1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài:

Âm nhạc là một trong những bộ môn nghệ thuật giáo dục con người
cái mỹ, cái thiện. Âm nhạc có sức lay động tình cảm kỳ lạ, có thể đánh
thức tâm hồn con người bằng những âm thanh nhẹ nhàng, bay bổng . Âm
nhạc giống như món ăn tinh thần không thể thiếu được trong cuộc sống
hàng ngày của mỗi chúng ta, nó mang đến cho ta những giây phút thư giản
thực sự thoải mái, cho ta cảm nhận cái đẹp của tự nhiên, quê hương, đất
nước, con người, đồng thời âm nhạc giáo dục cho ta tình cảm yêu con
người, yêu quê hương đất nước.
Như chúng ta đã biết âm nhạc đối với trẻ là một thế giới kỳ diệu đầy cảm
xúc, tác động vào trẻ ngay từ khi còn nằm trong nôi khi được nghe tiếng ru à ơi
của mẹ. Tâm hồn trẻ ngây thơ trong sáng, luôn luôn vui vẻ cho nên tiếp xúc với
âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu với trẻ. Bởi chính ở đây âm nhạc được coi
như một phương tiện giáo dục toàn diện nhân cách trẻ. Thông qua âm nhạc sẽ
giúp trẻ linh hoạt, tự tin, mạnh dạn, và phát triển hài hòa cân đối về các lĩnh vực
thẩm mĩ, đạo đức, trí tuệ, thể chất.
Trong chương trình giáo dục mầm non, bộ môn giáo dục âm nhạc là một
bộ môn nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là
nguồn hứng thú mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật và nó còn là phương tiện
thiết thực cho các hoạt động giáo dục. Có thể coi âm nhạc là một bộ phận không
thể tách rời với công tác chăm sóc, giáo dục trẻ.
Xuất phát từ đặc điểm của lứa tuổi, mục đích giáo dục và những đặc trưng
của nghệ thuật âm nhạc, giáo dục âm nhạc mang lại cho trẻ tình cảm và sự đam
mê yêu âm nhạc, trẻ có những kĩ năng đơn giản trong hoạt động âm nhạc, trẻ thể
hiện được tính hồn nhiên, chân thực, và biểu cảm khi trình bày các tác phẩm.
Đặc biệt đối với trẻ

3-4 tuổi, đây là giai đoạn chuyển qua mẫu giáo nên khả


thức được tầm quan trọng của việc giáo dục âm nhạc cho trẻ ở trường mầm non.
Nhưng bên cạnh đó việc tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ còn có
những bất cập sau: Năng khiếu âm nhạc của giáo viên còn hạn chế như hát
không đúng nhạc, nhạc cụ âm nhạc chưa đầy đủ. Trẻ chưa hứng thú với các hoạt
động âm nhạc.
2


Trường Mầm non tôi đang công tác là một trường có bề dày về thành tích
nhiều năm. Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên đa số trẻ, khoẻ, nhiệt tình, yêu
nghề, yêu trẻ, tích cực học tập bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp
vụ, năng lực sư phạm, chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ đạt kết quả cao.
Năm học 2014 – 2015 bản thân tôi được nhà trường phân công giảng dạy
lớp mẫu giáo bé 3-4 tuổi. Được sự phân công của nhà trường, bản thân tôi đã
tiếp nhận lớp và nghiên cứu hồ sơ của trẻ, nắm bắt tình hình tâm sinh lý của
từng trẻ để có kế hoạch giáo dục. Vào đầu năm học, tôi đã tổ chức nhiều tiết âm
nhạc nhằm khảo sát tình hình của trẻ. Qua đó tôi nhận thấy một số nhược điểm
lớn là đa số trẻ chưa hát đúng giai điệu một bài hát, trẻ khó nhớ lời và giai điệu
bài hát, trẻ chưa hứng thú với môn học này, cho nên dẫn đến trong quá trình tổ
chức lớp tôi đã đạt được kết quả khá thấp.
Kết quả đó được thể hiện qua khảo sát như sau:
Số trẻ ( 36)

