Sáng kiến kinh nghiệm:

Nâng cao chất lợng giờ thực hành Tin học 7

TI:

NNG CAO CHT LNG GI THC HNH TIN
HC 7
--------------

A.L DO CHN TI
Nhõn loi ang ng trc s phỏt trin nh v bóo ca khoa hc
cụng ngh, Vit Nam núi chung v ngnh giỏo dc o to núi riờng
phi u t phỏt trin v mi mt, c bit l ngun nhõn lc tc l phi
o to ra mt th h tr nng ng, sỏng to, nm vng tri thc khoa
hc cụng ngh lm ch trong mi hon cnh cụng tỏc v hot ng xó
hi nhm ỏp ng c nhu cu trong thi kỡ cụng nghip hoỏ, hin i
hoỏ t nc.
ỏp ng c cỏc yờu cu trờn, mụn Tin hc ó c a vo
ging dy cỏc trng ph thụng vi vai trũ l mụn hc t chn.
Mụn tin hc t chn trng ph thụng hin hnh cú nhim v trang b
cho hc sinh nhng hiu bit c bn v cụng ngh thụng tin v vai trũ
ca nú trong xó hi hin i. Mụn hc ny, giỳp hc sinh bc u lm
quen vi phng phỏp gii quyt vn theo quy trỡnh cụng ngh v k
nng s dng mỏy tớnh phc v hc tp v cuc sng.
T nm hc 2006-2007, mụn tin hc cp THCS l mụn hc t chn
cho nhng trng cú iu kin vi thi lng 2 tit/tun tt cc cỏc
lp cp hc. L mụn hc mi a vo trng ph thụng v cú nhng
c thự riờng nh liờn quan cht ch vi s dng mỏy tớnh, cỏch suy
ngh v gii quyt vn theo quy trỡnh cụng ngh, coi trng lm vic
theo nhúm. c trng ca mụn Tin hc l kin thc i ụi vi thc



S¸ng kiÕn kinh nghiÖm:

N©ng cao chÊt lîng giê thùc hµnh Tin häc 7

B. NỘI DUNG:
I.

CƠ SỞ LÝ LUẬN
Công nghệ thông tin là một trong các phương tiện quan trọng nhất
của sự phát triển, đang làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hoá, xã
hội, giáo dục của thế giới hiện đại, trong đó có Việt Nam. Chúng ta đang
ở thời đại thông tin kĩ thuật số, thời đại Internet.
Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương chính sách đầu tư và phát
triển về ứng dụng công nghệ thông tin như:
- Chỉ thị số 58-CT/TW của bộ chính trị về đẩy mạnh ứng dụng và phát
triển CNTT trong sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đã chỉ rõ:
“ứng dụng và phát triển CNTT là một nhiệm vụ ưu tiên trong chiến lược
phát triển kinh tế - xã hội, là phương tiện chủ lực để đi tắt đón đầu, rút
ngắn khoảng cách phát triển so với các nước đi trước”.
- Chỉ thị số 29/2001/CT-BGD&ĐT của Bộ GD&ĐT về tăng cường
giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục đã chỉ rõ:
Nâng cao nhận thức về vai trò của CNTT: ứng dụng và phát triển CNTT
trong giáo dục và đào tạo sẽ tạo một bước chuyển cơ bản trong quá trình
đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy, học tập và quản
lí giáo dục.
Phấn đấu thực hiện các mục tiêu cụ thể của ngành là: Tổ chức tốt việc
dạy và học tin học ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học nhằm phổ
cập tin học trong nhà trường,...

học vào nhà trường. Tuy nhiên chất lượng bộ môn qua các năm học
chưa cao, đặc biệt là kĩ năng thực hành trên máy của học sinh còn yếu,
thậm chí một số học sinh còn rất ngại khi sữ dụng máy để rèn luyện các
kĩ năng, bởi đây là một môn học mới.
Cùng với chương trình đưa tin học vào nhà trường từ năm học 20042005, năm học 2006-2007 Bộ GD&ĐT có công văn hướng dẫn về việc
dạy Tin học tự chọn ở cấp THCS bắt đầu từ lớp 6. Như vậy ở một số
trường học sinh được học Tin học ở cả 2 chương trình: Chương trình tự
chọn Tin học của Bộ GD&ĐT và chương trình chính khoá môn tin học
của Sở GD&ĐT Quảng Bình theo các khối lớp. Cho nên CSVC của
trường chưa đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh và yêu cầu về
đổi mới phương pháp dạy học.
- Trường THCS Lộc Thuỷ là một trường nằm trên địa bàn của xã Lộc
Thuỷ, là một xã thuộc địa bàn kinh tế xã hội còn nhiều khó khăn.
Ngêi thùc hiÖn: NguyÔn ThÞ ¸i Nhung

Trêng THCS Léc Thñy

4


S¸ng kiÕn kinh nghiÖm:

N©ng cao chÊt lîng giê thùc hµnh Tin häc 7

Từ năm học 2003-2004 trường THCS Lộc Thuỷ đã đầu tư trang cấp 1
phòng máy vi tính gồm 10 máy phục vụ cho việc đưa tin học vào nhà
trường, là một trong bảy trường THCS đưa tin học vào giảng dạy sớm
nhất trong huyện. Tuy nhiên do điều kiện kinh phí còn hạn hẹp nên việc
mua sắm trang thiết bị dạy học hiện đại (máy chiếu Projector), mua bổ
sung thêm máy vi tính chưa thực hiện được . Với số lượng máy trên chưa

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm:

N©ng cao chÊt lîng giê thùc hµnh Tin häc 7

- Tham khảo thêm tài liệu để mở rộng và đi sâu hơn vào bản chất của đơn
vị kiến thức, giúp giáo viên nắm một cách tổng thể, để giải thích cho
học sinh khi cần thiết.
- Nắm được ý đồ của sách giáo khoa để xây dựng và thiết kế các hoạt
động học tập phù hợp với tình hình thực tế của đối tượng và trình độ
học sinh, điều kiện dạy học.
- Chuẩn bị tốt phòng thực hành, các thiết bị dạy học
- Cuối cùng làm hoàn chỉnh tiến trình của một giờ dạy học với đầy đủ các
hoạt động cụ thể.
Nếu thực hiện tốt những việc này xem như giáo viên đã chuẩn bị tốt tâm
thế để bước vào giờ dạy và đã thành công bước đầu.
1.2. Điều hành tổ chức hoạt động của học sinh trên lớp.
Việc thiết kế tốt một bài dạy và phù hợp với từng đối tượng học sinh xem
như đã thành công một nữa nhưng đó chỉ là xem như bước khởi đầu cho
một tiết dạy còn khâu quyết định thành công chính là ở khâu tổ chức điều
khiển các đối tượng học sinh trên lớp.
Trong điều kiện CSVC của trường, với một giờ thực hành, việc quan trọng
đầu tiên là chia nhóm thực hành. Với việc cho học sinh thực hành theo
nhóm, học sinh có thể trao đổi hỗ trợ lẫn nhau - bài học trở thành quá trình
học hỏi lẫn nhau chứ không chỉ là sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên.
Tuy nhiên để việc thực hành theo nhóm có hiệu quả đòi hỏi giáo viên phải
lựa chọn nội dung đưa vào thực hành phù hợp với nhiều đối tượng học sinh
Cách chia nhóm: Chia nhóm 2-3 học sinh/máy (nhóm ngẫu nhiên với nhiều
đối tượng học sinh để hỗ trợ cho đối tượng học sinh yếu trong quá trình
thực hành). Các nhóm có thể tự cử nhóm trưởng của nhóm mình.
Các bước tiến hành:

- Giáo viên có thể kiểm tra hiệu quả làm việc của các nhóm bằng cách chỉ
định 1 học sinh trong nhóm thực hiện lại các thao tác đã thực hành. Nếu
học sinh được chỉ định không hoàn thành nhiệm vụ, trách nhiệm gắn cho
các thành viên trong nhóm, đặc biệt là nhóm trưởng. Làm được như vầy các
em sẽ tự giác và có ý thức hơn trong học tập.
- Nhận xét, đánh giá kết quả học tập:
+ Tổ chức cho các nhóm tự nhận xét kết quả thực hành, nhóm trưởng
điều hành - nhận xét về kĩ năng, thái độ học tập của các bạn trong nhóm
+ Giáo viên tổng kết, nhận xét, bổ sung kiến thức
Giáo viên cũng nên có nhận xét ngắn gọn về tình hình làm việc của các
nhóm để kịp thời động viên, khuyến khích các nhóm thực hành tốt và rút
kinh nghiệm đối với các nhóm chưa thực hành tốt.
Ngêi thùc hiÖn: NguyÔn ThÞ ¸i Nhung

Trêng THCS Léc Thñy

7


S¸ng kiÕn kinh nghiÖm:

N©ng cao chÊt lîng giê thùc hµnh Tin häc 7

2. Ví dụ minh hoạ về thiết kế và điều hành tổ chức các hoạt động
của tiết thực hành
BÀI THỰC HÀNH 4: BẢNG ĐIỂM CỦA LỚP EM (T1)
1)Thiết kế bài học
a/ Xác định mục tiêu trọng tâm của bài:
+ Học sinh biết nhập các công thức và hàm vào ô tính
+ Biết sử dụng một số hàm cơ bản Average, Max, Min.

- Giáo viên thao tác cho các nhóm quan sát, đặc biệt là đối tượng học
sinh yếu
- Tổ chức hướng dẫn cho các nhóm thực hành:
+ Đối tượng học sinh yếu thao tác nhập công thức để tính điểm trung
bình của các bạn trong lớp trong cột Điểm trung bình , tính điểm trung
bình của cả lớp và ghi vào ô cuối cùng của cột Điểm trung bình - Hình 30.
Cho học sinh lập từng công thức một để ghi nhớ. Giáo viên quan sát, tuỳ
từng trường hợp cụ thể để chỉ dẫn thêm (VD: sử dụng địa chỉ của các ô
thay cho các giá trị cụ thể trong ô, sử dụng địa chỉ của khối,...)

