

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm.

.

SÁNG KIẾN KINH NGIỆM:
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC
MÔN THỂ THAO TỰ CHỌN “CỜ VUA” Ở TRƯỜNG THCS AN THỦY

A . Phần mở đầu
Thể dục thể thao( TDTT) là một hoạt động không thể thiếu được
trong đời sống của mỗi con người chúng ta, là một trong những yếu tố nhằm
nâng cao chất lượng cuộc sống, hoàn thiện con người.
Ngay sau Cách mạng tháng 8, tháng 3 năm 1946 Bác Hồ đã kêu gọi toàn
dân tập thể dục “ Luỵệp tập TDTT bồi bổ sức khỏe là bổn phận của người dân
yêu nước” với tư tưởng “ Một đất nước vững mạnh khi mọi người dân của dất
nước đó phải thật khỏe mạnh”. Thực hiện theo mong muốn của Người, chúng ta
đã từng bước mở rộng, nâng cao chất lượng hoạt động TDT trong quần chúng,
tận dụng triệt để các nguồn lực trong nhân dân, xã hội hóa TDTT để dần dần
đưa thể dục nước ta hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế giới.
Trong sự nghiệp đổi mới của dân tộc ta. TDTT có một vị trí vô cùng quan
trọng được Đảng và Nhà nước ta quan tâm. Điều này được thể hiện trong văn
kiện hội nghị lần thứ 4 ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 7 (4-1-1993) đã
nêu “…Những quan điểm chỉ đạo lớn của Đảng và Nhà nước đổi mới công
tác này được chăm lo phát triển sự nghiệp TDTT, coi đó là biện pháp hàng
đầu để tăng cường sức khoẻ…”. Nhân tố con người được Đảng và Nhà nước ta
coi trọng, xem là vốn quý nhất trong xã hội. Nhất là trong giai đoạn hội nhập
kinh tế quốc tế. Bác Hồ đã nói “Muốn xây dựng xã hội chủ nghĩa thì trước
hết phải có con người xã hội chủ nghĩa (XHCN)”. Vì vậy, ngay trong những
bước đi ban đầu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ,TDTT trước hết chủ

một số vấn đề cơ bản nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và thể dục
thể thao nói riêng.
Cờ Vua là một môn thể thao trí tuệ, có tác dụng phát triển tư duy lô gích,
luyện trí thông minh,giáo dục những phẩm chất tốt đẹp như tính tổ chức kỉ luật,,
kiên cường bình tĩnh, luyện mưu trí, óc sáng tạo, luyện cách nhìn xa trông rộng,
biết phân tích tổng hợp tình hình một cách khách quan, khoa học. Môn cờ vua
còn rèn luyện cách làm việc có kế hoạch, tính quyết đoán và táo bạo trong xử lí
tình huống. Căn cứ vào thực tế công tác giáo dục thể chất và các kết quả đã đạt
2
 TrÇn Minh Trung
Trêng THCS An

Thñy


 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm.
.
dược của trường THCS An Thủy trong những năm qua chúng tôi mạnh dạn đưa
ra sáng kiến “ Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy và học

môn thể thao tự chọn “Cờ vua” ở trường THCS An Thủy”.

B.Phần nội dung
I. Cơ sở khoa học
Đảng và nhà nước ta luôn chăm lo thế hệ trẻ, đặc biệt là ở lứa tuổi học sinh
THCS nhằm đào tạo con người phat triển toàn diện để góp phần xây dựng một
xã hội mới, đưa đất nước Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu. Sự
phát triển mọi mặt của cơ thể thanh thiếu niên diễn ra rất phức tạp, chịu ảnh
hưởng của nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài cơ thể.Vì vậy, chúng ta cần phải
phân biệt tính chất, cường độ, khối lượng vân động sao cho hợp lí và gây hứng