Số trẻ đạt

Số trẻ không đạt
Số trẻ
%

Số trẻ

58,3%

Trẻ hứng thú tích
cực tham gia tiết học
âm nhạc
Thể hiện nghệ thuật

hát, hát, vận động
theo nhạc.
* Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo: phòng giáo dục và UBND xã,
trường mầm non nơi tôi đang công tác có cơ sở vật chất khá đầy đủ.
- Lớp được trang bị đầy đủ các thiết bị, đồ dùng thuận tiện, phù hợp với
từng độ tuổi của trẻ.
- Lớp có 2 giáo viên, các giáo viên của lớp nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ có
trình độ chuyên môn đạt chuẩn và trên chuẩn.
3


- Ban giám hiệu nhà trường luôn đi sâu đi sát, tạo điều kiện thuận lợi cho
giáo viên có đủ phương tiện để chăm sóc và dạy trẻ như mở các lớp bồi dưỡng
công nghệ thông tin cho giáo viên, bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ…
- Đa số phụ huynh của lớp nhiệt tình, quan tâm chu đáo tới con em và
thường xuyên trao đổi với giáo viên về tình hình học tập của con em mình.
* Khó khăn :
- Lớp đặt tại khu vực lẻ nên điều kiện cơ sở vật chất còn khó khăn.
- Chưa có phòng âm nhạc cho trẻ hoạt động.
- Đa số trẻ chưa qua lớp nhà trẻ nên thời gian đầu trẻ còn bở ngỡ quấy khóc,
mặt khác số lượng trẻ của lớp khá đông ảnh hưởng nhiều tới các hoạt động của
trẻ.

cách phù hợp và bố trí, sắp xếp các dụng cụ, đồ dùng âm nhạc để tạo môi trường
gần gũi, tạo cảm giác thoải mái cho trẻ, tạo cho trẻ sự hứng thú tham gia vào
hoạt động âm nhạc. Bên cạnh đó có thể để giấy báo hay những loại phế liệu có
kích cỡ lớn, tạo điều kiện cho trẻ sáng tạo ra các kiểu áo váy... theo ý tưởng cá
nhân của trẻ, phục vụ chơi vũ hội hóa trang, nhảy múa tự do.
- Cung cấp cho trẻ nhiều nguồn âm thanh: Từ các loại phế liệu sẳn có ở địa
phương như các loại lon, thùng thiếc, thùng giấy, các dụng cụ nhà bếp, khối gỗ,
chén bằng sành các loại hột hạt, gạo, các loại đá tạo ra các âm thanh khác nhau,
để trẻ cảm nhận được các loại âm thanh đó.
- Tôi còn sưu tầm các loại băng nhạc thiếu nhi, mầm non, dân ca, nhạc cổ
truyền, cổ điển... các loại nhạc cụ dân tộc. Khi có điều kiện tôi dùng đàn thật,
hay có thể sử dụng mô hình, tranh cho trẻ quan sát.
- Ngoài ra còn có một số đồ dùng khuyến khích trẻ sáng tạo trong vận động
theo nhạc như: khăn choàng, cờ đuôi nheo, vòng đeo tay, vòng đeo chân, những
con búp bê bằng vải hay thú nhồi bông làm bạn nhảy cùng trẻ. Tất cả những đồ
dùng, đồ chơi trên đều phải ở trạng thái mở, trẻ dễ dàng lấy và sử dụng.
Khi bố trí góc âm nhạc cần chú ý sao cho ở nơi đó tiếng ồn ào trẻ tạo ra tại góc
không ảnh hưởng, làm phiền đến những hoạt động yên tĩnh ở góc khác.
- ĐÓ kích thích tính tò mò, ham hiểu biết lôi cuốn trẻ vào góc chơi âm nhạc,
tôi luôn chú ý thay đổi vật liệu, những thiết bị tạo âm thanh khác nhau theo chủ
đề, tạo điều kiện cho trẻ sử dụng tối đa.