Hình 30. Bảng điểm lớp em
+ Đối tượng học sinh khá -giỏi: Thao tác tính điểm trung bình cho
các học sinh trong danh sách, tính điểm trung bình của cả lớp. Yêu cầu học
sinh phải biết sử dụng địa chỉ của khối trong công thức tính toán. Với đối
tượng này giáo viên có thể rút ngắn danh sách học sinh trong trang tính để
tránh việc các em mất nhiều thời gian vào việc nhập và chỉnh sửa số liệu
trong công thức.
Hướng dẫn cho học sinh ghi lại một số kết quả tính bằng công thức để so
sánh với việc sử dụng hàm trong hoạt động sau.
- Giáo viên kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện hoạt động. Chú ý điều
chỉnh một số lỗi học sinh sinh hay mắc phải trong quá trình thực hành.
Ngêi thùc hiÖn: NguyÔn ThÞ ¸i Nhung

Trêng THCS Léc Thñy

9


S¸ng kiÕn kinh nghiÖm:


Trêng THCS Léc Thñy

10


S¸ng kiÕn kinh nghiÖm:

N©ng cao chÊt lîng giê thùc hµnh Tin häc 7

Xác định được điểm trung bình cao nhất và thấp nhất theo yêu cầu của bài
tập 3.
Trong quá trình này, đối tượng học sinh yếu quan sát và thực hiện lại một
số thao tác theo yêu cầu của giáo viên
- GV quản lí, giám sát học sinh thực hành theo nhóm, nhắc nhở, điều
chỉnh kịp thời các nhóm thực hành không hiệu quả
- Nhận xét đánh giá kết quả hoạt động 2.
- Kiểm tra 1-2 học sinh: Trình bày lại các thao tác trong 2 hoạt động
- Tổ chức cho các nhóm tự nhận xét về kết quả và sự tích cực của các
thành viên trong nhóm tạo cho các em có ý thức thi đua cao trong học tập.
- Giáo viên tổng kết, bổ sung kiến thức:
Nhấn mạnh lợi ích của việc sử dụng hàm và địa chỉ so với việc sử
dụng công thức.
Chỉ cho học sinh thấy việc nhập công thức tương tự nhau sẽ mất
nhiều thời gian, ta có thể thực hiện thao tác sao chép (giáo viên thực hiện)
để gây hứng thú cho học sinh trong tiết lý thuyết sau.
Nhận xét ngắn gọn về tình hình làm việc của các nhóm để nhắc nhở,
khuyến khích tạo không khí thi đua nhau trong học tập ở các nhóm.
Qua thời gian áp dụng phương pháp, tôi nhận thấy giờ thực hành thực
sự thu hút các đối tượng học sinh hơn chứ không còn là giờ học của các đối
tượng học sinh khá giỏi. Học sinh hoạt động tích cực hơn, các thao tác trên

2

7B 34 6
17,6 11 32,4 13 38,2 6
17,6 0
0
Tổng
70 11 15,7 21 30,0 26 37,1 14 20,0 0
0
Kết quả kiểm tra học kì I lớp 7 năm học 2008-2009 (phần thực hành)
sau khi áp dụng đề tài

TT Lớp
1
2

7A
7B
Tổng

Sĩ
số
38
40
78

KẾT QUẢ KIỂM TRA
Giỏi
Khá
TB

3) Đánh giá và theo dõi kết quả học tập theo từng đối tượng học sinh.

Ngêi thùc hiÖn: NguyÔn ThÞ ¸i Nhung

Trêng THCS Léc Thñy

12


S¸ng kiÕn kinh nghiÖm:

N©ng cao chÊt lîng giê thùc hµnh Tin häc 7

C. KẾT LUẬN
Tin học là môn học mới đối với học sinh phổ thông. Để tạo hứng thú
học tập cho học sinh và từng bước nâng cao chất lượng bộ môn đòi hỏi
người giáo viên phải tìm toi, đổi mới phương pháp dạy học phù hợp, hiệu
quả.
Trong quá trình dạy học áp dụng việc tổ chức hoạt động nhóm phù hợp với
các đối tượng học sinh trong giờ thực hành tôi nhận thấy rằng các em thực
hiện các kĩ năng cơ bản trên máy thành thạo hơn, tích cực tự giác trong các
giời học và các em áp dụng được nhiều kiến thức được học vào cuộc sống
hàng ngày.
Nếu áp dụng phương pháp dạy học này trong những giờ thực hành của các
khối lớp khác tôi tin chắc rằng nó sẽ góp phần không nhỏ trong việc nâng
cao chất lượng bộ môn
Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân rút ra được trong quá trình
dạy học, rất mong nhận được sự góp ý của quý cấp lãnh đạo, bạn bè đồng
nghiệp để tôi có thể hoàn chỉnh hơn đề tài này, góp phần nâng cao chất
lượng dạy và học.