thể chất, rèn luyện nâng cao trí tuệ, giáo dục lối sống đạo đức và ý chí hăng say
rèn luyện, tư duy nhạy cảm, sắc bén, khoa học cho các em.
II. Cơ sở thực tiễn
Trường THCS An Thủy đóng trên địa bàn trung tâm của xã An Thủy.
Những năm qua, phong trào TDTT nơi đây đã có nhiều thành tích thật đáng tự
hào: Giải nhì cá nhân nữ môn bơi lội toàn quốc năm học 2007 – 2008, giải nhì
và giải ba cá nhân môn cờ vua toàn tỉnh năm học 2008 – 2009 và nhiều giải
đồng đội, cá nhân khác nữa. Có được thành tích đó là nhờ sự quan tâm, sự chỉ
đạo đúng đắn của ban giám hiệu nhà trường, chính quyền địa phương, triển khai
định hướng đổi mới phương pháp dạy học nghiêm túc, khoa học của phòng
GD&ĐT Lệ Thủy cùng với sự nỗ lực hết mình của thầy và trò trong nhà trường.
Trường có 17 lớp với 677 học sinh, có sân bãi học thể dục đảm bảo đủ điều
kiện của một trường đạt chuẩn quốc gia. Vì thế nên vấn đề nâng cao chất lượng
dạy học nói chung và TDTT nói riêng được thuận lợi và mang tính bền vững
cao.
Song bên cạnh đó, việc dạy và học bộ môn cờ vua vẫn có những khó khăn
nhất định. Phong trào cờ vua của xã nhà vẫn còn hạn chế chưa thể hiện được
tiềm năng và nguồn lực sẵn có của địa phương. Môn thể thao này chưa được
triển khai một cách phổ biến rộng rãi trong nhân dân. Nhiều học sinh chơi cờ
còn mang tính tự phát, phong trào chơi môn cờ vua còn nhỏ lẻ chưa tạo được sự
4
 TrÇn Minh Trung
Trêng THCS An

Thñy


 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm.
.

4 10,3
6 14,6
5 12,5

Khá
SL
10
9
10
10

%
25
23,1
24,4
25

17
19
16
17

Trung bình
SL
%
42,5
48,7
39
42,5



Trêng THCS An


 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm.
.
viên có sự giúp đỡ, bổ trợ kịp thời khi các em gặp phải tình huống khó khăn
trong tập luyện.
Từ những suy nghĩ và nhận thức trên, chúng tôi mạnh dạn đưa ra một số
giải pháp trong công tác đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất
lượng bộ môn cờ vua ở trường THCS An Thủy, thiết thực tạo nên sự chuyển
biến đối với bộ môn này.

III.Một số Giải pháp
“Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn thể thao tự
chọn ‘Cờ vua’ ở trường THCS An Thủy ”.
Trên cơ sở khoa học và thực tiễn tôi đã mạnh dạn lựa chọn một số giải
pháp như sau:
1. Tuân thủ tối đa sự quan tâm, chỉ đạo của ban giám hiệu nhà trường đối
với môn học và phong trào rèn luyện thân thể trên địa bàn trên địa bàn. Đây là
nhân tố đảm bảo cho sự phát triển các hoạt động trong công tác giáo dục thể
chất. Nếu được lãnh đạo nhà trường khuyến khích động viên, phát triển phong
trào cờ vua thường xuyên thì đó chính là cơ sở đầu tiên để giáo viên và học sinh
hăng hái tập luyện. Thực tế ở đơn vị THCS An Thủy, mỗi năm nhà trường phát
động 04 đợt thi đua để đánh giá chất lượng phong trào học tập của các lớp.
Trong các đợt đó, môn cờ vua được triển khai thi đấu giữa cá nhân trong lớp,
giữa các lớp trong trường tạo nên phong trào thi đua tập luyện cờ vua thường
xuyên, sôi nổi trong nhà trường và trên địa bàn dân cư.
2. Môn học tự chọn “ Cờ vua” đưa vào chương trình chính khóa như các
môn: Đá cầu, Điền kinh ... nhằm phát triển đầy đủ cho các em học sinh về các