5


- Tại góc nghệ thuật, t«i còng chú ý tạo điều kiện cho trẻ thể hiện những ý
tưởng, mong muốn của trẻ, đặc biệt phát huy tác dụng của trẻ hỗ trợ nhau, liên
kết với nhau tổ chức các hoạt động mang tính nghệ thuật. Khuyến khích trẻ tự
làm hay cùng trẻ trang trí một số đồ dùng đồ chơi để vỗ hay gõ đệm bài hát
nhằm gây hứng thú cho trẻ khi sử dụng. Có thể cho trẻ phối hợp chơi với nhóm

Các giờ học, hoạt động làm quen âm nhạc nên có phần nghe hát và trò chơi
âm nhạc. Muốn một giờ hoạt động âm nhạc đạt kết quả cao, đòi hỏi giáo viên
phải hát đúng nhạc, biết sử dụng đàn, các loại nhạc cụ để trẻ được làm quen với
nhịp điệu, cô hát càng hay càng thu hút trẻ vào giờ học. Cô hát phải thể hiện tình
cảm sắc thái nội dung bài hát, cô giới thiệu dẫn dắt hay có nội dung, khuyến
khích trẻ hát cùng cô cả bài. Cô chuẩn bị nhạc cụ cho trẻ như: Phách tre, trống
lắc, các loại nhạc cụ khác... Trẻ hát đúng, hát hay chưa đủ, cần dạy trẻ vận động
theo nhạc, biết phối hợp lời bài hát với nhịp điệu. Trẻ vừa hát vừa vận động theo
nhạc giúp trẻ biết cảm nhận về âm nhạc. Hầu hết các bài hát đều có thể cho trẻ
vận động múa. Vì múa là hoạt động nghệ thuật, dùng hình thể để biểu hiện tư
tưởng, tình cảm của một tác phẩm. Múa và âm nhạc có tương quan mật thiết với
nhau. Với mỗi bài hát nên cho trẻ làm quen 2, 3 cách vận động khác nhau để
thay đổi hình thức, giúp trẻ làm quen với nhiều loại hình tiết tấu và không nhàm
chán. Nếu giáo viên chọn dạng vận động vỗ tay, cách vỗ theo nhịp(đơn giản) thì
có thể cho cả lớp vừa hát vừa vận động theo cô từ đầu đến hết bài ở nhịp độ
chậm, tư thế ngồi khoảng 2-3 lần( sau lần 1 mới sửa sai) sau đó đến bước thi đua
nhóm tổ. Trước khi dạy vận động bản thân chuẩn bị thật kĩ một số nội dung như:
Nghiên cứu lời bài hát, nghiên cứu âm nhạc, chọn loại vận động, Biên soạn động
tác trên cơ sở cấu trúc của bài, tập vận động thành thạo các vận động, chuẩn bị
đạo cụ, nhạc cụ đầy đủ...Theo chương trình giáo dục mầm non mới, hoạt động
âm nhạc cho trẻ cần đảm bảo các nội dung: Ca hát, vận động theo nhạc, nghe
nhạc và trò chơi âm nhạc. Cách thức tổ chức các hoạt động âm nhạc phải thể
hiện sự mềm dẻo, linh hoạt dựa trên thực tế nhóm lớp, và đặc điểm tâm lý trẻ, để
trẻ được thoải mái vận động, nhanh nhẹn, tự tin hơn. Trong giờ hoạt động âm
nhạc cần cho trẻ làm quen với một số bài hát khác, phù hợp với nội dung bài dạy
và lứa tuổi, bài hát có thể do cô sáng tác hoặc sưu tầm. Có thể cho trẻ mặc trang
phục theo bài hát, giúp trẻ biết trang phục của một số vùng miền theo nội dung
7



