi
dưỡng học sinh giỏi. Phải huy động được mọi nguồn lực nhất là sức mạnh trí tuệ
của tập thể, của mỗi cá nhân tạo nên sức mạnh tổng hợp nâng cao hiệu quả cho
công tác bồi dưỡng học sinh giỏi. Làm như vậy ta sẽ khơi dậy được tiềm năng
phát huy được tính năng động sáng tạo của mỗi CBGV để giải quyết được yếu

19



- Tổ chức nhiều các lớp hội thảo về bồi dưỡng HSG để nâng cao hơn nữa
chất lượng bồi dưỡng HSG cho giáo viên các trường THCS.
- Tạo nguồn kinh phí hỗ trợ công tác bồi dưỡng HSG cho các nhà trường.
Trong quá trình nghiên cứu và áp dụng, bản thân tôi đã hết sức cố gắng
nhưng chắc chắn vẫn còn có những thiếu sót nhất định. Song đó cũng chính là
hướng nghiên cứu "mở" và phát triển để đi tới việc hoàn thiện đề tài, góp phần
cùng với phong trào bồi dưỡng học sinh giỏi của huyện Nga Sơn có những khởi
sắc hơn nữa.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN

Thanh Hoá, ngày 12 tháng 4 năm 2015

CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

CAM KẾT KHÔNG COPY

Người thực hiện

Hoàng Thị Tuyết

21


22