lập các câu lạc bộ cờ vua làm dấy lên ở trường học và địa phương phong trào
rèn luyện sôi nổi, tích cực có tác dụng làm biến chuyển hoạt động thể dục thể
thao ở THCS An Thủy.
4.Tổ chức các giải cờ vua truyền thống trong và ngoài nhà trường vào các
dịp lễ hội trong năm. Các giải đấu này đã huy động được các đơn vị, cá nhân
trên địa bàn tham gia. Hiệu quả, của các cuộc thi đã mang lại kết quả khả quan.
Nhiều học sinh đã ghi tên vào thành tích chung của nhà trường thông qua các
giải thi đấu này.Giải cờ vua đã trở thành một hoạt động tích cực tạo nên hứng
7
 TrÇn Minh Trung
Trêng THCS An

Thñy


 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm.
.
thú cho học sinh tham gia. Các em không ngừng được nâng cao tri thức, kinh
nghiệm và bản lĩnh thi đấu. Giải thực sự trở thành một hoạt động thiết thực, bổ
ích, trở thành một nét đẹp văn hóa cho giáo dục xã nhà. Qua đây, nhà trường đã
thu hút được một lực lượng đội cầu thủ trong và ngoài nhà trường tham gia thi
đấu. Học sinh có cơ hôị tập luyện, thi đấu với những cầu thủ giỏi. Từ đó chất
lượng của môn cờ vua không ngừng được phát triển.
5. Tổ chức thi đấu, giao lưu với các trường trong cụm và các trường thế
mạnh và thành tích trong huyện. Hoạt động này, đã thành thông lệ qua các giải
thi đấu hàng năm. Các đơn vị có thế mạnh được chúng tôi mời tham gia như :
Tiểu học số 2 An Thủy, Tiểu học số 1 An Thủy, Trung học cơ sở Kiến Giang,
Trung học cơ sở Tân Thủy, Trung học cơ sở Phong Thủy, Trung học sơ sở
Xuân Thủy...Các cầu thủ của trường được thi đấu với chính các đối thủ của
mình ở hội khỏe Phù Đổng huyện. Sự cọ xát này thực sự bổ ích cho các em.

Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường, tổ thể dục đã có một
phòng học dành riêng cho việc dạy và học môn cờ vua với các tiêu chuẩn cần
thiết theo quy định của Ngành: Đảm bảo phòng học thoáng mát, đủ ánh sáng,
đủ bàn ghế theo tỉ lệ học sinh của các lớp trong trường. Các em đều có cơ hội
ngang nhau trong việc tập luyện trên từng tiết học chính khóa. Từ đây học sinh
được học một cách hệ thống, bài bản, đúng quy cách. Các lỗi, những hiểu biết
sai lệch về môn cờ vua được giáo viên uốn nắn, điều chỉnh kịp thời. Các em đã
trưởng thành nhanh chóng và tỏ ra rất thích thú với môn học này.
Được học tập trong một môi trường đảm bảo cơ sở vật chất nên học sinh
phát triển tư duy, chiến thuật một cách hoàn thiện. Suy nghĩ chiến thuật, bản
lĩnh thi đấu được rèn luyện thường xuyên. Cho nên, khi vào thi đấu các giải
chính thức học sinh chủ động trong mọi tình huống và tự tin khi thi đấu.
8.Có chế độ động viên khuyến khích đối với giáo viên dạy môn cờ vua và
những học sinh tham gia luyện tập có kết quả cao. Giáo viên và học sinh tham
gia tập luyện được sự động viên, khích lệ kịp thời của ban giám hiệu và các
đoàn thể trong nhà trường. Hội cha mẹ học sinh đã có sự quan tâm đặc biệt và
có những phần thưởng xứng đáng cho những nổ lực phấn đấu của cả Thầy và
trò trong tập luyện và thi đấu.
Nhà trường kết hợp với công đoàn đã động viên các giáo viên giúp đỡ các
huấn luyện viên và cầu thủ trong thời gian tập luyện cũng như thi đấu, tạo điều
kiện về mặt thời gian tốt nhất cho lực lượng tham gia.
9
 TrÇn Minh Trung
Trêng THCS An

Thñy


 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm.
.