nghiên cứu bản nhạc để nắm chắc được giai điệu, các dấu luyến láy, ngắt
nghỉ...của bài hát và xác định giọng cho phù hợp với cô và trẻ khi hát.
* Xác định giọng: Muốn xác định giọng trước tiên tôi căn cứ vào nốt nhạc
cuối cùng của bản nhạc và dấu hóa biểu của bản nhạc đó, xem dấu hóa biểu đó
là dấu thăng hay dấu giáng. Sau đó xác định nốt kết của bản nhạc là kết ở nốt
nào, bậc mấy của âm chủ, nếu là bậc 1 hoặc bậc 5 của âm chủ giọng trưởng thì
đó là giọng trưởng, nếu là giọng thứ thì đó là giọng thứ.
* Luyện tập đàn: Việc sử dụng đàn của tôi còn nhiều hạn chế do đó tôi
thường xuyên học hỏi âm nhạc nhất là của giáo viên cùng lớp.
* Minh họa múa: Khi hát cho trẻ nghe giáo viên cần kết hợp minh họa múa
để bài hát thêm sinh động và cuốn hút trẻ hơn vì vậy giáo viên cần lựa chọn
động tác sao cho phù hợp với nội dung bài hát và phù hợp với trẻ.
Ví dụ: Khi cho trẻ nghe hát bài “Giúp mẹ” - Dân ca Khơme Nam bộ tôi kết
hợp động tác nhẹ nhàng, uyển chuyển thể hiện tình yêu với mẹ của bé. Tuy vậy
động tác tôi chọn không quá khó, không quá cường điệu để trẻ nghe và dễ cảm
nhận, đồng thời với các bài có động tác khó tôi sẽ cùng các bạn đồng nghiệp tìm
tòi sáng tạo nên các động tác cho phù hợp với nội dung bài hát.
2.2. 4: Tổ chức cho trẻ làm quen âm nhạc mọi lúc mọi nơi và dưới các
hình thức
Thực tế giáo dục âm nhạc ở độ tuổi mầm non cho thấy, khả năng cảm thụ
âm nhạc của trẻ không thể tự phát triển, mà cần phải trải phải qua một quá
trình: Học - chơi - tiếp xúc thường xuyên, liên tục. Giáo viên cần cho trẻ làm
quen với âm nhạc mọi lúc mọi nơi. Ví dụ, vào buổi sáng giờ đón trẻ, cho trẻ
nghe nhạc, nghe những bài hát trong và ngoài chương trình phù hợp với lứa tuổi.
Trẻ nghe nhiều lần sẽ cảm nhận được giai điệu của bài hát, thích nghe hát và hát
được như bạn. Hoạt động ngoài trời cũng cần cho trẻ làm quen với âm nhạc, hát
những bài có nội dung theo chủ đề, qua đó giáo dục cho trẻ thông qua nội dung
của các bài hát đó.
9


10


được hình thành và tồn tại lâu bền hơn khi trẻ được rèn luyện thường xuyên và
được tham gia biểu diễn.... Tất cả các hình thức biểu diễn tác phẩm âm nhạc
như: Đồng ca, đơn ca, hát kết hợp múa, hát kết hợp trò chơi, vận động theo
nhạc… đều tạo cho trẻ những hứng thú nhất định và nếu biểu diễn thành công sẽ
có giá trị giáo dục sâu sắc. Đặc biệt, hoạt động biểu diễn âm nhạc giúp trẻ mạnh
dạn, tự tin trước mọi người, trẻ sẽ thích tham gia biểu diễn trong những ngày lễ
hội, thích được nghe nhạc… giúp trẻ từng bước cảm nhận và biết đánh giá âm
nhạc cũng như số lượng tác phẩm mà trẻ được nghe, được học. Hình thành
những cơ sở đầu tiên cho thị hiếu âm nhạc ở trẻ.
- Tæ chức chương trình biểu diễn văn nghệ nhân các ngày hội, ngày lễ của
trường, lớp như: Ngày hội đến trường của bé, Đón Tết Nguyên Đán, Tết Trung
Thu, Ngày 20/11, Ngày hội 8/3, Mừng sinh nhật của bạn, Liên hoan văn nghệ
đón chào mùa hè… để 100% trẻ được tham gia tạo cho trẻ sự mạnh dạn tự tin.
2.2.5: Đưa ứng dụng CNTT vào các tiết học.
- Thường xuyên vào các trang web như: you tobe.com, blog socnhi.com,
nhac cuatoi.vn…để tìm các tư liệu phù hợp với nội dung bài dạy sau đó sử dụng
máy chiếu, làm các hiệu ứng với hình ảnh, ảnh động, sdile show, video clip
….kết hợp với các phần mềm: pwerpoint, kidpic, photoshop…®Ó sử lí hình ảnh
và sử dụng trong bài dạy.
- Ở chủ đề động vật: dạy bài hát “Đố bạn” Có thể kết hợp cho trẻ xem clip
“Thế giới động vật” tương ứng vào mỗi câu hát, đến câu hát về con vật nào thì
trẻ xem hình ảnh tương ứng về con vật đó…Trẻ có thể vừa hát vừa bắt chước
các hành động của con vật trong bài hát như: Khỉ, voi, gấu…Tiết học của trẻ sẽ
thêm vui nhộn và sinh động hơn.
- Với những bài nghe hát thuộc làn điệu dân ca, cô có thể cho trẻ xem
hình ảnh, clip về những cuộc thi hát dân ca, hát đối, hát quan họ ở hội Lim. Khi
trẻ được trực tiếp xem các đoạn video clip trẻ sẽ hứng thú và có cảm xúc hơn

Trong giờ cho trẻ làm quen văn học, cô giáo dạy trẻ cảm thụ thơ, truyện
thông qua cách đọc diễn cảm, giãi thích nội dung, cảm nhận nhịp điệu thơ... để
trẻ thấy được vẻ đẹp của ngôn ngữ, tiếng nói, tập tục sinh hoạt, sản phẩm trí tuệ

12


của dân tộc Việt Nam. Qua thơ ca, các em thêm yêu thiên nhiên, đất nước, hình
thành tình cảm cao đẹp, trong sáng
Ví dụ: Bài thơ Hạt gạo làng ta của Trần Đăng Khoa. Sau khi trẻ đọc thơ
ngắt giọng theo nhịp thơ bốn chữ, kết hợp nghe hát Hạt gạo làng ta (Trần Viết
Bính) phổ nhạc. Giai điệu trữ tình, mượt mà của bài hát như chắp cánh cho ý thơ
lên tầm cao của nghệ thuật.
Dạy trẻ đọc thơ “Mẹ ốm ”, phần tích hợp cho trẻ hát bài: “Cả nhà thương
nhau”, cô hát cho trẻ nghe bài: “Ba ngọn nến lung linh” . Qua đó giúp trẻ làm
quen một số bài hát mới hoặc củng cố những bài hát đã học, không những giúp
trẻ làm quen âm nhạc mà còn làm cho trẻ hứng thú hơn trong giờ học.
Việc đưa âm nhạc vào trong giờ hoạt động tạo hình đã kích thích sự sáng
tạo gợi mở, phát triển trí tưởng tượng khi vẽ, nặn, cắt, dán... Ví dụ: Giờ vẽ hoa
cô kết hợp nghe bài “Màu hoa” của Hồng Đăng, bài “Mùa xuân đến rồi” của
Phạm Thị Sửu. Giờ nặn con gà, kết hợp nghe bài hát: “Đàn gà con” (Nhạc Nga,
lời Việt). Giờ xé “con cá” cô kết hợp cho trẻ nghe bài hát “Cá vàng bơi” của Hà
Hải.
Cũng như trong các giờ học khác việc sử dụng âm nhạc trong giờ
LQMTXQ góp phần tạo cho trẻ cảm xúc với cuộc sống. Ví dụ: Trong bài làm
quen với một số loài hoa yêu cầu trẻ kể tên được một số loài hoa, so sánh, phân
biệt, nhận xét sự giống nhau về màu sắc, cấu tạo, hươg thơm..., biết thưởng thức
cái đẹp, yêu quý, bảo vệ hoa. Cho trẻ nghe bài “Hoa trong vườn” ( Dân ca thanh
Hóa) nhằm mục đích cho trẻ tiếp xúc với làn điệu dân ca, vừa mang ý nghĩa giáo
dục đạo đức. Hoặc dạy trẻ giờ Khám phá khoa học, tìm hiểu “Vật nuôi trong gia

dụng

cụ

hóa

trang....