Khá
%

17,5
15,4
17,1
17,5

S
L
12
18
15
13

Yếu

bình
%

SL

30
50
17,1
32,5

18
13

10

Trêng THCS An


 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm.
.
thao trí tuệ này. Việc áp dụng các biện pháp trên đã tạo cho học sinh niềm say
mê hứng thú luyện tập cờ vua. Từ đó học sinh nhìn nhận được tầm quan trọng
rất lớn việc tập luyện thường xuyên môn cờ vua trong việc nâng cao giữ gìn sức
khỏe và rèn luyện trí tuệ, sự nhanh nhạy trong thi đấu và cuộc sống.Để có được
những thành tích trên trước hết phải kể đến sự lãnh chỉ đạo sâu sát đúng đắn của
ban giám hiệu nhà trường, sự động viên, khuyến khích kịp thời của các đoàn thể
trong nhà trường và hội cha mẹ học sinh và đặc biệt được sự quan tâm của
chính quyền địa phương. Hơn cả là sự nổ lực, phấn đấu của các huấn luyện viên
và các em học sinh tham gia môn thể thao trí tuệ này.
2.Kết luận :
Từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trong quá trình nghiên cứu sáng kiến
này tôi đưa ra 8 giải pháp và đã phát huy tính tích cực của học sinh Trường
THCS An Thủy trong luyện tập cờ vua. Việc áp dụng linh hoạt các giải pháp
trong qúa trình luyện tập đã góp phần nâng cao chất lượng cũng như nâng cao
ý chí và bản lĩnh thi đấu . Việc luyện tập của học sinh trong các giờ học tự chọn
môn cờ vua được quan tâm đúng mức tạo được sự đồng thuận trong cán bộ giáo
viên và nhân dân trên địa bàn. Học sinh đã vận dụng sáng tạo, tìm tòi, học hỏi,
rèn luyện chiến thuật thi đấu thường xuyên. Các giải pháp tôi đã nghiên cứu kết
hợp đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với nội dung kiểu bài lên lớp đã
khơi nguồn sáng tạo, kích thích học sinh phát huy khả năng của mình trong
luyện tập môn cờ vua. Từ đó tạo cho học sinh niềm đam mê, lối sống lành
mạnh và ý chí vươn lên trong học tập và công tác , có thói quen tự giác, tích cực
rèn luyện thể chất phát huy hết khả năng tố chất của bản thân.Đây là một số suy


12

Trêng THCS An




S¸ng kiÕn kinh nghiÖm.

.

Nội dung

Trang

A.Phần mở đầu

1

B.Nội dung

3

I. Cơ sở khoa học

3

II. Cơ sở thực tiễn.


13

Nhà xuất

Năm xuất

Trêng THCS An




S¸ng kiÕn kinh nghiÖm.

.

1

Sách giáo viên

Trần đồng lâm

bản
Giáo Dục

bản
2002

2

(thể dục 6).

5

(thể dục 9).
Tài liệu BDTX cho gv tHCS

Phạm vĩnh thông

Giáo dục

2007

chu kỳ III (2004-2007) quyển

Và nhiều tác giả

1,2.
Một số vấn đề đổi mới phương

Phạm vĩnh thông

Giáo dục

2007

Gs.pts.trịnh trung hiếu

Thể dục Thể

1994
1993


 TrÇn Minh Trung
Thñy

14

Trêng THCS An




 TrÇn Minh Trung
Thñy

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm.

15

.

Trêng THCS An