Để việc phối kết hợp giữa phụ huynh và giáo viên được tốt hơn tôi lên kế
hoạch cần phối hợp hàng tháng ở bảng cha mẹ cần biết. Lên bảng tin về chương
trình dạy theo chủ điểm và thay tin hàng tuần để phụ huynh biết và phối hợp với
giáo viên rèn luyện thêm cho trẻ.

3. PHẦN KẾT LUẬN
3.1 Ý nghĩa của đề tài:
Với mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triễn về thể chất ,
trí tuệ , tình cảm thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách. Hơn
nữa trong chương trình giáo dục mầm non, bộ môn âm nhạc là một bộ môn nghệ
thuật hết sức gần gủi với trẻ, là một hoạt động trẻ yêu thích, là nguồn hứng thú
14


mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật và nó còn là phương tiện thiết thực để giáo
dục các hoạt động giáo dục khác. Có thể coi âm nhạc là một bộ phận không thể
tách rời với công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
Vì vậy sau khi thực hiện các biện pháp trên tại lớp mình, tôi thấy giờ học
âm nhạc của lớp tôi đạt kết quả tốt hơn, giờ học sinh động thoải mái, trẻ hứng
thú học và tích cực tham gia vào các hoạt động. Cô và trẻ gần gũi nhau hơn, trẻ
của lớp mạnh dạn và tự tin hơn trước rất nhiều. Một số cháu còn tham gia vào
đội văn nghệ của lớp đi biểu diễn ở nhiều chương trình như: Kim Chi, Ánh


6

16,7%

âm nhạc như: ca hát,

29

80,5 %

7

19,5 %

Trẻ hứng thú tích
cực tham gia hoạt
động âm nhạc
Thể hiện nghệ thuật

vận động…
- Việc giúp trẻ học tốt và hứng thú với môn âm nhạc là điều mà tôi nghĩ
là ai cũng mong làm được vì vậy cần tận dụng các biện pháp lồng ghép các môn
học khác sao cho phù hợp và gây hứng thú đối với trẻ.
- Trao đổi học hỏi kinh nghiệm của bạn bè, đồng nghiệp.
- Cô giáo cần tích cực sưu tầm nhiều hình ảnh tư liệu có liên quan đến
chủ đề âm nhạc cần truyền đạt cho trẻ.
- Gần gũi động viên trẻ tích cực tham gia hoạt động cùng tập thể.
- Lắng nghe ý kiến đóng góp xây dựng, rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt
động để giúp trẻ phát triển tốt hơn.

mình.
- Cần quan tâm hơn công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong
việc chăm sóc giáo dục trẻ.
16


- Đưa đón con em đi học đúng giờ và chuyên cần để đảm bảo trẻ được
tiếp thu kiến thức một cách có hệ thống, liên tục
- Phụ huynh cần tạo điều kiện giúp đỡ cho giáo viên trong việc sưu tầm
các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để phục vụ cho việc làm đồ dùng đồ
chơi phục vụ cho việc dạy và học của cô và trẻ.
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm của tôi về đề tài “ Một số phương
pháp giúp trẻ 3 - 4 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc” của bản thân tôi. Tuy
đã có nhiều cố gắng và cũng đạt được kết quả đáng mừng nhưng trong quá trình
nghiên cứu đề tài không tránh khỏi thiếu sót . Tôi mạnh dạn đưa ra để các cấp
lãnh đạo, bạn bè đồng nghiệp xem xét góp ý cho bản kinh nghiệm của tôi được
hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

``Ý KIẾN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC NHÀ TRƯỜNG
……………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
17